203. හැම තැන තෘෂ්ණා නසන ලදු, මෝහස්කන්ධය බිඳිනලදි. පවිටු මාරය මෙසේ දනු, අන්තකය තෝ නටුයෙහි.
මෙසෙයින් සිසූපචාලා මෙහෙණ ගාථා කිවු යැ.
සිසූපචාලා ථේරීගාථා යි.
අට්ඨකනිපාතය නිමි.
9. නවකනිපාතය
9. 1.
204. දරුව වඩ්ඪය, සත්ත්වලෝකයෙහි හා සංස්කාර ලෝකයෙහි ද ක්ලේශතෘෂ්ණායෙක් තට කිසි කලෙක නහමක් වේවා, පුනපුනා ජාති ආදි දුකට නහමක් හිමි වේවා.
205. වඩ්ඪය, තෘෂ්ණා රහිත වූ ප්රහීණ වූ විචිකිත්සා ඇති ක්ලේශාභාවයෙන් සිහිල් වූ ඉන්ද්රියදමනයට පැමිණි ක්ෂීණාස්රව වූ මුනීහු සුවසේ වෙසෙත්.
206. වඩ්ඪය, තෝ ඒ ක්ෂීණාස්රව ඍෂීන් විසින් පිළිපදනා ලද ශමථ විදර්ශනා මාර්ගය ඥාන දර්ශනයාගේ අධිගමය පිණිස සියලු වෘත්තදුඃඛය කෙළවර කරනු පිණිස වඩව.
207. මෑණියෙනි, තෙපි විශාරද ව මෙන් තෙල ඔවා මට කියන්නහු යැ, මාගේ මෑණියෙනි, එකත්නෙන් තොපට ගෘහශ්රිත ප්රේම මාත්ර වනථයෙකුදු නැතැ’යි හගිමි.
208. වඩ්ඪය, හීන උත්කෘෂ්ට මධ්යම වූ යම් කිසි සංස්කෘත ධර්ම කෙනෙක් ඇද්ද ඔවුනතුරෙහි අණු වූ ද අණුමාත්ර වූ ද වනථයෙක් මට නැත.
209. අප්රමාද වැ ධ්යාන කරන මට හැම ආස්රවයෝ ක්ෂය වූහ, මා විසින් ත්රිවිද්යාවෝ ලබන ලදහ, බුදුන්ගේ අනුසසුන් කරන ලදි.
210. මාගේ මව අනුකම්පා ඇතියක සෙයින් (‘මා සු තෙ වඩ්ඪ ලෝකම්හි’ ආදී) පරමාර්ත්ථ සංහිත වූ මහත් වූ අවවාද පතොදයක් පැවැත් වූ යැ.
211. මම ඒ මවගේ අනුශාසනා වචන අසා යෝගක්ෂේම සඞ්ඛ්යාත නිවනට පැමිණෙනු පිණිස ධර්මසංවේගයට පැමිණියෙමි.
212. ඒ මම දවරැය නො මැලි වැ සතර සම්යක් ප්රධන් වීර්ය්යයෙන් නිවනට මෙහෙයූ සිත් ඇතියෙම් මව විසින් චෝදනා කරන ලද්දෙම් අනුත්තර ශාන්ති සඞ්ඛ්යාත නිවන පසක් කෙළෙමි.
මෙසෙයින් වඩ්ඪමාතා මෙහෙණ ගාථා කියූ.
වඩ්ඪ මාතා ථේරීගාථා යි.
නවකනිපාතය නිමි
11. ඒකාදශනිපාතය
11. 1.
213. ශාස්තෲන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වලෝකය උදෙසා කල්යාණමිත්ර භාවය පසස්නා ලදි. කල්යාණමිත්රයන් සෙවුනා (පළමු) මූඪ වූයේ පවා (පසු වැ) පණ්ඩිත වන්නේ යැ.
214. (බුද්ධාදි) සත්පුරුෂයෝ භජන කළ යුත්තාහ. එසේ භජන කරනුවන් ගේ ප්රඥා වැඩෙයි. සත්පුරුෂයන් භජනය කරන්නේ හැම (ජාත්යාදි) දුකින් මිදෙන්නේ යැ.
215. (සත්පුරුෂයන්) සෙවුනේ, දුඃඛයත් දැනගන්නේ යැ. දුඃඛයාගේ සමුදයත් නිරෝධයත් (නිරෝධොපාය වූ) අෂ්ටාඞ්ගිකමාර්ගයත් (යන) සතර ආර්ය්යසත්යය දැනගන්නේ යැ.
216. පුරුෂදම්යසාරථි වූ භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් ස්ත්රීභාවය දුකැ’යි වදාරන ලද. සපත්නින් ඇති බව ද දුකෙකි. ඇතැම්හු වරක් වැදුවාහු - (විජායන දුක් නො සහමින්)
217. සිය ගෙල ද සිඳුති, සියුමැලියෝ විස කති, කුක්ෂිගතමූඪගර්භ ඇත්තාහු (ගර්භ - ගර්භනී) දෙදෙන මැ මරණාන්තික ව්යසනයනට පැමිණෙති.
218. ළං වැ සිට වදන කල් ඇති වැ ගෙට යන මම සිය ගෙට නො පැමිණ මැ මඟ දරුවන් වදා (පිහිට පිණිස ගිය) හිමියා මළහු දුටුමු.{*}
219. දුගී වූ මාගේ පුත්රයෝ දෙදෙන කලුරිය කළහ. හිමියා ද මඟ මළේ යැ, එක් මැ දරසෑයෙහි මවු පිය සොහොවුරු දැවෙති, (ඒ ද දුටුමු.){*}
220. ක්ෂය වැ ගිය කුලගොත් ඇත්තීය, දිළිඳු තැනැත්තිය, තී විසින් අප්රමාණ දුක් වළඳනා ලදි. බොහෝ දහස්ගණන් ජාතියෙහි තීගේ කඳුළු ද පැවැතිණ.{*}
221. සොහොන් මැද වුසූමු, යළිදු පුත්ර මාංශ කන ලදි, නටකුල ඇති වූමු. සර්වජනයා විසින් ගර්හිත වූමු, මළ හිමියා ඇතියක වූමු, (එතෙකුදු වුව) නිවන් අවබෝධ කළා.{*}
222. මා විසින් අමෘතගාමී වූ ආර්ය්යාෂ්ටාඞ්ගික මාර්ගය භාවිත විය. නිවන් පසක් කරනලදි, මෙසේ මම ධර්මමය ආදර්ශය දිටීමු.
223. මම සිඳලූ රාගාදි හුල් ඇති ව බහා තැබූ කෙලෙස් බර ඇති වූමු. (පරිඥාතාදි සොළොස්) කරණී කරන ලදි. මිදුණුසිත් ඇති කිසාගෝතමී මෙහෙණ මෙ කරුණ කිවු යැ.
මෙසෙයින් කිසාගෝතමී මෙහෙණ ගාථා කිවු යැ.
කිසාගෝතමී ථේරීගාථා යි.
ඒකාදශකනිපාතය නිමි.
12. ද්වාදශනිපාතය
12. 1.
224. මවත් දුවත් යන අපි දෙදෙන සපත්නි වූම්හ, ඒ මට අද්භූත වූ ලොමුදහ ගන්වන සංවේගයෙක් වී.
225. නින්දා වේවා, කාමයෝ අපවිත්රයහ, දුර්ගන්ධයහ, බොහෝ කෙලෙස් කටු ඇතියහ. වැළඳිය යුතු යම් කාමයෙක් හි මවත් දුවත් යන අපි සපත්නී වූමෝ ද (ඒ කාමය යි.)
226. කාමයෙහි ආදීනව දැක නෛෂ්ක්රම්යය නිර්භය විසින් දැක ඕ තොමෝ රජගහනුවර දී ගිහිගෙන් නික්ම සසුන් ගත වූ යැ, (ගඞ්ගාතීරියථේරමාතු මෙහෙණ කී ගාථා ගෙන කාමාදීනව දක්වන පිණිස කිවු යැ.)
227. (මම) පෙරවිසූ කඳපිළිවෙළ දනිමි. (මා විසින්) දිවැස විශුද්ධ කරනලදි, චේතෝපරියඤාණය (පරසිත් දන්නානුවණ) ත් දිබ්බසෝත ධාතුවත් විශුද්ධ කරන ලදහ.
228. මා විසින් ඉදුහයෝ ද පසක් කරනලදහ. මා විසින් ආස්රවක්ෂය සඞ්ඛ්යාත නිවන ලබනලද, ෂට් අභිඥාවෝ සාක්ෂාත්කෘතයහ, බුදුන්ගේ අනුසසුන් කරනලදි. (තමා අධිගත විෂය ගෙන කියූ.)
229. මම (යමාමහපෙළහර දා) ඉදුහයෙන් අසුන් සතරදෙනෙකුන් යෙදූ රථයක් මවා ලෝකනාථ වූ තාදිගුණ ඇති බුදුන් ගේ පාසඟළ වැඳ සිටියමු.
230. තෙපි අග පටන් මල්ගෙන සිටි සල්රුකක් කරා එළැඹ ඒ සල්රුක් මුල්හි එකලාව සිටුව, තොපට කිසි දෙවැන්නෙක් නො ද ඇති, බාලාවෙනි, තෙපි ධූර්තයනට නො බියව.
231. තුලුන් බඳු ධූර්තයන් සියයකුදු දහසකුදු ඉදින් එළඹියාහු වෙත් නමුදු (මාගේ) රෝමයකුදු නො සැලෙන්නේ ය, නො ද කම්පා වන්නේ යැ, මාරය, තෙපි එකලා වැ මට කුමක් කරවු ද?
232. (මාරය) තෙල මම් (තා ඉදිරියෙහි) අතුරුදහන් වෙමි, (නො දැනෙන සේ) තාගේ කුසට හෝ පිවිසෙමි. දෙබැම අතර හෝ සිටිමි, එසේ සිටින මා නො දක්නෙහි.
233. මම් වසඟ කළ සිත් ඇති වෙමි, මා විසින් ඍද්ධිපාදයෝ මොනොවට වඩන ලදහ. ෂඩභිඥා පසක්කරන ලදහ, බුදුන්ගේ සසුන් කරන ලද.
234. කාමයෝ (මුවහත් කළ විෂ පෙවූ) සැත්හුල් බඳු වූවාහු යැ. උපාදානස්කන්ධයෝ ඔවුන්ගේ සිඳීමට ආධාර වූවාහු යැ (මාරය) තෝ යම් කාමරතියක් සෙවිය යුතු යයි කියෙහි ද, ඒ කාමරතිය දැන් මට අරතියකි.
235. සියලු තැන්හි නන්දි සඞ්ඛ්යාත තෘෂ්ණාව නසන ලදු. තම ස්කන්ධ ප්රදාලන කරනලද, පවිට, මෙසේ දනුව, අන්තකය, තෝ මා විසින් පෙළනලදුයෙහි.
මෙසේ උප්පලවණ්ණා තෙරැණිය ...
උත්පලවණ්ණා ථේරීගාථා යි.
ද්වාදශනිපාතය නිමි.
16. ෂෝඩශනිපාතය
16. 1.
236. ස්වාමි දරුවන්ගේ දඬුවම් බියෙන් බිය ව, වාග්දණ්ඩභීතියෙන් හා (ස්වකීය) දෝෂභීතියෙන් ද පීඩිතව, (මම්) හැම කල්හි සීතයෙහිදු දිය අළිමි. දියට බටිමි.
237. බමුණාණෙනි, තෙපි කවරක් හට බියපත් වූවහු හැම කල (උදය-සවස) දියට බටහු ද, සැලෙන ගාත්රයෙන් යුතු ව අධික වූ සිහිල් දුක් විඳිහු ද.
238. භවතිය පුණ්ණාවෙනි, කළ පව්කම් වළහන (දියෙහි ගැලීමෙන්) කුසලය රැස්කරන මා දන්නී මැ විචාරව.
239. මහල්ලෙක් වේවයි තරුණයෙක් වේවයි යම් කිසිවෙක් පව්කම් බෙහෙවින් කෙරේ ද හෙතෙමේත් ජලස්නාන හේතුයෙන් පව්කමින් අතිශයින් මිදේ.
240. (කර්මවිපාක) නො දත් තොපට ජලස්නානයෙන් පව් කමින් මිදෙයි’ යන මෙ කරුණ (කර්මවිපාක) නො දත් කවරෙක් පැවැසී ද.
241. හැම මඬු - කැසබුවෝ ද කිඹුල්ලු ද සුංසුමාරයෝ ද අන්ය වූත් යම් ජලචර කෙනෙක් වෙත් නම් ඔහු දු ඒකාන්තයෙන් ස්වර්ගයට යන්නාහ යි සිතම්.
242. එළුවන් මරන්නෝ ද හූරුවැද්දෝ ද කෙවුළෝ ද මුවවැද්දෝ ද සොරු ද වධ්යඝාතකයෝ (අළුගොසුවෝ) ද අන්ය වූත් පව්කම් ඇති යම් කෙනෙක් වෙත් නම්, ඔහුදු ජලස්නානයෙන් පව්කමින් මිදෙන්නාහ.
243. ඉදින් මේ (අචිරවතී ආදී) නදීහු තොප විසින් පෙර කළ පව් බැහැර කරන්නාහු නම්, මේ නදීහු (තොප කළ) පින ද බැහැර කරන්නාහු ය, (එකල) තෙපි ඒ පිනෙනුදු බැහැර වූවාහු ය.
244. බමුණාණෙනි, තෙපි යම් පාපයෙකින් බියපත් වූවාහු හැම කලැ උදකාවගාහන කරහු ද, බමුණාණෙනි, ඒ පාපය මැ නහමක් කළ මැනවි. (මෙබඳු) සීතය තොපගේ සිරුරෙහි සිවිය නහමක් පෙළාවා.
245. පින්වතිය, නොමඟට පිළිපන් මා දියෙහි ගැලීමෙන් බැහැර කොට ආර්ය්යමාර්ගයට පැමිණවී. (එහෙයින්) මේ සළුව තුටුපඬුරු කොට තොපට දෙමි.
246. සළුව තොපට මැ වේවා, මම් සළුව නො රිසි වෙමි, ඉදින් තෙපි දුකට බියවවු නම්, ඉදින් තොපට දුක අප්රිය වී නම්-
247. ප්රකටභාවයෙන් නො පිළිසන් ව හෝ නොහොත් රහසි ව පිළිසන් කොට පව්කම් නහමක් කරව. ඉදින් පව්කම් මතු කරන්නෙහි හෝ දැන් කෙරෙහි හෝ නම්-
248. දැනගෙන පලායන්නා වූද තොපට දුකින් මිදීමෙක් නැති. ඉදින් තෙපි දුකට බිය වවු නම් ඉදින් තොපට දුක අප්රිය වී නම්-
249. තාදී වූ බුදුන් ද දහම් ද සඟුන් ද සරණ කොට යවු, සිල් සමාදන් වවු, ඒ සරණගමනය හා සීලසමාදානය තොපට වැඩ පිණිස වන්නේ යි.
250. මම් තාදී වූ බුදුන් ද දහම් ද සඟුන් ද සරණ කොට යමි, සිල් සමාදන් වෙමි, ඒ මට වැඩ පිණිස වන්නේ ය.
251. මම් පෙර (බමුණු කුලෙහි උපන් පමණින්) බ්රහ්මබන්ධු නම් වීමි, දැන් (බාහිතපාප බැවින්) පරමාර්ත්ථබ්රාහ්මණ වෙමි, අධිගම කළ ත්රිවිද්යා ඇතියෙමි, මාර්ගඥානවේදයෙන් සමන්විතයෙමි, සොත්තිය ද නහාතක ද වෙමි’යි.
මෙසේ පුණ්ණා තෙරණි ...
පුණ්ණා ථේරීගාථා යි.
ෂෝඩශනිපාතය නිමි.
20. වීංශතිනිපාතය
20. 1.
252. (පෙර) මාගේ කේශයෝ කළුපැහැ වූවාහු බඹරුන් බඳු පැහැ ඇති ව අක්බමරු වූහ. දැන් ඔහු ජරාහේතුයෙන් සණවැහැරි බඳු වූහ. සත්යවාදී වූ සම්බුදුන්ගේ වචනය අන් පරිදි නො වේ.
253. මලින් ගවසන ලද මාගේ කෙස්කලබ පෙර සුවඳකැවූ පහයින් පේළාවක් බඳු විය. දැන් ජරාහේතුයෙන් සාලොම්ගඳ හමනු වෙයි. සත්යවාදී වචන අනන්යථා වේ.
254. මොනොවට රෝපණය කළ හැසුණු ගෙවුයනක් බඳු වූ පණාවෙන් හා රන්හිඳින් හා අවුල් හැර සකස් කළ අග් ඇති ව හොබවන ලද ඒ කෙස්කලබ දැන් ජරාහේතුයෙන් තන්හි තන්හි විරල ව වැටුණු කෙස් ඇති වෙයි, සත්යවාදී බුදුන්ගේ වචනය අනන්යථා වේ.
255. රන්විදුරු ආදියෙන් සරසන ලද කළු කෙස්වැටිය පෙර මොනොවට ගෙතීමෙන් හොබනේ විය, දැන් එය ජරාහේතුයෙන් ඛල්ලාට ශීර්ෂ වෙයි, සත්යවාදීන්ගේ වචනය අනන්යථා වේ.
256. පෙර මාගේ හොබනා දෙබැම සිත්තරකු විසින් (නිල්පැහැයෙන්) මොනොවට අඳනාලද රේඛාවක් මෙන් ශෝභමාන විය, දැන් ජරා හේතුයෙන් ඒ දෙබැම නළලත්හි රැලියෙන් එල්බෙමින් සිටියා වෙයි, සත්යවාදීවචනය අනන්යථා වේ.
257. අභිනීල ව දික් වූ මාගේ නේත්රයෝ පෙර නිල්මිණි මෙන් ප්රභාස්වර වූවාහු ඉතා සිත්කලු වූහ, දැන් ඔහු ජරායෙන් මඩනාලද්දාහු නො හොබිත්, සත්යවාදී වූ බුදුන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
258. සොඳුරු නවයොවුනෙහි මාගේ නැහැය සිලුටු ව උස් ව (සෙසු මුඛාවයවයනට) අනුරූප ව හොබනී විය, ඕ දැන් ජරා හේතුයෙන් හැකුළුණාක් මෙනි, සත්යවාදීවචනය අනන්යථා වේ.
259. පිරියම් කළ මොනවට නිමවන ලද රන්වළල්ලක් මෙන් මාගේ කන් පෙති පෙර සෝභමාන වී දැන් ඔහු ජරාහේතුයෙන් හටගත් රැලි ඇති ව එලෙන්නාහු වෙති, සත්යවාදී බුදුන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
260. පෙර මාගේ මනා දන්තයෝ කඳලමුහුලු බඳු පැහැසටහන් ඇතිව සෝභමාන වූහ. දැන් ඔහු ජරාහේතුයෙන් කැඩුණාහු ද කසාවන් වූවාහු ද වෙති, සත්යවාදීන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
261. වෙනෙහි වනළැහැප්හි හැසිරෙන කෙවිලියක මෙන් පෙර මම මිහිරි කොට බිණීමි, දැන් ඒ ආලාපය ජරාහේතුයෙන් තන්හි තන්හි පැකිලෙනු වෙයි, සත්යවාදී බුදුවදන් අනන්යථා වේ.
262. පෙර මාගේ මනා ගෙල මොනොවට පිරිසිදු කළ සිලිටි රන්සකක් සෙයින් සෝභමාන විය. දැන් එය ජරාහේතුයෙන් භග්න ව නැමුණේ වෙයි, සත්යවාදීන්ගේ වචනය අනන්යථා වේ.
263. පෙර මාගේ දෙබාහුව වට වූ කනයමක් බඳු ව සෝභමාන විය, දැන් ඒ දෙබාහුව ජරාහේතුයෙන් පැළුණු පළොල් පත්තක් බඳු වී, සත්යවාදීන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
264. පෙර මාගේ සොඳුරු අත් යුවළ රන්මුවා සිලුටු මුදුවලින් විභූෂිත ව සෝභමාන වී, දැන් ජරාහේතුයෙන් ඒ අත් මුලාලකඬ බඳු වී, සත්යවාදීන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
265. පෙර මාගේ සොඳුරු පියොයුරු යුවළ හැසී වට ව (උනුන්) එක් ව උඩුමුව ව සෝභමාන වී, දැන් දියගිලිහුණු පෙරහන්කඩ සෙයින් එල්බෙයි, සත්යවාදී වූ බුදුරදුන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
266. පෙර මාගේ සොඳුරු වූ කය (දැහිගුල් තවරා) මොනොවට පිරිමදනාලද රන්පුවරුවක් සෙයින් හොබනේ විය, දැන් ඒ කය සියුම් රැලියෙන් (තැන තැන) පැතුරුණේ විය, සත්යවාදී බුදුන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
267. පෙර මාගේ සොඳුරු දෙකලවේ ඇත්සොඬ බඳු ව සෝභමාන වී, දැන් ඒ දෙකලවේ ජරාහේතුයෙන් හුණදඬු බඳු වෙයි, සත්යවාදී බුදුන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
268. පෙර මාගේ සොඳුරු වූ දෙදඟ රන්මුවා සිලුටු නුරුවළායෙන් විභූෂිත ව සෝභමාන වී, දැන් ජරාහේතුයෙන් ඒ දෙදඟ තලදඬු මෙන් වෙයි, සත්යවාදී වූ බුදුන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
269. පෙර මාගේ සොඳුරු දෙපාදයෝ හිඹුල්පුළුන් පුරවන ලද්දවුන් මෙන් සෝභමාන වූහ, දැන් ඒ පාදයෝ ජරාහේතුයෙන් පැළුණාහු හටගත් රැළි ඇත්තාහු වෙති, සත්යවාදී බුදුන්ගේ වදන් අනන්යථා වේ.
270. මාගේ මේ සිරුර මෙබඳු (යථෝක්තප්රකාර) විය, දැදුරු වූයේ (ජරාදිහේතුක වූ) බොහෝ දුකට වාසස්ථාන විය, ඒ කය ආලේප රහිත වැ වැටීමට ළංවූ දිරූ ගෙයක් බඳු වෙයි, නොහොත් ජරාවට ගෘහ වෙයි, අවිතථවාදී වූ සම්මාසම්බුදුන්ගේ වචනය අන් පරිද්දෙකින් නො වේ.
මෙසේ අම්බපාලී තෙරැණී ...
අම්බපාලී ථේරීගාථා යි.
20. 2.
271. භවතිය, නුඹ ‘සමණා’ (ශ්රමණයහ) යි කියමින් නිදව, ‘සමණා’යි කියමින් පිබිදෙව, (හැම කල) මහණුන් මැ නොහොත් මහණුන්ගේ ගුණ මැ පසසව, (සිතින්) මෙහෙණක් මැ යයි සිතම්.
272. බොහෝ ආහාර පාන ද මහණුනට දෙව, දරුව රෝහිණිය, දැන් තී පුළුවුස්මි, කුමක් හෙයින් නුඹට ශ්රමණයෝ ප්රිය වෙත් ද?
273. (ඔහු තමහට ද පරහට ද වැඩදා) කිසිවක් නො කරනු රිසියහ, කුසීතයෝ යැ, පරා දුන් දැයින් මැ දිවිවටන සුල්ලහ, (එහෙයින් ම බත් වත් ආදිය) පතා සිටුනාහ, මිහිරි දැය මැ රිසියහ, කුමක් හෙයින් නුඹට ශ්රමණයෝ ප්රිය වෙත් ද?
274. පියාණෙනි, බොහෝ කලෙකින් මහණුන්ගේ ගුණ මා පුළුවුස්නහු යැ, තොපට ඒ මහණුන්ගේ ප්රඥාව ශීලය හා වීර්ය්යය පවසමි.