14. 1. 1.
645. යදා අහං පබ්බජිතො අගාරස්මානගාරියං, නාභිජානාමි සඞ්කප්පං අනරියං දොසසංහිතං.
646. ඉමෙ හඤ්ඤන්තු වජ්ඣන්තු දුක්ඛං පප්පොන්තු පාණිනො, සඞ්කප්පං නාභිජානාමි ඉමස්මිං දීඝමන්තරෙ.
647. මෙත්තං ච අභිජානාමි අප්පමාණං සුභාවිතං, අනුපුබ්බං පරිචිතං යථා බුද්ධෙන දෙසිතං.
648. සබ්බමිත්තො සබ්බසඛො සබ්බභූතානුකම්පකො, මෙත්තං චිත්තං ච භාවෙමි අබ්යාපජ්ඣරතො{1} සදා.
649. අසංහීරං අසංකුප්පං චිත්තං ආමොදයාමහං, බ්රහ්මවිහාරං භාවෙමි ආකාපුරිසසෙවිතං.
650. අවිතක්කං සමාපන්නො සම්මාසම්බුද්ධසාවකො, අරියෙන තුණ්හීභාවෙන උපෙතො හොති තාවදෙ.
651. යථා’පි පබ්බතො සෙලො අචලො සුප්පතිට්ඨිතො, එවං මොහක්ඛයා භික්ඛු පබ්බතො’ව න වෙධති.
652. අනඞ්ගණස්ස පොසස්ස නිච්චං සුචිගවෙසිනො, වාලග්ගමත්තං පාපස්ස අබ්භමත්තං{2} ව ඛායති.
653. නගරං යථා පච්චන්තං ගුත්තං සන්තරබාහිරං, එවං ගොපෙථ අත්තානං ඛණො වො{3} මා උපච්චගා.
654. නාභිනන්දාමි මරණං නාභිනන්දාමි ජීවිතං, කාලං ච පටිකඞ්ඛාමි නිබ්බිසං භතකො යථා.
655. නාභිනන්දාමි මරණං නාභිනන්දාමි ජීවිතං, කාලං ච පටිකඞ්ඛාමි සම්පජානො පතිස්සතො.
656. පරිචිණ්ණො මයා සත්ථා කතං බුද්ධස්ස සාසනං, ඔහිතො ගරුකො භාරො භවනෙත්ති සමූහතා.
657. යස්ස චත්ථාය පබ්බජිතො අගාරස්මානගාරියං, සො මෙ අත්ථො අනුප්පත්තො සබ්බසඤ්ඤොජනක්ඛයො.
658. සම්පාදෙථප්පමාදෙන එසා මෙ අනුසාසනී, හන්දාහං පරිනිබ්බිස්සං විප්පමුත්තොම්හි සබ්බධී’ති.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා ඛදිරවනියො රෙවතො ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
ඛදිරවනියරෙවතත්ථෙරගාථා.
14. 1. 2.
659. යථා’පි භද්දො ආජඤ්ඤො ධුරෙ යුත්තො ධුරාසහො,{1} මථිතො අතිභාරෙන සංයුගං නාතිවත්තති.
660. එවං පඤ්ඤාය යෙ තිත්තා සමුද්දො වාරිනා යථා, න පරෙ අතිමඤ්ඤන්ති අරියධම්මො’ව පාණිනං.
661. කාලෙ කාලවසං පත්තා භවාභවවසං ගතා, නරා දුක්ඛං නිගච්ඡන්ති තෙධ සොචන්ති මානවා.
662. උන්නතා සුඛධම්මෙන දුක්ඛධම්මෙන චොනතා,{2} ද්වයෙන බාලා හඤ්ඤන්ති යථාභූතං අදස්සිනො.
663. යෙ ච දුක්ඛෙ සුඛස්මිං ච මජ්ඣසිබ්බනිමච්චගූ{3} ඨිතා තෙ ඉන්දඛීලො’ව න තෙ උන්නතඔනතා.
664. නහෙව ලාභෙ නාලාභෙ අයසෙ{4} න ච කිත්තියා, න නින්දායං පසංසාය න තෙ දුක්ඛෙ සුඛම්හි ච.
665. සබ්බත්ථ තෙ න ලිප්පන්ති උදබින්දූව පොක්ඛරෙ, සබ්බත්ථ සුඛිතා ධීරා සබ්බත්ථ අපරාජිතා.
666. ධම්මෙන ච අලාභො යො යො ච ලාභො අධම්මිකො, අලාභො ධම්මිකො සෙය්යො යං වෙ ලාභො අධම්මිකො.
667. යසො ච අප්පබුද්ධීනං විඤ්ඤූනං අයසො ච යො, අයසො’ව සෙය්යො විඤ්ඤූනං න යසො අප්පබුද්ධිනං.
668. දුම්මෙධෙහි පසංසා ච විඤ්ඤූහි ගරහා ච යා, ගරහා’ව සෙය්යො විඤ්ඤූහි යං චෙ බාලපසංසනා.
669. සුඛං ච කාමමයිකං දුක්ඛං ච පවිවෙකියං, පවිවෙක{1}දුක්ඛං සෙය්යො යං චෙ කාමමයං සුඛං.
670. ජීවිතං ච අධම්මෙන ධම්මෙන මරණං ච යං, මරණං ධම්මිකං සෙය්යො යං චෙ ජීවෙ අධම්මිකං.
671. කාමකොපප්පහීනා යෙ සන්තචිත්තා භවාභවෙ, චරන්ති ලොකෙ අසිතා නත්ථි තෙසං පියාප්පියං.
672. භාවයිත්වාන බොජ්ඣඞ්ගෙ ඉන්ද්රියානි බලානි ච, පප්පුය්ය පරමං සන්තිං පරිනිබ්බන්ත්යනාසවා’ති.{2}
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා ගොදත්තො ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
ගොදත්තත්ථෙරගාථා.
තස්සුද්දානං:
රෙවතො චෙව ගොදත්තො ථෙරා ද්වෙ තෙ මහිද්ධිකා, චුද්දසම්හි නිපාතම්හි ගාථායො අට්ඨවීසතී’ති.
චුද්දසනිපාතො නිට්ඨිතො.
16. සොළසනිපාතො.
16. 1. 1.
673. එස භිය්යො පසීදාමි සුත්වා ධම්මං මහාරසං, විරාගො දෙසිතො ධම්මො අනුපාදාය සබ්බසො.
674. බහූනි ලොකෙ චිත්රානි අස්මිං පඨවිමණ්ඩලෙ,{1} මථෙන්ති මඤ්ඤෙ සඞ්කප්පං සුභං රාගූපසංහිතං.
675. රජමුහතං{2} ච වාතෙන යථා මෙඝොපසම්මයෙ,{3} එවං සම්මන්ති සඞ්කප්පා යදා පඤ්ඤාය පස්සති,
676. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චාති යදා පඤ්ඤාය පස්සති, අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛෙ එස මග්ගො විසුද්ධියා.
677. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛාති යදා පඤ්ඤාය පස්සති, අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛෙ එස මග්ගො විසුද්ධියා.
678. සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති යදා පඤ්ඤාය පස්සති, අථ නිබ්බින්දති දුක්ඛෙ එස මග්ගො විසුද්ධියා.
679. බුද්ධානුබුද්ධො යො ථෙරො කොණ්ඩඤ්ඤො තිබ්බනික්කමො,{4} පහීනජාතිමරණො බ්රහ්මචරියස්ස කෙවලී.
680. ඔඝපාසො දළ්හඛිලො පබ්බතො දුප්පදාලියො,{5} ඡෙත්වා ඛිලං ච{6} පාසං ච සෙලං භෙත්වාන{7} දුබ්භිදං, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ඣායී මුත්තො සො මාරබන්ධනා.
681. උද්ධතො චපලො භික්ඛු මිත්තෙ ආගම්ම පාපකෙ, සංසීදති මහොඝස්මිං ඌමියා පටිකුජ්ජිතො.
682. අනුද්ධතො අචපලො නිපකො සංවුතින්ද්රියො, කල්යාණමිත්තො මෙධාවී දුක්ඛස්සන්තකරො සියා.
683. කාලපබ්බඞ්ගසඞ්කාසො කිසො ධමනිසන්ථතො, මත්තඤ්ඤූ අන්නපානස්මිං අදීනමානසො නරො.
684. ඵුට්ඨො ඩංසෙහි මකසෙහි අරඤ්ඤස්මිං බ්රහාවනෙ, නාගො සඞ්ගාමසීසෙ’ව සතො තත්රාධිවාසයෙ.
685. නාභිනන්දාමි මරණං නාභිනන්දාමි ජීවිතං, කාලං ච පතිකඞ්ඛාමි නිබ්බිසං භතකො යථා.
686. නාභිනන්දාමි මරණං නාභිනන්දාමි ජීවිතං, කාලං ච පතිකඞ්ඛාමි සම්පජානො පතිස්සතො.
687. පරිචිණ්ණො මයා සත්ථා කතං බුද්ධස්ස සාසනං, ඔහිතො ගරුකො භාරො භවනෙත්ති සමූහතා.
688. යස්සත්ථාය{1} පබ්බජිතො අගාරස්මානගාරියං, සො මෙ අත්ථො අනුප්පත්තො කිං මෙ සද්ධිවිහාරිනා’ති.{2}
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤො ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරගාථා.
16. 1. 2.
689. මනුස්සභූතං සම්බුද්ධං අත්තදන්තං සමාහිතං, ඉරියමානං{3} බ්රහ්මපථෙ චිත්තස්සූපසමෙ රතං.
690. යං මනුස්සා නමස්සන්ති සබ්බධම්මාන පාරගුං, දෙවා’පි තං නමස්සන්ති ඉති මෙ අරහතො සුතං.
691. සබ්බසංයොජනාතීතං වනා නිබ්බනමාගතං,{4} කාමෙහි නෙක්ඛම්මරතං{5} මුත්තං සෙලා’ව{6} කඤ්චනං.
692. ස වෙ අච්චන්තරුචි නාගො හිමවා චඤ්ඤෙ සිලුච්චයෙ, සබ්බෙසං නාගනාමානං සච්චනාමො අනුත්තරො.
693. නාගං වො කිත්තයිස්සාමි න හි ආගුං කරොති සො, සොරච්චං අවිහිංසා ච පාදා නාගස්ස තෙ දුවෙ.
694. සති ච සම්පජඤ්ඤං ච චරණා නාගස්ස තෙ පරෙ, සද්ධාහත්ථො මහානාගො උපෙක්ඛාසෙතදන්තවා.
695. සති ගීවා සිරො පඤ්ඤා වීමංසා ධම්මචින්තනා, ධම්මකුච්ඡිසමාවාසො විවෙකො තස්ස වාලධි.
696. සො ඣායී අස්සාසරතො අජ්ඣත්තං සුසමාහිතො, ගච්ඡං සමාහිතො නාගො ඨිතො නාගො සමාහිතො.
697. සයං සමාහිතො නාගො නිසින්නො’පි සමාහිතො, සබ්බත්ථ සංවුතො නාගො එසා නාගස්ස සම්පදා.
698. භුඤ්ජති අනවජ්ජානි සාවජ්ජානි න භුඤ්ජති, ඝාසමච්ඡාදනං ලද්ධා සන්නි’ධිං පරිවජ්ජයං.
699. සංයොජනං අණුං ථූලං සබ්බං ඡෙත්වාන බන්ධනං, යෙන යෙනෙව ගච්ඡති අනපෙක්ඛොව ගච්ඡති.
700. යථාපි උදකෙ ජාතං පුණ්ඩරීකං පවඩ්ඪති, නොපලිප්පති තොයෙන සුචිගන්ධං මනොරමං.
701. තථෙව ච ලොකෙ ජාතො බුද්ධො ලොකෙ විහරති, නොපලිප්පති ලොකෙන තොයෙන පදුමං යථා.
702. මහාගිනි පජ්ජලිතො අනාහාරොපසම්මති, අඞ්ගාරෙසු ච සන්තෙසු නිබ්බුතො’ති පවුච්චති.
703. අත්ථස්සායං විඤ්ඤාපනී උපමා විඤ්ඤූහි දෙසිතා, විඤ්ඤිස්සන්ති මහානාගා නාගං නාගෙන දෙසිතං.
704. වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො අනාසවො, සරීරං විජහං නාගො පරිනිබ්බිස්සන්ත්යනාසවො’ති.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා උදායී ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
උදායිත්ථෙරගාථා.
තස්සුද්දානං:
කොණ්ඩඤ්ඤො ච උදායී ච ථෙරා ද්වෙ තෙ මහිද්ධිකා, සොළසම්හි නිපාතම්හි ගාථායො ද්වෙ ච තිංස චා’ති.
සොළසනිපාතො නිට්ඨිතො.
20. වීසතිනිපාතො.
20. 1. 1.
705. යඤ්ඤත්ථං වා ධනත්ථං වා යෙ හනාම මයං පුරෙ, අවසෙ තං භයං හොති වෙධන්ති විලපන්ති ච.
706. තස්ස තෙ නත්ථි භීතත්තං භිය්යො වණ්ණො පසීදති, කස්මා න පරිදෙවෙසි එවරූපෙ මහබ්භයෙ.
707. නත්ථි චෙතසිකං දුක්ඛං අනපෙක්ඛස්ස ගාමණි, අතික්කන්තා භයා සබ්බෙ ඛීණසංයොජනස්ස වෙ.
708. ඛීණාය භවනෙත්තියා දිට්ඨෙ ධම්මෙ යථාතථෙ, න භයං මරණෙ හොති භාරනික්ඛෙපනෙ යථා.
709. සුචිණ්ණං බ්රහ්මචරියං මෙ මග්ගො චාපි සුභාවිතො, මරණෙ මෙ භයං නත්ථි රොගානමිව සඞ්ඛයෙ.
710. සුචිණ්ණං බ්රහ්මචරියං මෙ මග්ගො චාපි සුභාවිතො, නිරස්සාදා භවා දිට්ඨා විසං පීත්වාව{1} ඡඩ්ඩිතං.
711. පාරගූ අනුපාදානො කතකිච්චො අනාසවො, තුට්ඨො ආයුක්ඛයා හොති මුත්තො ආඝාතනා යථා.
712. උත්තමං ධම්මතං පත්තො සබ්බලොකෙ අනත්ථිකො, ආදිත්තාව ඝරා මුත්තො මරණස්මිං න සොචති.
713. යදත්ථි සඞ්ගතං කිඤ්චි භවො වා{2} යත්ථ ලබ්භති, සබ්බං අනිස්සරං එතං ඉති වුත්තං මහෙසිනා.
714. යො තං තථා පජානාති යථා බුද්ධෙන දෙසිතං, න ගණ්හාති භවං කිඤ්චි සුතත්තංව අයොගුළං.
715. න මෙ හොති අහොසින්ති භවිස්සන්ති න හොති මෙ, සඞ්ඛාරා විගමිස්සන්ති තත්ථ කා පරිදෙවනා.
716. සුද්ධං ධම්මසමුප්පාදං සුද්ධං සඞ්ඛරසන්තතිං, පස්සන්තස්ස යථාභූතං න භයං හොති ගාමණි.
717. තිණකට්ඨසමං ලොකං යදා පඤ්ඤාය පස්සති, මමත්තං සො අසංවින්දං ‘නත්ථි මෙ’ති න සොචති.
718. උක්කණ්ඨාමි සරීරෙන භවෙනම්හි අනත්ථිකො, සො’යං භිජ්ජිස්සති කායො අඤ්ඤො ච න භවිස්සති.
719. යං වො කිච්චං සරීරෙන තං කරොථ යදිච්ඡථ, න මෙ තප්පච්චයා තත්ථ දොසො පෙමං ච හොහිති.
720. තස්ස තං වචනං සුත්වා අබ්භුතං ලොමහංසනං, සත්ථානි නික්ඛිපිත්වාන මාණවා එතදබ්රවුං.
721. කිං භද්දන්තෙ{1} කරිත්වාන කො වා ආචරියො තව, කස්ස සාසනමාගම්ම ලබ්භතෙ තං අසොකතා.
722. සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී ජිනො ආචරියො මම, මහාකාරුණිකො සත්ථා සබ්බලොකතිකිච්ඡකො.
723. තෙනායං දෙසිතො ධම්මො ඛයගාමී අනුත්තරො, කස්ස සාසනමාගම්ම ලබ්භතෙ තං අසොකතා.