724. සුත්වාන චොරා ඉසිනො සුභාසිතං, නික්ඛිප්ප සත්ථානි ච ආවුධානි ච තම්හා ච කම්මා විරමිංසු එකෙ එකෙ පබ්බජ්ජ මරොචයිංසු.
725. තෙ පබ්බජිත්වා සුගතස්ස සාසනෙ භාවෙත්ව බොජ්ඣඞ්ගබලානි පණ්ඩිතා උදග්ගචිත්තා සුමනා කතින්ද්රියා ඵුසිංසු නිබ්බානපදං අසඞ්ඛත’න්ති.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා අධිමුත්තො ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
අධිමුත්තත්ථෙරගාථා.
20. 1. 2.
726. සමණස්ස අහු චින්තා පාරාසරියස්ස{2} භික්ඛුනො, එකකස්ස නිසින්නස්ස පවිවිත්තස්ස ඣායිනො.
727. කිමානුපුබ්බං පුරිසො කිං වතං{3} කිං සමාචරං, අත්තනො කිච්චකිරිස්ස න ච කිඤ්චි විහෙඨයෙ.
728. ඉන්ද්රියානි මනුස්සානං හිතාය අහිතාය ච, අරක්ඛිතානි අහිතාය රක්ඛිතානි හිතාය ච.
729. ඉන්ද්රියානෙවං සාරක්ඛං ඉන්ද්රියානි ච ගොපයං, අත්තනො කිච්චකාරිස්ස න ච කිඤ්චි විහෙඨයෙ.
730. චක්ඛුන්ද්රියං චෙ රූපෙසු ගච්ඡන්තං අනිවාරයං, අනාදීනවදස්සාවී සො දුක්ඛා න හි මුච්චති.
731. සොතින්ද්රියං චෙ{1} සද්දෙසු ගච්ඡන්තං අනිවාරයං, අනාදීනවදස්සාවී සො මුක්ඛා න හි මුච්චති.
732. අනිස්සරණදස්සාවී ගන්ධෙ චෙ පටිසෙවති, න සො මුච්චති දුක්ඛම්හා ගන්ධෙසු අධිමුච්ඡිතො.
733. අම්බිලං මධුරග්ගං ච තිත්තකග්ගමනුස්සරං, රසතණ්හාය ගධිතො හදයං නාවබුජ්ඣති.
734. සුභාන්යප්පටිකූලානි ඵොට්ඨබ්බානි අනුස්සරං, රත්තො රගාධිකරණං විවිධං වින්දතෙ දුඛං.
735. මනං චෙතෙහි ධම්මෙහි යො න සක්කොති රක්ඛිතුං, තතො නං දුක්ඛමන්වෙති සබ්බහෙතෙහි පඤ්චහි.
736. පුබ්බලොහිතසම්පුණ්ණං බහුස්ස කුණපස්ස ච, නරවීරකතං වග්ගුං{2} සමුග්ගමිව චිත්තිතං.
737. කටුකං මධුරස්සාදං පියනිබන්ධනං දුඛං,{3} ඛුරංව මධුනා ලිත්තං උල්ලිහං{4} නාවබුජ්ඣති.
738. ඉත්ථිරූපෙ ඉත්ථිසරෙ{5} ඵොට්ඨබ්බෙ’පි ඉත්ථියා, ඉත්ථිගන්ධෙසු සාරත්තො විවිධං වින්දතෙ දුඛං.
739. ඉත්ථිසොතානි සබ්බානි සන්දන්ති පඤ්ච පඤ්චසු, තෙසමාවරණං කාතුං සො සක්කොති විරියවා.
740. සො අත්ථවා සො ධම්මට්ඨො සො දුක්ඛො සො විචක්ඛණො, කරෙය්ය රමමානො පි{6} කිච්චං ධම්මත්ථසංහිතං.
741. අථො සීදති සඤ්ඤුත්තං වජ්ජෙ කිච්චං නිරත්ථකං, න තං කිච්චන්ති මඤ්ඤිත්වා අප්පමත්තො විචක්ඛණො.
742. යං ච අත්ථෙන සඤ්ඤුන්තං යා ච ධම්මගතා රති, තං සමාදාය වත්තෙථ සා හි උත්තමා රති.
743. උච්චාවචෙහුපායෙහි පරෙසමභිජිගීසති, හන්ත්වා වධිත්වා අථ සොචයිත්වා, ආලොපති සාහසා යො පරෙසං.
744. තච්ඡන්තො ආණියා ආණිං නිහන්ති බලවා යථා, ඉන්ද්රියානින්ද්රෙයෙහෙව නිහන්ති කුසලො{7} තථා.
745. සද්ධං විරියං සමාධිං ච සතිං පඤ්ඤඤ්ච{1} භාවයං, පඤ්ච පඤ්චහි හන්ත්වාන අනීඝො යාති බ්රාහ්මණො.
746. සො අත්ථවා සො ධම්මට්ඨො කත්වා වාක්යානුසාසනිං, සබ්බෙන සබ්බං බුද්ධස්ස සො නරො සුඛමෙධතී’ති.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා පාරාසරියො ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
පාරාසරියත්ථෙරගාථා.
20. 1. 3.
747. චිරරත්තං වතාතාපී ධම්මං අනුවිචින්තයං, සමං චිත්තස්ස නාලත්ථං පුච්ඡං සමණබ්රාහ්මණෙ.
748. කො සො පාරඞ්ගතො ලොකෙ කො පත්තො අමතොගධං, කස්ස ධම්මං පටිච්ඡාමි පරමත්ථවිජානනං.
749. අන්තොවඞ්කගතො ආසි{2} මච්ඡොව ඝසමාමිසං, බද්ධො{3} මහින්දපාසෙන වෙපචිත්ත්යසුරො යථා.
750. අඤ්ඡාමි{4} නං න මුඤ්චාමි අස්මා සොකපරිද්දවා, කො මෙ බන්ධං මුඤ්චං ලොකෙ සම්බොධිං වෙදයිස්සති.
751. සමණං බ්රාහ්මණං වා කං ආදිසන්තං පභඞ්ගුනං, කස්ස ධම්මං පටිච්ඡාමි ජරාමච්චුපවාහනං.
752. විචිකිච්ඡාකඞ්ඛාගථිතං{5} සාරම්භබලසඤ්ඤුතං, කොධප්පත්තමනත්ථද්ධං අභිජප්පප්පදාරණං.{6}
753. තණ්හාධනුසමුට්ඨානං ද්වෙ ච පන්නරසායුතං, පස්ස ඔරසිකං බාළ්හං{7} භෙත්වා යදි තිට්ඨති.
754. අනුදිට්ඨීනං අප්පහානං සඞ්කප්පපරතෙජිතං,{8} තෙන විද්ධො පවෙධාමි පත්තං’ව මාලුතෙරිතං.
755. අජ්ඣත්තං මෙ සමුට්ඨාය ඛිප්පං පච්චති මාමකං,{9} ඡඵස්සායතනී කායො යත්ථ සරති සබ්බදා.
756. තං න පස්සාමි තෙකිච්ඡං යො මෙතං සල්ලමුද්ධරෙ, නානාරජ්ජෙන සත්ථෙන නාඤ්ඤෙන විචිකිච්ඡිතං.
757. කො මෙ අසත්ථො අවණො සල්ලමබ්භන්තරපස්සයං, අහිංසං සබ්බගත්තානි සල්ලං මෙ උද්ධරිස්සති.
758. ධම්මප්පති හි සො සෙට්ඨො විසදොසප්පවාහකො, ගම්භීරෙ පතිතස්ස මෙ ථලං පාණිං ච{1} දස්සයෙ.
759. රහදෙ’හමස්මි ඔගාළ්හො අහාරියරජමත්තිකෙ,{2} මායාඋසූයසාරම්භ{3} ථීනමිද්ධමපත්ථටෙ.
760. උද්ධච්චමෙඝථනිතං සඤ්ඤොජනවලාහකං, වාහා වහන්ති දුද්දිට්ඨිං{4} සඞ්කප්පා රාගනිස්සිතා.
761. සවන්ති සබ්බධි සොතා ලතා උබ්භිජ්ජ තිට්ඨති, තෙ සොතෙ කො නිවාරෙය්ය තං ලතං කො හි ඡෙච්ඡති.
762. වෙලං කරොථ භද්දන්තෙ සොතානං සන්නිවාරණං, මා තෙ මනොමයො සොතො රුක්ඛං’ව සහසා ලුවෙ.
763. එවං මෙ භයජාතස්ස අපාරා පාරමෙසතො, තාණො පඤ්ඤාවුධො සත්ථා ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතො.
764. සොපාණං සුකතං සුද්ධං ධම්මසාරමයං දළං,{5} පාදාසි වුය්හමානස්ස ‘මා භායී’ති ච අබ්රවී.{6}
765. සතිපට්ඨානපාසාදං ආරුය්හ පච්චවෙක්ඛිසං, යං තං පුබ්බෙ අමඤ්ඤිස්සං සක්කායාභිරතං පජං.
766. යදා ච මග්ගමද්දක්ඛිං නාවාය අභිරූහනං, අනධිට්ඨාය අත්තානං තිත්ථමද්දක්ඛිමුත්තමං.
767. සල්ලං අත්තසමුට්ඨානං භවනෙත්තිපභාවිතං,{7} එතෙසං අප්පවත්තාය දෙසෙසි මග්ගමුත්තමං.
768. දීඝරත්තානුසයිතං චිරරත්තමධිට්ඨිතං,{8} බුද්ධො මෙ පානුදී ගන්ථං{9} විසදොසප්පවාහනො’ති.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා තෙලකානි ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
තෙලකානිත්ථෙරගාථා.
20. 1. 4.
769. පස්ස චිත්තකතං{1} බිම්බං අරුකායං සමුස්සිතං, ආතුරං බහුසඞ්කප්පං යස්ස නත්ථි ධුවං ඨිති.
770. පස්ස චිත්තකතං{1} රූපං මණිනා කුණ්ඩලෙන ච, අට්ඨිං තචෙන{2} ඔනද්ධං සහ වත්ථෙහි සොභති.
771. අලත්තකකතා පාදා මුඛං චුණ්ණකමක්ඛිතං, අලං බාලස්ස මොහාය නො ච පාරගවෙසිනො.
772. අට්ඨපාදකතා{3} කෙසා නෙත්තා අඤ්ජනමක්ඛිතා, අලං බාලස්ස මොහාය නො ච පාරගවෙසිනො.
773. අඤ්ජනීව නවා චිත්තා පූතිකායො අලඞ්කතො, අලං බාලස්ස මොහාය නො ච පාරගවෙසිනො.
774. ඔදහි මිගවො පාසං නාසදා වාගුරං{4} මිගො, භුත්වා නිවාපං ගච්ඡාම කන්දන්තෙ මිගබන්ධකෙ.
775. ඡින්නො පාසො{5} මිගවස්ස නාසදා වාගුරං{4} මිගො, භුත්වා නිවාපං ගච්ඡාම සොචන්තෙ මිගලුද්දකෙ.
776. පස්සාමි ලොකෙ සධනෙ මනුස්සෙ ලද්ධාන විත්තං න දදන්ති මොහා, ලුද්ධා{6} ධනං සන්නිචයං කරොන්ති භිය්යො ව කාමෙ අභිපත්ථයන්ති.
777. රාජා පසය්හ පඨවිං විජෙත්වා සසාගරන්තං මහිමාවසන්තො, ඔරං සමුද්දස්ස අතිත්තරූපො පාරං සමුද්දස්ස’පි පත්ථයෙථ.
778. රාජා ච අඤ්ඤෙ ච බහූ මනුස්සා අවීතතණ්හා මරණං උපෙන්ති, ඌනාව හුත්වාන ජහන්ති දෙහං කාමෙහි ලොකම්හි න හත්ථි තිත්ති.
779. කන්දන්ති නං ඤාති පකිරිය කෙසෙ අහො වතා නො අමරාති චාහු, වත්ථෙන නං පාරුතං නීහරිත්වා චිතං සමොධාය තතො ඩහන්ති.
780. සො ඩය්හති සූලෙහි තුජ්ජමානො එකෙන වත්ථෙන පහාය භොගෙ, න මීයමානස්ස භවන්ති තාණා ඤාතී ච මිත්තා අථවා සහායා.
781. දායාදකා තස්ස ධනං හරන්ති සත්තො පන ගච්ඡති යෙන කම්මං, න මීයමානං ධනමන්වෙති කිඤ්චි පුත්තා ච දාරා ච ධනං ච රට්ඨං.
782. න දීඝමායුං ලභතෙ ධනෙන න චා’පි විත්තෙන ජරං විහන්ති, අප්පං හි තං{1} ජීවිතමාහු ධීරා අසස්සතං විප්පරිණාමධම්මං.
783. අඩ්ඪා දළිද්දා ච ඵුසන්ති ඵස්සං බාලො ච ධීරො ච තථෙව ඵුට්ඨො, බාලො හි බාල්යා වධිතො’ව සෙති ධීරො ච නො වෙධති ඵස්සඵුට්ඨො.
784. තස්මා හි පඤ්ඤා’ව ධනෙන සෙය්යා{2} යාය වොසානමිධාධිගච්ඡති, අබ්යොසිතත්තා{3} හි භවාභවෙසු, පාපානි කම්මානි කරොති{4} මොහා.
785. උපෙති ගබ්භඤ්ච පරඤ්ච ලොකං සංසාරමාපජ්ජ පරම්පරාය, තස්සප්පඤ්චො අභිසද්දහන්තො උපෙති ගබ්භඤ්ච පරඤ්ච ලොකං.
786. චොරො යථා සන්ධිමුඛෙ ගහීතො සකම්මුනා හඤ්ඤති පාපධම්මො, එවං පජා පච්ච{5} පරම්හි ලොකෙ සකම්මුනා හඤ්ඤති පාපධම්මා.{6}
787. කාමා හි චිත්රා මධුරා මනොරමා විරූපරූපෙන මථෙන්ති චිත්තං, ආදීනවං කාමගුණෙසු දිස්වා තස්මා අහං පබ්බජිතොම්හි රාජ.
788. දුමප්ඵලානීව පතන්ති මානවා දහරා ච වුද්ධා ච සරීරභෙදා, එතම්පි දිස්වා පබ්බජිතොම්හි රාජ අපණ්ණකං සාමඤ්ඤමෙව සෙය්යො,
789. සද්ධායාහං පබ්බජිතො උපෙතො ජිනසාසනෙ, අවඤ්ඣා මය්හං පබ්බජ්ජා අනණො භුඤ්ජාමි භොජනං.
790. කාමෙ ආදිත්තතො දිස්වා ජාතරූපානි සත්ථතො, ගබ්භවොක්කන්තිතො දුක්ඛං නිරයෙසු මහබ්භයං.
791. එතමාදීනවං ඤත්වා සංවෙගං අලභිං තදා, සො’හං විද්ධො තදා සන්තො සම්පත්තො ආසවක්ඛයං.
792. පරිචිණ්ණො මයා සත්ථා කතං බුද්ධස්ස සාසනං, ඔහිතො ගරුකො භාරො භවනෙත්ති සමූහතා.
793. යස්සත්ථාය පබ්බජිතො අගාරස්මානගාරියං, සො මෙ අත්ථො අනුප්පත්තො සබ්බසංයොජනක්ඛයො’ති.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා රට්ඨපාලො ථෙරො ගාථායො අභාසිත්ථා’ති.
රට්ඨපාලත්ථෙරගාථා.
20. 1. 5.
794. රූපං දිස්වා සති මුට්ඨා පියං නිමිත්තං{1} මනසිකරොතො, සාරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච අජ්ඣොස්ස{2} තිට්ඨති.
795. තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා අනෙකා රූපසම්භවා, අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති, එවමාචිනතො දුක්ඛං ආරා නිබ්බානං{3} වුච්චති.
796. සද්දං සුත්වා සති මුට්ඨා පියං නිමිත්තං මනසිකරොතො, සාරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච අජ්ඣොස්ස{2} තිට්ඨති.
797. තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා අනෙකා සද්දසම්භවා, අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති, එවමාචිනතො දුක්ඛං ආරා නිබ්බානං{3} වුච්චති.
798. ගන්ධං ඝත්වා සති මුට්ඨා පියං නිමිත්තං මනසිකරොතො, සාරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච අජ්ඣොස්ස{2} තිට්ඨති.
799. තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා අනෙකා ගන්ධසම්භවා, අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති, එවමාචිනතො දුක්ඛං ආරා නිබ්බානං{3} වුච්චති.
800. රසං භොත්වා සති මුට්ඨා පියං නිමිත්තං මනසිකරොතො, සාරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච අජ්ඣොස්ස{2} තිට්ඨති.
801. තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා අනෙකා රසසම්භවා, අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති, එවමාචිනතො දුක්ඛං ආරා නිබ්බානං{3} වුච්චති.
802. ඵස්සං ඵුස්ස සති මුට්ඨා පියං නිමිත්තං මනසි කරොතො, සාරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච අජ්ඣොස්ස{2} තිට්ඨති.
803. තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා අනෙකා ඵස්සසම්භවා, අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති, එවමාචිනතො දුක්ඛං ආරා නිබ්බානං{3} වුච්චති.
804. ධම්මං ඤත්වා සති මුට්ඨා පියං නිමිත්තං මනසිකරොතො, සාරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච අජ්ඣොස්ස{2} තිට්ඨති.
805. තස්ස වඩ්ඪන්ති වෙදනා අනෙකා ධම්මසම්භවා, අභිජ්ඣා ච විහෙසා ච චිත්තමස්සූපහඤ්ඤති, එවමාචිනතො දුක්ඛං ආරා නිබ්බානං{3} වුච්චති.
806. න සො රජ්ජති රූපෙසු රූපං දිස්වා පතිස්සතො, විරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච නාජ්ඣොස්ස{4} තිට්ඨති.
807. යථාස්ස පස්සතො රූපං සෙවතො චා’පි වෙදනං, ඛීයති නොපචීයති එවං සො චරතී සතො, එවං අපචිනතො දුක්ඛං සන්තිකෙ නිබ්බානං{3} වුච්චති.
808. න සො රජ්ජති සද්දෙසු සද්දං සුත්වා පතිස්සතො, විරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච නාජ්ඣොස්ස{1} තිට්ඨති.
809. යථාස්ස සුණතො සද්දං සෙවතො චා’පි වෙදනං, ඛීයති නොපචීයති එවං සො චරතී සතො, එවං අපචිනතො දුක්ඛං සන්තිකෙ නිබ්බානං{2} වුච්චති.
810. න සො රජ්ජති ගන්ධෙසු ගන්ධං ඝත්වා පතිස්සතො, විරත්තචිත්තො වෙදෙති තං ච නාජ්ඣොස්ස{1} තිට්ඨතී’ති.
811. යථාස්ස ඝායතො ගන්ධං සෙවතො චා’පි වෙදනං, ඛීයති නොපචීයති එවං සො චරතී සතො, එවං අපචිනතො දුක්ඛං සන්තිකෙ නිබ්බානං{2} වුච්චති.