876. නාමඤ්ච රූපඤ්ච පටිච්ච ඵස්සා ඉච්ඡානිදානානි පරිග්ගහානි, ඉච්ඡාය’සන්ත්යා{1} න මමත්ත මත්ථි{2} රූපෙ විභූතෙ න ඵුසන්ති ඵස්සා.
877. කථං සමෙතස්ස විභොති රූපං සුඛං දුඛං වාපි කථං විභොති, එතං මෙ බ්රූහි යථා විභොති තං ජානිස්සාම{3} ඉති මෙ මනො අහු.
878. න සඤ්ඤසඤ්ඤී න විසඤ්ඤසඤ්ඤී නොපි අසඤ්ඤී න විභූතසඤ්ඤී, එවං සමෙතස්ස විභොති රූපං සඤ්ඤානිදානා හි පපඤ්චසඞ්ඛා.
879. යං තං අපුච්ඡිම්හ අකිත්තයි නො අඤ්ඤං තං පුච්ඡාම තදිඞ්ඝ බ්රූහි, එත්තාවතග්ගං නු වදන්ති හෙකෙ යක්ඛස්ස සුද්ධිං ඉධ පණ්ඩිතා සෙ උදාහු අඤ්ඤම්පි වදන්ති එත්තො.
880. එත්තාවතග්ගම්පි වදන්ති හෙකෙ යක්ඛස්ස සුද්ධිං ඉධ පණ්ඩිතා සෙ, තෙසං පනෙකෙ සමයං වදන්ති අනුපාදිසෙසෙ කුසලා වදානා.
881. එතෙ ච ඤත්වා උපනිස්සිතාති ඤත්වා මුනී නිස්සයෙ සො විමංසී, ඤත්වා විමුත්තො න විවාදමෙති භවාභවාය න සමෙති ධීරොති.
කලහවිවාදසුත්තං නිට්ඨිතං.
4. 12.
චූලවියූහ සුත්තං
882. සකං සකං දිට්ඨිපරිබ්බසානා විග්ගය්හ නානා කුසලා වදන්ති, යො එවං ජානාති ස වෙදි ධම්මං ඉදං පටික්කොස’මකෙවලී සො.
883. එවම්පි විග්ගය්හ විවාදියන්ති බාලො පරො අක්කුසලොති{1} චාහු සච්චො නු වාදො කතමො ඉමෙසං සබ්බෙව හිමෙ කුසලාවදානා.
884. පරස්ස චෙ ධම්මමනානුජානං බාලො මගො{2} හොති නිහීනපඤ්ඤො, සබ්බෙව බාලා සුනිහීනපඤ්ඤා සබ්බෙවිමෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා.
885. සන්දිට්ඨියා චෙව න වෙවදාතා{3} ස සුද්ධපඤ්ඤා කුසලා මුතීමා. න තෙසං කොචි පරිහීනපඤ්ඤො දිට්ඨි හි තෙසම්පි තථා සමත්තා.
886. න චාහමෙතං තථියන්ති{4} බ්රූමි යමාහු බාලා මිථු අඤ්ඤමඤ්ඤං, සකං සකං දිට්ඨිමකංසු සච්චං තස්මා හි බාලොති පරං දහන්ති.
887. යමාහු සච්චං තථියන්ති එකෙ තමාහු අඤ්ඤෙ තුච්ඡං මුසාති, එවම්පි විග්ගය්හ විවාදියන්ති, තස්මා න එකං සමණා වදන්ති.
888. එකං හි සච්චං න දුතියමත්ථි යස්මිං පජා නො විවදෙ පජානං, නානා තෙ සච්චානි සයං ථුනන්ති තස්මා න එකං සමණා වදන්ති.
889. කස්මා නු සච්චානි වදන්ති නානා පවාදියා සෙ කුසලා වදානා, සච්චානි සුතානි බහූනි නානා උදාහු තෙ තක්කමනුස්සරන්ති.
890. න හෙව සච්චානි බහූනි නානා අඤ්ඤත්ර සඤ්ඤාය නිච්චානි ලොකෙ, තක්කඤ්ච දිට්ඨීසු පකප්පයිත්වා සච්චං මුසාති ද්වයධම්මමාහු.
891. දිට්ඨෙ සුතෙ සීලවතෙ මුතෙ වා එතෙ ච නිස්සාය විමානදස්සී, විනිච්ඡෙයෙ ඨත්වා පහස්සමානො බාලො පරො අක්කුසලොති{1}චාහ.
892. යෙනෙව බාලොති පරං දහාති තෙනාතුමානං කුසලොති චාහ, සයමත්තනා සො කුසලාවදානො{2} අඤ්ඤං විමානෙති තථෙව පාවා.{3}
893. අතිසාරදිට්ඨියා{4} සො සමත්තො මානෙන මත්තො පරිපුණ්ණමානී, සයමෙව සාමං මනසාභිසිත්තො දිට්ඨීහි සා තස්ස තථා සමත්තා.
894. පරස්ස චෙ භි වචසා නිහීනො තුමො සහා හොති නිහීනපඤ්ඤො, අථ චෙ සයං වෙදගූ හොති ධීරො න කොචි බාලො සමණෙසු අත්ථි.
895. අඤ්ඤං ඉතො යාභිවදන්ති ධම්මං අපරද්ධා සුදධිමකෙවලි තෙ{5} එවම්පි තිථ්යා පුථුසො වදන්ති සන්දිට්ඨිරාගෙන හි තෙභිරත්තා.{6}
896. ඉධෙව සුද්ධිං ඉතිවාදියන්ති නාඤ්ඤෙසු ධම්මෙසු විසුද්ධිමාහු, එවම්පි තිත්ථ්යා පුථුසො නිවිට්ඨා සකායනෙ තත්ථ දළ්හං වදානා.
897. සකායනෙ චාපි දළ්හං වදානො කමෙත්ථ බාලොති පරං දහෙය්ය, සයමෙව සො මෙධගං ආවහෙය්ය පරං වදං බාලමසුද්ධිධම්මං.
898. විනිච්ඡයෙ ඨත්වා සයං පමාය උද්ධං සො{1} ලොකස්මිං විවාදමෙති, හිත්වාන සබ්බානි විනිච්ඡයානි න මෙධගං කුරුතෙ ජන්තු ලොකෙති.
චූළවියූහසුත්තං නිට්ඨිතං.
4. 13.
මහාවියූහ සුත්තං
899. යෙ කෙචි ‘මෙ දිට්ඨි පරිබ්බසානා ඉදමෙව සච්චන්ති විවාදයන්ති,{2} සබ්බෙව තෙ නින්දමන්වානයන්ති අථො පසංසම්පි ලභන්ති තත්ථ.
900. අප්පං හි එතං න අලං සමාය දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්රූමි, එවම්පි දිස්වා න විවාදයෙථ{3} ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමිං.
901. යා කාචිමා සම්මුතියො පුථුජ්ජා සබ්බා’ව එතා න උපෙති විද්වා, අනූපයො සො උපයං කිමෙය්ය දිට්ඨෙ සුතෙ ඛන්තිමකුබ්බමානො.
902. සීලුත්තමා සඤ්ඤමෙනාහු සුද්ධිං වතං සමාදාය උපට්ඨිතා සෙ, ඉධෙ’ව සික්ඛෙම අථස්ස සුද්ධිං භවූපනීතා කුසලා වදානා.
903. සචෙ චුතො සීලවතතො{1} හොති ස වෙධති{2} කම්මං විරාධයිත්වා, ස ජප්පති{3} පත්ථයතීධ සුද්ධිං සත්ථා ච හීනො පවසං ඝරම්හා.
904. සීලබ්බතං වාපි පහාය සබ්බං කම්මඤ්ච සාවජ්ජනවජ්ජමෙතං, සුද්ධිං අසුද්ධින්ති අපත්ථයානො විරතො චරෙ සන්තිමනුග්ගහාය.
905. තමූපනිස්සාය ජිගුච්ඡිතං වා අථවාපි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා, උද්ධංසරා සුද්ධිමනුත්ථුනන්ති අවීතතණ්හා සෙ භවාභවෙසු.
906. පත්ථයමානස්ස හි ජප්පිතානි පවෙධිතං{4} වාපි පකප්පිතෙසු, චුතූපපාතො ඉධ යස්ස නත්ථි ස කෙන වෙධෙය්ය කුහිංව{5} ජප්පෙ.
907. යමාහු ධම්මං පරමන්ති එකෙ තමෙව හීනන්ති පනාහු අඤ්ඤෙ, සච්චො නු වාදො කතමො ඉමෙසාං සබ්බෙව හි මෙ කුසලා වදානා.
908. සකං හි ධම්මං පරිපුණ්ණමාහු අඤ්ඤස්ස ධම්මං පන හීනමාහු, එවම්පි විග්ගය්හ විවාදයන්ති සකං සකං සම්මුතිමාහු සච්චං.
909. පරස්ස චෙ වම්භයිතෙන හීනො න කොචි ධම්මෙසු විසෙසි අස්ස, පුථූ හි අඤ්ඤස්ස වදන්ති ධම්මං නිහීනතො සම්හි දළ්හං වදානා.
910. සධම්මපූජා ච{1} පනා තථෙව යථා පසංසන්ති{2} සකායනානි, සබ්බෙව වාදා{3} තථියා{4} භවෙය්යුං සුධී හි තෙසං පච්චත්තමෙව.
911. න බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යමත්ථි ධම්මෙසු නිච්ඡෙය්ය සමුග්ගහීතං, තස්මා විවාදානි උපාතිවත්තො න භි සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤං.
912. ජානාමි පස්සාමි තථෙව එතං දිට්ඨියා එකෙ පච්චෙන්ති සුද්ධිං අද්දක්ඛි චෙ කිම්හි තුමස්ස තෙන අතිසිත්වා අඤ්ඤෙන වදන්ති සුද්ධිං.
913. පස්සං නරො දක්ඛිති{5} නාමරූපං දිස්වාන වා ඤස්සති තානි මෙව, කාමං බහුං පස්සතු අප්පකං වා න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති.
914. නිවිස්සවාදී න හි සුබ්බිනායො{6} පකප්පිතං දිට්ඨි පුරෙක්ඛරානො, යං නිස්සිතො තත්ථ සුභං වදානො, සුද්ධිං වදො තත්ථ තථද්දසා සො.
915. න බ්රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛං න දිට්ඨිසාරී නපි ඤාණබන්ධු ඤත්වා ච සො සම්මතියො{7} පුථුජ්ජා උපෙක්ඛති උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙ.{8}
916. විසජ්ජ ගන්ථානි මුනීධ ලොකෙ විවාදජාතෙසු න වග්ගසාරි, සන්තො අසන්තෙසු උපෙක්ඛකො සො අනුග්ගහො උග්ගණ්හන්තිමඤ්ඤෙ.{1}
917. පුබ්බාසවෙ හිත්වා නවෙ අකුබ්බං න ඡන්දගූ නොපි නිවිස්සවාදී, ස විප්පමුත්තො දිට්ඨිගතෙහි ධීරො න ලිප්පති{2} ලොකෙ අනත්තගරහී.
918. ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨිං ව සුතං මුතං වා, ස පන්නභාරො මුනි විප්පයුත්තො න කප්පියො නූපරතො න පත්ථියොති.
මහාවියූහසුත්තං නිට්ඨිතං
4. 14.
තුවටක සුත්තං
919. පුච්ඡාමි තං ආදිච්චබන්ධුං{3} විවෙකං සන්තිපදඤ්ච මහෙසිං, කථං දිස්වා නිබ්බාති භික්ඛු අනුපාදියානො ලොකස්මිං කිඤ්චි.
920. මූලං පපඤ්ච සඞ්ඛාය (ඉති භගවා) මන්තා අස්මීති සබ්බමුපරුන්ධෙ,{4} යා කාචි තණ්හා අජ්ඣත්තං තාසං විනයා සදා සතො සික්ඛෙ.
921. යං කිඤ්චි ධම්මමභිජඤ්ඤා, අජ්ඣත්තං අථවාපි බහිද්ධා, න තෙන මානං{5} කුබ්බෙථ න හි සා නිබ්බුති සතං වුත්තා.
922. සෙය්යො න තෙන මඤ්ඤෙය්ය නීචෙය්යො අථ වාපි සරික්ඛො, ඵුට්ඨො අනෙකරූපෙහි නාතුමානං විකප්පයං තිට්ඨෙ.
923. අජ්ඣත්තමෙව උපසමෙ න අඤ්ඤතො භික්ඛු සන්තිමෙසෙය්ය, අජ්ඣත්තං උපසන්තස්ස නත්ථී අත්තා{1} කුතො නිරත්තා{2} වා.
924. මජ්ඣෙ යථා සමුද්දස්ස ඌමි නො ජායති ඨිතො හොති, එවං ඨිතො අනෙජස්ස උස්සදං භික්ඛු න කරෙය්ය කුහිඤ්චි.
925. අකිත්තයී විවටචක්ඛු සක්ඛිධම්මං පරිස්සයවිනයං. පටිපදං වදෙහි භද්දන්තෙ පාතිමොක්ඛං අථවාපි සමාධිං.
926. චක්ඛූහි නෙව ලොලස්ස ගාමකථාය ආවරෙය්ය සොතං, රසෙ ච නානුගිජ්ඣෙය්ය න ච මමායෙථ කිඤ්චි ලොකස්මිං.
927. ඵස්සෙන යදා ඵුට්ඨස්ස පරිදෙවං භික්ඛු න කරෙය්ය කුහිඤ්චි භවං ච නාභිජප්පෙය්ය භෙරවෙසු ච න සම්පවෙධෙය්ය.
928. අන්නානමථො පානානං ඛාදනීයානං අථොපි වත්ථානං, ලද්ධා න සන්නිධිං කයිරා න ච පරිත්තසෙ තානි අලභමානො.
929. ඣායී න පාදලොල’ස්ස විරමෙ කුක්කුච්චා{3} නප්පමජ්ජෙය්ය, අථ ආසනෙසු සයනෙසු අප්පසද්දෙසු භික්ඛු විහරෙය්ය.
930. නිද්දං න බහුලීකරෙය්ය ජාගරියං භජෙය්ය ආතාපී, තන්දිං මායං හස්සං ඛිඩ්ඩං මෙථුනං විප්පජහෙ සවිභූසං.
931. ආථබ්බණං{1} සුපිනං ලක්ඛණං නො විදහෙ අථොපි නක්ඛත්තං, විරුතඤ්ච ගබ්භකරණං තිකිච්ඡං මාමකො න සෙවෙය්ය.
932. නින්දාය නප්පවෙධෙය්ය න උන්නමෙය්ය පසංසිතො භික්ඛු, ලොභං සහ මච්ඡරියෙන කොධං පෙසුනියඤ්ච පනුදෙය්ය.
933. කයවික්කයෙ න තිට්ඨෙය්ය උපවාදං භික්ඛු න කරෙය්ය කුහිඤ්චි, ගාමෙ ච නාභිසජ්ජෙය්ය ලාභකම්යා ජනං න ලපයෙය්ය.
934. න ච කත්ථිකො{2} සියා භික්ඛු න ච වාචං පයුතං භාසෙය්ය, පාගබ්භියං න සික්ඛෙය්ය කථං විග්ගාහිකං න කථයෙය්ය.
935. මොසවජ්ජෙ න නිය්යෙථ{3} සම්පජානො සඨානි න කයිරා, අථ ජීවිතෙන පඤ්ඤාය සීලබ්බතෙන නාඤ්ඤමතිමඤ්ඤෙ.
936. සුත්වා රුසිතො{4} බහුං වාචං සමණානං පුථුවචනානං,{5} ඵරුසෙන නෙ න පටිවජ්ජා න හි සන්තො පටිසෙනිං කරොන්ති.
937. එතඤ්ච ධම්මමඤ්ඤාය විචිනං භික්ඛු සදා සතො සික්ඛෙ, සන්තීති නිබ්බුතිං ඤත්වා සාසනෙ ගොතමස්ස නප්පමජ්ජෙය්ය.
938. අභිභූ හි සො අනභිභූතො සක්ඛිධම්මං අනීතිහමදස්සි,{1} තස්මා හි තස්ස භගවතො සාසනෙ අප්පමත්තො සදා නමස්සමනුසික්ඛෙති.
තුවටකසුත්තං නිට්ඨිතං.
4. 15.
අතතදණ්ඩ සුත්තං
939. අත්තදණ්ඩා භයං ජාතං ජනං පස්සථ මෙධගං{2} සංවෙගං කිත්තයිස්සාමි යථා සංවිජිතං මයා.
940. ඵන්දමානං පජං දිස්වා මච්ඡෙ අප්පොදකෙ යථා, අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි ව්යාරුද්ධෙ දිස්වා මං භයමාවිසි.
941. සමන්තමසාරො ලොකො දිසා සබ්බා සමෙරිතා, ඉච්ඡා භවනමත්තනො නාද්දසාසිං අනොසිතං.
942. ඔසානෙත්වෙව ව්යාරුද්ධෙ දිස්වා මෙ අරතී අහු, අථෙත්ථ සල්ලං අද්දක්ඛිං දුද්දසං හදයනිස්සිතං.
943. යෙන සල්ලෙන ඔතිණ්ණො දිසා සබ්බා විධාවති, තමෙව සල්ලං අබ්බුය්හ න ධාවති න සීදති.
944. තත්ථ සික්ඛානුගීයන්ති යානි ලොකෙ ගථිතානි න තෙසු පසුතො සියා. නිබ්බිජ්ඣ සබ්බසො කාමෙ සික්ඛෙ නිබ්බාන මත්තනො.
945. සච්චො සියා අප්පගබ්භො අමායො රිත්තපෙසුනො, අක්කොධනො ලොභපාපං වෙවිච්ඡං විතරෙ මුනි.
946. නිද්දං තන්දිං සහෙ ථිනං පමාදෙන න සංවසෙ, අතිමානෙ න තිට්ඨෙය්ය නිබ්බානමනසො නරො.
947. මොසවජ්ජෙ න නිය්යෙථ රූපෙ ස්නෙහං න කුබ්බයෙ, මානඤ්ච පරිජානෙය්ය සහසා විරතො චරෙ.
948. පුරාණං නාභිනන්දෙය්ය නවෙ ඛන්තිං න කුබ්බයෙ, හීයමානෙ න සොචෙය්ය ආකාසං න සිතො සියා.
949. ගෙධං බ්රූමි මහොඝොති ආජවං බ්රූමි ජප්පනං, ආරම්මණං පකප්පනං කාමපඞ්කො දුරච්චයො.
950. සච්චා අවොක්කම්ම{1} මුනි ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො, සබ්බං සො{2} පටිනිස්සජ්ජ ස වෙ සන්තොති වුච්චති.
951. ස වෙ විද්වා ස වෙදගූ ඤත්වා ධම්මං අනිස්සිතො, සම්මා සො ලොකෙ ඉරියානො න පිහෙතී’ධ කස්සචි.
952. යොධ කාමෙ අච්චතරි සඞ්ගං ලොකෙ දුරච්චයං, න සො සොචති නාජ්ඣෙති ඡින්නසොතො අබන්ධනො.
953. යං පුබ්බෙ තං විසොසෙහි පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනං, මජ්ඣෙ චෙ නො ගහෙස්සසි උපසන්තො චරිස්සසි.
954. සබ්බසො නාමරූපස්මිං යස්ස නත්ථි මමායිතං, අසතා ච සොචති ස චෙ ලොකෙ න ජිය්යති{1}
955. යස්ස නත්ථි ඉදං මෙති පරෙසං වාපි කිඤ්චනං, මමත්තං සො අසංවින්දං නත්ථි මෙති න සොචති.
956. අනිට්ඨුරී අනනුගිද්ධො අනෙජො සබ්බධී සමො, තමානිසංසං පබ්රූමි පුච්ඡිතො අවිකම්පිනං{2}
957. අනෙජස්ස විජානතො නත්ථි කාචි නිසඞ්ඛිති, විරතො සො වියාරම්භා ඛෙමං පස්සති සබ්බධී.
958. න සමෙසු න ඔමෙසු න උස්සෙසු වදතෙ මුනි, සන්තො සො වීතමච්ඡෙරො නාදෙති න නිරස්සතීති.
අත්තදණ්ඩසුත්තං නිට්ඨිතං.
4. 16.
සාරිපුත්ත සුත්තං
959. න මෙ දිට්ඨො ඉතො පුබ්බෙ නසුතො{1} උද කස්සචි, (ඉච්චායස්මා සාරිපුත්තො) එවං වග්ගුවදො සත්ථා තුසිතා ගණිමාගතො.
960. සදෙවකස්ස ලොකස්ස යථා දිස්සති චක්ඛුමා, සබ්බං තමං විනොදෙත්වා එකොව රතිමජ්ඣගා.