කායං -පෙ- මනං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. ධම්මෙ අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. මනොසම්ඵස්සං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජති. එවං ඛො භික්ඛු ජානතො එවං පස්සතො අවිජ්ජා පහීයති, විජ්ජා උප්පජ්ජතීති.
1. 6. 2.
සඤ්ඤොජනපහානසුත්තං
54. සාවත්ථියං–
කථන්නු ඛො භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො, සඤ්ඤොජනා පහීයන්තීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු, අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති. රූපෙ අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති. චක්ඛුසම්ඵස්සං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා පහීයන්ති.
එවං ඛො භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො සඤ්ඤොජනා පහීයන්තීති.
1. 6. 3.
සඤ්ඤොජනසමුග්ඝාතසුත්තං
55. කථන්නු ඛො භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු, අනත්තතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. රූපෙ අනත්තතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. චක්ඛුසම්ඵස්සං අනත්තතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති.
එවං ඛො භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො සඤ්ඤොජනා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තීති.
1. 6. 4.
ආසවප්පහානසුත්තං
56. සාවත්ථියං–
කථන්නු ඛො භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ආසවා පහීයන්තීති.
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු, අනිච්චතො ජානතො පස්සතො ආසවා පහීයන්ති. රූපෙ -පෙ- චක්ඛුවිඤ්ඤාණං -පෙ- චක්ඛුසම්ඵස්සං -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො ආසවා පහීයන්ති.
එවං ඛො භික්ඛු ජානතො එවං පස්සතො ආසවා පහීයන්තීති.
1. 6. 5.
ආසවසමුග්ඝාතසුත්තං
57. කථන්නු ඛො භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ආසවා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු, අනත්තතො ජානතො පස්සතො ආසවා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. රූපෙ -පෙ- චක්ඛුවිඤ්ඤාණං -පෙ- චක්ඛුසම්ඵස්සං -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො ආසවා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති.
එවං ඛො භික්ඛු ජානතො එවං පස්සතො ආසවා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති.
1. 6. 6.
අනුසයප්පහානසුත්තං
58. කථන්නු ඛො භන්තෙ ජානතො කථං පස්සතො අනුසයා පහීයන්තීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු, අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අනුසයා පහීයන්ති. රූපෙ -පෙ- චක්ඛුවිඤ්ඤාණං -පෙ- චක්ඛුසම්ඵස්සං -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො අනුසයා පහීයන්තීති.
එවං ඛො භික්ඛු ජානතො එවං පස්සතො අනුසයා පහීයන්තීති.
1. 6. 7.
අනුසයසමුග්ඝාතසුත්තං
59. සාවත්ථියං–
කථන්නු ඛො භන්තෙ ජානතො කථං පස්සතො අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු, අනත්තතො ජානතො පස්සතො අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති, රූපෙ -පෙ- චක්ඛුවිඤ්ඤාණං -පෙ- චක්ඛුසම්ඵස්සං -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති.
එවං ඛො භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො අනුසයා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තී ති.
1. 6. 8.
සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාසුත්තං
60. සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාය වො භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසිස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාය ධම්මො:
චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති{1} චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවංපස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති. විරාගා විමුච්චති. විමොක්ඛා{2} පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදානන්ති පජානාති.
සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති. සද්දෙසුපි නිබ්බින්දති, සොතවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, සොතසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති. විරාගා විමුච්චති. විමොක්ඛා “පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති.
ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච උප්පජ්ජති, ඝානවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවංපස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ගන්ධෙසුපි නිබ්බින්දති, ඝානවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, ඝානසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති. විරාගා විමුච්චති. විමොක්ඛා “පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති.
ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හා විඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති,
වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති. විරාගා විමුච්චති. විමොක්ඛා “පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති. කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො කායෙපි නිබ්බින්දති, ඵොට්ඨබ්බෙසුපි නිබ්බින්දති, කායවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, කායසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති. විරාගා විමුච්චති. විමොක්ඛා “පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති.
මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමොක්ඛා “පරිඤ්ඤාතං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති. අයං ඛො භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤාය ධම්මොති.
1. 6. 9.
සබ්බුපාදානපරියාදානසුත්තං
61. සබ්බුපාදානපරියාදානාය වො භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසිස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මො: චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති. විරාගා විමුච්චති. විමොක්ඛා “පරියාදින්නං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති, -පෙ-
ජිව්හං ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, ජිව්හාසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති. විරාගා විමුච්චති. විමොක්ඛා “පරියාදින්නං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති -පෙ-
මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමොක්ඛා “පරියාදින්නං මෙ උපාදාන”න්ති පජානාති. අයං ඛො භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මොති.
1. 6. 10.
දුතිය සබ්බුපාදානපරියාදානසුත්තං
62. සාවත්ථියං–
සබ්බුපාදානපරියාදානාය වො භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසිස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මො?
තං කිම්මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වාති? අනිච්චං භන්තෙ. යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති? දුක්ඛං භන්තෙ. යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලන්නු තං සමනුපස්සිතුං “එතං මම, එසො හමස්මි, එසො මෙ අත්තා”ති? නොහෙතං භන්තෙ.
රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා ති? අනිච්චා භන්තෙ. -පෙ- චක්ඛුවිඤ්ඤාණං -පෙ- චක්ඛුසම්ඵස්සො -පෙ- යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං -පෙ- තම්පි -පෙ- සොතං -පෙ- සද්දා -පෙ- සොතවිඤ්ඤාණං -පෙ- සොතසම්ඵස්සො -පෙ- යම්පිදං සොතසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං -පෙ- තම්පි -පෙ- ඝානං -පෙ- ගන්ධා -පෙ- ඝානවිඤ්ඤාණං -පෙ- ඝානසම්ඵස්සො -පෙ- යම්පිදං ඝානසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං -පෙ- තම්පි -පෙ- කායො -පෙ- කායවිඤ්ඤාණං -පෙ- කායසම්ඵස්සො -පෙ- යම්පිදං කායසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං -පෙ- තම්පි -පෙ- මනො -පෙ- ධම්මා -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණං -පෙ- මනොසම්ඵස්සො -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වාති? අනිච්චං භන්තෙ. යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා ති? දුක්ඛං භන්තෙ. යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලන්නු තං සමනුපස්සිතුං: “එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා”ති? නොහෙතං භන්තෙ.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙපි නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති. අයං ඛො භික්ඛවෙ, සබ්බුපාදානපරියාදානාය ධම්මොති.
අවිජ්ජාවග්ගො ඡට්ඨො.
තස්සුද්දානං:
අවිජ්ජා සඤ්ඤොජනා ද්වෙ ආසවා අපරෙ දුවෙ, අනුසයෙන ද්වෙ වුත්තා පරිඤ්ඤා ද්වෙ පරියාදින්නෙ තෙදසාති.
7. මිගජාලවග්ගො
1. 7. 1.
මිගජාලසුත්තං
63. සාවත්ථියං–
අථ ඛො ආයස්මා මිගජාලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මිගජාලො භගවන්තං එතදවොච:
“එකවිහාරී එකවිහාරී”ති භන්තෙ වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො භන්තෙ එකවිහාරී හොති? කිත්තාවතා ච පන සදුතිය{1} විහාරී ච හොතීති? සන්ති ඛො මිගජාල, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී, නන්දියා සති සාරාගො හොති සාරාගෙ සති සඤ්ඤොගො හොති. නන්දිසඤ්ඤොජන සඤ්ඤුත්තො ඛො මිගජාල භික්ඛු සදුතිය{1} විහාරීති වුච්චති. සන්ති ඛො මිගජාල ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. නන්දියා සති සාරාගො හොති, සාරාගෙ සති සඤ්ඤොගො හොති. නන්දිසඤ්ඤොජන සඤ්ඤුත්තො{2} ඛො මිගජාල භික්ඛු සදුතිය{1} විහාරීති වුච්චති. -පෙ-
සන්ති ඛො මිගජාල, මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී, නන්දියා සති සාරාගො හොති, සාරාගෙ සති සඤ්ඤොගො හොති. නන්දිසඤ්ඤොජනසඤ්ඤුත්තො ඛො මිගජාල, භික්ඛු සදුතිය විහාරීති වුච්චති.
එවං විහාරී ච මිගජාල භික්ඛු කිඤ්චාපි අරඤ්ඤෙ වනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවති අප්පසද්දානි අප්පනිග්ඝොසානි විජනවාතානි මනුස්සරාහසෙය්යකානි පටිසල්ලානසාරුප්පානි, අථ ඛො සදුතියවිහාරීති වුච්චති. තං කිස්ස හෙතු? තණ්හා හිස්ස දුතියා, සාස්ස අප්පහීනා. තස්මා සදුතිය විහාරීති වුච්චති.
සන්ති ඛො මිගජාල, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති න අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති, නන්දියා අසති සාරාගො න හොති, සාරාගෙ අසති සඤ්ඤොගො න හොති. නන්දිසඤ්ඤොජනවිසඤ්ඤුත්තො ඛො මිගජාල, භික්ඛු එකවිහාරීති වුච්චති. -පෙ-
සන්ති ච ඛො මිගජාල ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති න අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දි නිරුජ්ඣති, නන්දියා අසති සාරාගො න හොති. සාරාගෙ අසති සඤ්ඤොගො න හොති. නන්දිසඤ්ඤොජනවිසඤ්ඤුත්තො ඛො මිගජාල භික්ඛු එකවිහාරීති වුච්චති. -පෙ-
සන්ති ච ඛො මිගජාල මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, තඤ්චෙ භික්ඛු න අභිනන්දති න අභිවදති න අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දි නිරුජ්ඣති, නන්දියා අසති සාරාගො න හොති. සාරාගෙ අසති සඤ්ඤොගො න හොති. නන්දිසඤ්ඤොජන විසඤ්ඤුත්තො ඛො මිගජාල භික්ඛු එකවිහාරීති වුච්චති.
එවං විහාරී ච මිගජාල භික්ඛු කිඤ්චාපි ගාමන්තෙ විහරති ආකිණ්ණො භික්ඛූහි භික්ඛුණීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි, අථ සො එකවිහාරීති වුච්චති තං කිස්ස හෙතු? තණ්හා හිස්ස දුතියා, සාස්ස පහීනා, තස්මා එකවිහාරීති වුච්චතීති.
1. 7. 2.
දුතිය මිගජාලසුත්තං
64. අථ ඛො ආයස්මා මිගජාලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, -පෙ- එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මිගජාලො භගවන්තං එතදවොච: සාධු මෙ භන්තෙ භගවා, සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්යන්ති.
සන්ති ඛො මිගජාල චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, මිගජාලාති වදාමි. -පෙ-
සන්ති ඛො මිගජාල ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, -පෙ- මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, මිගජාලාති වදාමි.
සන්ති ච ඛො මිගජාල චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු න අභිනන්දති න අභිවදති න අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. නන්දිනිරොධා දුක්ඛනිරොධො මිගජාලාති වදාමි. -පෙ-
සන්ති ච ඛො මිගජාල ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා -පෙ- සන්ති ච ඛො මිගජාල මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. නන්දිනිරොධා දුක්ඛනිරොධො, මිගජාලාති වදාමීති. අථ ඛො ආයස්මා මිගජාලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.
අථ ඛො ආයස්මා මිගජාලො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො න චිරස්සෙව යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං බ්රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ඛීණා ජාති වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා මිගජාලො අරහතං අහොසීති.
1. 7. 3.
සමිද්ධි-මාරපඤ්හසුත්තං
65. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දක නිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි යෙන භගවා තෙනුපසංකමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සමිද්ධි භගවන්තං එතදවොච: මාරො, මාරොති භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො භන්තෙ මාරො වා අස්ස මාරපඤ්ඤත්ති වාති?
යත්ථ ඛො සමිද්ධි අත්ථි චක්ඛු, අත්ථි රූපා, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- අත්ථි ජිව්හා, අත්ථි රසා, අත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, අත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- අත්ථි මනො, අත්ථි ධම්මා, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා.
යත්ථ ච ඛො සමිද්ධි නත්ථි චක්ඛු, නත්ථි රූපා, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- නත්ථි ජිව්හා, නත්ථි රසා, නත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, නත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- නත්ථි මනො, නත්ථි ධම්මා, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වාති.
1. 7. 4.
සමිද්ධි-සත්තපඤ්හසුත්තං
66. රාජගහෙ–
සත්තො සත්තොති භන්තෙ වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො භන්තෙ, සත්තො වා අස්ස සත්තපඤ්ඤත්ති වාති?
යත්ථ ඛො සමිද්ධි අත්ථි චක්ඛු, අත්ථි රූපා, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ සත්තො වා සත්තපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- අත්ථි ජිව්හා, අත්ථි රසා, අත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, අත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ සත්තො වා සත්තපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- අත්ථි මනො, අත්ථි ධම්මා, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ සත්තො වා සත්තපඤ්ඤත්ති වා.
යත්ථ ච ඛො සමිද්ධි නත්ථි චක්ඛු, නත්ථි රූපා, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ සත්තො වා සත්තපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- නත්ථි ජිව්හා, නත්ථි රසා, නත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, නත්ථි ජිව්හාවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ සත්තො වා සත්තපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- නත්ථි මනො, නත්ථි ධම්මා, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ සත්තො වා සත්තපඤ්ඤත්ති වාති.
1. 7. 5.
සමිද්ධි-දුක්ඛපඤ්හසුත්තං
67. දුක්ඛං දුක්ඛන්ති භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො භන්තෙ, දුක්ඛං වා අස්ස දුක්ඛපඤ්ඤත්ති වාති?
යත්ථ ඛො සමිද්ධි අත්ථි චක්ඛු, අත්ථි රූපා, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ දුක්ඛං වා දුක්ඛපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- අත්ථි ජිව්හා, අත්ථි රසා -පෙ- අත්ථි මනො, අත්ථි ධම්මා, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ දුක්ඛං වා දුක්ඛපඤ්ඤත්ති වා.
යත්ථ ච ඛො සමිද්ධි නත්ථි චක්ඛු, නත්ථි රූපා, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ දුක්ඛං වා දුක්ඛපඤ්ඤත්ති වා. -පෙ- නත්ථි ජිව්හා, නත්ථි රසා, -පෙ- නත්ථි මනො, නත්ථි ධම්මා, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං, නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ දුක්ඛං වා දුක්ඛපඤ්ඤත්ති වාති.
1. 7. 6.
සමිද්ධි-ලොකපඤ්හසුත්තං
68. ලොකො ලොකොති භන්තෙ වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො භන්තෙ, ලොකො වා අස්ස ලොකපඤ්ඤත්ති වාති?
යත්ථ ඛො සමිද්ධි, අත්ථි චක්ඛු, අත්ථි රූපා, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, අත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වා -පෙ- අත්ථි ජිව්හා අත්ථි රසා -පෙ- අත්ථි මනො අත්ථි ධම්මා අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං අත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, අත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වා.
යත්ථ ච ඛො සමිද්ධි නත්ථි චක්ඛු නත්ථි රූපා නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණං නත්ථි චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වා -පෙ- නත්ථි ජිව්හා නත්ථි රසා -පෙ- නත්ථි මනො නත්ථි ධම්මා නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණං නත්ථි මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මා, නත්ථි තත්ථ ලොකො වා ලොකපඤ්ඤත්ති වාති.
1. 7. 7.