13. 1. 45.
ආරම්මණ සප්පායකාරී සුත්තං
706. සාවත්ථියං:
-පෙ- සමාධිස්මිං ආරම්මණකුසලො හොති න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී -පෙ-.
13. 1. 46.
ගොචර අභිනීහාර සුත්තං
707. සාවත්ථියං:
-පෙ- සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො -පෙ- සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති න සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො -පෙ- නෙව සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො -පෙ- සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො ච හොති, සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො ච -පෙ- පවරො චාති.
13. 1. 47.
ගොචර සක්කච්චකාරී සුත්තං
708. සාවත්ථියං:
-පෙ- සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී -පෙ-
13. 1. 48.
ගොචර සාතච්චකාරී සුත්තං
709. සාවත්ථියං:
-පෙ- සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී -පෙ-
13. 1. 49.
ගොචර සප්පායකාරී සුත්තං
710. සාවත්ථියං:
-පෙ- සමාධිස්මිං ගොචරකුසලො හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී -පෙ-
13. 1. 50.
අභිනීහාර සක්කච්චකාරී සුත්තං
711. සාවත්ථියං:
-පෙ- සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී -පෙ-
13. 1. 51.
අභිනීහාර සාතච්චකාරී සුත්තං
712. සාවත්ථියං:
චත්තාරොමෙ භික්ඛවෙ, ඣායී කතමෙ චත්තාරො: ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී -පෙ- පවරො චාති.
13. 1. 52.
අභිනීහාරසප්පායකාරී සුත්තං
713. සාවත්ථියං:
-පෙ- ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං අභිනීහාරකුසලො හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී -පෙ-
13. 1. 53.
සක්කච්චසාතච්චකාරී සුත්තං
714. සාවත්ථියං:
-පෙ- ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී -පෙ- නෙව සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. -පෙ- සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච.
තත්ර භික්ඛවෙ, ය්වායං -පෙ- උත්තමො ච, පවරො චාති.
13. 1. 54.
සක්කච්චසප්පායකාරී සුත්තං
715. සාවත්ථියං:
-පෙ- සමාධිස්මිං සක්කච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී -පෙ-
13. 1. 55.
සාතච්චසප්පායකාරී සුත්තං
716. සාවත්ථියං:
චත්තාරොමෙ භික්ඛවෙ, ඣායී. කතමෙ චත්තාරො:
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සප්පායකාරී. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සප්පායකාරී හොති, න සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී නෙව සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී හොති, න සප්පායකාරී. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච.
තත්ර භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච, අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නොනීතං, නොනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්ර අග්ගමක්ඛායති, එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, ය්වායං ඣායී සමාධිස්මිං සාතච්චකාරී ච හොති, සමාධිස්මිං සප්පායකාරී ච, අයං ඉමෙසං චතුන්නං ඣායීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති.
ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.
(එවං තානි පෙය්යාලමුඛානි පඤ්චපඤ්ඤාසං වෙය්යාකරණානි විත්ථාරෙතබ්බානි.)
ඣානවග්ගො පඨමො.
තත්රුද්දානං :
සමාධි සමාපත්ති ඨිති ච - වුට්ඨානං කල්ලිතාරම්මණෙන ච, ගොචර අභිනීහාර සක්කච්ච - සාතච්ච අථොපි සප්පායා ති.
ඣානසංයුත්තං සමත්තං.
තත්රුද්දානං :
නකුලපිතා අනිච්චඤ්ච භාරං න තුම්හාකෙන ච අත්තදීපෙන පඤ්ඤාසො පඨමොති පවුච්චති.
උපයො’රහං ඛජ්ජනීයො ථෙරං පුප්ඵෙන පඤ්චමං මජ්ඣෙ පණ්ණාසකො එසො සම්බුද්ධෙන පකාසිතො.
අත්තං ධම්මකථිකාවිජ්ජා කුක්කුළං දිට්ඨි පඤ්චමං තතියො පණ්ණාසකො වුත්තො නිපාතොති පවුච්චති.
ගන්ධ දිට්ඨි ච ඔක්කන්ති උප්පාදො කිලෙසෙන ච සාරිපුත්තො ච නාගො ච සුපණ්ණ ගන්ධබ්බකායිකා වලාහො වච්ඡගොත්තො ච ඣානෙන භවති අට්ඨාරසාති.
සුත්තන්තපිටකෙ
සංයුත්තනිකායො
චතුත්ථොභාගො
සළායතනවග්ගො
1. සළායතනසංයුත්තං
1. අනිච්චවග්ගො
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
1. 1. 1.
අජ්ඣත්තානිච්චසුත්තං
1. එවං මෙ සුතං. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි “භික්ඛවො”ති. “භදන්තෙ”ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච:
චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙ’සො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
සොතං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
ඝානං අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
ජිව්හා අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
කායො අනිච්චො. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
මනො අනිච්චො. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, කායස්මිම්පි නිබ්බින්දති, මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතීති.
1. 1. 2.
අජ්ඣත්තදුක්ඛසුත්තං
2. සාවත්ථියං–
චක්ඛුං භික්ඛවෙ දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා, යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
සොතං දුක්ඛං -පෙ- ඝානං දුක්ඛං -පෙ- ජිව්හා දුක්ඛා -පෙ- කායො දුක්ඛො -පෙ- මනො දුක්ඛො. යං දුක්ඛං තදනත්තා, යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 1. 3.
අජ්ඣත්තානත්තසුත්තං
3. සාවත්ථියං–
චක්ඛුං භික්ඛවෙ, අනත්තා. යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
සොතං අනත්තා -පෙ- ඝානං අනත්තා -පෙ- ජිව්හා අනත්තා -පෙ- කායො අනත්තා -පෙ- මනො අනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතීති.
1. 1. 4.
බාහිරානිච්චසුත්තං
4. සාවත්ථියං–
රූපං භික්ඛවෙ, අනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, සද්දෙසුපි නිබ්බින්දති, ගන්ධෙසුපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි නිබ්බින්දති, ඵොට්ඨබ්බෙසුපි නිබ්බින්දති, ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතීති.
1. 1. 5.
බාහිරදුක්ඛසුත්තං
5. සාවත්ථියං–
රූපා භික්ඛවෙ, දුක්ඛා. යං දුක්ඛං තදනත්තා, යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති, එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා දුක්ඛා. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 1. 6.
බාහිරානත්තසුත්තං