යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං ජානාති පස්සති, අයං වුච්චති. සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනොති.
4. 1. 3.
විඤ්ඤාණ සුත්තං
304. සාවත්ථියං:
චක්ඛුවිඤ්ඤාණං භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවි. සොතවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවි. ඝානවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවි. ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවි. කායවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවි. මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවි.
යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී -පෙ- සම්බොධිපරායනොති.
4. 1. 4.
ඵස්ස සුත්තං
305. සාවත්ථියං:
චක්ඛුසම්ඵස්සො භික්ඛවෙ, අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. සොතසම්ඵස්සො -පෙ- ඝානසම්ඵස්සො -පෙ- ජිව්හාසම්ඵස්සො -පෙ- කායසම්ඵස්සො -පෙ- මනොසම්ඵස්සො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති -පෙ- සම්බොධිපරායනොති.
4. 1. 5.
වෙදනා සුත්තං
306. සාවත්ථියං:
චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා -පෙ- ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා -පෙ- ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා -පෙ- කායසම්ඵස්සජා වෙදනා -පෙ- මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ -පෙ- සම්බොධිපරායනොති.
4. 1. 6.
සඤ්ඤා සුත්තං
307. සාවත්ථියං:
රූපසඤ්ඤා භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. සද්දසඤ්ඤා -පෙ- ගන්ධසඤ්ඤා -පෙ- රසසඤ්ඤා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා -පෙ- ධම්මසඤ්ඤා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ -පෙ- සම්බොධිපරායනොති.
4. 1. 7.
චෙතනා සුත්තං
308. සාවත්ථියං:
රූපසඤ්චෙතනා භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. සද්දසඤ්චෙතනා -පෙ- ගන්ධසඤ්චෙතනා -පෙ- රසසඤ්චෙතනා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා -පෙ- ධම්මසඤ්චෙතනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ -පෙ- සම්බොධිපරායනොති.
4. 1. 8.
තණ්හා සුත්තං
309. සාවත්ථියං:
රූපතණ්හා භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. සද්දතණ්හා -පෙ- ගන්ධතණ්හා -පෙ- රසතණ්හා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බතණ්හා -පෙ- ධම්මතණ්හා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ -පෙ- සම්බොධිපරායණොති.
4. 1. 9.
ධාතු සුත්තං
310. සාවත්ථියං:
පඨවීධාතු භික්ඛවෙ, අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. ආපොධාතු -පෙ- තෙජොධාතු -පෙ- වායොධාතු -පෙ- ආකාසධාතු -පෙ- විඤ්ඤාණධාතු අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ -පෙ- සම්බොධිපරායනොති.
4. 1. 10.
ඛන්ධ සුත්තං
311. සාවත්ථියං:
රූපං භික්ඛවෙ, අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී.
වෙදනා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. සඤ්ඤා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. සඞ්ඛාරා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. විඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි.
යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං සද්දහති අධිමුච්චති අයං වුච්චති සද්ධානුසාරී ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං, අභබ්බො තං කම්මං කාතුං, යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං{1} වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්ය, අභබ්බො ච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති.
යස්ස ඛො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මා එවං පඤ්ඤාය මත්තසො නිජ්ඣානං ඛමන්ති, අයං වුච්චති ධම්මානුසාරී ඔක්කන්තො සම්මත්තනියාමං, සප්පුරිසභූමිං ඔක්කන්තො, වීතිවත්තො පුථුජ්ජනභූමිං, අභබ්බො තං කම්මං කාතුං යං කම්මං කත්වා නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා පෙත්තිවිසයං වා උපපජ්ජෙය්ය, අභබ්බොච තාව කාලං කාතුං යාව න සොතාපත්තිඵලං සච්ඡිකරොති.
යො භික්ඛවෙ, ඉමෙ ධම්මෙ එවං ජානාති, එවං පස්සති, අයං වුච්චති සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනොති.
චක්ඛුවග්ගො පඨමො.
තත්රුද්දානං:
චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං ඵස්සො ච වෙදනාය ච, සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා ධාතුක්ඛන්ධෙන දසාති.
ඔක්කන්තිකසංයුත්තං නිට්ඨිතං.
5. උප්පාදසංයුත්තං
1. උප්පාදවග්ගො
5. 1. 1.
චක්ඛු සුත්තං
312. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො රොගානං ඨිති ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සොතස්ස -පෙ- යො ඝානස්ස -පෙ- යො ජිව්හාය -පෙ- යො කායස්ස -පෙ- යො මනස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච භික්ඛවෙ, චක්ඛුස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථගමො. යො සොතස්ස නිරොධො -පෙ- යො ඝානස්ස නිරොධො -පෙ- යො ජිව්හාය නිරොධො -පෙ- යො කායස්ස නිරොධො -පෙ- යො මනස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 2.
රූප සුත්තං
313. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, රූපානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො සද්දානං -පෙ- යො ගන්ධානං -පෙ- යො රසානං -පෙ- යො ඵොට්ඨබ්බානං -පෙ- යො ධම්මානං උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච භික්ඛවෙ, රූපානං නිරොධො වූපසමො අත්ථගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
යො සද්දානං -පෙ- යො ගන්ධානං -පෙ- යො රසානං -පෙ- යො ඵොට්ඨබ්බානං -පෙ- යො ධම්මානං නිරොධො වූපසමො අත්ථගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 3.
විඤ්ඤාණ සුත්තං
314. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධො -පෙ- යො මනොවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධො -පෙ- ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 4.
ඵස්ස සුත්තං
315. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස උප්පාදො ඨිති -පෙ- යො මනොසම්ඵස්සස්ස උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස නිරොධො වූපසමො -පෙ- මනොසම්ඵස්සස්ස නිරොධො වූපසමො ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 5.
වෙදනා සුත්තං
316. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- යො මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 6.
සඤ්ඤා සුත්තං
317. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- යො ධම්මසඤ්ඤාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, රූපසඤ්ඤාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- යො ධම්මසඤ්ඤාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 7.
චෙතනා සුත්තං
318. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- යො ධම්මසඤ්චෙතනාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, රූපසඤ්චෙතනාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- යො ධම්මසඤ්චෙතනාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 8.
තණ්හා සුත්තං
319. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- යො ධම්මතණ්හාය උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, රූපතණ්හාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- යො ධම්මතණ්හාය නිරොධො වූපසමො -පෙ- ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 9.
ධාතු සුත්තං
320. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, පඨවීධාතුයා උප්පාදො ඨිති -පෙ- යො විඤ්ඤාණධාතුයා උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, පඨවීධාතුයා නිරොධො වූපසමො -පෙ- යො විඤ්ඤාණධාතුයා නිරොධො වූපසමො -පෙ- ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
5. 1. 10.
ඛන්ධසුත්තං
321. සාවත්ථියං:
යො භික්ඛවෙ, රූපස්ස උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො, රොගානං ඨිති, ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො වෙදනාය -පෙ- යො සඤ්ඤාය -පෙ- යො සඞ්ඛාරානං -පෙ- යො විඤ්ඤාණස්ස උප්පාදො ඨිති -පෙ- ජරාමරණස්ස පාතුභාවො.
යො ච ඛො භික්ඛවෙ, රූපස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථගමො. යො වෙදනාය -පෙ- යො සඤ්ඤාය -පෙ- යො සඞ්ඛාරානං -පෙ- යො විඤ්ඤාණස්ස නිරොධො වූපසමො අත්ථගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො, රොගානං වූපසමො, ජරාමරණස්ස අත්ථගමොති.
උප්පාදවග්ගො පඨමො.
තත්රුද්දානං:
චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං ඵස්සො ච වෙදනාය ච, සඤ්ඤා ච චෙතනා තණ්හා ධාතුක්ඛන්ධෙන තෙ දසාති.
උප්පාදසංයුත්තං සමත්තං.
6. කිලෙසසංයුත්තං