වයධම්ම සුත්තං.
191. සාවත්ථියං:
එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච : සාධු මෙ භන්තෙ, භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු -පෙ- පහිතත්තො විහරෙය්යන්ති.
යො ඛො රාධ, වයධම්මො තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො.
කො ච රාධ, වයධම්මො:
රූපං ඛො රාධ, වයධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සඞ්ඛාරා -පෙ- විඤ්ඤාණං වයධම්මො. තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො ඛො රාධ, වයධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 3. 11.
සමුදය ධම්ම සුත්තං.
192. සාවත්ථියං:
එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච : සාධු මෙ භන්තෙ, භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු -පෙ- පහිතත්තො විහරෙය්යන්ති.
යො ඛො රාධ, සමුදයධම්මො තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො.
කො ච රාධ, සමුදයධම්මො: රූපං ඛො රාධ, සමුදයධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සඞ්ඛාරා -පෙ- විඤ්ඤාණං සමුදයධම්මො තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො ඛො රාධ, සමුදයධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 3. 12.
නිරොධ ධම්ම සුත්තං.
193. සාවත්ථියං:
එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාධො භගවන්තං එතදවොච : සාධු මෙ භන්තෙ, භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු -පෙ- පහිතත්තො විහරෙය්යන්ති.
යො ඛො රාධ, නිරොධධම්මො තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච රාධ, නිරොධධම්මො: රූපං ඛො රාධ, නිරොධධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සඞ්ඛාරා -පෙ- විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො ඛො රාධ, නිරොධධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
ආයාචනවග්ගො තතියො.
තත්රුද්දානං:
මාරො ච මාරධම්මො ච අනිච්චෙන’පරෙ දුවෙ ක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා අනත්තෙන තථෙව ච, ඛයවයසමුදයධම්මා නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති.
4. උපනිසින්නවග්ගො
2. 4. 1.
මාර සුත්තං
194. සාවත්ථියං:
අථ ඛො ආයස්මන්තං රාධො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච : යො ඛො රාධ, මාරො තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො.
කො ච රාධ, මාරො: රූපං ඛො රාධ, මාරො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සඞ්ඛාරා -පෙ- විඤ්ඤාණං මාරො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො, යො ඛො රාධ, මාරො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 2.
මාරධම්ම සුත්තං
195. සාවත්ථියං:
එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච : යො ඛො රාධ, මාරොධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො.
කො ච රාධ, මාරධම්මො: රූපං ඛො රාධ, මාරධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සඞ්ඛාරා -පෙ- විඤ්ඤාණං මාරධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො, යො ඛො රාධ, මාරධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 3.
අනිච්ච සුත්තං
196. සාවත්ථියං:
එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාධං භගවා එතදවොච : යං ඛො රාධ, අනිච්චං තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බො.
2. 4. 4.
අනිච්චධම්ම සුත්තං
197. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, අනිච්චධම්මො තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 5.
දුක්ඛ සුත්තං
198. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, දුක්ඛං තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 6.
දුක්ඛධම්ම සුත්තං
199. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, දුක්ඛධම්මො තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 7.
අනත්ත සුත්තං
200. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, අනත්තා තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 8.
අනත්තධම්ම සුත්තං
201. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, අනත්තධම්මො තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 9.
ඛයධම්ම සුත්තං
202. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, ඛයධම්මො තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 10.
වයධම්ම සුත්තං
203. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, වයධම්මො තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 11.
සමුදයධම්ම සුත්තං
204. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, සමුදයධම්මො තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
2. 4. 12.
නිරොධධම්ම සුත්තං
205. සාවත්ථියං:
යො ඛො රාධ, නිරොධධම්මො තත්ර -පෙ- ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
කො ච රාධ, නිරොධධම්මො: රූපං ඛො රාධ, නිරොධධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සඞ්ඛාරා -පෙ- විඤ්ඤාණං නිරොධධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො, යො ඛො රාධ, නිරොධධම්මො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
උපනිසින්නවග්ගො චතුත්ථො.
තත්රුද්දානං:
මාරො ච මාරධම්මො ච අනිච්චෙන’පරෙ දුවෙ දුක්ඛෙන ච දුවෙ වුත්තා අනත්තෙන තථෙව ච, ඛයවයසමුදයධම්මා නිරොධධම්මෙන ද්වාදසාති.
(එවං මාරසුත්තානි විත්ථාරෙතබ්බානි, එවං නිරොධධම්මෙන ඡත්තිංසවෙය්යාකරණානි. විත්ථාරෙතබ්බානි. එවං රාධසුයුත්තෙ පිණ්ඩිතෙ චතුනවුති වෙය්යාකරණානි හොන්ති.)
රාධසංයුත්තං නිට්ඨිතං.
3. දිට්ඨිසංයුත්තං
1. සොතාපත්තිවග්ගො
3. 1. 1.
වාත සුත්තං
206. සාවත්ථියං:
කිස්මිං නු ඛො භික්ඛවෙ, සති කිං උපාදාය කිං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති : “න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතාති?
භගවම්මූලකා නො භන්තෙ, ධම්මා -පෙ- භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තීති.
රූපෙ ඛො භික්ඛවෙ, සති රූපං උපාදාය, රූපං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති : ‘න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා’ති. වෙදනාය සති -පෙ- සඤ්ඤාය සති -පෙ- සඞ්ඛාරෙසු සති -පෙ- විඤ්ඤාණෙ සති විඤ්ඤාණං උපාදාය විඤ්ඤාණං අභිනිවිස්ස එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජති : “න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා”ති.
තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වාති?
අනිච්චං භන්තෙ.
යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති?
දුක්ඛං භන්තෙ.
යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිනාමධම්මං අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්ය : “න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා”ති?
නො හෙතං භන්තෙ.
වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සඞ්ඛාරා -පෙ- විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වාති.
අනිච්චං භන්තෙ,
යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති?
දුක්ඛං භන්තෙ,
යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිනාමධම්මං අපි නු තං අනුපාදාය එවං දිට්ඨි උප්පජ්ජෙය්ය : “න වාතා වායන්ති, න නජ්ජො සන්දන්ති, න ගබ්භිනියො විජායන්ති, න චන්දිමසූරියා උදෙන්ති වා අපෙන්ති වා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා”’ති?
නො හෙතං භන්තෙ.
යම්පිදං දිට්ඨං, සුතං, මුතං, විඤ්ඤාතං, පත්තං, පරියෙසිතං, අනුවිචරිතං මනසා, තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වාති?
අනිච්චං භන්තෙ,
යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති?