න මන්දියා සයාමි නාපි කාවෙය්යමත්තො අත්ථං සමෙච්චාහ මපෙතසොකො, එකො විවිත්තෙ සයනාසනම්හි සයාමහං සබ්බභූතානුකම්පී.
යෙසම්පි සල්ලං උරසී පවිට්ඨං මුහුං මුහුං හදයං වෙධමානං, තෙපීධ{5} සොප්පං ලබ්භරෙ{6} සසල්ලා කස්මා{7} අහං න සුපෙ වීතසල්ලො.
ජග්ගං න සඞ්කෙ නපි භෙමි සොත්තුං රත්තින්දිවා නානුතපන්ති මා මං, හානිං න පස්සාමි කුහිඤ්චි ලොකෙ තස්මා සුපෙ සබ්බභූතානුකම්පීති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා ජානාති මං භගවා -පෙ- තත්ථෙවන්තරධායීති.
4. 2. 4.
පතිරූපසුත්තං.
150. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති එකසාලායං බ්රාහ්මණගාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති.
අථ ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි: අයං ඛො සමණො ගොතමො මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති. යන්නූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්යං විචක්ඛුකම්මායාති. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි:
නෙතං තව පතිරූපං යදඤ්ඤමනුසාසසි, අනුරොධවිරොධෙසු මා සජ්ජිත්ථො{1} තදාචරන්ති.
[භගවා:]
හිතානුකම්පී සම්බුද්ධො යදඤ්ඤමනුසාසති, අනුරොධවිරොධෙහි{2} විප්පමුත්තො තථාගතොති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා -පෙ- තත්ථෙවන්තරධායීති.
4. 2. 5.
මානසසුත්තං.
151. එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ.
අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි:
අන්තලික්ඛචරො පාසො යොයං{3} චරති මානසො, තෙන තං බාධයිස්සාමි න මෙ සමණ මොක්ඛසීති.
[භගවා:]
රූපා සද්දා රසා ගන්ධා ඵොට්ඨබ්බා ච මනොරමා, එත්ථ මෙ විගතො ඡන්දො නිහතො ත්වමසි අන්තකාති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා -පෙ- තත්ථෙවන්තරධායීති.
4. 2. 6.
පත්තසුත්තං.
152. සාවත්ථියං–
තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං උපාදාය භික්ඛූ{4} ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨි කත්වා{5} මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා{6} සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.
අථ ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි: අයං ඛො සමණො ගොතමො පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං උපාදාය භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨි කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා{1} සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. යන්නූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්යං විචක්ඛුකම්මායාති.
තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා පත්තා අබ්භොකාසෙ නික්ඛිත්තා හොන්ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා බලිවද්දවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන තෙ පත්තා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච: භික්ඛු භික්ඛු එසො බලිවද්දො පත්තෙ භින්දෙය්යාති.
එවං වුත්තෙ භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච: න සො භික්ඛු බලිවද්දො මාරො එස පාපිමා, තුම්හාකං විචක්ඛුකම්මායාගතොති. අථ ඛො භගවා මාරො අයං පාපිමා ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි{2} අජ්ඣභාසි:
රූපං වෙදයිතං සඤ්ඤං විඤ්ඤාණං යඤ්ච සඞ්ඛතං, නෙසො හමස්මි නෙතං මෙ එවං තත්ථ විරජ්ජති.
එවං විරත්තං{3} ඛෙමත්තං සබ්බසංයොජනාතිගං, අන්වෙසං සබ්බඨානෙසු මාරසෙනාපි නාජ්ඣගාති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා -පෙ- තත්ථෙවන්තරධායීති.
4. 2. 7.
ආයතනසුත්තං.
153. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා ඡන්නං ඵස්සායතනානං උපාදාය භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨි කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.
අථ ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි: අයං ඛො සමණො ගොතමො ඡන්නං ඵස්සායතනානං උපාදාය භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සප්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨි කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. යන්නූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්යං විචක්ඛුකම්මායාති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවතො අවිදූරෙ මහන්තං භයභෙරවසද්දං අකාසි. අපිස්සුදං{4} පඨවී මඤ්ඤෙ උද්රීයති.{5}
අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච: භික්ඛු භික්ඛු එසා පඨවී මඤ්ඤෙ උද්රීයතීති.
එවං වුත්තෙ භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච: නෙසා භික්ඛු පඨවී උද්රීයති{1}. මාරො එසො පාපිමා තුම්හාකං විචක්ඛුකම්මාය ආගතොති. අථ ඛො භගවා මාරො අයං පාපිමා ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි{2} අජ්ඣභාසි:
රූපා සද්දා රසා ගන්ධා ඵස්සා ධම්මා ච කෙවලා, එතං ලොකාමිසං ඝොරං එත්ථ ලොකො’ධිමුච්ඡිතො.{1}
එතඤ්ච සමතික්කම්ම සතො බුද්ධස්ස සාවකො, මාරධෙය්යමතික්කම්ම{3} ආදිච්චොව විරොචතීති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා -පෙ- තත්ථෙවන්තරධායීති.
4. 2. 8.
පිණ්ඩසුත්තං.
154. එකං සමයං භගවා මගධෙසු විහරති පඤ්චසාලායං බ්රාහ්මණගාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චසාලායං බ්රාහ්මණගාමෙ කුමාරකානං පාහුණකානි භවන්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බන්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය පඤ්චසාලං බ්රාහ්මණගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චසාලෙය්යකා බ්රාහ්මණගහපතිකා මාරෙන පාපිමතා අන්වාවිට්ඨා භවන්ති මා සමණො ගොතමො පිණ්ඩමලත්ථාති.
අථ ඛො භගවා යථාධොතෙන පත්තෙන පඤ්චසාලං බ්රාහ්මණගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. තථාධොතෙන පත්තෙන පටික්කමි.
අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච: අපි සමණ{4} පිණ්ඩමලත්ථාති?
තථා නු ත්වං පාපිම අකාසි, යථා’හං පිණ්ඩං න ලභෙය්යන්ති.
තෙන හි භන්තෙ භගවා දුතියම්පි පඤ්චසාලං බ්රාහ්මණගාමං පවිසතු. තථා’හං කරිස්සාමි, යථා භගවා පිණ්ඩං ලච්ඡතීති.
[භගවා:]
අපුඤ්ඤං පසවී මාරො ආසජ්ජ නං තථාගතං, කින්නු මඤ්ඤසි පාපිම න මෙ පාපං විපච්චති?
සුසුඛං වත ජීවාම යෙසං නො නත්ථි කිඤ්චනං, පීතිභක්ඛා භවිස්සාම දෙවා ආභස්සරා යථාති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා -පෙ- තත්ථෙවන්තරධායීති.
4. 2. 9.
කස්සකසුත්තං.
155. සාවත්ථියං–
තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූ නිබ්බාණපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සංදස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨි කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.
අථ ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි: අයං ඛො සමණො ගොතමො භික්ඛූ නිබ්බාණපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය -පෙ- සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛු -පෙ- ධම්මං සුණන්ති. යන්නූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්යං විචක්ඛුකම්මායාති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා කස්සකවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා මහන්තං නඞ්ගලං ඛන්ධෙ කරිත්වා දීඝං පාචනයට්ඨිං{1} ගහෙත්වා හටහටකෙසො සාණසාටිනිවත්ථො{2} කද්දමමක්ඛිතෙහි පාදෙහි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච: අපි සමණ බලීබද්දෙ අද්දසාති.
කිම්පන පාපිම තෙ බලිවද්දෙහීති?
මමෙව සමණ චක්ඛු, මම රූපා, මම චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. කුහිං මෙ සමණ ගන්ත්වා මොක්ඛසි? මමෙව සමණ සොතං, මම සද්දා, මම සොතසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. මමෙව සමණ ඝානං, මම ගන්ධා, මම ඝාණසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. මමෙව සමණ ජිව්හා, මම රසා, මම ජිව්හාසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. මමෙව සමණ කායො, මම ඵොට්ඨබ්බා, මම කායසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. මමෙව සමණ මනො, මම ධම්මා, මම මනොසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. කුහිං මෙ සමණ ගන්ත්වා මොක්ඛසීති?
තවෙව පාපිම චක්ඛු, තව රූපා, තව චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. යත්ථ ච ඛො පාපිම නත්ථි චක්ඛු, නත්ථි රූපා, නත්ථි චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. අගති තව තත්ථ පාපිම.
තවෙව පාපිම සොතං, තව සද්දා, තව සොතසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. යත්ථ ච ඛො පාපිම නත්ථි සොතං, නත්ථි සද්දා, නත්ථි සොතසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. අගති තව තත්ථ පාපිම.
තවෙව පාපිම ඝානං, තව ගන්ධා, තව ඝාණසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. -පෙ- අගති තව තත්ථ පාපිම.
තවෙව පාපිම ජිව්හා, තව රසා, තව ජිව්හාසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං -පෙ- අගති තව තත්ථ පාපිම.
තවෙව පාපිම කායො, තව ඵොට්ඨබ්බා තව කායසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං -පෙ- අගති තව තත්ථ පාපිම.
තවෙව පාපිම මනො, තව ධම්මා, තව මනොසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. යත්ථ ච ඛො පාපිම නත්ථි මනො, නත්ථි ධම්මා, නත්ථි මනොසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. අගති තව තත්ථ පාපිමාති.
[මාරො:]
යං වදන්ති මම ඉදන්ති{1} යෙ වදන්ති මමන්ති ච, එත්ථ චෙ තෙ මනො අත්ථි න මෙ සමණ මොක්ඛසීති.
[භගවා:]
යං වදන්ති න තං මය්හං යෙ වදන්ති න තෙ අහං, එවං පාපිම ජානාහි න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසීති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා -පෙ- තත්ථෙවන්තරධායීති.
4. 2. 10.
රජ්ජසුත්තං.
156. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති හිමවන්තපස්සෙ{2} අරඤ්ඤකුටිකායං. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි. සක්කා නු ඛො රජ්ජං කාරෙතුං අහනං අඝාතයං අජිනං අජාපයං අසොචං අසොචාපයං ධම්මෙනාති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච: කාරෙතු භන්තෙ භගවා රජ්ජං, කාරෙතු සුගතො රජ්ජං, අහනං අඝාතයං අජිනං අජාපයං අසොචං අසොචාපයං ධම්මෙනාති.
[භගවා:]
කිම්පන ත්වං පාපිම, පස්සසි, යං මං ත්වං එවං වදෙසි: කාරෙතු භන්තෙ භගවා රජ්ජං, කාරෙතු සුගතො රජ්ජං, අහනං අඝාතයං අජිනං අජාපයං අසොචං අසොචාපයං ධම්මෙනාති.
[මාරො:]
භගවතා ඛො භන්තෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා. ආකඞ්ඛමානො ච පන භන්තෙ භගවා හිමවන්තං පබ්බතරාජං සුවණ්ණන්ත්වෙව අධිමුච්චෙය්ය සුවණ්ණපබ්බතස්සාති.{3}
[භගවා:]
පබ්බතස්ස සුවණ්ණස්ස ජාතරූපස්ස කෙවලො{4}, ද්විත්තාව නාලමෙකස්ස ඉති විද්වා සමඤ්චරෙ.
යො දුක්ඛමද්දක්ඛි යතොනිදානං කාමෙසු සො ජන්තු කථං නමෙය්ය, උපධිං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ තස්සෙව ජන්තු විනයාය සික්ඛෙති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතොති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.
රජවග්ගො දුතියො.
තත්රුද්දානං:
පාසාණො සීහො සකලිකා පතිරූපං ච මානසං, පත්තං ආයතනං පිණ්ඩං කස්සකං රජ්ජෙන තෙ දසාති.
3. මාරවග්ගො.
4. 3. 1.
සම්බහුලසුත්තං.
157. එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති සිලාවතියං. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ භගවතො අවිදූරෙ අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්ති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා බ්රාහ්මණවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා මහන්තෙන ජටණ්ඩුවෙන අජිනක්ඛිපනිවත්ථො ජිණ්ණො ගොපානසිවඞ්කො ඝුරුඝුරුපස්සාසී උදුම්බරදණ්ඩං ගහෙත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච: දහරා භවන්තො පබ්බජිතා සුසූකාලකෙසා භද්රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනිකීළිතාවිනො{1} කාමෙසු. භුඤ්ජන්තු භොන්තො{2} මානුසකෙ කාමෙ. මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිත්ථාති.
න ඛො මයං බ්රාහ්මණ සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවාම. කාලිකඤ්ච ඛො මයං බ්රාහ්මණ හිත්වා සන්දිට්ඨිකං අනුධාවාම. කාලිකා හි බ්රාහ්මණ කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා ආදීනවො එත්ථ භිය්යො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනයිකො{3} පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහීති.
එවං වුත්තෙ මාරො පාපිමා සීසං ඔකම්පෙත්වා ජිව්හං නිල්ලාලෙත්වා තිවිසාඛං{4} නලාටෙන ලාටිකං උට්ඨාපෙත්වා දණ්ඩමොලුබ්භ පක්කාමි.
අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං: ඉධ මයං භන්තෙ භගවතො අවිදූරෙ අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරාම. අථ ඛො භන්තෙ අඤ්ඤතරො බ්රාහ්මණො මහන්තෙන ජටණ්ඩුවෙන අජිනක්ඛිපනිවත්ථො ජිණ්ණො ගොපානසිවඞ්කො ඝුරුඝුරුපස්සාසී උදුම්බරදණ්ඩං ගහෙත්වා යෙන මයං{1} තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා අම්හෙ එතදවොච:
දහරා භවන්තො පබ්බජිතා සුසූකාලකෙසා භද්රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනිකීළිතාවිනො කාමෙසු. භුඤ්ජන්තු භවන්තො මානුසකෙ කාමෙ මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිත්ථාති. එවං වුත්තෙ මයං භන්තෙ තං බ්රාහ්මණං එතදවොචුම්හ: න ඛො මයං බ්රාහ්මණ සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවාම, කාලිකඤ්ච ඛො මයං බ්රාහ්මණ හිත්වා සන්දිට්ඨිකං අනුධාවාම. කාලිකා හි බ්රාහ්මණ කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා ආදීනවො එත්ථ භිය්යො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනයිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහීති. එවං වුත්තෙ භන්තෙ සො බ්රාහ්මණො සීසං ඔකම්පෙත්වා ජිව්හං නිල්ලාලෙත්වා තිවිසාඛං නලාටෙ නලාටිකං වුට්ඨාපෙත්වා දණ්ඩමොලුබ්භ පක්කන්තොති.
නෙසො භික්ඛවෙ බ්රාහ්මණො. මාරො එස{2} පාපිමා. තුම්හාකං විචක්ඛුකම්මාය ආගතොති. අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි:
යො දුක්ඛමද්දක්ඛි යතො නිදානං කාමෙසු සො ජන්තු කථං නමෙය්ය, උපධිං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ තස්සෙව ජන්තු විනයාය සික්ඛෙති.
4. 3. 2.
සමිද්ධිසුත්තං.
158. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති සිලාවතියං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සමිද්ධි භගවතො අවිදූරෙ අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරති.
අථ ඛො ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි. ලාභා වත මෙ සුලද්ධං වත මෙ යස්ස මෙ සත්ථා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. ලාභා වත මෙ සුලද්ධං වත මෙ යො’හං{3} එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතො. ලාභා වත මෙ සුලද්ධං වත මෙ යස්ස මෙ සබ්රහ්මචාරයො{4} සීලවන්තො කල්යාණධම්මාති.