තස්මා කරෙය්ය කල්යාණං නිචයං සම්පරායිකං, පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං පතිට්ඨා හොන්ති පාණිනන්ති.
අපුත්තකවග්ගො දුතියො.
තත්රුද්දානං:
ජටිලා පඤ්ච රාජානො දොණපාකසඞ්ගාමා ද්වෙ ති ච, ධීතරා ද්වෙ අප්පමාදා ද්වෙ අපුත්තකෙන චාති{4}.
3. කොසලවග්ගො
3. 3. 1.
පුග්ගලසුත්තං
132. සාවත්ථියං–
අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිකොසලං භගවා එතදවොච: චත්තාරො මෙ මහාරාජ පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? තමොතමපරායණො{5} තමොජොතිපරායණො ජොතිතමපරායණො ජොතිජොතිපරායණොති.
කථඤ්ච මහාරාජ, පුග්ගලො තමොතමපරායණො හොති? ඉධ මහාරාජ එකච්චො පුග්ගලො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති චණ්ඩාලකුලෙ වා වෙණකුලෙ වා නෙසාදකුලෙ වා රථකාරකුලෙ වා පුක්කුසකුලෙ වා දළිද්දෙ අප්පන්නපානභොජනෙ කසිරවුත්තිකෙ යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භති. සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො ඔකොටිමකො බව්හාබාධො, කාණො වා හොති කුණී වා ඛඤ්ජො වා පක්ඛහතො වා න ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්යාවසථපදීපෙය්යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති. වාචාය දුච්චරිතං චරති. මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති.
සෙය්යථාපි මහාරාජ පුරිසො අන්ධකාරා වා අන්ධකාරං ගච්ඡෙය්ය, තමා වා තමං ගච්ඡෙය්ය, ලොහිතමලා වා ලොහිතමලං ගච්ඡෙය්ය. තථූපමාහං මහාරාජ ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො මහාරාජ පුග්ගලො තමොතමපරායණො හොති.
කථඤ්ච මහාරාජ, පුග්ගලො තමොජොතිපරායණො හොති? ඉධ මහාරාජ එකච්චො පුග්ගලො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති, චණ්ඩාලකුලෙ වා වෙණකුලෙ{1} වා නෙසාදකුලෙ වා රථකාරකුලෙ වා පුක්කුසකුලෙ වා දළිද්දෙ අප්පන්නපානභොජනෙ කසිරවුත්තිකෙ යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භති. සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො ඔකොටිමකො බව්හාබාධො{2} කාණො වා කුණී වා ඛඤ්ජො වා පක්ඛහතො වා න ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්යාවසථපදීපෙය්යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති. වාචාය සුචරිතං චරති. මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති.
සෙය්යථාපි මහාරාජ පුරිසො පඨවියා වා පල්ලඞ්කං ආරොහෙය්ය පල්ලඞ්කා වා අස්සපිට්ඨිං ආරොහෙය්ය අස්සපිට්ඨියා වා හත්ථික්ඛන්ධං ආරොහෙය්ය හත්ථික්ඛන්ධා වා පාසාදං ආරොහෙය්ය. තථූපමාහං මහාරාජ ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො මහාරාජ පුග්ගලො තමොජොතිපරායණො හොති.
කථඤ්ච මහාරාජ, පුග්ගලො ජොතිතමපරායණො හොති? ඉධ මහාරාජ එකච්චො පුග්ගලො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා බ්රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ වා අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්යාවසථපදීපෙය්යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති. වාචාය දුච්චරිතං චරති. මනසා දුච්චරිතං චරති. කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. සෙය්යථාපි මහාරාජ පුරිසො පාසාදා වා හත්ථික්ඛන්ධං ඔරොහෙය්ය, හත්ථික්ඛන්ධා වා අස්සපිට්ඨිං ඔරොහෙය්ය, අස්සපිට්ඨියා වා පල්ලඞ්කං ඔරොහෙය්ය, පල්ලඞ්කා වා පඨවිං ඔරොහෙය්ය, පඨවියා වා අන්ධකාරං පවිසෙය්ය{1}, තථූපමාහං මහාරාජ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො මහාරාජ පුග්ගලො ජොතිතමපරායණො හොති.
කථඤ්ච මහාරාජ, පුග්ගලො ජොතිජොතිපරායණො හොති? ඉධ මහාරාජ එකච්චො පුග්ගලො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා බ්රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ වා අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්යාවසථපදීපෙය්යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති. වාචාය සුචරිතං චරති. මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. සෙය්යථාපි මහාරාජ පුරිසො පල්ලඞ්කා වා පල්ලඞ්කං සඞ්කමෙය්ය, අස්සපිට්ඨියා වා අස්සපිට්ඨිං සඞ්කමෙය්ය, හත්ථික්ඛන්ධා වා හත්ථික්ඛන්ධං සඞ්කමෙය්ය පාසාදා වා පාසාදං සඞ්කමෙය්ය. තථූපමාහං මහාරාජ ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො මහාරාජ පුග්ගලො ජොතිජොතිපරායණො හොති.
ඉමෙ ඛො මහාරාජ චත්තාරො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.
දළිද්දො{2} පුරිසො රාජ අස්සද්ධො හොති මච්ඡරී, කදරියො පාපසඞ්කප්පො මිච්ඡාදිට්ඨි අනාදරො.
සමණෙ බ්රාහ්මණෙ වාපි අඤ්ඤෙ වාපි වණිබ්බකෙ{3}, අක්කොසති පරිභාසති නත්ථිකො හොති රොසකො, දදමානං නිවාරෙති යාචමානාන භොජනං.
තාදිසො පුරිසො රාජ මීයමානො ජනාධිප, උපෙති නිරයං ඝොරං තමොතමපරායණො.
දළිද්දො පුරිසො රාජ සද්ධො හොති අමච්ඡරී, දදාති සෙට්ඨසඞ්කප්පො අබ්යග්ගමනසො{4} නරො.
සමණෙ බ්රාහ්මණෙ වාපි අඤ්ඤෙ වාපි වණිබ්බකෙ, උට්ඨාය අභිවාදෙති සමචරියාය සික්ඛති, දදමානං න වාරෙති{1} යාචමානාන භොජනං.
තාදිසො පුරිසො රාජ මීයමානො{2} ජනාධිප, උපෙති තිදිවං ඨානං තමොජොතිපරායණො.
අඩ්ඪො චෙ පුරිසො රාජ අස්සද්ධො හොති මච්ඡරී, කදරියො පාපසඞ්කප්පො මිච්ඡාදිට්ඨි අනාදරො.
සමණෙ බ්රාහ්මණෙ වාපි අඤ්ඤෙ වාපි වණිබ්බකෙ, අක්කොසති පරිභාසති නත්ථිකො හොති රොසකො, දදමානං නිවාරෙති යාචමානාන භොජනං.
තාදිසො පුරිසො රාජ මීයමානො ජනාධිප, උපෙති නිරයං ඝොරං ජොතිතමපරායණො.
අඩ්ඪො චෙ පුරිසො රාජ සද්ධො හොති අමච්ඡරී, දදාති සෙට්ඨසඞ්කප්පො අබ්යග්ගමනසො නරො.
සමණෙ බ්රාහ්මණෙ වාපි අඤ්ඤෙ වාපි වණිබ්බකෙ, උට්ඨාය අභිවාදෙති සමචරියාය සික්ඛති, දදමානං න වාරෙති යාචමානාන භොජනං.
තාදිසො පුරිසො රාජ මීයමානො ජනාධිප, උපෙති තිදිවං ඨානං ජොතිජොතිපරායණොති.
3. 3. 2.
අය්යකාසුත්තං.
133. සාවත්ථියං–
අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො දිවාදිවස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච: හන්ද කුතො නු ත්වං මහාරාජ, ආගච්ඡසි දිවාදිවස්සාති?
අය්යකා මෙ භන්තෙ, කාලකතා{1} ජිණ්ණා වුද්ධා{2} මහල්ලිකා අද්ධගතා වයොඅනුප්පත්තා වීසංවස්සසතිකා ජාතියා. අය්යකා ඛො පන මෙ භන්තෙ, පියා අහොසි{3} මනාපා. හත්ථිරතනෙන චෙපහං{4} භන්තෙ, ලභෙය්යං මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති, හත්ථිරතනම්ප{5}හං දදෙය්යං මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති. අස්සරතනෙන චෙපහං භන්තෙ, ලභෙය්යං, මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති, අස්සරතනම්පහං දදෙය්යං මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති. ගාමවරෙන චෙපහං භන්තෙ, ලභෙය්යං, මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති, ගාමවරම්පහං දදෙය්යං මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති. ජනපදෙන{6} චෙපහං භන්තෙ, ලභෙය්යං මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති, ජනපදම්පහං දදෙය්යං මා මෙ අය්යකා කාලමකාසීති.
සබ්බෙ සත්තා මහාරාජ, මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතාති.
අච්ඡරියං භන්තෙ අබ්භුතං භන්තෙ, යාව සුභාසිතමිදං භන්තෙ, භගවතා සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතාති.
එවමෙතං මහාරාජ, එවමෙතං මහාරාජ, සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතාති. සෙය්යථාපි මහාරාජ, යානි කානි චි කුම්භකාරභාජනානි{7} ආමකානි චෙව පක්කානි ච සබ්බානි තානි භෙදනධම්මානි භෙදනපරියොසානානි භෙදනං අනතීතානි. එවමෙව ඛො මහාරාජ, සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතාති.
සබ්බෙ සත්තා මරිස්සන්ති මරණන්තං හි ජීවිතං, යථාකම්මං ගමිස්සන්ති පුඤ්ඤපාපඵලූපගා, නිරයං පාපකම්මන්තා පුඤ්ඤකම්මා ච සුග්ගතිං.{8}
තස්මා කරෙය්ය කල්යාණං නිචයං සම්පරායිකං, පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං පතිට්ඨා හොන්ති පාණිනන්ති.
3. 3. 3.
ලොකසුත්තං.
134. සාවත්ථියං–
එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච: කති නු ඛො භන්තෙ ලොකස්ස ධම්මා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරායාති?
තයො ඛො මහාරාජ ලොකස්ස ධම්මා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. කතමෙ තයො? ලොභො ඛො මහාරාජ ලොකස්ස ධම්මො උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. දොසො ඛො මහාරාජ ලොකස්ස ධම්මො උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. මොහො ඛො මහාරාජ ලොකස්ස ධම්මො උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. ඉමෙ ඛො මහාරාජ තයො ලොකස්ස ධම්මා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරායාති.
ලොභො දොසො ච මොහො ච පුරිසං පාපචෙතසා හිංසන්ති අත්තසම්භූතා තචසාරං ව සම්ඵලන්ති{1}.
3. 3. 4.
ඉස්සත්ථසුත්තං.
135. සාවත්ථියං–
එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච: කත්ථ නු ඛො භන්තෙ දානං දාතබ්බන්ති? යත්ථ ඛො මහාරාජ, චිත්තං පසීදතීති. කත්ථ පන භන්තෙ දින්නං මහප්ඵලන්ති. අඤ්ඤං ඛො එතං මහාරාජ කත්ථ දානං දාතබ්බං. අඤ්ඤං පනෙතං කත්ථ දින්නං මහප්ඵලන්ති. සීලවතො ඛො මහාරාජ දින්නං මහප්ඵලං නො තථා දුස්සීලෙ. තෙන හි මහාරාජ තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්ය තථා නං බ්යාකරෙය්යාසි.
තං කිම්මඤ්ඤසි මහාරාජ, ඉධ ත්යාස්ස යුද්ධං පච්චුපට්ඨිතං සඞ්ගාමො සමුපබ්බූළ්හො{2}, අථ ආගච්ඡෙය්ය ඛත්තියකුමාරො අසික්ඛිතො අකතහත්ථො අකතයොග්ගො අකතූපාසනො{3} භීරුඡම්භී උත්රාසී පලායී. භරෙය්යාසි තං පුරිසං? අත්ථො ච තෙ තාදිසෙන පුරිසෙනාති. නාහං භන්තෙ භරෙය්යං තං පුරිසං. න ච මෙ අත්ථො තාදිසෙන පුරිසෙනාති.
අථ ආගච්ඡෙය්ය බ්රාහ්මණකුමාරො අසික්ඛිතො -පෙ- අථ ආගච්ඡෙය්ය වෙස්සකුමාරො අසික්ඛිතො -පෙ- අථ ආගච්ඡෙය්ය සුද්දකුමාරො අසික්ඛිතො -පෙ- භරෙය්යාසි තං පුරිසං? අත්ථො ච ඛො තෙ තාදිසෙන පුරිසෙනාති? නාහං භන්තෙ භරෙය්යං තං පුරිසං. න ච මෙ අත්ථො තාදිසෙන පුරිසෙනාති.
තං කිම්මඤ්ඤසි මහාරාජ, ඉධ ත්යාස්ස යුද්ධං පච්චුපට්ඨිතං සඞ්ගාමො සමුපබ්බූළ්හො{1}. අථ ආගච්ඡෙය්ය ඛත්තියකුමාරො සුසික්ඛිතො{2}. කතහත්ථො කතයොග්ගො කතූපාසනො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්රාසී අපලායී. භරෙය්යාසි තං පුරිසං? අත්ථො ච තෙ තාදිසෙන පුරිසෙනාති? භරෙය්යාහං භන්තෙ තං පුරිසං අත්ථො ච මෙ තාදිසෙන පුරිසෙනාති.
අථ ආගච්ඡෙය්ය බ්රාහ්මණකුමාරො සුසික්ඛිතො{2} -පෙ- වෙස්සකුමාරො සුසික්ඛිතො{2} -පෙ- සුද්දකුමාරො සුසික්ඛිතො කතහත්ථො කතයොග්ගො කතූපාසනො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්රාසී අපලායී. භරෙය්යාසි තං පුරිසං? අත්ථො ච තෙ තාදිසෙන පුරිසෙනාති? භරෙය්යාහං භන්තෙ තං පුරිසං, අත්ථො ච මෙ තාදිසෙන පුරිසෙනාති.
එවමෙව ඛො මහාරාජ, යස්මා කස්මා{3} චෙපි කුලා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති: සො ච හොති පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො, තස්මිං දින්නෙ මහප්ඵලං හොති{4}.
කතමානි පඤ්ච අඞ්ගානි පහීනානි{5} හොන්ති? කාමච්ඡන්දො පහීනො හොති, බ්යාපාදො පහීනො හොති, ථිනමිද්ධං පහීනං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීනං හොති, විචිකිච්ඡා පහීනා හොති. ඉමානි පඤ්ච අඞ්ගානි පහීනානි හොන්ති.
කතමෙහි පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති? අසෙඛෙන{6} සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන{6} සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන{6} පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන{6} විමුත්තික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන{6} විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති.
ඉති පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනෙ පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතෙ දින්නං මහප්ඵලන්ති.
ඉදමවොච භගවා ඉදං වත්වා සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා:
ඉස්සත්ථං{7} බලවිරියඤ්ච යස්මිං විජ්ජෙථ මාණවෙ, තං යුද්ධත්ථො භරෙ රාජා නාසූරං ජාතිපච්චයා.
තථෙව ඛන්ති සොරච්චං ධම්මා යස්මිං පතිට්ඨිතා, තමරියවුත්තිං{8} මෙධාවිං හීනජච්චම්පි පූජයෙ.
කාරයෙ අස්සමෙ රම්මෙ වාසයෙත්ථ බහුස්සුතෙ, පපඤ්ච විවනෙ කයිරා දුග්ගෙ සඞ්කමනානි ච.
අන්නං පානං ඛාදනීයං වත්ථසෙනාසනානි ච, දදෙය්ය උජුභූතෙසු විප්පසන්නෙන චෙතසා.
යථා හි මෙඝො ථනයං විජ්ජුමාලී සතක්කකු{1}, ථලං නින්නඤ්ච පූරෙති අභිවස්සං වසුන්ධරං.
තථෙව සද්ධො සුතවා{2} අභිසඞ්ඛච්ච භොජනං, වණිබ්බකෙ තප්පයති අන්නපානෙන පණ්ඩිතො. ආමොදමානො{3} පකිරෙති දෙථ දෙථාති භාසති.
තං හිස්ස ගජ්ජිතං හොති දෙවස්සෙව පවස්සතො, සා පුඤ්ඤධාරා විපුලා දාතාරං අභිවස්සතීති.
3. 3. 5.
පබ්බතූපමසුත්තං
136. සාවත්ථියං–
එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච: හන්ද කුතො නු ත්වං මහාරාජ ආගච්ඡසි දිවා දිවස්සාති?
යානි තානි භන්තෙ රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං ඉස්සරියමදමත්තානං කාමගෙධපරියුට්ඨිතානං ජනපදත්ථාවරියප්පත්තානං මහන්තං පඨවිමණ්ඩලං අභිවිජිය අජ්ඣාවසන්තානං රාජකරණීයානි සන්ති{4}, තෙස්වාහං{5} එතරහි උස්සුක්කං ආපන්නොති.
තං කිම්මඤ්ඤසි මහාරාජ, ඉධ තෙ පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය පුරත්ථිමාය දිසාය සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්ය: යග්ඝෙ මහාරාජ ජානෙය්යාසි: අහං ආගච්ඡාමි පුරත්ථිමාය දිසාය. තත්ථද්දසං මහන්තං පබ්බතං අබ්භසමං. සබ්බෙ පාණෙ නිප්පොඨෙන්තො{6} ආගච්ඡති. යං තෙ මහාරාජ කරණීයං තං කරොහීති. අථ දුතියො පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය දක්ඛිණාය දිසාය -පෙ- අථ තතියො පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය පච්ඡිමාය දිසාය -පෙ- අථ චතුත්ථො පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය උත්තරාය දිසාය සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්ය: යග්ඝෙ මහාරාජ ජානෙය්යාසි: අහං ආගච්ඡාමි උත්තරාය දිසාය. තත්ථද්දසං මහන්තං පබ්බතං අබ්භසමං. සබ්බෙ පාණෙ නිප්පොඨෙන්තො{6} ආගච්ඡති. යං තෙ මහාරාජ කරණීයං තං කරොහීති. එවරූපෙ තෙ මහාරාජ මහති මහබ්භයෙ සමුප්පන්නෙ දාරුණෙ මනුස්සක්ඛයෙ දුල්ලභෙ මනුස්සත්තෙ කිමස්ස කරණීයන්ති?
එවරූපෙ මෙ භන්තෙ මහති මහබ්භයෙ සමුප්පන්නෙ දාරුණෙ මනුස්සක්ඛයෙ දුල්ලභෙ මනුස්සත්තෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්ර ධම්මචරියාය සමචරියාය කුසලකිරියාය පුඤ්ඤකිරියායාති{7}.
ආරොචෙමි ඛො තෙ මහාරාජ, පතිවෙදයාමි{8} ඛො තෙ මහාරාජ, අධිවත්තති ඛො තං මහාරාජ ජරාමරණං. අධිවත්තමානෙ ච තෙ මහාරාජ, ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීයන්ති?
අධිවත්තමානෙ ච මෙ භන්තෙ ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්ර ධම්මචරියාය සමචරියාය කුසලකිරියාය පුඤ්ඤකිරියාය.
යානි තානි භන්තෙ රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං ඉස්සරියමදමත්තානං කාමගෙධපරියුට්ඨිතානං ජනපදත්ථාවරියප්පත්තානං මහන්තං පඨවිමණ්ඩලං අභිවිජිය අජ්ඣාවසන්තානං හත්ථියුද්ධානි භවන්ති. තෙසම්පි භන්තෙ හත්ථියුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ.
යානිපි තානි භන්තෙ රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං -පෙ- අස්සයුද්ධානි භවන්ති -පෙ- රථයුද්ධානි භවන්ති -පෙ- පත්තියුද්ධානි භවන්ති. තෙසම්පි භන්තෙ පත්තියුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ.
සන්ති ඛො පන භන්තෙ ඉමස්මිං රාජකුලෙ මන්තිනො මහාමත්තා යෙ පහොන්ති ආගතෙ පච්චත්ථිකෙ මන්තෙහි භෙදයිතුං. තෙසම්පි භන්තෙ මන්තයුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ.
සංවිජ්ජති ඛො පන භන්තෙ ඉමස්මිං රාජකුලෙ පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං භූමිගතඤ්චෙව වෙහාසට්ඨඤ්ච. යෙන මයං පහොම ආගතෙ පච්චත්ථිකෙ ධනෙන උපලාපෙතුං. තෙසම්පි භන්තෙ ධනයුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ.
අධිවත්තමානෙ ච මෙ භන්තෙ ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්ර ධම්මචරියාය සමචරියාය කුසලකිරියාය පුඤ්ඤකිරියායාති.
එවමෙතං මහාරාජ, එවමෙතං මහාරාජ, අධිවත්තමානෙ ච තෙ ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්ර ධම්මචරියාය සමචරියාය කුසලකිරියාය පුඤ්ඤකිරියායාති.
ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වා සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා:
යථාපි සෙලා විපුලා නභං ආහච්ච පබ්බතා, සමන්තා අනුපරියෙය්යුං{1} නිප්පොඨෙන්තො{2} චතුද්දිසා.
එවං ජරා ච මච්චු{3} ච අධිවත්තන්ති පාණිනො{4}, ඛත්තියෙ බ්රාහ්මණෙ වෙස්සෙ සුද්දෙ චණ්ඩාලපුක්කුසෙ, න කිඤ්චි පරිවජ්ජෙති සබ්බමෙවාභිමද්දති.
න තත්ථ හත්ථීනං{5} භූමි න රථානං න පත්තියා, න චාපි මන්තයුද්ධෙන සක්කා ජෙතුං ධනෙන වා.
තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො සම්පස්සං අත්ථමත්තනො, බුද්ධෙ ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච ධීරො සද්ධං නිවෙසයෙ.
යො ධම්මචාරී{1} කායෙන වාචාය උද චෙතසා, ඉධෙව නං පසංසන්ති පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතීති.
කොසලවග්ගො තතියො.
තත්රුද්දානං:
පුග්ගලො අය්යකා ලොකො ඉස්සත්ථං පබ්බතූපමං, දෙසිතං බුද්ධසෙට්ඨෙන ඉමං කොසලපඤ්චකන්ති.
කොසලසංයුත්තං සමත්තං.
4. මාරසංයුත්තං
1. ආයුවග්ගො
4. 1. 1.
තපොකම්මසුත්තං.
137. එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්රොධමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි: මුත්තො වතම්හි තාය දුක්කරකාරිකාය. සාධු මුත්තො වතම්හි තාය අනත්ථසංහිතාය දුක්කරකාරිකාය. සාධු ඨිතො සතො බොධිං සමජ්ඣගන්ති{2}
අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි:
තපොකම්මා අපක්කම්ම යෙන න සුජ්ඣන්ති මානවා, අසුද්ධො මඤ්ඤසි සුද්ධො සුද්ධිමග්ගපරද්ධොති{3}.
අථ ඛො භගවා මාරො අයං පාපිමා ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි:
අනත්ථසංහිතං ඤත්වා යං කිඤ්චි අමරං තපං, සබ්බං නත්ථාවහං හොති පියාරිත්තං{4} ව ධම්මනි.
සීලං සමාධිං පඤ්ඤඤ්ච{5} මග්ගං බොධාය භාවයං, පත්තොස්මි පරමං සුද්ධිං නිහතො ත්වමසි අන්තකාති.
අථ ඛො මාරො පාපිමා ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතොති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.