9. 2. 494-549.
අපලොකිතසුත්තානි
932-987. අපලොකිතඤ්ච{2} වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අපලොකිත ගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 550-605.
අනිදස්සනසුත්තානි
988-1043. අනිදස්සනඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අනිදස්සනගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 606-661.
නිප්පපඤ්චසුත්තානි
1044-1099. නිප්පපඤ්චඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි නිප්පපඤ්ච ගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 662-717.
සන්තසුත්තානි
1100-1155. සන්තඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි සන්තගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 718-773.
අමතසුත්තානි
1156-1211. අමතඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අමතගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 774-829.
පණීතසුත්තානි
1212-1267. පණීතඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි පණීතගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 830-885.
සිවසුත්තානි
1268-1323. සිවඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි සිවගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 886-941.
ඛෙමසුත්තානි
1324-1379. ඛෙමඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි ඛෙමගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 942-997.
තණහක්ඛයසුත්තානි
1380-1435. තණහක්ඛයඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි තණ්හක්ඛයගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 998-1053.
අච්ඡරියසුත්තානි
1436-1491. අච්ඡරියඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අච්ඡරියගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1054-1109.
අබ්භූතසුත්තානි
1492-1547. අබ්භූතඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අබ්භූතගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1110-1165.
අනීතිකසුත්තානි
1548-1603. අනීතිකඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අනීතිකගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1166-1221.
අනීතිකධම්මසුත්තානි
1604-1659. අනීතිකධම්මඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අනීතිකධම්මගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1222-1277.
නිබ්බානසුත්තානි
1660-1715. නිබ්බානඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි නිබ්බානගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1278-1333.
අබ්යාපජ්ඣසුත්තානි
1716-1771. අබ්යාපජ්ඣඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අබ්යාපජ්ඣගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1334-1389.
විරාගසුත්තානි
1772-1827. විරාගඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි විරාගගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1390-1445.
සුද්ධිසුත්තානි
1828-1883. සුද්ධිඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි සුද්ධිගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1446-1501.
මුත්තිසුත්තානි
1884-1939. මුත්තිඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි මුත්තිගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1502-1557.
අනාලයසුත්තානි
1940-1995. අනාලයඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි අනාලයගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1558-1613.
දීපසුත්තානි
1996-2051. දීපඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි දීපගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1614-1669.
ලෙණසුත්තානි
2052-2107. ලෙණඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි ලෙණගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1670-1725.
තාණසුත්තානි
2108-2163. තාණඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි තාණගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1726-1781.
සරණසුත්තානි
2164-2219. සරණඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි සරණගාමිඤ්ච මග්ගං -පෙ- අනුසාසනීති.
9. 2. 1782-1837.
පරායණසුත්තානි
2220-2275. පරායණඤ්ච වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි පරායණගාමිඤ්ච මග්ගං. තං සුණාථ. කතමඤ්ච භික්ඛවෙ පරායණං: යො භික්ඛවෙ රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො, ඉදං වුච්චති භික්ඛවෙ පරායණං. කතමො ච භික්ඛවෙ පරායණගාමී මග්ගො: කායගතාසති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ පරායණගාමි මග්ගො.
ඉති ඛො භික්ඛවෙ දෙසිතං වො මයා පරායණං, දෙසිතො පරායණගාමීමග්ගො. යං භික්ඛවෙ සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන, අනුකම්පං උපාදාය. කතං වො තං මයා. එතානි භික්ඛවෙ රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ භික්ඛවෙ, මා පමාදත්ථ, මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනීති.
(යථා අසඞ්ඛතං තථා විත්ථාරෙතබ්බං).
දුතියඅසඞ්ඛතවග්ගො.
තත්රුද්දානං:
අසඞ්ඛතං අන්තං අනාසවං සච්චඤ්ච පාරං නිපුණං සුදුද්දසං අජරත්තං ධුවං අපලොකිතං අනිදස්සනං නිප්පපඤ්ච සන්තං
අමතං පණීතඤ්ච සිවඤ්ච ඛෙමං තණ්හක්ඛයො අච්ඡරියඤ්ච අබ්භුතං අනීතිකං අනීතිකධම්මං නිබ්බානමෙතං සුගතෙන දෙසිතං
අබ්යාපජ්ඣො විරාගො ච සුද්ධි මුත්ති අනාලයො දීපො ලෙණඤ්ච තාණඤ්ච සරණඤ්ච පරායණඤ්චාති.
අසඞ්ඛතසංයුත්තං සමත්තං.
10. අබ්යාකතසංයුත්තං
1. අබ්යාකතවග්ගො
10. 1. 1.
ඛෙමාසුත්තං
2276. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඛෙමා භික්ඛුනී කොසලෙසු චාරිකං චරමානා අන්තරා ච සාවත්ථිං{1} අන්තරා ච සාකෙතං තොරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතා හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො සාකෙතා සාවත්ථිං ගච්ඡන්තො අන්තරා ච සාකෙතං අන්තරා ච සාවත්ථිං තොරණවත්ථුස්මිං එකරත්තිවාසං උපගඤ්ඡි. අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි: එහි ත්වං අම්භො පුරිස, තොරණවත්ථුස්මිං තථාරූපං සමණං වා බ්රාහ්මණං වා ජාන, යමහං අජ්ජ පයිරුපාසෙය්යන්ති.
එවං දෙවාති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා කෙවලකප්පං තොරණවත්ථුං{2} අන්වාහිණ්ඩන්තො{3} නාද්දස තථාරූපං සමණං වා බ්රාහ්මණං වා යං රාජා පසෙනදි කොසලො පයිරුපාසෙය්ය. අද්දසා ඛො සො පුරිසො ඛෙමං භික්ඛුනිං තොරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතං. දිස්වාන යෙන පසෙනදිකොසලො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච: නත්ථි ඛො දෙව, තොරණවත්ථුස්මිං තථාරූපො සමණො වා බ්රාහ්මණො වා යං දෙවො පයිරුපාසෙය්ය. අත්ථි ච ඛො දෙව, ඛෙමා නාම භික්ඛුනී තස්ස භගවතො සාවිකා අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. තස්සා ඛො පනය්යාය එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: “පණ්ඩිතා වියත්තා මෙධාවිනී බහුස්සුතා චිත්තකථා කල්යාණපටිභානා”ති. තං දෙවො පයිරුපාසතූති.
අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො යෙන ඛෙමා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමං භික්ඛුනිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො ඛෙමං භික්ඛුනිං එතදවොච: කින්නු ඛො අය්යෙ හොති තථාගතො පරම්මරණාති. අව්යාකතං එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කිම්පනය්යෙ න හොති තථාගතො පරම්මරණාති. එතම්පි ඛො මහාරාජ, අව්යාකතං භගවතා: “න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කින්නු ඛො අය්යෙ, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාති. අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කිම්පනය්යෙ, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති. එතම්පි ඛො මහාරාජ, අව්යාකතං භගවතා: “නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති.
කින්නු ඛො අය්යෙ, හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි. කිම්පනය්යෙ න හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා එතම්පි ඛො මහාරාජ අව්යාකතං භගවතා: “න හොති තථාගතො පරම්මරණාති” වදෙසි. කින්නු ඛො අය්යෙ, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි. කිම්පනය්යෙ නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා එතම්පි ඛො මහාරාජ අව්යාකතං භගවතා: “නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි. කො නු ඛො අය්යෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන තං{1} අව්යාකතං භගවතාති.
තෙන හි මහාරාජ තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි.{2} යථා තෙ ඛමෙය්ය, තථා නං ව්යාකරෙය්යාසි.
තං කිම්මඤ්ඤසි මහාරාජ, අත්ථි තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති ගඞ්ගාය වාලිකං{3} ගණෙතුං: “එත්තකා වාලිකා ඉති වා එත්තකානි{4} වාලිකාසතානි ඉති වා එත්තකානි වාලිකාසහස්සානි ඉති වා එත්තකානි වාලිකාසතසහස්සානි ඉති වා”ති. නො හෙතං අය්යෙ. අත්ථි පන තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති මහාසමුද්දෙ උදකං මිණිතුං: “එත්තකානි උදකාළ්හකානීති{5} වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හක සහස්සානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හක සතසහස්සානීති වා”ති. නොහෙතං අය්යෙ. තං කිස්ස හෙතු? මහාය්යෙ,{6} සමුද්දො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො අප්පරියොගාහොති.
එවමෙව ඛො මහාරාජ, යෙන රූපෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය, තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛය{7}විමුත්තො ඛො මහාරාජ තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො අප්පරියොගාහො, සෙය්යථාපි මහාසමුද්දො. හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, න හොති තථාගතො පරම්මරණාති පි න උපෙති, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති. නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති.
යාය වෙදනාය තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය, සා වෙදනා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. වෙදනාසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො මහාරාජා තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො දුප්පරියොගාහො සෙය්යථාපි මහාසමුද්දො. හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති. යාය සඤ්ඤාය තථාගතං -පෙ-
යෙහි සඞ්ඛාරෙහි තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය, තෙ සඞ්ඛාරා තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. සඞ්ඛාරසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො මහාරාජ තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො දුප්පරියොගාහො සෙය්යථාපි මහාසමුද්දො. හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති.
යෙන විඤ්ඤාණෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය, තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො මහාරාජ තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො අප්පරියොගාහො සෙය්යථාපි මහාසමුද්දො. හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙතීති.
අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො ඛෙමාය භික්ඛුනියා භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා ඛෙමං භික්ඛුනිං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො අපරෙන සමයෙන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො භගවන්තං එතදවොච: කින්නු ඛො භන්තෙ හොති තථාගතො පරම්මරණාති. අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ මයා: “හොති තථාගතො පරම්මරණාති.” කිම්පන භන්තෙ න හොති තථාගතො පරම්මරණාති. තම්පි ඛො මහාරාජ අව්යාකතං මයා: “න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. -පෙ-
කින්නු ඛො භන්තෙ හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨො සමානො අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ මයා: “හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි -පෙ- කිම්පන භන්තෙ නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨො සමානො තම්පි ඛො මහාරාජ අව්යාකතං මයා: “නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි. කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු කො පච්චයො යෙන තං අව්යාකතං භගවතාති.
තෙන හි මහාරාජ තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්ය තථා නං ව්යාකරෙය්යාසි. තං කිම්මඤ්ඤසි මහාරාජ අත්ථි තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති ගඞ්ගාය වාලිකං ගණෙතුං “එත්තකා වාලිකාති වා -පෙ- එත්තකානි වාලිකා සතසහස්සානීති වා”ති. නො හෙතං භන්තෙ. අත්ථි පන තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති මහාසමුද්දෙ උදකං පමෙතුං “එත්තකානි උදකාළ්හකානීති වා -පෙ- එත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානීති වා”ති. නො හෙතං භන්තෙ. තං කිස්ස හෙතු: මහා භන්තෙ, සමුද්දො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො අප්පරියොගාහොති.
එවමෙව ඛො මහාරාජ, යෙන රූපෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය, තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො මහාරාජ තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො දුප්පරියොගාහො සෙය්යථාපි මහාසමුද්දො. හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති.
යාය වෙදනාය -පෙ- යාය සඤ්ඤාය -පෙ- යෙහි සඞ්ඛාරෙහි -පෙ- යෙන විඤ්ඤාණෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය, තං විඤ්ඤාණං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. විඤ්ඤාණසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො මහාරාජ තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො දුප්පරියොගාහො සෙය්යථාපි සමුද්දො. හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාපි න උපෙතීති.
අච්ඡරියං භන්තෙ, අබ්භුතං භන්තෙ, යත්ර හි නාම සත්ථු{1} චෙව සාවිකාය ච අත්ථෙන අත්ථො ව්යඤ්ජනෙන ව්යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති සමෙස්සති න විහායිස්සති{2} යදිදං අග්ගපදස්මිං. එකමිදාහං භන්තෙ සමයං ඛෙමං භික්ඛුනිං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං ආපුච්ඡිං. සා පි මෙ අය්යා එතෙහි පදෙහි එතෙහි ව්යඤ්ජනෙහි එතමත්ථං ව්යාකාසි සෙය්යථාපි භගවා. අච්ඡරියං භන්තෙ අබ්භුතං භන්තෙ, යත්ර හි නාම සත්ථු චෙව සාවිකාය ච අත්ථෙන අත්ථො ව්යඤ්ජනෙන ව්යඤ්ජනං සංසන්දිස්සති සමෙස්සති න විහායිස්සති යදිදං අග්ගපදස්මිං. හන්ද ච දානි මයං භන්තෙ ගච්ඡාම. බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයාති. යස්සදානි ත්වං මහාරාජ කාලං මඤ්ඤසීති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති.