1. 17. 25-27.
අතීතානත්ත, අනාතගානත්ත, පච්චුප්පන්නානත්තසුත්තානි
192-194. චක්ඛුං භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං, සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා, කායො -පෙ- මනො අනත්තා අතීතො අනාගතො පච්චුප්පන්නො. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 28-30.
බාහිරඅතීතානිච්ච, බාහිර අනාගතානිච්ච, බාහිරපච්චුප්පන්නානිච්චසුත්තානි
195-197. රූපා භික්ඛවෙ අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති, සද්දෙසුපි නිබ්බින්දති, ගන්ධෙසුපි නිබ්බින්දති, රසෙසුපි නිබ්බින්දති, ඵොට්ඨබ්බෙසුපි නිබ්බින්දති,ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති, නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 31-33.
බාහිරාතීත දුක්ඛ, බාහිරානාගත දුක්ඛ, බාහිර පච්චුප්පන්නදුක්ඛසුත්තානි
198-200. රූපා භික්ඛවෙ, දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 34-36.
බාහිර අතීතානත්ත, බාහිර අනාගතානත්ත, බාහිරපච්චුප්පන්නානත්තසුත්තානි
201-203. රූපා භික්ඛවෙ, අනත්තා අතීතා අනාගතා{2} පච්චුප්පන්නා. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 37.
අතීතයදනිච්චසුත්තං
204. සාවත්ථියං–
චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං අතීතං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා, යදනත්තා, තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං අනිච්චං -පෙ- ඝානං අනිච්චං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා -පෙ- කායො අනිච්චො -පෙ- මනො අනිච්චො අතීතො, යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 38.
අනාගතයදනිච්චසුත්තං
205. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං අනාගතං, යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා, යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං අනිච්චං -පෙ- ඝානං අනිච්චං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා -පෙ- කායො අනිච්චො -පෙ- මනො අනිච්චො අනාගතො. යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං, තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං, භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 39.
පච්චුප්පන්නයදනිච්චසුත්තං
206. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං පච්චුප්පන්නං, යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනිච්චො පච්චුප්පන්නො. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං ‘නෙතං මම නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 40-42.
අතීත යං දුක්ඛ, අනාගත යං දුක්ඛ, පච්චුප්පන්න යං දුක්ඛසුත්තානි
207-209. චක්ඛුං භික්ඛවෙ දුක්ඛං අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං, යං දුක්ඛං තදනත්තා, යදනත්තා තං “නෙතං මම නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො දුක්ඛො අතීතො අනාගතො පච්චුප්පන්නො. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං “නෙතං මම නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 43-45.
අතීත යදනත්ත, අනාගත යදනත්ත, පච්චුප්පන්න යදනත්තසුත්තානි
210-212. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනත්තා අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං. යදනත්තා තං “නෙතං මම නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනත්තා අතීතො අනාගතො පච්චුප්පන්නො. යදනත්තා තං “නෙතං මම නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 46-48.
බාහිරාතීත යදනිච්ච, බාහිරානාගත යදනිච්ච, බාහිර පච්චුප්පන්න යදනිච්චසුත්තානි
213-215. රූපා භික්ඛවෙ අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා, යදනිච්චං තං දුක්ඛං, යං දුක්ඛං තදනත්තා, යදනත්තා තං “නෙතං මම නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනිච්චා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 49-51.
බාහිරාතීත යංදුක්ඛ-බාහිරානාගත යංදුක්ඛ-බාහිරපච්චුප්පන්න යංදුක්ඛ සුත්තානි
216-218. රූපා භික්ඛවෙ දුක්ඛා අතීතා, අනාගතා, පච්චුප්පන්නා. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යං දුක්ඛං තදනත්තා. යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසු පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 52-54.
බාහිරාතීත යදනත්ත-බාහිරානාගත යදනත්ත-බාහිරපච්චුප්පන්න යදනත්ත සුත්තානි
219-221. රූපා භික්ඛවෙ අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනත්තා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා. යදනත්තා තං “නෙතං මම, නෙසො’හමස්මි න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 55.
අජ්ඣත්තායතන අනිච්චසුත්තං
222. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං, සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනිච්චො. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 56.
අජ්ඣත්තායතන දුක්ඛසුත්තං
223. චක්ඛුං භික්ඛවෙ දුක්ඛං, සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො දුක්ඛො. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 57.
අජ්ඣත්තායතන අනත්තසුත්තං
224. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනත්තා, සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනත්තා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 58.
බාහිරායතන අනිච්චසුත්තං
225. රූපා භික්ඛවෙ අනිච්චා. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනිච්චා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 59.
බාහිරායතන දුක්ඛසුත්තං
226. රූපා භික්ඛවෙ දුක්ඛා. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා දුක්ඛා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 60.
බාහිරායතන අනත්තසුත්තං
227. රූපා භික්ඛවෙ අනත්තා. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනත්තා. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
සට්ඨිපෙය්යාලො සමත්තො.
තත්රුද්දානං:
ඡන්දෙනට්ඨාරස හොන්ති අතීතෙන ච ද්වෙ නව යදනිච්චාට්ඨාරස වුත්තා තයො අජ්ඣත්තබාහිරා පෙය්යාලො සට්ඨිකො වුත්තො බුද්ධෙනාදිච්චබන්ධුනාති.
18. සමුද්දවග්ගො
1. 18. 1.
සමුද්දසුත්තං
228. සමුද්දො සමුද්දොති භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො භාසති. නෙසො භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො. මහා එසො භික්ඛවෙ, උදකරාසි, මහාඋදකණ්ණවො. චක්ඛු භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස සමුද්දො, තස්ස රූපමයො වෙගො. යො තං රූපමයං වෙගං සහති, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, අතරි චක්ඛු සමුද්දං සඌමිං{1} සාවට්ටං සගාහං සරක්ඛසං තිණ්ණො පාරගතො{2} ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො.
සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස සමුද්දො, තස්ස රසමයො වෙගො. යො තං රසමයං වෙගං සහති, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, අතරි ජිව්හාසමුද්දං සඌමිං සාවට්ටං සගාහං සරක්ඛසං තිණ්ණො පාරගතො{2} ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො. කායං -පෙ- මනො භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස සමුද්දො, තස්ස ධම්මමයො වෙගො. යො තං ධම්මමයං වෙගං සහති, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, අතරි මනොසමුද්දං සඌමිං සාවට්ටං සගාහං සරක්ඛසං තිණ්ණො පාරගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො.
යො ඉමං සමුද්දං සගාහං සරක්ඛසං සඌමිභයං{3} දුත්තරං අච්චතරි ස වෙදගූ වුසිතබ්රහ්මචරියො ලොකන්තගූ පාරගතොති වුච්චතීති.
1. 18. 2.
දුතියසමුද්දසුත්තං
229. සමුද්දො සමුද්දොති භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො භාසති. නෙසො භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො. මහා එසො භික්ඛවෙ, උදකරාසි මහා උදකණ්ණවො. සන්ති භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො.
එත්ථායං සදෙවකො ලොකො සමාරකො සබ්රහ්මකො සස්සමණ බ්රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා යෙභුය්යෙන සමුන්නා{1} තන්තා{2}කුලකජාතා ගුළාගුණ්ඨිකජාතා{3} මුඤ්ජබබ්බජභූතා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තතීති.
සන්ති භික්ඛවෙ, සොතවිඤ්ඤෙය්යා සද්දා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ ඝානවිඤ්ඤෙය්යා ගන්ධා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ කායවිඤ්ඤෙය්යා ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ සමුද්දො. එත්ථායං සදෙවකො ලොකො සමාරකො සබ්රහ්මකො සස්සමණ බ්රාහ්මණීපජා සදෙවමනුස්සා යෙභුය්යෙන සමුන්නා තන්තාකුලකජාතා ගුළාගුණ්ඨිකජාතා මුඤ්ජබබ්බජභූතා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තති.
යස්ස රාගො ච දොසො ච අවිජ්ජා ච විරාජිතා සො ඉමං සමුද්දං සගාහං සරක්ඛසං සඌමිභයං දුත්තරං{4} අච්චතරි.
සඞ්ගාතිගො මච්චුජහො නිරූපධි පහාසි දුක්ඛං අපුනබ්භවාය අත්ථංගතො සො න පමාණමෙති{5} අමොහයී මච්චුරාජන්ති බ්රූමීති.
1. 18. 3.
බාළිසිකොපමසුත්තං
230. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, බාළිසිකො ආමිසගතං බළිසං ගම්භීරෙ උදකරහදෙ පක්ඛිපෙය්ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො ආමිසචක්ඛු මච්ඡො ගිලෙය්ය; එවං හි සො භික්ඛවෙ, මච්ඡො ගිලිතබළිසො{6} බාළිසිකස්ස අනයං ආපන්නො ව්යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො බාළිසිකස්ස. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, ඡයිමෙ බළිසා ලොකස්මිං අනයාය සත්තානං, ව්යාබාධාය{7} පාණිනං. කතමෙ ඡ;
සන්ති භික්ඛවෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු, අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගිලිතබළිසො මාරස්ස අනයං ආපන්නො ව්යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො. සන්ති භික්ඛවෙ, සොතවිඤ්ඤෙය්යා සද්දා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ ඝානවිඤ්ඤෙය්යා ගන්ධා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා
-පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ, කායවිඤ්ඤෙය්යා ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු, අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගිලිතබළිසො මාරස්ස අනයං ආපන්නො ව්යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො.
සන්ති ච භික්ඛවෙ{1} චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, භික්ඛු න ගිලිතබළිසො මාරස්ස, අභෙදි බළිසං; න අනයං ආපන්නො න ව්යසනං ආපන්නො, න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො.
සන්ති භික්ඛවෙ, සොතවිඤ්ඤෙය්යා සද්දා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ ඝානවිඤ්ඤෙය්යා ගන්ධා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ, කායවිඤ්ඤෙය්යා ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තඤ්චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, භික්ඛු න ගිලිතබළිසො මාරස්ස, අභෙදි බළිසං, න අනයං ආපන්නො, න ව්යසනං ආපන්නො, න යථාකාමකරණීයො පාපිමතොති.
1. 18. 4.
ඛීරරුක්ඛොපමසුත්තං
231. යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො; තස්ස පරිත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, පරියාදියන්තෙවාස්ස චිත්තං, කො පන වාදො අධිමත්තානං. තං කිස්ස හෙතු? යො භික්ඛවෙ, රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි; යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො; -පෙ-
යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා මනොවිඤ්ඤෙය්යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි; යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො; තස්ස පරිත්තා චෙපි මනො විඤ්ඤෙය්යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති පරියාදියන්තෙවාස්ස චිත්තං, කො පන වාදො අධිමත්තානං. තං කිස්ස හෙතු? යො භික්ඛවෙ, රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි; යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, ඛීරරුක්ඛො, අස්සත්ථො වා නිග්රොධො වා පිලක්ඛො{1} වා උදුම්බරො වා දහරො තරුණො කොමාරකො. තමෙනං පුරිසො තිණ්හාය කුඨාරියා යතො යතො{2} ආභින්දෙය්ය,{3} ආගච්ඡෙය්ය ඛීරන්ති. එවම්භන්තෙ. තං කිස්ස හෙතු: යං හි භන්තෙ ඛීරං තං අත්ථිති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි; යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො; තස්ස පරිත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, පරියාදියන්තෙවාස්ස චිත්තං. කො පන වාදො අධිමත්තානං තං කිස්ස හෙතු: යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි, යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො -පෙ-
යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හා විඤ්ඤෙය්යෙසු රසෙසු යො රාගො සො අත්ථි -පෙ- යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා මනො විඤ්ඤෙය්යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි; යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො, තස්ස පරිත්තා චෙපි මනො විඤ්ඤෙය්යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, පරියාදියන්තෙවාස්සචිත්තං. කො පන වාදො අධිමත්තානං. තං කිස්ස හෙතු: යො රාගො සො අත්ථි, යො දොසො සො අත්ථි, යො මොහො සො අත්ථි; යො රාගො සො අප්පහීනො, යො දොසො සො අප්පහීනො, යො මොහො සො අප්පහීනො.
යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛු විඤ්ඤෙය්යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි; යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො, තස්ස අධිමත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති, කො පන වාදො පරිත්තානං. තං කිස්ස හෙතු: යො භික්ඛවෙ, රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි; යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො -පෙ-
යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හා විඤ්ඤෙය්යෙසු රසෙසු -පෙ- යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා මනොවිඤ්ඤෙය්යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො; තස්ස අධිමත්තා චෙපි මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති, කො පන වාදො පරිත්තානං. තං කිස්ස හෙතු: යො භික්ඛවෙ රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, ඛීරරුක්ඛො අස්සත්ථො වා නිග්රොධො වා පිලක්ඛො වා උදුම්බරො වා සුක්ඛො කොලාපො ථෙරොවස්සිකො. තමෙනං පුරිසො තිණ්හාය කුඨාරියා යතො යතො ආභින්දෙය්ය ආගච්ඡෙය්ය ඛීරන්ති. නො හෙතං භන්තෙ. තං කිස්ස හෙතු: යං හි භන්තෙ ඛීරං තං නත්ථීති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙසු රූපෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි: යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො; තස්ස අධිමත්තා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති, කො පන වාදො පරිත්තානං. තං කිස්ස හෙතු: යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො -පෙ-
යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ජිව්හා විඤ්ඤෙය්යෙසු රසෙසු -පෙ- යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා මනො විඤ්ඤෙය්යෙසු ධම්මෙසු යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනො, තස්ස අධිමත්තා චෙපි මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති, කො පන වාදො පරිත්තානං. තං කිස්ස හෙතු: යො රාගො සො නත්ථි, යො දොසො සො නත්ථි, යො මොහො සො නත්ථි, යො රාගො සො පහීනො, යො දොසො සො පහීනො, යො මොහො සො පහීනොති.
1. 18. 5.
කොට්ඨිතසුත්තං
232. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිතො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිතො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිතො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච:
කින්නු ඛො ආවුසො සාරිපුත්ත චක්ඛු රූපානං සඤ්ඤොජනං රූපා චක්ඛුස්ස සඤ්ඤොජනං, සොතං සද්දානං සඤ්ඤොජනං සද්දා සොතස්ස සඤ්ඤොජනං, ඝානං ගන්ධානං සඤ්ඤොජනං ගන්ධා ඝානස්ස සඤ්ඤොජනං, ජිව්හා රසානං සඤ්ඤොජනං, රසා ජිව්හාය සඤ්ඤොජනං, කායො ඵොට්ඨබ්බානං සඤ්ඤොජනං ඵොට්ඨබ්බා කායස්ස සඤ්ඤොජනං, මනො ධම්මානං සඤ්ඤොජනං, ධම්මා මනස්ස සඤ්ඤොජනන්ති?