1. 16. 1.
අජ්ඣත්තනන්දික්ඛයඅනිච්චසුත්තං
156. සාවත්ථියං–
අනිච්චං යෙව භික්ඛවෙ භික්ඛු චක්ඛුං අනිච්චන්ති පස්සති. සාස්ස{1} හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං ‘සුවිමුත්තන්ති’ වුච්චති. අනිච්චං යෙව භික්ඛවෙ, භික්ඛු සොතං අනිච්චන්ති පස්සති -පෙ- ඝානං අනිච්චන්ති පස්සති -පෙ- ජිව්හං අනිච්චන්ති පස්සති අනිච්චන්ති පස්සති -පෙ- කායං අනිච්චන්ති පස්සති -පෙ- අනිච්චං යෙව භික්ඛවෙ භික්ඛු මනං අනිච්චන්ති පස්සති සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතීති.
1. 16. 2.
බහිද්ධානන්දික්ඛයඅනිච්චසුත්තං
157. අනිච්චෙයෙව භික්ඛවෙ භික්ඛු රූපෙ අනිච්චාති පස්සති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති. අනිච්චෙයෙව භික්ඛවෙ භික්ඛු සද්දෙ -පෙ- ගන්ධෙ -පෙ- රසෙ -පෙ- ඵොට්ඨබ්බෙ -පෙ- ධම්මෙ අනිච්චාති පස්සති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. සම්මා පස්සං නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො, නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතීති.
1. 16. 3.
අජ්ඣත්තනන්දික්ඛයයොනිසුත්තං
158. චක්ඛුං භික්ඛවෙ යොනිසො මනසි කරොථ, චක්ඛුඅනිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. චක්ඛුං භික්ඛවෙ භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො චක්ඛුඅනිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති.
සොතං භික්ඛවෙ යොනිසො මනසිකරොථ -පෙ- ඝානං භික්ඛවෙ යොනිසො මනසිකරොථ -පෙ- ජිව්හං භික්ඛවෙ යොනිසො මනසි කරොථ ජිව්හානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. ජිව්හං භික්ඛවෙ භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො ජිව්හානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො ජිව්හායපි නිබ්බින්දති -පෙ- චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති.
කායං භික්ඛවෙ යොනිසො මනසිකරොථ -පෙ- මනං භික්ඛවෙ යොනිසො මනසි කරොථ, මනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. මනං භික්ඛවෙ භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො මනානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතීති.
1. 16. 4.
බහිද්ධා නන්දික්ඛයයොනිසුත්තං
159. සාවත්ථියං–
රූපෙ භික්ඛවෙ යොනිසො මනසිකරොථ, රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. රූපෙ භික්ඛවෙ භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො රූපානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො රූපෙසු නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො, නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චති.
සද්දෙ භික්ඛවෙ -පෙ- ගන්ධෙ භික්ඛවෙ -පෙ- රසෙ භික්ඛවෙ -පෙ- ඵොට්ඨබ්බෙ භික්ඛවෙ -පෙ- ධම්මෙ භික්ඛවෙ භික්ඛු යොනිසො මනසි කරොථ, ධම්මානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සථ. ධම්මෙ භික්ඛවෙ භික්ඛු යොනිසො මනසිකරොන්තො ධම්මානිච්චතඤ්ච යථාභූතං සමනුපස්සන්තො ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති. නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයො, නන්දිරාගක්ඛයා චිත්තං සුවිමුත්තන්ති වුච්චතීති.
1. 16. 5.
සමාධිසුත්තං
160. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ජීවකම්බවනෙ. තත්ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘භික්ඛවො’ති; භදන්තෙති තෙ භික්ඛු භගවතො පච්චස්සොසුං, භගවා එතදවොච: සමාධිං භික්ඛවෙ භාවෙථ. සමාහිතස්ස භික්ඛවෙ භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායති.{1} කිඤ්ච යථාභූතං ඔක්ඛායති:
චක්ඛුං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, රූපා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති; සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, ධම්මා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති, මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, මනොසම්ඵස්සො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති. සමාධිං භික්ඛවෙ භාවෙථ. සමාහිතස්ස භික්ඛවෙ භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායතීති.
1. 16. 6.
පටිසල්ලානසුත්තං
161. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ජීවකම්බවනෙ. තත්ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘භික්ඛවො’ති -පෙ- පටිසල්ලානෙ භික්ඛවෙ යොගමාපජ්ජථ පතිසල්ලීනස්ස භික්ඛවෙ භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායති{1} කිඤ්ච යථාභූතං ඔක්ඛායති:
චක්ඛුං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, රූපා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති.
සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති, ධම්මා අනිච්චාති යථාභූතං ඔක්ඛායති. මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති. මනොසම්ඵස්සො අනිච්චොති යථාභූතං ඔක්ඛායති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චන්ති යථාභූතං ඔක්ඛායති. පටිසල්ලානෙ භික්ඛවෙ, යොගමාපජ්ජථ. පටිසල්ලීනස්ස භික්ඛවෙ භික්ඛුනො යථාභූතං ඔක්ඛායතීති.
1. 16. 7.
කොට්ඨිතඅනිච්චසුත්තං
162. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි, එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිතො භගවන්තං එතදවොච: සාධු මෙ භන්තෙ, භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්යන්ති.
යං ඛො කොට්ඨිත අනිච්චං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො: කිඤ්ච කොට්ඨිත අනිච්චං, චක්ඛුං ඛො කොට්ඨිත අනිච්චං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා අනිච්චා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුසම්ඵස්සො අනිච්චො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො.
සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රසා අනිච්චා -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤාණං -පෙ- ජිව්හාසම්ඵස්සො -පෙ- යම්පිදං ජිව්හා සම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො.
කායො -පෙ- මනො අනිච්චො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො; ධම්මා අනිච්චා -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං -පෙ- මනොසම්ඵස්සො අනිච්චො -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්ස පච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යං ඛො කොට්ඨිත, අනිච්චං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බොති.
1. 16. 8.
කොට්ඨිත දුක්ඛ සුත්තං
163. සාවත්ථියං–
එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිතො භගවන්තං එතදවොච: සාධු මෙ භන්තෙ භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා -පෙ- විහරෙය්යන්ති. යං ඛො කොට්ඨිත දුක්ඛං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච කොට්ඨිත, දුක්ඛං: චක්ඛුං ඛො කොට්ඨිත දුක්ඛං. තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා දුක්ඛා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දුක්ඛං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුසම්ඵස්සො දුක්ඛො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො;
සොතං දුක්ඛං -පෙ- ඝානං දුක්ඛං -පෙ- ජිව්හා දුක්ඛා -පෙ- කායො දුක්ඛො -පෙ- මනො දුක්ඛො, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ධම්මා දුක්ඛා -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණං දුක්ඛං -පෙ- මනොසම්ඵස්සො දුක්ඛො -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යං ඛො කොට්ඨිත දුක්ඛං, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බොති.
1. 16. 9.
කොට්ඨිතඅනත්තසුත්තං
164. සාවත්ථියං–
එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිතො භගවන්තං එතදවොච: සාධු මෙ භන්තෙ භගවා සඞ්ඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා -පෙ- විහරෙය්යන්ති. යො ඛො කොට්ඨිත අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. කො ච කොට්ඨිත අනත්තා: චක්ඛුං ඛො කොට්ඨිත අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. රූපා අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. චක්ඛුසම්ඵස්සො අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්ස පච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො.
සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. ධම්මා අනත්තා -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණං අනත්තා -පෙ- මනොසම්ඵස්සො අනත්තා -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බො. යො ඛො කොට්ඨිත අනත්තා, තත්ර තෙ ඡන්දො පහාතබ්බොති.
1. 16. 10.
මිච්ඡාදිට්ඨිප්පහානසුත්තං
165. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච: කථන්නු ඛො භන්තෙ ජානතො කථං පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයතීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. රූපෙ අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුසම්ඵස්සං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති.
සොතං අනිච්චතො -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හං -පෙ- කායං -පෙ- මනං අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. ධම්මෙ අනිච්චතො -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණං -පෙ- මනොසම්ඵස්සං -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනිච්චතො ජානතො පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයති. එවං ඛො භික්ඛු ජානතො එවං පස්සතො මිච්ඡාදිට්ඨි පහීයතීති.
1. 16. 11.
සක්කායදිට්ඨිප්පහානසුත්තං
166. සාවත්ථියං–
එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච: කථන්නු ඛො භන්තෙ ජානතො කථං පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයතීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. රූපෙ දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුසම්ඵස්සං දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති.
සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හං -පෙ- කායං -පෙ- මනං දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. ධම්මෙ දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. මනොවිඤ්ඤාණං දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. මනොසම්ඵස්සං දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි දුක්ඛතො ජානතො පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති. එවං ඛො භික්ඛු ජානතො එවං පස්සතො සක්කායදිට්ඨි පහීයති.
1. 16. 12.
අත්තානුදිට්ඨිප්පහානසුත්තං
167. සාවත්ථියං–
එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච: කථන්නුඛො භන්තෙ ජානතො කථං පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයතීති?
චක්ඛුං ඛො භික්ඛු අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. රූපෙ අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. චක්ඛුසම්ඵස්සං අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. යම්පිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති.
සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හං -පෙ- කායං -පෙ- මනං අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. ධම්මෙ අනත්තතො -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණං අනත්තතො -පෙ- මනොසම්ඵස්සො අනත්තතො -පෙ- යම්පිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අනත්තතො ජානතො පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයති. එවං ඛො භික්ඛු ජානතො එවං පස්සතො අත්තානුදිට්ඨි පහීයතීති.
නන්දික්ඛයවග්ගො සොළසමො.
තත්රුද්දානං:
නන්දික්ඛයෙන චත්තාරො - ජීවකම්බවනෙ දුවෙ කොට්ඨිතෙන තයො වුත්තා - මිච්ඡාසක්කාය අත්තනොති.
17. සට්ඨිපෙය්යාලො
1. 17. 1.
අනිච්චඡන්දසුත්තං
168. සාවත්ථියං–
යං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. කිඤ්ච භික්ඛවෙ අනිච්චං: චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො{1} ඡන්දො පහාතබ්බො. සොතං අනිච්චං -පෙ- ඝානං අනිච්චං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා -පෙ- කායො අනිච්චො -පෙ- මනො අනිච්චො, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. යං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බොති.
1. 17. 2.
අනිච්චරාගසුත්තං
169. යං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො රාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච භික්ඛවෙ අනිච්චං චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො රාගො පහාතබ්බො සොතං අනිච්චං -පෙ- ඝානං අනිච්චං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා -පෙ- කායො අනිච්චො -පෙ- මනො අනිච්චො, තත්ර වො රාගො පහාතබ්බො. යං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො රාගො පහාතබ්බොති.
1. 17. 3.
අනිච්ච ඡන්දරාගසුත්තං
170. යං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච භික්ඛවෙ අනිච්චං: චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සොතං අනිච්චං -පෙ- ඝානං අනිච්චං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා -පෙ- කායො අනිච්චො -පෙ- මනො අනිච්චො, තත්ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
1. 17. 4-6.
දුක්ඛඡන්ද-දුක්ඛරාග-දුක්ඛඡන්දරාගසුත්තානි
171-173. යං භික්ඛවෙ දුක්ඛං, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච භික්ඛවෙ දුක්ඛං: චක්ඛුං භික්ඛවෙ දුක්ඛං තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො රාගො පහාතබ්බො ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සොතං දුක්ඛං -පෙ- ඝානං දුක්ඛං -පෙ- ජිව්හා දුක්ඛා -පෙ- කායො දුක්ඛො -පෙ- මනො දුක්ඛො, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං භික්ඛවෙ දුක්ඛං තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
1. 17. 7-9.
අනත්තඡන්ද, අනත්තරාග, අනත්තඡන්දරාගසුත්තානි
174-176. යො භික්ඛවෙ අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො. රාගො පහාතබ්බො-ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච භික්ඛවෙ අනත්තා: චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා -පෙ- කායො -පෙ- මනො අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො භික්ඛවෙ අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
1. 17. 10-12.
බාහිරානිච්චඡන්ද, බාහිරානිච්චරාග, බාහිරානිච්ච ඡන්දරාගසුත්තානි
177-179. යං භික්ඛවෙ අනිච්චං, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච භික්ඛවෙ අනිච්චං: රූපා භික්ඛවෙ අනිච්චා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනිච්චා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං භික්ඛවෙ අනිච්චං තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
1. 17. 13-15.
බාහිර දුක්ඛඡන්ද, බාහිර දුක්ඛරාග, බාහිරදුක්ඛ ඡන්දරාගසුත්තානි
180-182. යං භික්ඛවෙ දුක්ඛං, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කිඤ්ච භික්ඛවෙ දුක්ඛං: රූපා භික්ඛවෙ දුක්ඛා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා දුක්ඛා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යං භික්ඛවෙ දුක්ඛං, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
1. 17. 16-18.
බාහිරානත්තඡන්ද - බාහිරානත්තරාග - බාහිරානත්ත ඡන්දරාගසුත්තානි.
183-185. යො භික්ඛවෙ අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. කො ච භික්ඛවෙ අනත්තා: රූපා භික්ඛවෙ අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. සද්දා -පෙ- ගන්ධා -පෙ- රසා -පෙ- ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- ධම්මා අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බො. යො භික්ඛවෙ අනත්තා, තත්ර වො ඡන්දො පහාතබ්බො, රාගො පහාතබ්බො, ඡන්දරාගො පහාතබ්බොති.
1. 17. 19.
අතීතානිච්චසුත්තං
186. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං අතීතං, සොතං අනිච්චං අතීතං, ඝානං අනිච්චං අතීතං, ජිව්හා අනිච්චා අතීතා, කායො අනිච්චො අතීතො, මනො අනිච්චො අතීතො. එවං පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ජිව්හායපි නිබ්බින්දති, කායස්මිම්පි නිබ්බින්දති, මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 20.
අනාගතානිච්චසුත්තං
187. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං අනාගතං, සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා අනාගතා, කායො -පෙ- මනො අනිච්චො අනාගතො. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා, අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 21.
පච්චුප්පන්නානිච්චසුත්තං
188. චක්ඛුං භික්ඛවෙ අනිච්චං පච්චුප්පන්නං, සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා අනිච්චා පච්චුප්පන්නා, කායො -පෙ- මනො අනිච්චො පච්චුප්පන්නො. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.
1. 17. 22-24.
අතීත දුක්ඛ, අනාගත දුක්ඛ, පච්චුප්පන්න දුක්ඛසුත්තානි
189-191. චක්ඛුං භික්ඛවෙ දුක්ඛං අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං, සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හා දුක්ඛා අතීතා අනාගතා පච්චුප්පන්නා, කායො -පෙ- මනො දුක්ඛො අතීතො අනාගතො{1} පච්චුප්පන්නො. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.