612. එතාදිසා සප්පුරිසාන සෙවනා මහප්ඵලා හොති සතං විජානතං, සූලාවුතො අග්ගඵලං අඵස්සයි ඵලං කනිට්ඨං පන අම්බසක්ඛරො’ති.
අම්බසක්ඛරපෙතවත්ථු පඨමං.
4. 2.
613. සුණාථ{1} යක්ඛස්ස ච වාණිජාන ච සමාගමො යත්ථ තදා අහොසි, යථා කථං ඉතරීතරෙන චාපි සුභාසිතං තඤ්ච සුණාථ{1} සබ්බෙ.
614. යො සො අහු රාජා පායාසි නාමො භුම්මානං සහව්යගතො{2} යසස්සී, සො මොදමානොව සකෙ විමානෙ අමානුසො මානුසෙ අජ්ඣහාසීති.
615. වඞ්කෙ අරඤ්ඤෙ අමනුස්සට්ඨානෙ කන්තාරෙ අප්පොදකෙ අප්පභක්ඛෙ, සුදුග්ගමෙ වණ්ණුපථස්ස මජ්ඣෙ, වඞ්කං භයා නට්ඨමනා මනුස්සා.
616. නයිධ ඵලා මූලමයා ච සන්ති උපාදානං නත්ථි කුතො ඉධ භක්ඛො, අඤ්ඤත්ර පංසූහි ච වාලුකාහි ච තත්තාහි උණ්හාහි ච දාරුණාහි ච.
617. උජ්ජඞ්ගලං තත්තමිවං කපාලං අනායසං පරලොකෙන තුල්යං, ලුද්දානමාවාසමිදං පුරාණං භූමිප්පදෙසො අභිසත්තරූපො.
618. අථ තුම්හෙ කෙන වණ්ණෙන කිමාසමානා ඉමං පදෙසං හි. අනුප්පවිට්ඨා සහසා සමෙච්ච ලොභා භයා අථවා සම්පමූළ්හා.
619. මගධෙසු අඞ්ගෙසු ච සත්ථවාහා ආරොපයිත්වා පණියං පුථුත්තං, තෙ යාමසෙ සින්ධුසොවීරභූමිං ධනත්ථිකා උද්දයං පත්ථයානා
620. දිවා පිපාසං’නධි වාසයන්තා{1} යොග්ගානුකම්පඤ්ච සමෙක්ඛමානා, එතෙන වෙගෙන ආයාම සබ්බෙ රත්තිං මග්ගං පටිපන්නා විකාලෙ.
621. තෙ දුප්පයාතා අපරද්ධමග්ගා අන්ධාකුලා විප්පනට්ඨා අරඤ්ඤෙ, සුදුග්ගමෙ වණ්ණුපථස්ස මජ්ඣෙ දිසං න ජානාම පමූළ්හචිත්තා.
622. ඉදඤ්ච දිස්වාන අදිට්ඨපුබ්බං විමානසෙට්ඨඤ්ච තුවඤ්ච යක්ඛ, තදුත්තරිං ජීවිතමාසමානා දිස්වා පතීතා සුමනා උදග්ගාති.
623. පාරං සමුද්දස්ස ඉදඤ්ච වණ්ණුං වෙත්තාචරං සඞ්කුපථඤ්ච මග්ගං, නදියො පන පබ්බතානඤ්ච දුග්ගා පුථුද්දිසා ගච්ඡථ භොගහෙතු.
624. පක්ඛන්දියාන විජිතං පරෙසං වෙරජ්ජකෙ මානුසෙ පෙක්ඛමානා, යං වො සුතං වා අථවාපි දිට්ඨං අච්ඡෙරකං තං වො සුණොම තාතා.
625. ඉතොපි අච්ඡෙරතරං කුමාර න නො සුතං වා අථවාපි දිට්ඨං, අතීතමානුසක්කමෙව සබ්බං දිස්වාන තප්පාම අනොමවණ්ණං.
626. වෙහාසයං පොක්ඛරඤ්ඤො සවන්ති පහූතමල්යා බහුපුණ්ඩරීකා, දුමාචිමෙ නිච්චඵලූපපන්නා අතීව ගන්ධා සුරභිං පවායන්ති.
627. වෙළුරියත්ථම්හා සතමුස්සිතාසෙ සිලාප්පවාළස්ස ච ආයතංසා, මසාරගල්ලා සහ ලොහිතඞ්කා ථම්භා ඉමෙ ජොතිරසාමයාසෙ.
628. සහස්සත්ථම්භං අතුලානුභාවං තෙසූපරි සාධුමිදං විමානං, රතනන්තරං කඤ්චනවෙදිමිස්සං තපනීයපට්ටෙහි ච සාධු ඡන්නං.
629. ජම්බොනදුත්තත්තමිදං සුමට්ඨො පාසාදසොපානඵලුපපන්නො, දළ්හො ච වග්ගු සුමුඛො සුසංගතො{1} අතීව නිජ්ඣානඛමො මනුඤ්ඤො.
630. රතනන්තරස්මිං බහුඅන්නපානං පරිවාරිතො අච්ඡරාසංගණෙන, මුරජ්ජ{2} ආළම්බරතුරියඝුට්ඨො අභිවන්දිතොසි ථුතිවන්දනාය.
631. සො මොදයි නාරිගණප්පබොධනො විමානපාසාදවරෙ මනොරමෙ, අචින්තියො සබ්බගුණූපපන්නො රාජා යථා වෙස්සවණො නළින්යා.
632. දෙවො නු ආසි උද වාසි යක්ඛො උදාහු දෙවින්දො මනුස්සභූතො, පුච්ඡන්ති තං වාණිජා සත්ථවාහා ආචික්ඛ කො නාම තුවංසි යක්ඛාති.
633. සෙරිස්සකො නාම අහම්පි යක්ඛො කන්තාරියො වණ්ණුපථම්හි ගුත්තො, ඉමං පදෙසං අභිපාලයාමි වාචඞ්කරො වෙස්සවණස්ස රඤ්ඤො.
634. අධිච්ච ලද්ධං පරිණාමජං තෙ සයං කතං උදාහු දෙවෙහි දින්නං, පුච්ඡන්ති තං වාණිජා සත්ථවාහා කථං තයා ලද්ධමිදං මනුඤ්ඤන්ති.
635. නාධිච්ච ලද්ධං න පරිණාමජං මෙ න සයං කතං නපි දෙවෙහි දින්නං, සකෙහි කම්මෙහි අපාපකෙහි පුඤ්ඤෙහි මෙ ලද්ධමිදං මනුඤ්ඤන්ති.
636. කින්තෙ වතං කිං පන බ්රහ්මචරියං කිස්ස සුචිණ්ණස්ස අයං විපාකො, පුච්ඡන්ති තං වාණිජා සත්ථවාහා කථං තයා ලද්ධමිදං විමානන්ති.
637. මමං{1} පායාසීති අහූ සමඤ්ඤා රජ්ජං යදා කාරියිං කොසලානං, නත්ථිකදිට්ඨි කදරියො පාපධම්මො උච්ඡෙදවාදී ච තදා අහොසිං.
638. සමණො ච ඛො ආසි කුමාරකස්සපො බහුස්සුතො චිත්තකථී උළාරො, සො මෙ තදා ධම්මකථං අකාසි{2} දිට්ඨිවිසූකානි විනොදයී මෙ.
639. තාහං තස්ස ධම්මකථං සුණිත්වා උපාසකත්තං පටිවෙදයිස්සං, පාණාතිපාතා විරතො අහොසිං ලොකෙ අදින්නං පරිවජ්ජයිස්සං. අමජ්ජපො නො ච මුසා අභාණිං සකෙන දාරෙන ච අහොසිං{3} තුට්ඨො.
640. තං මෙ වතං තං පන බ්රහ්මචරියං තස්ස සුචිණ්ණස්ස අයං විපාකො, තෙහෙව කම්මෙහි අපාපකෙහි පුඤ්ඤෙහි මෙ ලද්ධමිදං විමානන්ති.
641. සච්චං කිරාහංසු නරා සපඤ්ඤා අනඤ්ඤථා වචනං පණ්ඩිතානං, යහිං යහිං ගච්ඡති පුඤ්ඤකම්මො තහිං තහිං මොදති කාමකාමී.
642. යහිං යහිං සොකපරිද්දවො ච වධො ච බන්ධො ච පරික්කිලෙසො, තහිං තහිං ගච්ඡති පාපකම්මො න මුච්චති දුග්ගතියා කදාචීති.
643. සම්මූළ්හරූපො ච ජනො අහොසි අස්මිං මුහුත්තෙ කලලීකතොව, ජනස්සිමස්ස තුය්හඤ්ච කුමාර අප්පච්චයො කෙන නු ඛො අහොසි.
644. ඉමෙ සිරිසූපවනා ච තාතා දිබ්බා ගන්ධා සුරභිං{1} සම්පවන්ති, තෙ සම්පවායන්ති ඉමං විමානං දිවා ච රත්තො ච තමං නිහන්ත්වා{2}
645. ඉමෙසං ච ඛො වස්සසතච්චයෙන සිපාටිකා ඵලති එකමෙකා, මානුස්සකං වස්සසතං අතීතං යදන්තෙ කායම්හි ඉධූපපන්නො.
646. දිස්වානහං වස්සසතානි පඤ්ච අස්මිං විමානෙ කත්වාන තාතා, ආයුක්ඛයා පුඤ්ඤක්ඛයා චවිස්සං තෙනෙව සොකෙන පමුච්ඡිතොස්මි,
647. කථං නු සොචෙය්ය තථාවිධො සො ලද්ධං විමානං අතුලං චිරාය, යෙචාපි ඛො ඉත්තරමුපපන්නා තෙ නූන සොචෙය්යුං පරිත්තපුඤ්ඤා
648. අනුච්ඡවිං ඔවදියඤ්ච මෙ තං යං මං තුම්හෙ පෙය්යවාචං වදෙථ තුම්හෙ ච ඛො තාතා මයානුගුත්තා යෙනිච්ඡකං තෙන පලෙථ සොත්ථි,
649. ගන්ත්වා මයං සින්ධුසොවීරභූමිං ධනත්ථිකා උද්දයං පත්ථයානා, යථා පයොගා පරිපුණ්ණචාගා කාහාම සෙරිස්සමහං උළාරං.
650. මා චෙව සෙරිස්සමහං අකත්ථ සබ්බඤ්ච වො භවිස්සති යං වදෙථ, පාපානි කම්මානි විවජ්ජයාථ ධම්මානුයොගඤ්ච අධිට්ඨහාථ.
651. උපාසකො අත්ථි ඉමම්හි සඞ්ඝෙ බහුස්සුතො සීලවතූපපන්නො, සද්ධො ච චාගී ච සුපෙසලො ච විචක්ඛණො සන්තුසිතො මතීමා.
652. සඤ්ජානමානො න මුසා භණෙය්ය පරූපඝාතාය න චෙතයෙය්ය, වෙභූතිකං පිසුනං නො කරෙය්ය සණ්හඤ්ච වාචං සඛිලං භණෙය්ය.
653. සගාරවො සප්පතිස්සො විනීතො අපාපකො අධිසීලෙ විසුද්ධො, සො මාතරං පිතරඤ්චාපි ජන්තු ධම්මෙන පොසෙති අරියවුත්ති.
654. මඤ්ඤෙ සො මාතාපිතුන්නං කාරණා භොගානි පරියෙසති න අත්තහෙතු. මාතාපිතුන්නඤ්ච යො අච්චයෙන නෙක්ඛම්මපොනො චරිස්සති බ්රහ්මචරියං.
655. උජූ අවඞ්කො අසඨො අමායො න ලෙසකප්පෙන ච වොහරෙය්ය, සො තාදිසො සුක්කතකම්මකාරී ධම්මෙ ඨිතො කින්ති ලභෙථ දුක්ඛං.
656. තං කාරණා පාතුකතොම්හි අත්තනා.{1} තස්මා ධම්මං{2} පස්සථ වාණිජාසෙ, අඤ්ඤත්ර තෙනීහ භස්මීභවෙථ අන්ධාකුලා විප්පනට්ඨා අරඤ්ඤෙ. තං ඛිප්පමානෙන ලහුං පරෙන සුඛො භවෙ සප්පුරිසෙන සඞ්ගමො.
657. කිං නාම සො කිඤ්ච කරොති කම්මං කිං නාමධෙය්යං කිං පන තස්ස ගොත්තං, මයම්පි නං දට්ඨූකාම්හ යක්ඛ යස්සානුකම්පාය ඉධාගතොසි ලාභා හි තස්ස යස්ස තුවං පිහෙසි.
658. යො කප්පකො සම්භවනාමධෙය්යො උපාසකො කොච්ඡඵලූපජීවී, ජානාථ නං තුම්හාකං පෙසියො සො මා ඛො නං භීළිත්ථ{3} සුපෙසලො සො.
659. ජානාමසෙ යං ත්වං වදෙසි යක්ඛ න ඛො නං ජානාම ස ඊදිසොති. මයම්පි නං පූජයිස්සාම යක්ඛ සුත්වාන තුය්හං වචනං උළාරං.
660. යෙ කෙචිමස්මිං සත්ථෙ මනුස්සා දහරා මහන්තා අථවාපි මජ්ඣිමා සබ්බෙව තෙ ආලම්බන්තූ{1} විමානං පස්සන්තු පුඤ්ඤාන ඵලං කදරියා.
661. තෙ තත්ථ සබ්බෙව අහං පුරෙති තං කප්පකං තත්ථ පුරක්ඛිපිත්වා, සබ්බෙව තෙ ආලම්බිංසු විමානං මසක්කසාරං විය වාසවස්ස.
662. තෙ තත්ථ සබ්බෙව අහං පුරෙති උපාසකත්තං පටිවෙදයිංසු, පාණාතිපාතා විරතා අහෙසුං ලොකෙ අදින්නං පරිවජ්ජයිංසු. අමජ්ජපා නො ච මුසා භණිංසු සකෙන දාරෙන ච අහෙසුං තුට්ඨා.
663. තෙ තත්ථ සබ්බෙව අහං පුරෙති උපාසකත්තං පටිවෙදයිත්වා, පක්කාමි සත්ථො අනුමොදමානො යක්ඛිද්ධියා අනුමතො පුනප්පුනං.
664. ගන්ත්වාන තෙ සින්ධුසොවීරභූමිං{2} ධනත්ථිකා උද්රයං පත්ථයානා, යථාපයොගා පරිපුණ්ණලාභා පච්චාගමුං පාටලිපුත්තමක්ඛතං.
665. ගන්ත්වාන තෙ සඞ්ඝරං සොත්ථිමන්තො පුත්තෙහි දාරෙහි සමඞ්ගිභූතා, ආනන්ද චිත්තා සුමනා පතීතා අකංසු සෙරිස්සමහං උළාරං.
666. සෙරිස්සකං තෙ පරිවෙණං මාපයිංසු එතාදිසා සප්පුරිසාන සෙවනා, මහත්ථිකා ධම්මගුණාන සෙවනා, එකස්ස අත්ථාය උපාසකස්ස සබ්බෙව සත්තා සුඛිතා අහෙසු’න්ති.
සෙරිස්සකපෙතවත්ථු දුතියං.
භාණවාරං තතියං.
4. 3.
667. රාජා පිඞ්ගලකො නාම සුරට්ඨානං අධිපති අහු, මොරියානමුපට්ඨානං ගන්ත්වා සුරට්ඨං පුනරාගමා.
668. උණ්හෙ මජ්ඣන්තිකෙ කාලෙ රාජා පඞ්කං උපාගමි, අද්දස මග්ගං රමණීයං පෙතානං වණ්ණනාපථං,{1}
669. සාරථිං ආමන්තයී රාජා අයං මග්ගො රමණීයො, ඛෙමො සොවත්ථිකො සිවො ඉමිනා සාරථි යාහි{2} සුරට්ඨානං සන්තිකෙ ඉතො.
670. තෙන පායාසි සොරට්ඨො සෙනාය චතුරඞ්ගිනියා. උබ්බීග්ගරූපො පුරිසො සොරට්ඨං එතදබ්රවී.
671. කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා භිංසනං ලොම්හංසනං පුරතො පදිස්සති මග්ගො පච්ඡතො ච න දිස්සති.
672. කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා යමපුරිසාන සන්තිකෙ, අමානුසො වායති ගන්ධො ඝොසො සූයති දාරුණො.
673. සංවිග්ගො රාජා සොරට්ඨො සාරථිං එතදබ්රවි, කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා භිංසනං ලොමහංසනං, පුරතො ච දිස්සති මග්ගො පච්ඡතො ච න දිස්සති.
674. කුම්මග්ගං පටිපන්නම්හා යමපුරිසාන සන්තිකෙ, අමානුසො වායති ගන්ධො ඝොසො සූයති දාරුණො.
675. හත්ථික්ඛන්ධඤ්ච ආරුය්හ ඔලොකෙන්තො චතුද්දිසං,{3} අද්දස නිග්රොධං රමණීයං{4} පාදපං ඡායාසම්පන්නං නීලබ්භවණ්ණසදිසං මෙඝවණ්ණසිරීනිභං.
676. සාරථිං ආමන්තයී රාජා කිං එසො දිස්සති බ්රහා, නීලබ්භවණ්ණසදිසො මෙඝවණ්ණ සිරීනිභො.
677. නිග්රොධො සො මහාරාජ පාදපො ඡායාසම්පන්නො, නීලබ්භවණ්ණසදිසො මෙඝවණ්ණසිරීනිභො,
678. තෙන පායාසි සොරට්ඨො යෙන සො දිස්සති බ්රහා, නීලබ්භවණ්ණසදිසො මෙඝවණ්ණසිරීනිභො.
679. හත්ථික්ඛන්ධතො ඔරුය්හ රාජා රුක්ඛං උපාගමි, නිසීදි රුක්ඛමූලංස්මි සාමච්චො සපරිජ්ජනො.
680. පූරං පානීයකරකං පූවෙ චිත්තෙ ච අද්දස, පුරිසො ච දෙවවණ්ණී සබ්බාභරණභූසිතො උපසඞ්කමිත්වා රාජානං සොරට්ඨං එතදබ්රුවි:
681. ස්වාගතං තෙ මහාරාජ අථො තෙ අදුරාගතං, පිවතු දෙවො පානීයං පූවෙ ඛාද අරින්දම.
682. පිවිත්වා රාජා පානීයං සාමච්චො සපරිජ්ජනො, පූවෙ ඛාදිත්වා ච පීත්වා ච සොරට්ඨො එතදබ්රවී:
683. දෙවතා නුසි ගන්ධබ්බො ආදු{1} සක්කො පුරින්දදො, අජානන්තා තං පුච්ඡාම කථං ජානෙමු තං මයං.
684. නම්හි දෙවො න ගන්ධබ්බො නපි{2} සක්කො පුරින්දදො, පෙතො අහං මහාරාජ සුරට්ඨා ඉධමාගතො.
685. කිං සීලො කිං සමාචාරො සුරට්ඨස්මිං පුරෙ තුවං, කෙන තෙ බ්රහ්මචරියෙන අනුභාවො{3} අයං තව?
686. තං සුණොහි මහාරාජ අරින්දම රට්ඨවඩ්ඪන. අමච්චා පාරිසජ්ජා ච බ්රාහ්මණො ච පුරොහිතො.
687. සුරට්ඨස්මා අහං දෙව පුරිසො පාපචෙතසො මිච්ඡාදිට්ඨි ච දුස්සීලො කදරියො පරිභාසකො
688. දදන්තානං කරොන්තානං වාරයිස්සං බහුජ්ජනං, අඤ්ඤෙසං දදමානානං අන්තරායකරො අහං.
689. විපාකො නත්ථි දානස්ස සංයමස්ස කුතො ඵලං, නත්ථි ආචරියො නාම අදන්තං කො දමෙස්සති.
690. සමතුල්යානි භූතානි කුතො ජෙට්ඨාපචායිකො, නත්ථි බලං විරියං වා කුතො උට්ඨානපොරිසං.
691. නත්ථි දාන ඵලං නාම න විසොධෙති වෙරිනං, ලද්ධෙය්යං ලභතෙ මච්චො නියතිපරිණාමජා.
692. නත්ථි මාතා පිතා භාතා ලොකො නත්ථි ඉතො පරං, නත්ථි දින්නං නත්ථි හුතං සුනිහිතම්පි න විජ්ජති.
693. යොපි හනෙය්ය පුරිසං පරස්ස ඡින්දතෙ සිරං, න කොචි කිඤ්චි හනති සත්තන්නං විවරමන්තරෙ
694. අච්ඡෙජ්ජභෙජ්ජො ජීවො අට්ඨංසො ගුළපරිමණ්ඩලො, යොජනානං සතං පඤ්ච කො ජීවං ඡෙත්තුමරහති.
695. යථා සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨෙන්තං පලායති, එවමෙවම්පි සො ජීවො නිබ්බෙඨෙන්තො පලායති.
696. යථා ගාමතො නික්ඛම්ම අඤ්ඤං ගාමං පවිසති, එවමෙවම්පි සො ජීවො අඤ්ඤං කායං පවිසති.
697. යථා ගෙහතො නික්ඛම්ම අඤ්ඤං ගෙහං පවිසති, එවමෙවම්පි සො ජීවො අඤ්ඤං බොන්දිං{1} පවිසති.
698. චූළාසීතිමහාකප්පුනො සතසහස්සානිපි හි යෙ බාලා යෙ ච පණ්ඩිතා, සංසාරං ඛෙපයිත්වාන දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සරෙ.
699. මිතානි සුඛදුක්ඛානි දොණෙහි පිටකෙහි ච, ජිනො සබ්බං පජානාති සම්මූළ්හා ඉතරා පජා.
700. එවං දිට්ඨි පුරෙ ආසිං සම්මූළ්හො මොහපාරුතො, මිච්ඡාදිට්ඨි ච දුස්සීලො කදරියො පරිභාසකො.
701. ඔරං මෙ ඡහි{2} මාසෙහි කාලකිරියා භවිස්සති, එකන්තං කටුකං ඝොරං නිරයං පපතිස්සහං.
702. චතුක්කණ්ණං චතුද්වාරං විභත්තං භාගසො මිතං, අයොපාකාර පරියන්තං අයසා පටිකුජ්ජිතං.
703. තස්ස අයොමයා භූමි ජලිතා තෙජසා යුතා, සමන්තා යොජනසතං ඵරිත්වා තිට්ඨති සබ්බදා.
704. වස්සසතසහස්සානි{1} ඝොසො සූයති තාවදෙ ලක්ඛො එසො මහාරාජ සතභාගවස්ස{2} කොටියො
705. කොටිසතසහස්සානි නිරයෙ පච්චරෙ ජනා, මිච්ඡාදිට්ඨි ච දුස්සීලා යෙ ච අරියූපවාදිනො.
706. තත්ථාහං දීඝමද්ධානං දුක්ඛං වෙදිස්සං වෙදනං ඵලං පාපස්ස කම්මස්ස තස්මා සොචාමහං භුසං