අස්සද්ධියෙ අකම්පියට්ඨෙන සද්ධාබලං අභිඤ්ඤෙය්යං, කොසජ්ජෙ අකම්පියට්ඨෙන විරියබලං අභිඤ්ඤෙය්යං, පමාදෙ අකම්පියට්ඨෙන සතිබලං අභිඤ්ඤෙය්යං, උද්ධච්චෙ අකම්පියට්ඨෙන සමාධිබලං අභිඤ්ඤෙය්යං, අවිජ්ජාය අකම්පියට්ඨෙන පඤ්ඤාබලං අභිඤ්ඤෙය්යං.
උපට්ඨානට්ඨෙන සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො, පවිචයට්ඨෙන ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො, පග්ගහට්ඨෙන විරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො, ඵරණට්ඨෙන පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො, උපසමට්ඨෙන පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො, පටිසඞ්ඛානට්ඨෙන උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො.
දස්සනට්ඨෙන සම්මාදිට්ඨි අභිඤ්ඤෙය්යා, අභිනිරොපනට්ඨෙන සම්මාසඞ්කප්පො අභිඤ්ඤෙය්යො, පරිග්ගහට්ඨෙන සම්මාවාචා අභිඤ්ඤෙය්යා, සමුට්ඨානට්ඨෙන සම්මාකම්මන්තො අභිඤ්ඤෙය්යො, වොදානට්ඨෙන සම්මාආජීවො අභිඤ්ඤෙය්යො, පග්ගහට්ඨෙන සම්මාවායාමො අභිඤ්ඤෙය්යො, උපට්ඨානට්ඨෙන සම්මාසති අභිඤ්ඤෙය්යා. අවික්ඛෙපට්ඨෙන සම්මාසමාධි අභිඤ්ඤෙය්යො.
ආධිපතෙය්යට්ඨෙන ඉන්ද්රියා අභිඤ්ඤෙය්යා, අකම්පියට්ඨෙන බලා අභිඤ්ඤෙය්යා, නිය්යානට්ඨෙන බොජ්ඣඞ්ගා අභිඤ්ඤෙය්යා, හෙතුට්ඨෙන මග්ගො අභිඤ්ඤෙය්යො, උපට්ඨානට්ඨෙන සතිපට්ඨානා අභිඤ්ඤෙය්යා, පදහනට්ඨෙන සම්මප්පධානා අභිඤ්ඤෙය්යා, ඉජ්ඣනට්ඨෙන ඉද්ධිපාදා අභිඤ්ඤෙය්යා, තථට්ඨෙන සච්චා අභිඤ්ඤෙය්යා.
අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමථො අභිඤ්ඤෙය්යො, අනුපස්සනට්ඨෙන විපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්යා, එකරසට්ඨෙන සමථවිපස්සනා අභිඤ්ඤෙය්යා, අනතිවත්තනට්ඨෙන යුගන්ධං{1} අභිඤ්ඤෙය්යං.
සංවරට්ඨෙන සීලවිසුද්ධි අභිඤ්ඤෙය්යා, අවික්ඛෙපට්ඨෙන චිත්තවිසුද්ධි අභිඤ්ඤෙය්යා, දස්සනට්ඨෙන දිට්ඨිවිසුද්ධි අභිඤ්ඤෙය්යා, මුත්තට්ඨෙන විමොක්ඛො අභිඤ්ඤෙය්යො, පටිවෙධට්ඨෙන විජ්ජා අභිඤ්ඤෙය්යා, පරිච්චාගට්ඨෙන විමුත්ති අභිඤ්ඤෙය්යා, සමුච්ඡෙදට්ඨෙන ඛයෙ ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්යං, පටිප්පස්සද්ධට්ඨෙන අනුප්පාදෙ ඤාණං අභිඤ්ඤෙය්යං.
ඡන්දො මූලට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යො, මනසිකාරො සමුට්ඨානට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යො, ඵස්සො සමොධානට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යො, වෙදනා සමොසරණට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යා, සමාධි පමුඛට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යො, සති ආධිපතෙයට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යා, පඤ්ඤා තදුත්තරට්ඨෙන{2} අභිඤ්ඤෙය්යා, විමුත්ති සාරට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යා, අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන අභිඤ්ඤෙය්යං.
යෙ යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤාතා හොන්ති, තෙ තෙ ධම්මා ඤාතා හොන්ති, තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා තෙන වුච්චති: “ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤෙය්යා’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං”න්ති.
අභිඤ්ඤෙය්යනිද්දෙසො.
දුතියක භාණවාරං.
(1)
කථං ‘ඉමෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං:
එකො ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යො: ඵස්සො සාසවො උපාදානියො.
ද්වෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: නාමඤ්ච රූපඤ්ච.
තයො ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: තිස්සො වෙදනා
චත්තාරො ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: චත්තාරො ආහාරා
පඤ්ච ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා.
ඡ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි.
සත්ත ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො.
අට්ඨ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: අට්ඨ ලොක ධම්මා.
නව ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: නව සත්තාවාසා.
දස ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා: දසායතනානි.
(2)
සබ්බං භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්යං, කිඤ්ච භික්ඛවෙ, සබ්බං පරිඤ්ඤෙය්යං.
චක්ඛුං{1} භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤෙය්යං, රූපා පරිඤ්ඤෙය්යා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්යං, චක්ඛුසම්ඵස්සො පරිඤ්ඤෙය්යො, යම්පිදං{2} චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි පරිඤ්ඤෙය්යං.
සොතං පරිඤ්ඤෙය්යං, සද්දා පරිඤ්ඤෙය්යා -පෙ- ඝානං පරිඤ්ඤෙය්යං, ගන්ධා පරිඤ්ඤෙය්යා -පෙ- ජිව්හා පරිඤ්ඤෙය්යා, රසා පරිඤ්ඤෙය්යා -පෙ- කායො පරිඤ්ඤෙය්යො, ඵොට්ඨබ්බො පරිඤ්ඤෙය්යො -පෙ- මනො පරිඤ්ඤෙය්යො, ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා, මනොවිඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්යං, මනොසම්ඵස්සො පරිඤ්ඤෙය්යො, යම්පිදං{2} මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, තම්පි පරිඤ්ඤෙය්යං.{a}
රූපං පරිඤ්ඤෙය්යං, වෙදනා පරිඤ්ඤෙය්යා, සඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්යා, සඞ්ඛාරා පරිඤ්ඤෙය්යා, විඤ්ඤාණං පරිඤ්ඤෙය්යං, චක්ඛුං{1} පරිඤ්ඤෙය්යං -පෙ- ජරාමරණං පරිඤ්ඤෙය්යං -පෙ- අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන පරිඤ්ඤෙය්යං -පෙ-
යෙසං යෙසං ධම්මානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස තෙ තෙ ධම්මා පටිලද්ධා හොන්ති. එවං තෙ ධම්මා පරිඤ්ඤාතා චෙව හොන්ති තීරිතා ච.
නෙක්ඛම්මං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නෙක්ඛම්මං පටිලද්ධං හොති. එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අබ්යාපාදං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අබ්යාපාදො පටිලද්ධො හොති එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
ආලොකසඤ්ඤං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආලොකසඤ්ඤා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අවික්ඛෙපං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අවික්ඛෙපො පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
ධම්මවවත්ථානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ධම්මවවත්ථානං පටිලද්ධං හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
ඤාණං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ඤාණං පටිලද්ධං හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
පාමොජ්ජං{1}, පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පාමොජ්ජං පටිලද්ධං හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
පඨමං ඣානං{2} පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පඨමං ඣානං{2} පටිලද්ධං හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
දුතියං ඣානං -පෙ- තතියං ඣානං -පෙ- චතුත්ථං ඣානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස චතුත්ථං ඣානං පටිලද්ධං හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආකිඤ්චඤ්චායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාඤ්ඤායතනසමාපත්ති පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අනිච්චානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනිච්චානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
දුක්ඛානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස දුක්ඛානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අනත්තානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනත්තානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
නිබ්බිදානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නිබ්බිදානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
විරාගානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විරාගානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
නිරොධානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස නිරොධානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
පටිනිස්සග්ගානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පටිනිස්සග්ගානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
ඛයානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ඛයානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
වයානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස වයානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
විපරිණාමානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විපරිණාමානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අනිමිත්තානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනිමිත්තානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අප්පණිහිතානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අප්පණිහිතානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
සුඤ්ඤතානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස සුඤ්ඤතානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
යථාභූතඤාණදස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස යථාභූතඤාණදස්සනං පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
ආදීනවානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස ආදීනවානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
පටිසඞ්ඛානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස පටිසඞ්ඛානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
විවට්ටානුපස්සනං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස විවට්ටානුපස්සනා පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
සොතාපත්තිමග්ගං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස සොතාපත්තිමග්ගො පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
සකදාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස සකදාගාමිමග්ගො පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අනාගාමිමග්ගං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අනාගාමිමග්ගො පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
අරහත්තමග්ගං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස අරහත්තමග්ගො පටිලද්ධා හොති, එවං සො ධම්මො පරිඤ්ඤාතො චෙව හොති තීරිතො ච.
යෙසං යෙසං ධම්මානං පටිලාභත්ථාය වායමන්තස්ස තෙ තෙ ධම්මා පටිලද්ධා හොන්ති, එවං තෙ ධම්මා පරිඤ්ඤාතා චෙව හොන්ති තීරිතා ච. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා තෙන වුච්චති “ඉමෙ ධම්මා පරිඤ්ඤෙය්යා’ති සොතාවධානං, තං පජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණ”න්ති.
පරිඤ්ඤෙය්යනිද්දෙසො.
(3)
කථං ‘ඉමෙ ධම්මා පහාතබ්බා’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණං:
එකො ධම්මො පහාතබ්බො: අස්මිමානො.
ද්වෙ ධම්මො පහාතබ්බො: අවිජ්ජා ච භවතණ්හා ච
තයො ධම්මා පහාතබ්බා: තිස්සො තණ්හා.
චත්තාරො ධම්මා පහාතබ්බා: චත්තාරො ඔගා.
පඤ්ච ධම්මා පහාතබ්බා: පඤ්ච නීවරණානි.
ඡ ධම්මා පහාතබ්බා: ඡ තණ්හාකායා.
සත්තධම්මා පහාතබ්බා: සත්තානුසයා,
අට්ඨ ධම්මා පහාතබ්බා: අට්ඨ මිච්ඡත්තා.
නව ධම්මා පහාතබ්බා: නව තණ්හා මූලකා
දස ධම්මා පහාතබ්බා: දස මිච්ඡත්තා.
ද්වෙ පහානානි: සමුච්ඡෙදප්පහානං පටිප්පස්සද්ධිප්පහානං. සමුච්ඡෙදප්පහානඤ්ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො පටිප්පස්සද්ධිපපහානඤ්ච ඵලක්ඛණෙ.
තීණි පහානානි: කාමානමෙතං නිස්සරණං යදිදං නෙක්ඛම්මං, රූපානමෙතං නිස්සරණං යදිදං ආරුප්පං, යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං නිරොධො. තස්ස නිස්සරණං නෙක්ඛම්මං පටිලද්ධස්ස කාමා පහීනා වෙව හොන්ති පරිච්චත්තා ච, ආරුප්පං පටිලද්ධස්ස රූපා පහීනා චෙව හොන්ති පරිච්චත්තා ච, නිරොධා පටිලද්ධස්ස සඞ්ඛාරා පහීනා චෙව හොන්ති පරිච්චත්තා ච.
චත්තාරි පහානානි: දුක්ඛසච්චං පරිඤ්ඤා පටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහාති,{1} සමුදයසච්චං පහානපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහාති,{1} නිරොධසච්චං සච්ඡිකිරියාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහාති,{1} මග්ගසච්චං භාවනාපටිවෙධං පටිවිජ්ඣන්තො පජහාති.{1}
පඤ්ච පහානානි: වික්ඛම්භනප්පහානං තදඞ්ගප්පහානං සමුච්ඡෙදප්පහානං පටිප්පස්සද්ධිප්පහානං නිස්සරණප්පහානං. වික්ඛම්භනප්පහානඤ්ච නීවරණානං පඨමං ඣානං භාවයතො, තදඞ්ගප්පහානඤ්ච දිට්ඨිගතානං නිබ්බෙධභාගියං සමාධිං භාවයතො, සමුච්ඡෙදප්පහානඤ්ච ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගං භාවයතො, පටිප්පස්සද්ධිප්පහානඤ්ච ඵලක්ඛණෙ, නිස්සරණප්පහානඤ්ච නිරොධො නිබ්බානං.
(4)
“සබ්බං භික්ඛවෙ, පහාතබ්බං, කිඤ්ච භික්ඛවෙ, සබ්බං පහාතබ්බං:
චක්ඛුං{2}, භික්ඛවෙ, පහාතබ්බං, රූපා පහාතබ්බා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං පහාතබ්බං, චක්ඛුසම්ඵස්සො පහාතබ්බො, යම්පිදං{3}, චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පහාතබ්බං.
සොතං පහාතබ්බං, සද්දා පහාතබ්බා -පෙ- ඝානං පහාතබ්බං, ගන්ධා පහාතබ්බා -පෙ- ජිව්හා පහාතබ්බා, රසා පහාතබ්බා -පෙ- කායො පහාතබ්බො, ඵොට්ඨබ්බා පහාතබ්බා -පෙ- මනො පහාතබ්බො, ධම්මා පහාතබ්බා, මනොවිඤ්ඤාණං පහාතබ්බං, මනොසම්ඵස්සො පහාතබ්බො, යම්පිදං මනොම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි පහාතබ්බං.{a}
රූපං පස්සන්තො පජහාති, වෙදනං පස්සන්තො පජහාති, සඤ්ඤං පස්සන්තො පජහාති, සඞ්ඛාරෙ පස්සන්තො පජහාති, විඤ්ඤාණං පස්සන්තො පජහාති, චක්ඛුං -පෙ- ජරාමරණං -පෙ- අමතොගධං නිබ්බානං පරියොසානට්ඨෙන පස්සන්තො පජහාති.
යෙ යෙ ධම්මා පහීනා හොන්ති, තෙ තෙ ධම්මා පරිච්චත්තා හොන්ති. තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති. “ඉමෙ ධම්මා පහාතබ්බාති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ ඤාණ”න්ති.
පහාතබ්බනිද්දෙසො
තතියො භාණවාරො.
(5)
කථං ඉමෙ ධම්මා භාවෙතබ්බා’ති සොතාවධානං, තංපජානනා පඤ්ඤා සුතමයෙ කාණං:
එකො ධම්මො භාවෙතබ්බො: කායගතා සති සාතසහගතා.
ද්වෙ ධම්මා භාවෙතබ්බා: සමථො ව විපස්සනා ච.
තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා: තයො සමාධී.
චත්තාරො ධම්මා භාවෙතබ්බා: චත්තාරො සතිපට්ඨානා.
පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා: පඤ්චඞ්ගිකො සමාධි.{1}
ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා: ඡ අනුස්සතිට්ඨානානි.
සත්ත ධම්මා භාවෙතබ්බා: සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා.
අට්ඨ ධම්මා භාවෙතබ්බා: අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො.
නව ධම්මා භාවෙතබ්බා: නව පාරිසුද්ධිපධානියඞ්ගානි.{2}