ඉදං දස්සනං.
17. “යථින්දඛීලො පඨවිං සිතො සියා චතුබ්භි වාතෙහි අසම්පකම්පියො, තථූපමං සප්පුරිසං වදාමි යො අරියසච්චානි අවෙච්ච පස්සතී”ති
ඉදං දස්සනං.
“චතුහි භික්ඛවෙ සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො අරියසාවකො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්යාකරෙය්ය ඛීණනිරයොම්හි. ඛීණතිරච්ඡානයොනි, ඛීණපෙත්තිවිසයො, ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො, සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො සත්තක්ඛත්තුපරමං{1} දෙවෙ ච මනුස්සෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සාමීති. කතමෙහි චතුහි: ඉධ භික්ඛවෙ අරියසාවකස්ස තථාගතෙ සද්ධා නිවිට්ඨා පතිට්ඨිතා විරූළ්හා මූලජාතා අසංහාරියා සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං සහ ධම්මෙන. ධම්මෙ ඛො පන නිට්ඨං ගතො හොති. ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනයිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහි යදිදං මදනිම්මදනො -පෙ- නිරොධො නිබ්බානං. සහධම්මියා ඛො පනස්ස හොන්ති ඉට්ඨා කන්තා පියා මනාපා ගිහී චෙව පබ්බජිතා ච අරිය කන්තෙහි ඛො පන සීලෙහි සමන්නාගතො හොති අඛණ්ඩෙහි අච්ඡිද්දෙහි අසබලෙහි අකම්මාසෙහි භුජිස්සෙහි විඤ්ඤුප්පසත්ථෙහි අපරාමට්ඨෙහි සමාධිසංවත්තනිකෙහි. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ චතුහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො අරියසාවකො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්යාකරෙය්ය ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි, ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මෙ නියතො සම්බොධිපරායනො සත්තක්ඛත්තුපරමං දෙවෙ ච මනුස්සෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සාමී”ති.
ඉදං දස්සනං.
(11) තත්ථ කතමා භාවනා:
18. “යස්සින්ද්රියානි{2} සුභාවිතානි අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සබ්බලොකෙ, නිබ්බිජ්ඣ ඉමං පරං ච ලොකං කාලං කඞ්ඛති භාවිතො ස දන්තො{3}”ති.
අයං භාවනා.
“චත්තාරිමානි භික්ඛවෙ ධම්මපදානි. කතමානි චත්තාරි: අනභිජ්ඣා ධම්මපදං අබ්යාපාදො ධම්මපදං සම්මාසති ධම්මපදං සම්මාසමාධි ධම්මපදං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ චත්තාරි ධම්මපදානී”ති.
අයං භාවනා.
(12) තත්ථ කතමං දස්සනං ච භාවනා ච:
19. “පඤ්ච ඡින්දෙ පඤ්ච ජහෙ පඤ්චචුත්තරි භාවයෙ, පඤ්ච සඞ්ගාතිගො භික්ඛු ඔඝතිණ්ණොති වුච්චතී”ති.
“පඤ්ච ඡින්දෙ පඤ්ච ජහෙ”ති ඉදං දස්සනං. “පඤ්ච චුත්තරි භාවයෙ පඤ්ච සඞ්ගාතිගො භික්ඛූ ඔඝතිණ්ණොති වුච්චතී”ති අයං භාවනා.
ඉදං දස්සනං ච භාවනා ච.
“තීණිමානි භික්ඛවෙ, ඉන්ද්රියානි. කතමානි තීණි: අනඤ්ඤා තඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං.
කතමං ච භික්ඛවෙ, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං: ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අනභිසමෙතස්ස දුක්ඛස්ස අරියසච්චස්ස අභිසමයාය ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, අනභිසමෙතස්ස දුක්ඛසමුදයස්ස අරියසච්චස්ස -පෙ- දුක්ඛනිරොධස්ස -පෙ- දුක්ඛනිරොධ ගාමිනියා පටිපදාය අරියසච්චස්ස අභිසමයාය ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, ඉදං භික්ඛවෙ, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං”ති.
ඉදං දස්සනං.
“කතමං ච භික්ඛවෙ, අඤ්ඤින්ද්රියං: ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං පජානාති, අයං දුක්ඛසමුදයොති යථාභූතං පජානාති, අයං දුක්ඛනිරොධොති යථාභූතං පජානාති, අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති යථාභූතං පජානාති, ඉදං භික්ඛවෙ, අඤ්ඤින්ද්රියං.
කතමං ච භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං: ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති, ඉදං භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාතාවින්ද්රිය”න්ති.
අයං භාවනා.
ඉදං දස්සනං ච භාවනා ච.
(13) තත්ථ කතමං සකවචනං:
20. “සබ්බපාපස්ස අකරණං කුසලස්ස උපසම්පදා, සචිත්තපරියොදපනං එතං බුද්ධාන’සාසන”න්ති.
ඉදං සකවචනං.
“තීණිමානි භික්ඛවෙ බාලස්ස බාලලක්ඛණානි, බාලනිමිත්තානි බාලාපදානානි, යෙහි බාලං බාලොති පරෙ සඤ්ජානන්ති, කතමානි තීණි: බාලො භික්ඛවෙ දුච්චින්තිතචින්තී ච හොති, දුබ්භාසිතභාසී ච හොති, දුක්කතකම්මකාරී ච හොති, ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි බාලස්ස බාලලක්ඛණානි බාලනිමිත්තානි බාලාපදානානි.
“තීණිමානි භික්ඛවෙ පණ්ඩිතස්ස පණ්ඩිතලක්ඛණානි පණ්ඩිතනිමිත්තානි පණ්ඩිතාපදානානි, යෙහි පණ්ඩිතං පණ්ඩිතොති පරෙ සඤ්ජානන්ති. කතමානි තීණි: පණ්ඩිතො භික්ඛවෙ සුචින්තිතචින්තී ච හොති, සුභාසිතභාසී ච හොති, සුකතකම්මකාරී ච හොති. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි පණ්ඩිතස්ස පණ්ඩිතලක්ඛණානි පණ්ඩිතනිමිත්තානි පණ්ඩිතාපදානානී”ති.
ඉදං සකවචනං.
(14) තත්ථ කතමං පරවචනං :
21. “පඨවීසමො නත්ථි විත්ථතො නින්නො පාතාලසමො න විජ්ජති. මෙරුසමො නත්ථි උන්නතො චක්කවත්ති සදිසො නත්ථි පොරිසො”ති.
ඉදං පරවචනං.
“හොතු දෙවානමින්ද, සුභාසිතෙන ජයොති. හොතු වෙපචිත්ති සුභාසිතෙන ජයොති. භණ වෙපචිත්ති, ගාථන්ති, අථ ඛො භික්ඛවෙ වෙපචිත්ති අසුරින්දො ඉමං ගාථං අභාසි:
22. “භිය්යො බාලා පකුජ්ඣෙය්යුං{1} නො චස්ස පටිසෙධකො, තස්මා භුසෙන දණ්ඩෙන ධීරො බාලං නිසෙධයෙ”ති.
භාසිතාය ඛො පන භික්ඛවෙ වෙපචිත්තිනා අසුරින්දෙන ගාථාය අසුරා අනුමොදිංසු දෙවා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො භික්ඛවෙ වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච: භණ දෙවානමින්ද ගාථන්ති. අථ ඛො භික්ඛවෙ සක්කො දෙවානමින්දො ඉමං ගාථං අභාසි:
23. “එතදෙව අහං මඤ්ඤෙ බාලස්ස පටිසෙධනං, පරං සංකුපිතං ඤත්වා යො සතො උපසම්මතී”ති.
භායිතාය ඛො භික්ඛවෙ සක්කෙන දෙවානමින්දෙන ගාථාය දෙවා අනුමොදිංසු, අසුරා තුණ්හී අහෙසුං. අථඛො භික්ඛවෙ සක්කො දෙවානමින්දො වෙපචිත්ති අසුරින්දං එතදවොච භණ වෙපචිත්ති ගාථන්ති. අථ ඛො භික්ඛවෙ වෙපචිත්ති අසුරින්දො ඉමං ගාථං අභාසි:
24. “එතදෙව තිතික්ඛාය වජ්ජං පස්සාමි වාසව, යදා නං මඤ්ඤතී බාලො භයා ම්යායං තිතික්ඛති: අජ්ඣාරූහති දුම්මෙධො ගොව භීයො පලායින”න්ති.
භාසිතාය ඛො පන භික්ඛවෙ වෙපචිත්තිනා අසුරින්දෙන ගාථාය අසුරා අනුමොදිංසු, දෙවා තුණ්හී අහෙසුං අථඛො භික්ඛවෙ වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච. භණ දෙවානමින්ද, ගාථන්ති. අථඛො භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො ඉමා ගාථායො අභාසි:
25. “කාමං මඤ්ඤතු වා මා වා භයා ම්යායං තිතික්ඛති, සදත්ථපරමා අත්ථා ඛන්ත්යා භීයො න විජ්ජති.
26. යො හවෙ බලවා සන්තො දුබ්බලස්ස තිතික්ඛති. තමාහු පරමං ඛන්තිං නිච්චං ඛමති දුබ්බලො.
27. අබලං තං බලං ආහු යස්ස බාලබලං බලං, බලස්ස ධම්මගුත්තස්ස පටිවත්තා න විජ්ජති.
28. තස්සෙව තෙන පාපියො යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති, කුද්ධං අපටිකුජ්ඣන්තො සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.
29. උභින්නමත්ථං චරති අත්තනො ච පරස්ස ච, පරං සංකුපිතං ඤත්වා යො සතො උපසම්මති.
30. උභින්නං තිකිච්ඡන්තානං අත්තනො ච පරස්ස ච. ජනා මඤ්ඤන්ති බාලොති යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා”ති.
“භාසිතාසු ඛො පන භික්ඛවෙ, සක්කෙන දෙවානමින්දෙන ගාථාසු දෙවා අනුමොදිංසු අසුරා තුණ්හී අහෙසු”න්ති.
ඉදං පරවචනං.
(15) තත්ථ කතමං සකවචනං ච පරවචනං ච:
“යඤ්ච පත්තං යඤ්ච පත්තබ්බං උභයමෙතං රජානුකිණ්ණං ආතුරස්සානුසික්ඛතො. යෙ ච සික්ඛාසාරා සීලං වතං ජීවිතං බ්රහ්මචරියං උපට්ඨානසාරා, අයමෙකො අන්තො. යෙ ච එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො නත්ථි කාමෙසු දොසොති, අයං දුතියො අන්තො. ඉච්චෙතෙ උභො අන්තා කටසිවඩ්ඪනා කටසියො දිට්ඨිං වඩ්ඪෙන්ති, එතෙ උභො අන්තෙ අනභිඤ්ඤාය ඔලීයන්ති එකො අතිධාවන්ති එකෙ”ති.
ඉදං පරවචනං.
යෙ ච ඛො තෙ උභො අන්තෙ අභිඤ්ඤාය තත්ර ච න අහෙසුං. තෙ න ච අමඤ්ඤිංසු. වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනායා”ති.
ඉදං සකවචනං
අයං උදානො සකවචනං ච පරවචනං ච.
“රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච: ඉධ මය්හං භන්තෙ, රහොගතස්ස පතිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි: කෙසං නු ඛො පියො අත්තා, කෙසං අප්පියො අත්තාති. තස්ස මය්හං භන්තෙ එතදහොසි: යෙ ඛො කෙචි කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති මනසා දුච්චරිතං චරන්ති, තෙසං අප්පියො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්යුං: ‘පියො නො අත්තා’ති. අථ ඛො තෙසං අප්පියො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු: යඤ්හි අප්පියො අප්පියස්ස කරොති. තං තෙ අත්තාව අත්තනො කරොන්ති. තස්මා තෙසං අප්පියො අත්තා. යෙ ච ඛො කෙචි කායෙන සුචරිතං චරන්ති වාචාය සුචරිතං චරන්ති මනසා සුචරිතං චරන්ති, තෙසං පියො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්යුං ‘අප්පියො නො අත්තා’ති, අථ ඛො තෙසං පියො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු: යං හි පියො පියස්ස කරෙය්ය, තං තෙ අත්තනාව අත්තනො කරොන්ති, තස්මා තෙසං පියො අත්තා’ති.
එවමෙතං මහාරාජ, එවමෙතං මහාරාජ, යෙ හි කෙචි මහාරාජ කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති මනසා දුච්චරිතං චරන්ති, තෙසං අප්පියො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්යුං ‘පියො නො අත්තා’ති, අථ ඛො තෙසං අප්පියො අත්තා, තං කිස්ස හෙතු: යං හි මහාරාජ, අප්පියො අප්පියස්ස කරෙය්ය, තං තෙ අත්තනාව අත්තනො කරොන්ති, තස්මා තෙසං අප්පියො අත්තා, යෙ ච ඛො කෙචි මහාරාජ කායෙන සුචරිතං චරන්ති වාචාය සුචරිතං චරන්ති මනසා සුචරිතං චරන්ති, තෙසං පියො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්යුං ‘අප්පියො නො අත්තා’ති, අථ ඛො තෙසං පියො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු: යං හි මහාරාජ, පියො පියස්ස කරෙය්ය, තං තෙ අත්තනාව අත්තනො කරොන්ති. තස්මා තෙසං පියො අත්තාති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වා සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා:
31. “අත්තානඤ්චෙ පියං ජඤ්ඤා න නං පාපෙන සංයුජෙ, න හි තං සුලභං හොති සුඛං දුක්කතකාරිනා.
32. අන්තකෙනාධිපන්නස්ස ජහතො මානුසං භවං, කිං හි තස්ස සකං හොති කිඤ්ච ආදාය ගච්ඡති; කිං චස්ස අනුගං හොති ඡායාව අනපායිනී.
33. උභො පුඤ්ඤං ච පාපං ච යං මච්චො කුරුතෙ ඉධ, තං හි තස්ස සකං හොති තං ච ආදාය ගච්ඡති; තං චස්ස අනුගං හොති ඡායාව අනපායිනී.
34. තස්මා කරෙය්ය කල්යාණං නිචයං සම්පරායිකං, පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං පතිට්ඨා හොන්ති පාණීන”න්ති.
ඉදං සුත්තං පරවචනං. අනුගීති සකවචනං.
ඉදං සකවචනං ච පරවචනඤ්ච.
(16) තත්ථ කතමං විස්සජ්ජනීයං:
පඤ්හෙ පුච්ඡිතෙ ඉදං අභිඤ්ඤෙය්යං ඉදං පරිඤ්ඤෙය්යං ඉදං පහාතබ්බං ඉදං භාවෙතබ්බං ඉදං සච්ඡිකාතබ්බං ඉමෙ ධම්මා එවං ගහිතා ඉදං ඵලං නිබ්බත්තයන්ති තෙසං එවං ගහිතානං අයං අත්ථො ඉති.
ඉදං විස්සජ්ජනීයං.
“උළාරො බුද්ධො භගවා”ති බුද්ධුළාරත්තං ධම්මස්වාක්ඛාතතං සඞ්ඝසුප්පටිපත්තිඤ්ච එකංසෙනෙව නිද්දිසෙ. “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා”ති “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා”ති “සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා”ති එකංසෙනෙව නිද්දිසෙ. යං වා පනඤ්ඤම්පි එවං ජාතියන්ති.
ඉදං විස්සජ්ජනීයං.
(17) තත්ථ කතමං අවිස්සජ්ජනීයං.
35. “ආකඞ්ඛතො තෙ නරදම්මසාරථි දෙවා මනුස්සා මනසා විචින්තිතං. සබ්බෙ න ජඤ්ඤා{1} කසිණාපි පාණිනො සන්තං සමාධිං අරණං නිසෙවතො. “කිං තං භගවා ආකඞ්ඛති”ති.
ඉදං අවිස්සජ්ජනීයං.
“එත්තකො භගවා සීලක්ඛන්ධෙ{2} සමාධික්ඛන්ධෙ පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙ විමුත්තික්ඛන්ධෙ විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙ ඉරියායං පභාවෙ හිතෙසි තායං කරුණායං ඉද්ධිය”න්ති.
ඉදං අවිස්සජ්ජනීයං.
“තථාගතස්ස භික්ඛවෙ අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ලොකෙ උප්පාදා තිණ්ණං රතනානං උප්පාදො: බුද්ධරතනස්ස ධම්මරතනස්ස සඞ්ඛරතනස්ස”.
“කිං පමාණානි තීණි රතනානී”ති ඉදං අවිස්සජ්ජනීයං බුද්ධවිසයො අවිස්සජ්ජනීයො. පුග්ගලපරොපරඤ්ඤුතා අවිස්සජ්ජනීයා.
“පුබ්බා භික්ඛවෙ කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සකිං නිරයං සකිං තිරච්ඡානයොනිං සකිං පෙත්තිවිසයං සකිං අසුරයොනිං සකිං දෙවෙ සකිං මනුස්සෙ සන්ධාවතං සංසරතං”.
“කතමා පුබ්බා කොටි”ති අවිස්සජ්ජනීයං. “න පඤ්ඤායතී”ති සාවකානං ඤාණවෙකල්ලෙන. දුවිධා බුද්ධානං භගවන්තානං දෙසනා: අත්තූපනායිකා ච පරූපනායිකා ච. ‘න පඤ්ඤායතී’ති පරූපනායිකා; ‘නත්ථි බුද්ධානං භගවන්තානං අප්පජානනා’ති{1} අත්තූපනායිකා; යථා භගවා කොකාලිකං භික්ඛුං ආරබ්භ අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එවමාහ:
‘සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො -පෙ- නත්වෙව එකො අබ්බුදො නිරයො. සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති අබ්බුදා නිරයා, එවමෙකො නිරබ්බුදො නිරයො, සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති නිරබ්බුදා නිරයා, එවමෙකො අබබො නිරයො සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති අබබා නිරයා, එවමෙකො අටටො නිරයො. සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති අටටා නිරයා, එවමෙකො අහහො නිරයො. සෙය්යථාපි භික්ඛු වීසති අහහා නිරයා. එවමෙකො කුමුදො නිරයො. සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති කුමුදා නිරයා, එවමෙකො සොගන්ධිකො නිරයො, සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති සොගන්ධිකා නිරයා, එවමෙකො උප්පලකො නිරයො. සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති උප්පලකා නිරයා, එවමෙකො පුණ්ඩරීකො නිරයො. සෙය්යථාපි භික්ඛු, වීසති පුණ්ඩරීකා නිරයා, එවමෙකො පදුමො නිරයො. පදුමං ඛො පන භික්ඛු, නිරයං කොකාලිකො භික්ඛූ උපපන්නො සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා”ති.
යං වා පන කිඤ්චි භගවා ආහ: අයං අප්පමෙය්යො අසංඛෙය්යොති, සබ්බං තං අවිස්සජ්ජනීයන්තී.
ඉදං අවිස්සජ්ජනීයං
(18) තත්ථ කතමං විස්සජ්ජනීයං ච අවිස්සජ්ජනීයං ච:
යදා සො උපකො ආජීවකො භගවන්තං ආහ: “කුහිං ආවුසො ගොතම, ගමිස්සතී”ති. භගවා ආහ:
36. “බාරාණසිං ගමිස්සාමි ආහන්තුං{2} අමතදුන්දූහිං,
ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං ලොකෙ අප්පතිවත්තිය”න්ති.
උපකො ආජීවකො ආහ: “ජිනොති ඛො ආවුසො භො ගොතම පටිජානාසි”ති, භගවා ආහ:
37. “මාදිසා වෙ ජිනා{3} හොන්ති යෙ පත්තා ආසවක්ඛයං, ජිතා මෙ පාපකා ධම්මා තස්මාහං උපකා ජිනො”ති.
“කථං ජිනො” “කෙන ජිනො”ති විස්සජ්ජනීයං; “කතමො ජිනො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, “කතමො ආසවක්ඛයො: රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො”ති විස්සජ්ජනීයං; කිත්තකො ආසවක්ඛයො”ති අවිස්සජ්ජනීයං;
ඉදං විස්සජ්ජනීයඤ්ච අවිස්සජ්ජනීයඤ්ච.
“අත්ථි තථාගතො”ති විස්සජ්ජනීයං; “අත්ථි රූපං”ති විස්සජ්ජනීයං. “රූපං තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, “රූපවා තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, “රූපෙ වා තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, “තථාගතෙ රූප”න්ති අවිස්සජ්ජනීයං. එවං “අත්ථි වෙදනා -පෙ- සඤ්ඤා -පෙ- සංඛාරා අත්ථි විඤ්ඤාණ”න්ති විස්සජ්ජනීයං. “විඤ්ඤාණං තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, විඤ්ඤාණවා තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, විඤ්ඤාණෙ තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, “තථාගතෙ විඤ්ඤාණ”න්ති අවිස්සජ්ජනීයං. “අඤ්ඤත්ර රූපෙන තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, අඤ්ඤත්ර වෙදනාය -පෙ- සඤ්ඤාය - සඞ්ඛාරෙහි - විඤ්ඤාණෙන තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං, “අයං සො තථාගතො අරූපකො අවෙදනකො අසඤ්ඤකො අසඞ්ඛාරකො අවිඤ්ඤාණකො”ති අවිස්සජ්ජනීයං.
ඉදං විස්සජ්ජනීයඤ්ච අවිස්සජ්ජනීයඤ්ච.
“පස්සති භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ (එවං සබ්බං) -පෙ- යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාතී”ති විස්සජ්ජනීයං. “කතමෙ සත්තා’ කතමො තථාගතො”ති අවිස්සජ්ජනීයං.
ඉදං විස්සජ්ජනීයඤ්ච අවිස්සජ්ජනීයඤ්ච.
“අත්ථි තථාගතො”ති විස්සජ්ජනීයං, “අත්ථි තථාගතො පරම්මරණා”ති අවිස්සජ්ජනීයං.
ඉදං විස්සජ්ජනීයං ච අවිස්සජ්ජනීයං ච.
(19) තත්ථ කතමං කම්මං:
38. “අන්තකෙනාධිපන්නස්ස ජහතො මානුසං භවං, කිං හි තස්ස සකං හොති කිඤ්ච ආදාය ගච්ඡති; කිඤ්චස්ස අනුගං හොති ඡායාව අනපායිනී”
39. “උභො පුඤ්ඤඤ්ච පාපං ච යං මච්චො කුරුතෙ ඉධ, තං හි තස්ස සකං හොති තං ච ආදාය ගච්ඡති; තඤ්චස්ස අනුගං හොති ඡායාව අනපායිනී”ති.
ඉදං කම්මං.
“පුන චපරං භික්ඛවෙ, බාලං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමාය{1} වා සෙමානං, යානිස්ස පුබ්බෙ පාපකානි කම්මානි කතානි කායෙන දුච්චරිතානි වාචාය දුච්චරිතානි මනසා දුච්චරිතානි, තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, මහන්තානං{2} පබ්බතකූටානං ඡායා සායන්හසමයං පඨවියා ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති, එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ බාලං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමාය{1} වා සෙමානං යානිස්ස පුබ්බෙ පාපකානි කම්මානි කතානි කායෙන දුච්චරිතානි වාචාය දුච්චරිතානි මනසා දුච්චරිතානි, තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති. තත්ර භික්ඛවෙ බාලස්ස එවං හොති: අකතං වත මෙ කල්යාණං අකතං කුසලං අකතං භීරුත්තාණං, කතං පාපං කතං ලුද්දං කතං කිබ්බිසං, යා ච හොති{3} අකතකල්යාණානං අකතකුසලානං අකතභීරුත්තාණානං කතපාපානං කතලුද්දානං කතකිබ්බිසානං ගති, තං ගතිං පෙච්ච ගච්ඡාමීති සො සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජතීති.
පුන චපරං භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමාය වා සෙමානං, යානිස්ස පුබ්බෙ කල්යාණානි කම්මානි කතානි කායෙන සුචරිතානි වාචාය සුචරිතානි මනසා සුචාරිතානි, තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ මහන්තානං පබ්බතකූටානං ඡායා සායන්හසමයං පඨවියං ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති, එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ පණ්ඩිතං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමාය වා සෙමානං යානිස්ස පුබ්බෙ කල්යාණානි කම්මානි කතානි කායෙන සුචරිතානි වාචාය සුචරිතානි මනසා සුචරිතානි, තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති. තත්ර, භික්ඛවෙ පණ්ඩිතස්ස එවං හොති: අකතං වත මෙ පාපං අකතං ලුද්දං අකතං කිබ්බිසං කතං කල්යාණං කතං කුසලං කතං භීරුත්තාණං, යා ච හොති{3} පාපානං අකතලුද්දානං අකතකිබ්බිසානං කතකල්යාණානං කතකුසලානං කතභීරුත්තාණානං ගති, තං ගතිං පෙච්ච ගච්ඡාමීති. සො න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති න උරත්තාළිං කන්දති න සම්මොහං ආපජ්ජති කතං මෙ පුඤ්ඤං අකතං පාපං, යා භවිස්සති ගති අකතපාපස්ස අකතලුද්දස්ස අකතකිබ්බිසස්ස කතපුඤ්ඤස්ස කතකුසලස්ස කතභීරුත්තාණස්ස, තං පෙච්ච ගතිං ගච්ඡාමීති විප්පටිසාරො න ජායති. අවිප්පටිසාරිනො ඛො භික්ඛවෙ ඉත්ථියා වා පුරිසස්ස වා ගිහිනො වා පබ්බජිතස්ස වා භද්දකං මරණං භද්දිකා කාලකිරියාති වදාමීති.
ඉදං කම්මං.
“තීණිමානි භික්ඛවෙ දුච්චරිතානි, කතමානි තීණි: කායදුච්චරිතං වචීදුච්චරිතං මනොදුච්චරිතං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි දුච්චරිතානි.
තීණිමානි භික්ඛවෙ, සුචරිතානි. කතමානි තීණි: කායසුචරිතං වචීසුචරිතං මනො සුචරිතං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ, තීණි සුචරිතානී”ති.
ඉදං කම්මං.