අසම්මුච්චා, භො ගොතම.
මන්තා වාචා භාසිතා, අමන්තා වාති?
අමන්තා භො ගොතම.
පටිසඞ්ඛාය වාචා භාසිතා අපටිසඞ්ඛාය වාති?
අපටිසඞ්ඛාය භො ගොතම.
අත්ථසංහිතා වාචා භාසිතා, අනත්ථසංහිතා වාති?
අනත්ථසංහිතා භො ගොතම.
පඤ්ච ඛො ඉමෙ මාණව, නීවරණා. කතමෙ පඤ්ච: කාමච්ඡන්දනීවරණං බ්යාපාදනීවරණං ථීනමිද්ධනීවරණං උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං විචිකිච්ඡානීවරණං. ඉමෙ ඛො මාණව, පඤ්ච නීවරණා. ඉමෙහි ඛො මාණවා පඤ්චහි නීවරණෙහි බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො ආවුතො{1} නිවුතො ඔවුතො{2} පරියොනද්ධො. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති.
පඤ්ච ඛො ඉමෙ මාණව, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච: චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්යා සද්දා -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යා ගන්ධා -පෙ- ජිව්හා විඤ්ඤෙය්යා රසා -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො මාණව, පඤ්ච කාමගුණා. ඉමෙහි ඛො මාණව, පඤ්චහි කාමගුණෙහි බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො ගථිතො{1} මුච්ඡිතො අජ්ඣොපන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛිති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති.
තං කිං මඤ්ඤසි මාණව, යං වා තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අග්ගිං ජාලෙය්ය, යං වා නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙය්ය, කතමො නු ඛ්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා ච වණ්ණිමා ච පභස්සරො චාති?
සචෙ තං භො ගොතම, ඨානං නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙතුං, ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා ච වණ්ණිමා ච පභස්සරො චාති.
අට්ඨානං ඛො එතං මාණව, අනවකාසො, යං නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං අග්ගිං ජාලෙය්ය අඤ්ඤත්ර ඉද්ධිමතා. සෙය්යථාපි මාණව, තිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අග්ගි ජලති, තථූපමාහං මාණව, ඉමං පීතිං වදාමි. යායං පීති පඤ්චකාමගුණෙ පටිච්ච. සෙය්යථාපි මාණව, නිස්සට්ඨතිණකට්ඨුපාදානං පටිච්ච අග්ගි ජලති. තථූපමාහං මාණව, ඉමං පීතිං වදාමි, යායං පීති අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි.
කතමා ච මාණව, පීති අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි: ඉධ මාණව, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො මාණව, පීති අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි. පුන චපරං මාණව, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො මාණව, පීති අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි.
යෙ තෙ මාණව, බ්රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. කමෙත්ථ බ්රාහ්මණා ධම්මං මහප්ඵලතරං පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායාති?
යෙමෙ භො ගොතම, බ්රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, චාගමෙත්ථ බ්රාහ්මණා ධම්මං මහප්ඵලතරං පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායාති.
තං කිං මඤ්ඤසි මාණව, ඉධඤ්ඤතරස්ස බ්රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤො පච්චුපට්ඨිතො අස්ස. අථ ද්වෙ බ්රාහ්මණා ආගච්ඡෙය්යුං: ‘ඉත්ථන්නාමස්ස බ්රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤං අනුභවිස්සාමා’ති. තත්රෙකස්ස බ්රාහ්මණස්ස එවමස්ස: ‘අහො වත අහමෙව ලභෙය්යං භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, නාඤ්ඤො බ්රාහ්මණො ලභෙය්ය{1} භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩන්ති. ඨානං ඛො පනෙතං මාණව, විජ්ජති: ‘යං අඤ්ඤො බ්රාහ්මණො ලභෙය්ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, න සො බ්රාහ්මණො ලභෙය්ය භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං. අඤ්ඤො බ්රාහ්මණො ලභති භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩං, නාහං ලභාමි භත්තග්ගෙ අග්ගාසනං අග්ගොදකං අග්ගපිණ්ඩ’න්ති, ඉති සො කුපිතො හොති අනත්තමනො. ඉමස්ස පන මාණව, බ්රාහ්මණා කිං විපාකං පඤ්ඤාපෙන්තී’ති?
න ඛොත්ථ{2} භො ගොතම, බ්රාහ්මණා එවං දානං දෙන්ති: ඉමිනා පරො කුපිතො හොතු අනත්තමනො’ති. අථ ඛ්වෙත්ථ බ්රාහ්මණා අනුකම්පාජාතිකංයෙව දානං දෙන්තී’ති.
එවං සන්තෙ ඛො මාණව, බ්රාහ්මණානං ඉදං ඡට්ඨං පුඤ්ඤකිරියාවත්ථු හොති යදිදං අනුකම්පාජාතිකන්ති.
එවං සන්තෙ භො ගොතම, බ්රාහ්මණානං ඉදං ඡට්ඨං පුඤ්ඤකිරියාවත්ථු හොති යදිදං අනුකම්පාජාතිකන්ති.
යෙ තෙ මාණව, බ්රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. ඉමෙ ත්වං පඤ්ච ධම්මෙ කත්ථ බහුලං සමනුපස්සසි{3} ගහට්ඨෙසු වා පබ්බජිතෙසුවා’ති?
යෙමෙ භො ගොතම, බ්රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය, ඉමාහං පඤ්ච ධම්මෙ පබ්බජිතෙසු බහුලං සමනුපස්සාමි අප්පං ගහට්ඨෙසු. ගහට්ඨො හි භො ගොතම, මහට්ඨො මහාකිච්චො මහාධිකරණො මහාසමාරම්භො, න සතතං සමිතං සච්චවාදී හොති. පබ්බජිතො ඛො පන භො ගොතම, අප්පට්ඨො අප්පකිච්චො අප්පාධිකරණො අප්පසමාරම්භො, සතතං සමිතං සච්චවාදී හොති. ගහට්ඨො හි භො ගොතම, මහට්ඨො මහාකිච්චො මහාධිකරණො මහාසමාරම්භො, න සතතං සමිතං තපස්සී හොති. බ්රහ්මචාරී හොති. සජ්ඣාය බහුලො හොති. චාගබහුලො හොති. පබ්බජිතො ඛො පන භො ගොතම, අප්පට්ඨො අප්පකිච්චො අප්පාධිකරණො අප්පසමාරම්භො, සතතං සමිතං තපස්සී හොති -පෙ- බ්රහ්මචාරී හොති -පෙ- සජ්ඣායබහුලො හොති -පෙ- චාග බහුලො හොති. යෙමෙ භො ගොතම, බ්රාහ්මණා{4} පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති. පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. ඉමාහං පඤ්ච ධම්මෙ පබ්බජිතෙසු බහුලං සමනුපස්සාමි, අප්පං ගහට්ඨෙසූති.
යෙ තෙ මාණව, බ්රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. චිත්තස්සාහං එතෙපරික්ඛාරෙ වදාමි. යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං තස්ස භාවනාය.
ඉධ මාණව, භික්ඛු සච්චවාදී හොති. සො සච්චවාදීම්හීති{1} ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමුජ්ජං යන්තං කුසලූපසංහිතං පාමුජ්ජං{2}, චිත්තස්සාහං එතං පරික්ඛාරං වදාමි. යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං තස්ස භාවනාය.
ඉධ මාණව, භික්ඛු තපස්සී හොති -පෙ- බ්රහ්මචාරී හොති -පෙ- සජ්ඣායබහුලො හොති -පෙ- චාගබහුලො හොති. සො චාගබහුලොම්හීති ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමුජ්ජං. යන්තං කුසලූපසංහිතං පාමුජ්ජං, චිත්තස්සාහං එතං පරික්ඛාරං වදාමි යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං තස්ස භාවනාය.
යෙ තෙ මාණව, බ්රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. චිත්තස්සා’හං එතෙ පරික්ඛාරෙ වදාමි යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං තස්ස භාවනායාති.
එවං වුත්තෙ සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච: සුතං මෙතං භො ගොතම, සමණො ගොතමො බ්රහ්මානං සහව්යතාය මග්ගං ජානාතීති.{3}
තං කිං මඤ්ඤසි මාණව, ආසන්නෙ ඉතො නළකාරගාමො, නයිතො දූරෙ නළකාරගාමොති?
එවං භො, ආසන්නෙ ඉතො නළකාරගාමො, නයිතො දූරෙ නළකාරගාමොති.
තං කිං මඤ්ඤසි මාණව, ඉධස්ස{4} පුරිසො නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධො{5} තමෙනං නළකාරගාමතො තාවදෙව අවසටං{6} නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුච්ඡෙය්යුං. සියා නු ඛො මාණව, තස්ස පුරිසස්ස නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධස්ස නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වාති?
නො හිදං භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු: අසු හි භො ගොතම, පුරිසො නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධො තස්ස සබ්බානෙව නළකාරගාමස්ස මග්ගානි සුවිදිතානීති.
සියා නු ඛො මාණව, තස්ස පුරිසස්ස නළකාරගාමෙ ජාතවද්ධස්ස නළකාරගාමස්ස මග්ගං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වා, න ත්වෙව තථාගතස්ස බ්රහ්මලොකං වා බ්රහ්මලොකගාමිනිං වා පටිපදං පුට්ඨස්ස දන්ධායිතත්තං වා විත්ථායිතත්තං වා. බ්රහ්මානං චාහං මාණව, පජානාමි, බ්රහ්මලොකඤ්ච බ්රහ්මලොකගාමිනිඤ්ච පටිපදං. යථා පටිපන්නො ච බ්රහ්මලොකං උපපන්නො, තඤ්ච පජානාමී’ති .
‘සුතං මෙතං භො ගොතම, සමණො ගොතමො බ්රහ්මානං සහව්යතාය මග්ගං දෙසෙතී’ති. සාධු මෙ භවං ගොතමො බ්රහ්මානං සහව්යතාය මග්ගං දෙසෙතූ’ති.
තෙන හි මාණව, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමීති.
එවං භොති ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි.
භගවා එතදවොච: කතමො ච මාණව, බ්රහ්මානං සහව්යතාය මග්ගො: ඉධ මාණව, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථිං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය{1} සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්යාපජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. එවං භාවිතාය ඛො මාණව, මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්රාවසිස්සති, න තං තත්රාවතිට්ඨති.
සෙය්යථාපි මාණව, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චතුද්දිසා{2} විඤ්ඤාපෙය්ය. එවමෙව ඛො මාණව, එවං භාවිතාය මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා, යං පමාණකතං කම්මං න තං තත්රාවසිස්සති. න තං තත්රාවතිට්ඨති. අයම්පි ඛො මාණව, බ්රහ්මානං සහව්යතාය මග්ගො.
පුන චපරං මාණව, භික්ඛු කරුණාසහගතෙන චෙතසා -පෙ- මුදිතාසහගතෙන චෙතසා -පෙ- උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං, තථා තතියං, තථා චතුත්ථිං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්යාපජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. එවං භාවිතාය ඛො මාණව, උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා යංපමාණකතං කම්මං, න තං තත්රාවසිස්සති, න තං තත්රාවතිට්ඨති. සෙය්යථාපි මාණව, බලවා සඞ්ඛධමො අප්පකසිරෙනෙව චාතුද්දිසා විඤ්ඤාපෙය්ය. එවමෙව ඛො මාණව එවං භාවිතාය උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා යං පමාණකතං කම්මං, න තං තත්රාවසිස්සති, න තං තත්රාවතිට්ඨති. අයම්පි ඛො මාණව, බ්රහ්මානං සහව්යතාය මග්ගොති.
එවං වුත්තෙ සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච: අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතම, සෙය්යථාපි භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්ය චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති.{1} එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. හන්ද චදානි මයං භො ගොතම, ගච්ඡාම, බහුකිච්චා මයං බහුකරණීය්යාති.
යස්සදානි ත්වං මාණව, කාලං මඤ්ඤසීති.
අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.
තෙන ඛො පන සමයෙන ජාණුස්සොණි බ්රාහ්මණො සබ්බසෙතෙන වලභීරථෙන{2} සාවත්ථියා නිය්යාති දිවාදිවස්ස. අද්දසා ඛො ජාණුස්සොණි බ්රාහ්මණො සුභං මාණවං තොදෙය්යපුත්තං එතදවොච: ‘හන්ද කුතො නු භවං භාරද්වාජො ආගච්ඡති දිවාදිවස්සාති?
ඉතො හි ඛො භො, අහං ආගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකාති.
තං කිං මඤ්ඤසි භවං භාරද්වාජො, සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්යත්තියං පණ්ඩිතො මඤ්ඤෙති?
කො චාහං භො, කො ච සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්යත්තියං ජානිස්සාමි. සොපි නූනස්ස තාදිසොව, යො සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්යත්තියං ජානෙය්යාති.
උළාරාය ඛලු භවං භාරද්වාජො සමණං ගොතමං පසංසාය පසංසතීති.
කො චාහං භො, කො ච සමණං ගොතමං පසංසිස්සාමි. පසත්ථපසත්ථො ව සො භවං ගොතමො, සෙට්ඨො දෙවමනුස්සානං, යෙ චිමෙ භො බ්රාහ්මණ, පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. චිත්තස්ස තෙ සමණො ගොතමො පරික්ඛාරෙ වදෙති, යදිදං චිත්තං අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං තස්ස භාවනායාති.
එවං වුත්තෙ ජාණුස්සොණි බ්රාහ්මණො සබ්බසෙතා වළභීරථා{1} ඔරොහිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා උදානං උදානෙසි. ලාභා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස, සුලද්ධලාභා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස, යස්ස විජිතෙ තථාගතො විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’ති.
සුභසුත්තං නවමං.
2. 5. 10.
සඞ්ගාරවසුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන ධනඤ්ජානී{1} නාම බ්රාහ්මණී මණ්ඩලකප්පෙ{2} පටිවසති අභිප්පසන්නා බුද්ධෙ ච ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච. අථ ඛො ධනඤ්ජානී බ්රාහ්මණී උපක්ඛලිත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි: ‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’ති .
තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ගාරවො{3} නාම මාණවො මණ්ඩලකප්පෙ පටිවසති තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං පදකො වෙය්යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අස්සොසි ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො ධනඤ්ජානියා බ්රාහ්මණියා එවං වාචං භාසමානාය, සුත්වා ධනඤ්ජානිං බ්රාහ්මණිං එතදවොච: අවභූතාව අයං ධනඤ්ජානී බ්රාහ්මණී, පරිභූතාව අයං ධනඤ්ජානී බ්රාහ්මණී විජ්ජමානානං බ්රාහ්මණානං. අථ ච පන තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණකස්ස වණ්ණං භාසතීති.{4}
න හි පන ත්වං තාත භද්රමුඛ, තස්ස භගවතො සීලපඤ්ඤාණං ජානාසි. සචෙ ත්වං තාත භද්රමුඛ, තස්ස භගවතො සීලපඤ්ඤාණං ජානෙය්යාසි, න ත්වං තාත භද්රමුඛ, තං භගවන්තං අක්කොසිතබ්බං පරිභාසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්යාසීති.
තෙන හි භොති, යදා සමණො ගොතමො මණ්ඩලකප්පං අනුප්පත්තො හොති. අථ මෙ{5} ආරොචෙය්යාසීති. එවං භද්රමුඛාති ඛො ධනඤ්ජානී බ්රාහ්මණී සඞ්ගාරවස්ස මාණවස්ස පච්චස්සොසි.
අථ ඛො භගවා කොසලෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො, යෙන මණ්ඩලකප්පං තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා මණ්ඩලකප්පෙ විහරති තොදෙය්යානං බ්රාහ්මණානං අම්බවනෙ. අස්සොසි ඛො ධනඤ්ජානී බ්රාහ්මණී. ‘භගවා කිර මණ්ඩලකප්පං අනුප්පත්තො මණ්ඩලකප්පෙ විහරති තොදෙය්යානං බ්රාහ්මණානං අම්බවනෙ’ති.
අථ ඛො ධනඤ්ජානී බ්රාහ්මණී යෙන සඞ්ගාරවො මාණවො, තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා සඞ්ගාරවං මාණවං එතදවොච: ‘අයං තාත භද්රමුඛ, සො භගවා මණ්ඩලකප්පං අනුප්පත්තො, මණ්ඩලකප්පෙ විහරති තොදෙය්යානං බ්රාහ්මණානං අම්බවනෙ. යස්සදානි ත්වං{1} තාත භද්රමුඛ, කාලං මඤ්ඤසීති.
‘එවං භොතී’ති{2} ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො ධනඤ්ජානියා බ්රාහ්මණියා පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච:
‘සන්ති ඛො භො ගොතම, එකෙ සමණබ්රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්ති. තත්ර භො ගොතම, යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසං භවං ගොතමො කතමො’ති?
දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තානං ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්තානම්පි ඛො අහං භාරද්වාජ, වෙමත්තතං{3} වදාමි. සන්ති භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්රාහ්මණා අනුස්සවිකා, තෙ අනුස්සවෙන දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්ති. සෙය්යථාපි බ්රාහ්මණා තෙවිජ්ජා. සන්ති පන භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්රාහ්මණා කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්ති. සෙය්යථාපි තක්කී වීමංසී. සන්ති භාරද්වාජ, එකෙ සමණබ්රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමඤ්ඤෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්ති.
තත්ර භාරද්වාජ, යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමඤ්ඤෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසාහමස්මි. තදමිනාපෙතං භාරද්වාජ, පරියායෙන වෙදිතබ්බං: යථා යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු සාමඤ්ඤෙව ධම්මං අභිඤ්ඤාය දිට්ඨධම්මාභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තා ආදිබ්රහ්මචරියං පටිජානන්ති, තෙසාහමස්මීති.
ඉධ මෙ භාරද්වාජ, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි: සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා, නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්රහ්මචරියං චරිතුං. යන්නූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, අපරෙන සමයෙන දහරොව සමානො සුසුකාළකෙසො භද්රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අකාමකානං මාතාපිතුන්නං අස්සුමුඛානං රුදන්තානං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිං. සො එවං පබ්බජිතො සමානො කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං, උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං: “ඉච්ඡාමහං ආවුසො කාලාම, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්රහ්මචරියං චරිතු”න්ති. එවං වුත්තෙ භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො මං එතදවොච: “විහරතායස්මා තාදිසො අයං ධම්මො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො න චිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්යා”ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, නචිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨප්පහතමත්තෙන ලපිතලාපනමත්තෙන ඤාණවාදඤ්ච වදාමි ථෙරවාදඤ්ච ‘ජානාමි පස්සාමී”ති ච පටිජානාමි අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “න ඛො ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන ‘සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී”ති පවෙදෙති. අද්ධා ආළාරො කාලාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහරතී”ති.
අථ ඛ්වාහං භාරද්වාජ, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං. උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං: “කිත්තාවතා නො ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති පවෙදෙමී”ති. එවං වුත්තෙ භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි සද්ධා, මය්හම්පත්ථි සද්ධා. න ඛො ආළාරස්සෙව කාලාමස්ස අත්ථි විරියං -පෙ- සති -පෙ- සමාධි -පෙ- පඤ්ඤා, මය්හම්පත්ථි පඤ්ඤා. යන්නූනාහං යං ධම්මං ආළාරො කාලාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති පවෙදෙති, තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, න චිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං.
අථ ඛ්වාහං භාරද්වාජ, යෙන ආළාරො කාලාමො තෙනුපසඞ්කමිං, උපසඞ්කමිත්වා ආළාරං කාලාමං එතදවොචං: “එත්තාවතා නො ආවුසො කාලාම, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී”ති. එත්තාවතා ඛො අහං ආවුසො, ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමී’ති. අහම්පි ඛො ආවුසො එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ලාභා නො අවුසො, සුලද්ධං නො ආවුසො යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්රහ්මචාරිං පස්සාම ඉති, යාහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි, තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි. යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි, තමහං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමි. ඉති යාහං ධම්මං ජානාමි, තං ත්වං ධම්මං ජානාසි. යං ත්වං ධම්මං ජානාසි, තමහං ධම්මං ජානාමි. ඉති යාදිසො අහං, තාදිසො තුවං. යාදිසො තුවං, තාදිසො අහං. එහි දානි ආවුසො, උභො’ව සන්තා ඉමං ගණං පරිහරාමා’ති. ඉති ඛො භාරද්වාජ, ආළාරො කාලාමො ආචරියො මෙ සමානො අත්තනො අන්තෙවාසිං මං සමානං අත්තෙනා සමසමං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව ආකිඤ්චඤ්ඤායනූපපත්තියා”ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, තං ධම්මං අනලඞ්කරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං.
සො ඛො අහං භාරද්වාජ, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො යෙන උද්දකො{1} රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං. උපසඞ්කමිත්වා උද්දකං රාමපුත්තං එතදවොචං: “ඉච්ඡාමහං ආවුසො රාම{2} ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්රහ්මචරියං චරිතු”න්ති. එවං වුත්තෙ භාරද්වාජ, උද්දකො රාමපුත්තො මං එතදවොච: ‘විහරතායස්මා, තාදිසො අයං ධම්මො, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො න චිරස්සෙව සකං ආචරියකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්යා”ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, න චිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං පරියාපුණිං. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, තාවතකෙනෙව ඔට්ඨපහතමත්තෙන ලපිත ලාපනමත්තෙන ඤාණවාදඤ්ච වදාමි, ථෙරවාදඤ්ච ‘ජානාමි පස්සාමී’ති ච පටිජානාමි, අහඤ්චෙව අඤ්ඤෙ ච. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “න ඛො රාමො ඉමං ධම්මං කෙවලං සද්ධාමත්තකෙන සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී”ති පවෙදෙසි, අද්ධා රාමො ඉමං ධම්මං ජානං පස්සං විහාසී’ති.
අථ ඛ්වාහං භාරද්වාජ, යෙන උද්දකො{1} රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං. උපසඞ්කමිත්වා උද්දකං රාමපුත්තං එතදවොචං: “කිත්තාවතා නො ආවුසො, රාමො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති පවෙදෙසී”ති. එවං වුත්තෙ භාරද්වාජ, උද්දකො රාමපුත්තො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “න ඛො රාමස්සෙව අහොසි සද්ධා, මය්හම්පත්ථි සද්ධා. න ඛො රාමස්සෙව අහොසි විරියං -පෙ- සති -පෙ- සමාධි -පෙ- පඤ්ඤා, මය්හම්පත්ථි පඤ්ඤා. යන්නූනාහං යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති පවෙදෙසි. තස්ස ධම්මස්ස සච්ඡිකිරියාය පදහෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, න චිරස්සෙව ඛිප්පමෙව තං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසිං.
අථ ඛ්වාහං භාරද්වාජ, යෙන උද්දකො රාමපුත්තො තෙනුපසඞ්කමිං. උපසඞ්කමිත්වා උද්දකං රාමපුත්තං එතදවොචං: “එත්තාවතා නො ආවුසො රාම{1} ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසී”ති. එත්තාවතා ඛො ආවුසො ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙමී’ති. ‘අහම්පි ඛො ආවුසො, එත්තාවතා ඉමං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. ලාභා නො ආවුසො, සුලද්ධං නො ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං බ්රහ්මචාරිං පස්සාම. ඉති යං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි තං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි. යං ත්වං ධම්මං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරසි, තං ධම්මං රාමො සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ පවෙදෙසි. ඉති යං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි, තං ත්වං ධම්මං ජානාසි. යං ත්වං ධම්මං ජානාසි තං ධම්මං රාමො අභිඤ්ඤාසි. ඉති යාදිසො රාමො අහොසි, තාදිසො තුවං. යාදිසො තුවං, තාදිසො රාමො අහොසි. එහි දානි ආවුසො, තුවං ඉමං ගණං පරිහරා’ති. ඉති ඛො භාරද්වාජ, උද්දකො රාමපුත්තො සබ්රහ්මචාරී මෙ සමානො ආචරියට්ඨානෙ මං ඨපෙසි, උළාරාය ච මං පූජාය පූජෙසි. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “නායං ධම්මො නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, යාවදෙව නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපපත්තියා”ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, තං ධම්මං අනලංකරිත්වා තස්මා ධම්මා නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිං.
සො ඛො අහං භාරද්වාජ, කිංකුසලගවෙසී අනුත්තරං සන්තිවරපදං පරියෙසමානො මගධෙසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන උරුවෙලා සෙනානිගමො තදවසරිං. තත්ථද්දසං රමණීයං භූමිභාගං පාසාදිකඤ්ච වනසණ්ඩං නදිඤ්ච සන්දන්තිං සෙතකං සුපතිත්ථං රමණීයං සමන්තා ච ගොචරගාමං. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “රමණීයො වත භො භූමිභාගො, පාසාදිකො ච වනසණ්ඩො, නදී ච සන්දති සෙතකා සුපතිත්ථා රමණීයා, සමන්තා ච ගොචරගාමො. අලං වතිදං කුලපුත්තස්ස පධානත්ථිකස්ස පධානායා”ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, තත්ථෙව නිසීදිං “අලමිමං පධානායා’ති.
අපිස්සු මං භාරද්වාජ, තිස්සො උපමායො පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා:
සෙය්යථා’පි භාරද්වාජ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං, අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි භාරද්වාජ, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උදකෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්ය තෙජො පාතුකරෙය්යා’ති?
නො හිදං භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු: අදුං හි භො ගොතම, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං, තඤ්ච පන උදකෙ නික්ඛිත්තං. යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’ති.
එවමෙව ඛො භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්රාහ්මණා වා කායෙන චෙව කාමෙහි අවූපකට්ඨා විහරන්ති, යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො, සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති, න සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙ’පි තෙ භොන්තො සමණබ්රාහ්මණා දුක්ඛා තිප්පා{1} කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො ෙච’පි තෙ භොන්තො සමණබ්රාහ්මණ, ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිප්පා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං භාරද්වාජ, පඨමා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.
අපරා’පි මං භාරද්වාජ දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා: සෙය්යථා’පි භාරද්වාජ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි භාරද්වාජ, අපිනු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්ය තෙජො පාතුකරෙය්යා’ති?
නො හිදං භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු: අදුං හි භො ගොතම, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං, කිඤ්චාපි ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’ති.
එවමෙව ඛො භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්රාහ්මණා වා කායෙන ෙඛා කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති. යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමසිනෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො, සො ච අජ්ඣත්තං න සුප්පහීනො හොති න සුප්පටිප්පස්සද්ධො ඔපක්කමිකා චෙ’පි තෙ භොන්තො සමණබ්රාහ්මණා දුක්ඛා තිප්පා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. නො චෙ’පි තෙ භොන්තො සමණබ්රාහ්මණා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිප්පා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති{2}, අභබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං භාරද්වාජ, දුතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.
අපරා’පි ඛො මං භාරද්වාජ, තතියා උපමා පටිභාසි, අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා: සෙය්යථාපි භාරද්වාජ, සුක්ඛං කට්ඨං කොලාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤසි භාරද්වාජ, අපිනු සො පුරිසො අමුං සුක්ඛං කට්ඨං කොලාපං ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්තං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්ය, තෙජො පාතුකරෙය්යා’ති?
එවං භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු: අදුං හි භො ගොතම, සුක්ඛං කට්ඨං කොලාපං, තඤ්ච පන ආරකා උදකා ථලෙ නික්ඛිත්ත’න්ති.
එවමෙව ඛො භාරද්වාජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්රාහ්මණා වා කායෙන චෙව චිත්තෙන ච කාමෙහි වූපකට්ඨා විහරන්ති. යො ච නෙසං කාමෙසු කාමච්ඡන්දො කාමස්නෙහො කාමමුච්ඡා කාමපිපාසා කාමපරිළාහො, සො ච අජ්ඣත්තං සුප්පහීනො හොති සුප්පටිප්පස්සද්ධො. ඔපක්කමිකා චෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්රාහ්මණා දුක්ඛා තිප්පා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති, භබ්බාව තෙ ඤාණාය දස්සනාය අනුත්තරාය සම්බොධාය. අයං ඛො මං භාරද්වාජ, තතියා උපමා පටිභාසි අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා. ඉමා ඛො මං භාරද්වාජ, තිස්සො උපමා පටිභංසු අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “යන්නූනාහං දන්තෙභිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හෙය්යං අභිනිප්පීළෙය්යං අභිසන්තාපෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හාමි අභිනිප්පීළෙමි අභිසන්තාපෙමි. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. සෙය්යථාපි භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො දුබ්බලතරං පුරිසං සීසෙ වා ගහෙත්වා ඛන්ධෙ වා ගහෙත්වා අභිනිග්ගණ්හෙය්ය අභිනිප්පීළෙය්ය අභිසන්තාපෙය්ය, එවමෙව ඛො මෙ භාරද්වාජ, දන්තෙභිදන්තමාධාය ජිව්හාය තාලුං ආහච්ච චෙතසා චිත්තං අභිනිග්ගණ්හතො අභිනිප්පීළයතො අභිසන්තාපයතො කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ භාරද්වාජ, විරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අපම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “යන්නූනාහං අප්පාණකං{1} ඣානං ඣායෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. සෙය්යථාපි නාම කම්මාරගග්ගරියා ධමමානාය අධිමත්තො සද්දො හොති එවමෙව ඛො මෙ භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු කණ්ණසොතෙහි වාතානං නික්ඛමන්තානං අධිමත්තො සද්දො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ භාරද්වාජ, විරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අපම්මුට්ඨා{2}, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “යන්නූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධානං{1} ඌහනන්ති. සෙය්යථාපි භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමන්ථෙය්ය, එවමෙව ඛො මෙ භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ භාරද්වාජ, විරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අපම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “යන්නූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. සෙය්යථාපි භාරද්වාජ, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තකබන්ධෙන{2} සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්ය, එවමෙව ඛො භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා හොන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ භාරද්වාජ, විරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අපම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො, තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “යන්නූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. සෙය්යථාපි භාරද්වාජ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්ය, එවමෙව ඛො මෙ, භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ, භාරද්වාජ, විරියං හොති අසල්ලීනං උපට්ඨිතා සති අපම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: ‘යන්නූනාහං අප්පාණකංයෙව ඣානං ඣායෙය්ය”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙ උපරුන්ධිං. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. සෙය්යථාපි භාරද්වාජ, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්ය සම්පරිතාපෙය්ය. එවමෙව ඛො මෙ භාරද්වාජ, මුඛතො ච නාසතො ච කණ්ණතො ච අස්සාසපස්සාසෙසු උපරුද්ධෙසු අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො හොති. ආරද්ධං ඛො පන මෙ භාරද්වාජ, විරියං හොති අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අපම්මුට්ඨා, සාරද්ධො ච පන මෙ කායො හොති අප්පටිප්පස්සද්ධො තෙනෙව දුක්ඛප්පධානෙන පධානාභිතුන්නස්ස සතො.
අපිස්සු මං භාරද්වාජ, දෙවතා දිස්වා එවමාහංසු: “කාලකතො{1} සමණො ගොතමො”ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු: “න කාලකතො සමණො ගොතමො, අපි ච කාලඞ්කරොතී’ති. එකච්චා දෙවතා එවමාහංසු: “න කාලකතො සමණො ගොතමො, න’පි{2} කාලඞ්කරොති. අරහං සමණො ගොතමො, විහාරොත්වෙවෙසො{3} අරහතො එවරූපො හොතී”ති.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “යන්නූනාහං සබ්බසො ආහාරූපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජෙය්ය”න්ති. අථ ඛො මං භාරද්වාජ, දෙවතා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං: “මා ඛො ත්වං මාරිස, සබ්බසො ආහාරූපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජි. සචෙ ඛො ත්වං මාරිස, සබ්බසො ආහාරූපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජිස්සසි, තස්ස තෙ මයං දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙස්සාම{4} තාය ත්වං යාපෙස්සතී”ති. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: ‘අහඤ්චෙව ඛො පන සබ්බසො අජද්ධුකං{5} පටිජානෙය්යං, ඉමා ච මෙ දෙවතා දිබ්බං ඔජං ලොමකූපෙහි අජ්ඣොහාරෙය්යුං, තාය චාහං යාපෙය්යං, තං මමස්ස මුසා”ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, තා දෙවතා පච්චාචික්ඛාමි, හලන්ති වදාමි.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: ‘යන්නූනාහං ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙය්යං පසතං පසතං යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කලායයූසං යදි වා හරෙණුකයූස”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරෙසිං පසතං පසතං යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කලායයූසං යදි වා හරෙණුකයූසං. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, ථොකං ථොකං ආහාරං ආහාරයතො පසතං පසතං යදි වා මුග්ගයූසං යදි වා කුලත්ථයූසං යදි වා කලායයූසං යදි වා හරෙණුකයූසං අධිමත්තකසිමානං පත්තො කායො හොති. සෙය්යථාපි නාම ආසීතිකපබ්බානි වා කාළපබ්බානි වා, එවමෙවස්සු මෙ අඞ්ගපච්චඞ්ගානි භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්යථාපි නාම ඔට්ඨපදං, එවමෙවස්සු මෙ ආනිසදං හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්යථාපි නාම වට්ටනාවලී, එවමෙවස්සු මෙ පිට්ඨිකණ්ටකො උන්නතාවනතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්යථාපි නාම ජරසාලාය ගොපානසියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති, එවමෙවස්සු මෙ ඵාසුලියො ඔලුග්ගවිලුග්ගා භවන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්යථාපි නාම ගම්භීරෙ උදපානෙ උදකතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති, එවමෙවස්සු මෙ අක්ඛිකූපෙසු අක්ඛිතාරකා ගම්භීරගතා ඔක්ඛායිකා දිස්සන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. සෙය්යථාපි නාම
තිත්තකා ලාබු ආමකච්ඡින්නො වාතාතපෙන සම්ඵුටිතො හොති සම්මිලාතො, එවමෙවස්සු මෙ සීසච්ඡවි සම්ඵුටිතා හොති සම්මිලාතා තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, උදරච්ඡවිං පරාමසිස්සාමී’ති පිට්ඨිකණ්ටකංයෙව පරිගණ්හාමි. ‘පිට්ඨිකණ්ටකං පරාමසිස්සාමී’ති උදරච්ඡවිංයෙව පරිගණ්හාමි. යාවස්සු මෙ භාරද්වාජ, උදරච්ඡවි පිට්ඨිකණ්ටකං අල්ලීනා හොති තායෙවප්පාහාරතාය, සො ඛො අහං භාරද්වාජ, ‘වච්චං වා මුත්තං වා කරිස්සාමී’ති තත්ථෙව අවකුජ්ජො පපතාමි තායෙවප්පාහාරතාය. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, ඉමමෙව කායං අස්සාසෙන්තො පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජාමි. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජතො පූතිමූලානි ලොමානි කායස්මා පපතන්ති තායෙවප්පාහාරතාය. අපිස්සු මං භාරද්වාජ, මනුස්සා දිස්වා එවමාහංසු: “කාළො සමණො ගොතමො”ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු: “න කාළො සමණො ගොතමො, සාමො සමණො ගොතමො”ති. එකච්චෙ මනුස්සා එවමාහංසු: “න කාළො සමණො ගොතමො, න’පි සාමො, මඞ්ගුරච්ඡවි සමණො ගොතමො”ති. යාවස්සු මෙ භාරද්වාජ, තාව පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො උපහතො හොති තායෙවප්පාහාරතාය.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “යෙ ඛො කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිප්පා{1} කටුකා වෙදනා වෙදියිංසු,{2} එතාව පරමං නයිතො භිය්යො. යෙ’පි හි කෙචි අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිප්පා{1} කටුකා වෙදනා වෙදියිස්සන්ති,{3} එතාව පරමං නයිතො භිය්යො. යෙ’පි හි කෙචි එතරහි සමණා වා බ්රාහ්මණා වා ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිප්පා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති,{4} එතාව පරමං නයිතො භිය්යො. න ඛො පනාහං ඉමාය කටුකාය දුක්කරකාරියාය අධිගච්ඡාමි උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං. සියා නු ඛො අඤ්ඤො මග්ගො බොධායා”ති?
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “අභිජානාමි ඛො පනා’හං පිතුසක්කස්ස කම්මන්තෙ සීතාය ජම්බුච්ඡායාය නිසින්නො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතා. සියා නුඛො එසො මග්ගො බොධායා”ති. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, සතානුසාරි විඤ්ඤාණං අහොසි: “එසො’ව{5} මග්ගො බොධායා”ති. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “කිං නුඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි, යං තං සුඛං අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී”ති. තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “න ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි, යං තං සුඛං අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහී”ති.
තස්ස මය්හං භාරද්වාජ, එතදහොසි: “න ඛො තං සුකරං සුඛං අධිගන්තුං එවං අධිමත්තකසිමානං පත්තකායෙන. යන්නූනාහං ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙය්යං ඔදනකුම්මාස”න්ති. සො ඛො අහං භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං. තෙන ඛො පන මං භාරද්වාජ, සමයෙන පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ පච්චුපට්ඨිතා හොන්ති, “යං ඛො සමණො ගොතමො ධම්මං අධිගමිස්සති, තං නො ආරොචෙස්සතී”ති. යතො ඛො අහං භාරද්වාජ ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙසිං ඔදනකුම්මාසං. අථ මෙ තෙ පඤ්චවග්ගියා භික්ඛූ නිබ්බිජ්ජ පක්කමිංසු “බාහුලිකො{1} සමණො ගොතමො පධානවිබ්භන්තො ආවත්තො බාහුල්ලායා”ති.
සො ඛො අයං භාරද්වාජ, ඔළාරිකං ආහාරං ආහාරෙත්වා බලං ගහෙත්වා විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං -පෙ- තතියං ඣානං -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ අනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. සෙය්යථිදං: එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො -පෙ- ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. අයං ඛො මෙ භාරද්වාජ, රත්තියා පඨමෙ යාමෙ පඨමා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා විජ්ජා උප්පන්නා තමො විහතො ආලොකො උප්පන්නො යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ, යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි -පෙ- අයං ඛො මෙ භාරද්වාජ, රත්තියා මජ්ඣිමෙ යාමෙ දුතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. -පෙ- අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනීපටිපදාති යථාභූතං අබ්භාඤ්ඤාසිං. ඉමෙ ආසවාති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. -පෙ- අයං ආසවනිරොධගාමිනීපටිපදාති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. තස්ස මෙ එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ. භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ. අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං අහොසි. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති අබ්භඤ්ඤාසිං. අයං ඛො මෙ භාරද්වාජ, රත්තියා පච්ඡිමෙ යාමෙ තතියා විජ්ජා අධිගතා, අවිජ්ජා විහතා විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතොති.
එවං වුත්තෙ සඞ්ගාරවො මාණවො භගවන්තං එතදවොච: අට්ඨිතවතං භොතො ගොතමස්ස පධානං අහොසි. සප්පුරිසවතං භොතො ගොතමස්ස පධානං අහොසි, යථා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.
කින්නු ඛො භො ගොතම, අත්ථි දෙවාති. ඨානසො මෙතං භාරද්වාජ, විදිතං යදිදං අත්ථි දෙවාති.
කින්නු ඛො භො ගොතම, අත්ථි දෙවාති පුට්ඨො සමානො, ඨානසො මෙතං භාරද්වාජ, විදිතං යදිදං අත්ථි දෙවාති{1} වදෙසි? න නු භො ගොතම, එවං සන්තෙ තුච්ඡා{2} මුසා හොතී’ති.
අත්ථි දෙවා’ති භාරද්වාජ, පුට්ඨො සමානො, අත්ථි දෙවා’ති යො වදෙය්ය. ඨානසො මෙ විදිතාති යො වදෙය්ය, අථ ඛෙවත්ථ විඤ්ඤුනා පුරිසෙන{3} එකංසෙන නිට්ඨං ගන්තබ්බං{4} යදිදං අත්ථි දෙවාති.
කිස්ස පන මෙ භවං ගොතමො, ආදිකෙනෙව න බ්යාකාසීති.
උච්චෙන සම්මතං ඛො එතං භාරද්වාජ, ලොකස්මිං යදිදං අත්ථි දෙවා’ති.