තතො මච්ඡෙපි ජානාථ උදකෙ වාරිගොචරෙ ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
තතො පක්ඛීපි ජානාථ පත්තයානෙ විහඞ්ගමෙ ලිඞ්ගං ජාතිමයං තෙසං අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො.
යථා එතාසු ජාතීසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු එවං නත්ථි මනුස්සෙසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු.
න කෙසෙහි න සීසෙහි න කණ්ණෙහි න අක්ඛීහි, න මුඛෙන න නාසාය න ඔට්ඨෙහි භමූහි වා.
න ගීවාය න අංසෙහි න උදරෙන න පිට්ඨියා න සොණියා න උරසා න සම්බාධෙ න මෙථුනෙ.
න හත්ථෙහි න පාදෙහි නාඞ්ගුලීහි නඛෙහි වා, න ජඞ්ඝාහි න ඌරූහි න වණ්ණෙන සරෙන වා ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව යථා අඤ්ඤාසු ජාතිසු.
පච්චත්තං ච සරීරෙසු මනුස්සෙස්වෙතං න විජ්ජති වොකාරඤ්ච මනුස්සෙසු සමඤ්ඤාය පවුච්චති.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු ගොරක්ඛං උපජීවති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි කස්සකො සො න බ්රාහ්මණො.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු පුථුසිප්පෙන ජීවති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි සිප්පිකො සො න බ්රාහ්මණො.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු වොහාරං උපජීවති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි වාණිජො සො න බ්රාහ්මණො.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු පරපෙස්සෙන ජීවති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි පෙස්සිකො සො න බ්රාහ්මණො.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු අදින්නං උපජීවති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි චොරො එසො න බ්රාහ්මණො.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු ඉස්සත්ථං උපජීවති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි යොධාජීවො න බ්රාහ්මණො.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු පොරොහිච්චෙන ජීවති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි යාජකො සො න බ්රාහ්මණො.
යො හි කොචි මනුස්සෙසු ගාමං රට්ඨඤ්ච භුඤ්ජති එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි රාජා එසො න බ්රාහ්මණො.
න චාහං බ්රාහ්මණං බ්රූමි යොනිජං මත්තිසම්භවං භොවාදී නාම සො හොති සචෙ හොති සකිඤ්චනොඅකිඤ්චනං අනාදානං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
සබ්බසඤ්ඤොයොජනං ඡෙත්වා යො වෙ න පරිතස්සති සඞ්ගාතිගං විසඤ්ඤුත්තං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
ඡෙත්වා නන්දිං වරත්තඤ්ච, සන්දානං සහනුක්කමං උක්ඛිත්තපළිඝං බ්රූද්ධං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
අක්කොසං වධබන්ධඤ්ච අදුට්ඨො යො තිතික්ඛති තිඛන්තිබලං බලාණීකං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
අක්කොධනං වතවන්තං සීලවන්තං අනුස්සදං දන්තං අන්තිමසාරීරං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
වාරිපොක්ඛරපත්තෙව ආරග්ගෙරිව සාසපො යො න ලිප්පති{1} කාමෙසු තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යො දුක්ඛස්ස පජානාති ඉධෙව ඛයමත්තනො පන්නභාරං විසංයුත්තං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
ගම්භීරපඤ්ඤං මෙධාවිං මග්ගාමග්ගස්ස කොවිදං උත්තමත්ථමනුප්පත්තං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
අසංසට්ඨං ගහට්ඨෙහි අනාගාරෙහි චූභයං අනොකසාරිං අප්පිච්ඡං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
නිධාය දණ්ඩං භූතෙසු තසෙසු ථාවරෙසු ච යො න හන්ති න ඝාතෙති තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
අවිරුද්ධං විරුද්ධෙසු අත්තදණ්ඩෙසු නිබ්බුතං සාදානෙසු අනාදානං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යස්ස රාගො ච දොසො ච මානො මක්ඛො ච ඔහිතො සාසපොරිව ආරග්ගා තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
අකක්කසං විඤ්ඤපනිං{2} ගිරං සච්චං උදීරයෙ යාය නාභිසජෙ{3} කිඤ්චි තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යො ච දීඝං ව රස්සං වා අණුං ථූලං සුභාසුභං ලොකෙ අදින්නං නාදියති{4} තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
ආසා යස්ස න විජ්ජන්ති අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච නිරාසයං{5} විසංයුත්තං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යස්සාලයා න විජ්ජන්ති අඤ්ඤාය අකථංකථී{6}. අමතොගධං අනුප්පත්තං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යොධ පුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච උභො සඞ්ගං උපච්චගා අසොකං විරජං සුද්ධං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
චන්දං ව විමලං සුද්ධං විප්පසන්නමනාවිලං නන්දීභවපරික්ඛීණං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යො ඉමං පළිපථං දුග්ගං සංසාරං මොහමච්චගා තිණ්ණො පාරගතො ඣායී අනෙජො අකථඞ්කථී අනුපාදාය නිබ්බුතො තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යොධ කාමෙ පහත්වාන අනාගාරො පරිබ්බජෙ කාමභවපරික්ඛීණං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යොධතණ්හං පහත්වාන අනාගාරො පරිබ්බජෙ තණ්හාභවපරික්ඛීණං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
හිත්වා මානුසකං යොගං දිබ්බං යොගං උපච්චගා සබ්බයොගවිසංයුත්තං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
හිත්වා රතිඤ්ච අරතිං සීතීභූතං නිරූපධිං සබ්බලොකාභිභුං වීරං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
චුතිං යො වෙදි සත්තානං උපපත්තිඤ්ච සබ්බසො අසත්තං සුගතං බුද්ධං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යස්ස ගතිං න ජානන්ති දෙවා ගන්ධබ්බමානුසා ඛීණාසවං අරහන්තං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
යස්ස පුරෙ ච පච්ඡා ච මජ්ඣෙ ච නත්ථි කිඤ්චනං අකිඤ්චනං අනාදානං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
උසභං පවරං වීරං මහෙසිං විජිතාවිනං අනෙජං නහාතකං බුද්ධං තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි සග්ගාපායඤ්ච පස්සති අථො ජාතික්ඛයං පත්තො තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණං.
සමඤ්ඤා’ හෙසා ලොකස්මිං නාමගොත්තං පකප්පිතං සමුච්ච{1} සමුදාගතං තත්ථ තත්ථ පකප්පිතං.
දීඝරත්තමනුසයිතං දිට්ඨීගතමජානතං අජානන්තා{2} නො පබ්රුවන්ති{3} ජාතියා හොති බ්රාහ්මණො.
න ජච්චා බ්රාහ්මණො{4} හොති, න ජච්චා හොති අබ්රාහ්මණො{5} කම්මනා බ්රාහ්මණො{4} හොති කම්මනා හොති අබ්රාහ්මණො{6}
කස්සකො කම්මනා හොති සිප්පිකො හොති කම්මනා වාණිජො කම්මනා හොති පෙස්සිකො හොති කම්මනා.
චොරොපි කම්මනා හොති යොධාජීවොපි කම්මනා යාජකො කම්මනා හොති රාජාපි හොති කම්මනා.
එවමෙතං යථාභූතං කම්මං පස්සන්ති පණ්ඩිතා පටිච්චසමුප්පාදදසා කම්මවිපාකකොවිදා.
කම්මනා වත්තති ලොකො කම්මනා වත්තති පජා කම්මනිබන්ධනා සත්තා රථස්සාණීව යායතො.
තපෙන බ්රහ්මචරියෙන සංයමෙන දමෙන ච එතෙන බ්රාහ්මණො හොති එතං බ්රාහ්මණමුත්තමං.
තීහි විජ්ජාහි සම්පන්නො සන්තො ඛීණපුනබ්භවො, එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි බ්රහ්මා සක්කො විජානතන්ති.
එවං වුත්තෙ වාසෙට්ඨභාරද්වාජා මාණවා භගවන්තං එතදවොචුං: අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතම, සෙය්යථාපි භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්යා. අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්ය චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛින්තී’ති. එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො, එතෙ මයං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතෙති.
වාසෙට්ඨසුත්තං අට්ඨමං.
2. 5. 9.
සුභසුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො සාවත්ථියං පටිවසති අඤ්ඤතරස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනෙ කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො යස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනෙ පටිවසති, තං ගහපතිං එතදවොච: සුතං මෙතං ගහපති, අවිවිත්තා සාවත්ථි අරහන්තෙහී’ති. කන්නු ඛ්වජ්ජ සමණං වා බ්රාහ්මණං වා පයිරුපාසෙය්යාමා’ති?
අයං භන්තෙ, භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තං භන්තෙ, භගවන්තං පයිරුපාසස්සූ’ති.
අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො තස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි, සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච:
බ්රාහ්මණා භො ගොතම, එවමාහංසු: ගහට්ඨො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං, න පබ්බජිතො ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’න්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහාති?
විභජ්ජවාදො ඛො අහමෙත්ථ මාණව, නාහමෙත්ථ එකංසවාදො. ගිහිස්ස වාහං මාණව, පබ්බජිතස්ස වා මිච්ඡාපටිපත්තිං න වණ්ණෙමි. ගිහී වා හි මාණව, පබ්බජිතො වා මිච්ඡාපටිපන්නො මිච්ඡාපටිපන්නාධිකරණහෙතු න ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. ගිහිස්ස වාහං මාණව, පබ්බජිතස්ස වා සම්මාපටිපත්තිං වණ්ණෙමි. ගිහී වා හි මාණව, පබ්බජිතො වා සම්මාපටිපන්නො සම්මාපටිපන්නාධිකරණහෙතු ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසල’න්ති.
බ්රාහ්මණා භො ගොතම, එවමාහංසු: ‘මහට්ඨමිදං{1} මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහප්ඵලං හොති. අප්පට්ඨමිදං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පඵලං හොතී’ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහාති.
එත්ථාපි ඛො අහං මාණව, විභජ්ජවාදො, නාහමෙත්ථ එකංසවාදො. අත්ථි මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. අත්ථි මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. අත්ථි මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. අත්ථි මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති.
කතමඤ්ච{1} මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති: කසි ඛො මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති.
කතමඤ්ච මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති: කසියෙව ඛො මාණව, කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති.
කතමඤ්ච මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති: වණිජ්ජා ඛො මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති.
කතමඤ්ච මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති: වණිජ්ජායෙව ඛො මාණව, කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති.
සෙය්යථාපි මාණව, කසි කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. එවමෙව ඛො මාණව, ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති.
සෙය්යථාපි මාණව, කසියෙව කම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. එවමෙව ඛො මාණව, ඝරාවාසකම්මට්ඨානං මහට්ඨං මහාකිච්චං මහාධිකරණං මහාසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති.
සෙය්යථාපි මාණව, වණිජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති. එවමෙව ඛො මාණව, පබ්බජ්ජාකම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං විපජ්ජමානං අප්පඵලං හොති.
සෙය්යථාපි මාණව, වණිජ්ජායෙව කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොති. එවමෙව ඛො මාණව, පබ්බජ්ජා කම්මට්ඨානං අප්පට්ඨං අප්පකිච්චං අප්පාධිකරණං අප්පසමාරම්භං සම්පජ්ජමානං මහප්ඵලං හොතී’ති.
බ්රාහ්මණා භො ගොතම, පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායාති.
යෙ තෙ මාණව, බ්රාහ්මණා පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. සචෙ තෙ අගරු, සාධු තෙ පඤ්ච ධම්මෙ ඉමස්මිං පරිසතිං භාසස්සූති.
න ඛො මෙ භො ගොතම, ගරු යත්ථස්සු භවන්තො වා නිසින්නා භවන්තරූපා වාති.
තෙන හි මාණව, භාසස්සූති.
සච්චං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා පඨමං ධම්මං පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය, කුසලස්ස ආරාධනාය. තපං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා දුතියං ධම්මං පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. බ්රහ්මචරියං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා තතියං ධම්මං පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. අජ්ඣෙසනං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා චතුත්ථං ධම්මං පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. චාගං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා පඤ්චමං ධම්මං පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනාය. බ්රාහ්මණා භො ගොතම, ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ පඤ්ඤාපෙන්ති පුඤ්ඤස්ස කිරියාය කුසලස්ස ආරාධනායාති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහාති?
කිං පන මාණව, අත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකබ්රාහ්මණොපි යො එවමාහ: ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’ති?
නො හිදං භො ගොතම.
කිං පන මාණව, අත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාවසත්තමා ආචරියමහයුගා, යො එවමාහ: අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’ති.
නො හිදං භො ගොතම.
කිං පන මාණව, යෙපි තෙ බ්රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො, යෙසමිදං එතරහි බ්රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති, තදනුභාසන්ති, භාසිතමනුභාසන්ති, වාචිතමනුවාචෙන්ති, සෙය්යථිදං: අට්ටකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු. තෙපි එවමාහංසු: මයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමා’ති?
නො හිදං භො ගොතම.
ඉති කිර මාණව, නත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකබ්රාහ්මණොපි යො එවමාහ: අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමීති. නත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාවසත්තමා ආචරියමහයුගා, යො එවමාහ: ‘අහං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමී’ති. යෙපි තෙ බ්රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො, යෙසමිදං එතරහි බ්රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති, තදනුභාසන්ති, භාසිතමනුභාසන්ති, වාචිතමනුවාචෙන්ති, සෙය්යථිදං: අට්ටකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු. තෙපි එවමාහංසු: මයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ධම්මානං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා විපාකං පවෙදෙමා’ති.
නො හෙතං භො ගොතම.
සෙය්යථාපි මාණව, අන්ධවෙණිපරම්පරා සංසත්තා:?{1} පුරිමොපි න පස්සති, මජ්ඣිමොපි න පස්සති, පච්ඡිමොපි න පස්සති. එවමෙව ඛො මාණව, අන්ධවෙණූපමං මඤ්ඤෙ බ්රාහ්මණානං භාසිතං සම්පජ්ජති. පුරිමොපි න පස්සති, මජ්ඣිමොපි න පස්සති, පච්ඡිමොපි න පස්සතීති.
එවං වුත්තෙ සුභො මාණවො තොදෙය්යපුත්තො භගවතා අන්ධවෙණූපමෙන වුච්චමානො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තංයෙව ඛුංසෙන්තො භගවන්තංයෙව වම්භෙන්තො භගවන්තංයෙව වදමානො ‘සමණො ගොතමො පාපිතො භවිස්සතී’ති. භගවන්තං එතදවොච: බ්රාහ්මණො භො ගොතම, පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො එවමාහ: එවමෙව පනිමෙකෙ{2} සමණබ්රාහ්මණා උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං පටිජානන්ති. තෙසමිදං භාසිතං හස්සකංයෙව සම්පජ්ජති, නාමකංයෙව සම්පජ්ජති, රිත්තකංයෙව සම්පජ්ජති, තුච්ඡකංයෙව සම්පජ්ජති. කථං හි නාම මනුස්සභූතො උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛිති{3} වා සච්ඡි වා කරිස්සති. නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති.
කිං පන මාණව, බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො සබ්බෙසංයෙව සමණබ්රාහ්මණානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාතී’ති?
සකායපි හි භො ගොතම, පුණ්ණකාය දාසියා බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො න චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති, කුතො පන සබ්බෙසංයෙව සමණබ්රාහ්මණානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානිස්සතී’ති?
සෙය්යථාපි මාණව, ජච්චන්ධො පුරිසො න පස්සෙය්ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය මඤ්ජෙට්ඨිකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය සමවිසමං{1}, න පස්සෙය්ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්ය චන්දිමසුරියෙ. සො එවං වදෙය්ය: නත්ථි කණ්හසුක්කානි රූපානි, නත්ථි කණ්හසුක්කානං රූපානං දස්සාවී, නත්ථි නීලකානි රූපානි, නත්ථි නීලකානං රූපානං දස්සාවී, නත්ථි පීතකානි රූපානි, නත්ථි පීතකානං රූපානං දස්සාවී, නත්ථි ලොහිතකානි රූපානි, නත්ථි ලොහිතකානං රූපානං දස්සාවී, නත්ථි මඤ්ජෙට්ඨිකානි රූපානි, නත්ථි මඤ්ජෙට්ඨිකානං රූපානං දස්සාවී, නත්ථි සම විසමං, නත්ථි සමවිසමස්ස දස්සාවී, නත්ථි තාරකරූපානි, නත්ථි තාරකරූපානං දස්සාවී, නත්ථි චන්දිමසූරියා, නත්ථි චන්දිමසුරියානං දස්සාවී, අහමෙතං න ජානාමි, අහමෙතං න පස්සාමි, තස්මා නත්ථීති. සම්මා නු ඛො සො මාණව, වදමානො වදෙය්යාති?
නො හිදං භො ගොතම. අත්ථි කණ්හසුක්කානි රූපානි, අත්ථි කණ්හසුක්කානං රූපානං දස්සාවී, අත්ථි නීලකානි රූපානි, අත්ථි නීලකානං රූපානං දස්සාවී, අත්ථි පීතකානි රූපානි, අත්ථි පීතකානං රූපානං දස්සාවී, අත්ථි ලොහිතකානි රූපානි, අත්ථි ලොහිතකානං රූපානං දස්සාවී. අත්ථි මඤ්ජෙට්ඨිකානි රූපානි, අත්ථි මඤ්ජෙට්ඨිකානං රූපානං දස්සාවී, අත්ථි සමවිසමං, අත්ථි සමවිසමස්ස දස්සාවී, අත්ථි තාරකරූපානි, අත්ථි තාරකරූපානං දස්සාවී, අත්ථි චන්දිමසූරියා{2}, අත්ථි චන්දිමසුරියානං දස්සාවී, අහමෙතං න ජානාමි, අහමෙතං න පස්සාමි තස්මා නත්ථීති න හි සො භො ගොතම, සම්මා වදමානො වදෙය්යාති.
එවමෙව ඛො මාණව, බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති ඔපමඤ්ඤො සුභගවනිකො අන්ධො අචක්ඛුකො. සො වත උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං ඤස්සති වා දක්ඛිති{3} වා සච්ඡි වා කරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.
තං කිං මඤ්ඤසි මාණව, යෙ තෙ කොසලකා{4} බ්රාහ්මණමහාසාළා සෙය්යථිදං: ‘චඞ්කී බ්රාහ්මණො තාරුක්ඛො බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති බ්රාහ්මණො ජාණුස්සොණි බ්රාහ්මණො පිතා වා තෙ තොදෙය්යො. කතමා නෙසං සෙය්යා’යං වා තෙ සම්මුච්චා{5} වාචං භාසෙය්යුං. යං වා අසම්මුච්චාති.{6}
සම්මුච්චා භො ගොතම.
කතමා නෙසං සෙය්යො, යං වා තෙ මන්තා වාචං භාසෙය්යුං. යං වා අමන්තාති?
මන්තා, භො ගොතම.
කතමා තෙසං සෙය්යො, යං වා තෙ පටිසඞ්ඛාය වාචං භාසෙය්යුං යං වා අප්පටිසඞ්ඛායාති?
පටිසඞ්ඛාය භො ගොතම.
කතමා තෙසං සෙය්යො, යං වා තෙ අත්ථසංහිතං වාචං භාසෙය්යුං. යං වා අනත්ථසංහිතන්ති?
අත්ථසංහිතං භො ගොතම.
තං කිං මඤ්ඤසි මාණව, යදි එවං සන්තෙ බ්රාහ්මණෙන පොක්ඛරසාතිනා ඔපමඤ්ඤෙන සුභගවනිකෙන සම්මුච්චා වාචා භාසිතා, අසම්මුච්චා වාති?