අථ ඛො චඞ්කී බ්රාහ්මණො මහතා බ්රාහ්මණගණෙන සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා වුද්ධෙහි වුද්ධෙහි{1} බ්රාහ්මණෙහි සද්ධිං කිඤ්චි කිඤ්චි කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා නිසින්නො හොති.
තෙන ඛො පන සමයෙන කාපටිකො{2} නාම මාණවො දහරො වුත්තසිරො සොළසවස්සුද්දෙසිකො ජාතියා, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං පදකො වෙය්යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො, තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. සො වුද්ධානං බ්රාහ්මණානං භගවතා සද්ධිං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති. අථ ඛො භගවා කාපටිකං මාණවං අපසාදෙසි: මායස්මා භාරද්වාජො වුද්ධානං වුද්ධානං බ්රාහ්මණානං මන්තයමානානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙතු{3}, කථාපරියොසානං ආයස්මා භාරද්වාජො ආගමෙතූ’ති. එවං වුත්තෙ චඞ්කී බ්රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච: මා භවං ගොතමො කාපටිකං මාණවං අපසාදෙසි, කුලපුත්තො ච කාපටිකො මාණවො බහුස්සුතො ච කාපටිකො මාණවො කල්යාණවාක්කරණො ච කාපටිකො මාණවො පණ්ඩිතො ච කාපටිකො මාණවො, පහොති ච කාපටිකො මාණවො භොතා ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පතිමන්තෙතු’න්ති.
අථ ඛො භගවතො එතදහොසි: ‘අද්ධා ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස තෙවිජ්ජකෙ පාවචනෙ කතං{4} භවිස්සති. තථා හි නං බ්රාහ්මණා සම්පුරෙක්ඛරොන්තී’ති. අථ ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස එතදහොසි: ‘යදා මෙ සමණො ගොතමො චක්ඛුනා චක්ඛුං උපසංහරිස්සති, අථාහං සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’ති. අථ ඛො භගවා කාපටිකස්ස මාණවස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන කාපටිකො මාණවො තෙන චක්ඛූනි උපසංහාසි. අථ ඛො කාපටිකස්ස මාණවස්ස එතදහොසි: ‘සමන්නාහරති ඛො මං සමණො ගොතමො, යන්නූනාහං සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡෙය්ය’න්ති. අථ ඛො කාපටිකො මාණවො භගවන්තං එතදවොච: ‘යමිදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණානං පොරාණානං මන්තපදං ඉතිහිතිහ පරම්පරාය පිටකසම්පදාය, තත්ථ ච බ්රාහ්මණා එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡන්ති. ‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති, ඉධ භවං ගොතමො කිමාහා’ති.
කිං පන භාරද්වාජ, අත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකබ්රාහ්මණොපි යො එවමාහ: ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි: ‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති.
නො හිදං භො ගොතම.
කිං පන භාරද්වාජ, අත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගාපි, යො එවමාහ: අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති.
නොහිදං භො ගොතම.
කිං පන භාරද්වාජ, යෙපි තෙ බ්රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො, යෙසමිදං එතරහි බ්රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති, භාසිතමනුභාසන්ති, වාචිතමනුවාචෙන්ති. සෙය්යථීදං{1}: ‘අට්ටකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු. තෙපි එවමාහංසු: ‘මයමෙතං ජානාම, මයං මෙතං පස්සාම: ‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති.
නො හිදං භො ගොතම.
ඉති කිර භාරද්වාජ, නත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකබ්රාහ්මණොපි යො එවමාහ: ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි. ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤන්ති. නත්ථි කොචි බ්රාහ්මණානං එකාචරියොපි එකාචරියපාචරියොපි යාව සත්තමා ආචරියමහයුගා, යො එවමාහ: ‘අහමෙතං ජානාමි, අහමෙතං පස්සාමි, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති. යෙපි තෙ බ්රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති, තදනුභාසන්ති, භාසිතමනුභාසන්ති, වාචිතමනුවාචෙන්ති. සෙය්යථිදං: ‘අට්ටකො වාමකො වාමදෙවො වෙස්සාමිත්තො යමතග්ගි අඞ්ගීරසො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො කස්සපො භගු’ තෙපි න එවමාහංසු: ‘මයමෙතං ජානාම, මයමෙතං පස්සාම, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති.
‘සෙය්යථාපි භාරද්වාජ, අන්ධවෙණි{2} පරම්පරාසංසත්තා පුරිමොපි න පස්සති, මජ්ඣිමොපි න පස්සති, පච්ඡිමොපි න පස්සති. එවමෙව ඛො භාරද්වාජ, අන්ධවෙණූපමං මඤ්ඤෙ බ්රාහ්මණානං භාසිතං සම්පජ්ජති. පුරිමොපි න පස්සති, මජ්ඣිමොපි න පස්සති, පච්ඡිමොපි න පස්සති. තං කිං මඤ්ඤසි භාරද්වාජ, න නු එවං සන්තෙ බ්රාහ්මණානං අමූලිකා සද්ධා සම්පජ්ජතී’ති.
න ඛොත්ථ{3} භො ගොතම, බ්රාහ්මණා සද්ධායෙව පයිරුපාසන්ති, අනුස්සවාපෙත්ථ බ්රාහ්මණා පයිරුපාසන්තී’ති.
පුබ්බෙව ඛො ත්වං භාරද්වාජ, සද්ධං අගමාසි, අනුස්සවං ඉදානි වදෙසි. පඤ්ච ඛො ඉමෙ, භාරද්වාජ, ධම්මා දිට්ඨෙවධම්මෙ ද්විධා විපාකා. කතමෙ පඤ්ච: සද්ධා, රුචි, අනුස්සවො, ආකාරපරිවිතක්කො, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති. ඉමෙ ඛො භාරද්වාජ, පඤ්ච ධම්මා දිට්ඨෙවධම්මෙ ද්විධා විපාකා. අපි ච භාරද්වාජ, සුසද්දහිතං යෙව හොති, තඤ්ච හොති රිත්තං තුච්ඡං මුසා, නො චෙපි සුසද්දහිතං හොති, භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. අපි ච භාරද්වාජ, සුරුචිතං යෙව හොති. -පෙ- ස්වානුස්සුතං යෙව හොති -පෙ- සුපරිවිතක්කිතං යෙව හොති. -පෙ- සුනිජ්ඣායිතං යෙව හොති. තඤ්ච හොති රිත්තං තුච්ඡං මුසා, නො චෙපි සුනිජ්ඣායිතං හොති, භූතං තච්ඡං අනඤ්ඤථා. සච්චමනුරක්ඛතා භාරද්වාජ, විඤ්ඤුනා පුරිසෙන නාලමෙත්ථ එකංසෙන නිට්ඨං ගන්තුං ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති.
කිත්තාවතා පන භො ගොතම, සච්චානුරක්ඛනා හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති? සච්චානුරක්ඛනං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’ති.
සද්ධා චෙපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති, ‘එවං මෙ සද්ධා’ති ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති, න ත්වෙව තාව එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡති: ‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති. එත්තාවතා ඛො භාරද්වාජ සච්චානුරක්ඛනා හොති. එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති. එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛනං පඤ්ඤාපෙම. න ත්වෙව තාව සච්චානුබොධො හොති.{1} රුචි චෙපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති, -පෙ- අනුස්සවො චෙපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති, -පෙ- ආකාරපරිවිතක්කො චෙපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති, -පෙ- දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති චෙපි භාරද්වාජ, පුරිසස්ස හොති ‘එවං මෙ දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තී’ති ඉති වදං සච්චමනුරක්ඛති න ත්වෙව තාව එකංසෙන නිට්ඨං ගච්ඡති: ‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති. එත්තාවතා ඛො භාරද්වාජ, සච්චානුරක්ඛනා හොති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛනං පඤ්ඤාපෙම. න ත්වෙව තාව සච්චානුබොධො හොතී’ති.
එත්තාවතා භො ගොතම, සච්චානුරක්ඛනා හොති, එත්තාවතා සච්චමනුරක්ඛති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුරක්ඛනං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන භො ගොතම, සච්චානුබොධො හොති, කිත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති? සච්චානුබොධං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමා’ති.
ඉධ{2} භාරද්වාජ භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. තමෙනං{3} ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා උපසඞ්කමිත්වා තීසු ධම්මෙසු සමන්නෙසති: ලොභනීයෙසු ධම්මෙසු දොසනීයෙසු ධම්මෙසු මොහනීයෙසු ධම්මෙසු. අත්ථි නු ඛො ඉමස්ස ආයස්මතො තථාරූපා ලොභනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය{4} සමාදපෙය්ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති. තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති: නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා ලොභනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය{4} සමාදපෙය්ය, යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති, තථා{5} ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො, තථා වචීසමාචාරො, යථා තං අලුද්ධස්ස: යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති, ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො, න සො ධම්මො සුදෙසියො ලුද්ධෙනාති.
යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති{1}. තතො නං උත්තරිං සමන්නෙසති දොසනීයෙසු ධම්මෙසු: අත්ථි නු ඛො ඉමස්ස ආයස්මතො තථාරූපා දොසනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි දොසනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය සමාදපෙය්ය, යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති. තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති: නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා දොසනීයා ධම්මා, යථාරූපෙහි දොසනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය{2} සමාදපෙය්ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා’ති. තථා{3} ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො, තථා වචීසමාචාරො, යථා තං අදුට්ඨස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති. ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො, න සො ධම්මො සුදෙසියො දුට්ඨෙනාති.
යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං දොසනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති. තතො නං උත්තරිං සමන්නෙසති මොහනීයෙසු ධම්මෙසු: අත්ථි නු ඛො ඉමස්ස ආයස්මතො තථාරූපා මොහනීයා ධම්මා, යථා රූපෙහි මොහනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්ය පස්සාමීති, පරං වා තථත්තාය{2} සමාදපෙය්ය, යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති. තමෙනං සමන්නෙසමානො එවං ජානාති: නත්ථි ඛො ඉමස්සායස්මතො තථාරූපා මොහනීයා ධම්මා යථාරූපෙහි මොහනීයෙහි ධම්මෙහි පරියාදින්නචිත්තො අජානං වා වදෙය්ය ජානාමීති, අපස්සං වා වදෙය්ය පස්සාමීති. පරං වා තථත්තාය{2} සමාදපෙය්ය යං පරෙසං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. තථා{3} ඛො පනිමස්සායස්මතො කායසමාචාරො, තථා වචීසමාචාරො, යථා තං අමූළ්හස්ස. යං ඛො පන අයමායස්මා ධම්මං දෙසෙති. ගම්භීරො සො ධම්මො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො, න සො ධම්මො සුදෙසියො මූළ්හෙනා’ති.
යතො නං සමන්නෙසමානො විසුද්ධං මොහනීයෙහි ධම්මෙහි සමනුපස්සති. අථ තස්මිං සද්ධං නිවෙසෙති. සද්ධාජාතො උපසඞ්කමති. උපසඞ්කමන්තො පයිරුපාසති. පයිරුපාසන්තො සොතං ඔදහති. ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති. සුත්වා ධම්මං ධාරෙති. ධතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති. අත්ථං උපපරික්ඛතො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති. ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දො ජායති. ඡන්දජාතො උස්සහති. උස්සහිත්වා තුලයති. තුලයිත්වා පහදති. පහිතත්තො සමානො කායෙන චෙව පරමසච්චං සච්ඡිකරොති. පඤ්ඤාය ච නං අතිවිජ්ඣ පස්සති. එත්තාවතා ඛො භාරද්වාජ, සච්චානුබොධො හොති. එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති. එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබොධං පඤ්ඤාපෙම. න ත්වෙව තාව{4} සච්චානුපත්ති හොතීති.
එත්තාවතා භො ගොතම, සච්චානුබොධො හොති, එත්තාවතා සච්චමනුබුජ්ඣති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුබොධං පෙක්ඛාම. කිත්තාවතා පන භො ගොතම, සච්චානුපත්ති හොති? කිත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති? සච්චානුපත්තිං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
තෙසංයෙව ඛො භාරද්වාජ, ධම්මානං ආසෙවනා භාවනා බහුලීකම්මා සච්චානුපත්ති හොති, එත්තාවතා ඛො භාරද්වාජ, සච්චානුපත්ති හොති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුපත්තිං පඤ්ඤාපෙමාති.
එත්තාවතා භො ගොතම, සච්චානුපත්ති හොති, එත්තාවතා සච්චමනුපාපුණාති, එත්තාවතා ච මයං සච්චානුපත්තිං පෙක්ඛාම. සච්චානුපත්තියා පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? සච්චානුපත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
සච්චානුපත්තියා ඛො භාරද්වාජ, පධානං බහුකාරං. නො චෙතං පදහෙය්ය, නයිදං සච්චං අනුපාපුණෙය්ය. යස්මා ච ඛො පදහති, තස්මා සච්චං අනුපාපුණාති. තස්මා සච්චානුපත්තියා පධානං බහුකාරන්ති.
පධානස්ස පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? පධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
පධානස්ස ඛො භාරද්වාජ, තුලනා බහුකාරා. නො චෙතං තුලෙය්ය, නයිදං පදහෙය්ය. යස්මා ච ඛො තුලෙති, තස්මා පදහති. තස්මා පධානස්ස තුලනා බහුකාරාති.
තුලනාය පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? තුලනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
තුලනාය ඛො භාරද්වාජ, උස්සාහො බහුකාරො. නො චෙතං උස්සහෙය්ය, නයිදං තුලෙය්ය. යස්මා ච ඛො උස්සහති, තස්මා තුලෙති. තස්මා තුලනාය උස්සාහො බහුකාරොති.
උස්සාහස්ස පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? උස්සාහස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
උස්සාහස්ස ඛො භාරද්වාජ, ඡන්දො බහුකාරො. නො චෙතං ඡන්දො ජායෙථ, නයිදං උස්සහෙය්ය. යස්මා ච ඛො ඡන්දො ජායති, තස්මා උස්සහති. තස්මා උස්සාහස්ස ඡන්දො බහුකාරොති.
ඡන්දස්ස පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ඡන්දස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
ඡන්දස්ස ඛො භාරද්වාජ, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරා. නො චෙතං ධම්මනිජ්ඣානං ඛමෙය්යුං, නයිදං ඡන්දො ජායෙථ. යස්මා ච ඛො ධම්මනිජ්ඣානං ඛමන්ති, තස්මා ඡන්දො ජායති. තස්මා ඡන්දස්ස ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්ති බහුකාරාති.
ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා ඛො භාරද්වාජ, අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරා. නො චෙතං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්ය, නයිදං ධම්මනිජ්ඣානං ඛමෙය්යුං. යස්මා ච ඛො අත්ථං උපපරික්ඛති, තස්මා ධම්මනිජ්ඣානං ඛමන්ති. තස්මා ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථූපපරික්ඛා බහුකාරාති.
අත්ථූපපරික්ඛාය පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? අත්ථූපපරික්ඛාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
අත්ථූපපරික්ඛාය ඛො භාරද්වාජ, ධම්මධාරණා බහුකාරා. නො චෙතං ධම්මං ධාරෙය්ය, නයිදං අත්ථං උපපරික්ඛෙය්ය. යස්මා ච ඛො ධම්මං ධාරෙති, තස්මා අත්ථං උපපරික්ඛති. තස්මා අත්ථූපපරික්ඛාය ධම්මධාරණා බහුකාරාති.
ධම්මධාරණාය පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මධාරණාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
ධම්මධාරණාය ඛො භාරද්වාජ, ධම්මසවනං බහුකාරං. නො චෙතං ධම්මං සුණෙය්ය, නයිදං ධම්මං ධාරෙය්ය. යස්මා ච ඛො ධම්මං සුණාති, තස්මා ධම්මං ධාරෙති. තස්මා ධම්මධාරණාය ධම්මසවනං බහුකාරන්ති.
ධම්මසවනස්ස පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? ධම්මසවනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
ධම්මසවනස්ස ඛො භාරද්වාජ, සොතාවධානං බහුකාරං. නො චෙතං සොතං ඔදහෙය්ය, න ඉදං ධම්මං සුණෙය්ය. යස්මා ච ඛො සොතං ඔදහති, තස්මා ධම්මං සුණාති. තස්මා ධම්මසවනස්ස සොතාවධානං බහුකාරන්ති.
සොතාවධානස්ස පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? සොතාවධානස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
සොතාවධානස්ස ඛො භාරද්වාජ, පයිරුපාසනා බහුකාරා. නො චෙතං පයිරුපාසෙය්ය, නයිදං සොතං ඔදහෙය්ය. යස්මා ච ඛො පයිරුපාසති. තස්මා සොතං ඔදහති. තස්මා සොතාවධානස්ස පයිරුපාසනා බහුකාරාති.
පයිරුපාසනාය පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? පයිරුපාසනාය බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
පයිරුපාසනාය ඛො භාරද්වාජ, උපසඞ්කමනං බහුකාරං. නො චෙතං උපසඞ්කමෙය්ය, නයිදං පයිරුපාසෙය්ය. යස්මා ච ඛො උපසඞ්කමති, තස්මා පයිරුපාසති. තස්මා පයිරුපාසනාය උපසඞ්කමනං බහුකාරන්ති.
උපසඞ්කමනස්ස පන භො ගොතම, කතමො ධම්මො බහුකාරො? උපසඞ්කමනස්ස බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං පුච්ඡාමාති.
උපසඞ්කමනස්ස ඛො භාරද්වාජ, සද්ධා බහුකාරා. නො චෙතං සද්ධා ජායෙථ, නයිදං උපසඞ්කමෙය්ය. යස්මා ච ඛො සද්ධා ජායති, තස්මා උපසඞ්කමති. තස්මා උපසඞ්කමනස්ස සද්ධා බහුකාරාති.
සච්චානුරක්ඛනං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුරක්ඛනං භවං ගොතමො බ්යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. සච්චානුබොධං{1} මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුබොධං{1} භවං ගො ගොතමො බ්යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. සච්චානුපත්තිං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුපත්තිං භවං ගොතමො බ්යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. සච්චානුපත්තියා බහුකාරං ධම්මං මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ. සච්චානුපත්තියා බහුකාරං ධම්මං භවං ගොතමො බ්යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා. යං යදෙව ච පන මයං භවන්තං ගොතමං අපුච්ඡිම්හ, තං තදෙව භවං ගොතමො බ්යාකාසි. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා.
මයං හි භො ගොතම, පුබ්බෙ එවං ජානාම: කෙ ච මුණ්ඩකා සමණකා ඉබ්භා කණ්හා බන්ධුපාදාපච්චා, කෙ ච ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරොති. අජනෙසි වත මෙ භවං ගොතමො සමණෙසු සමණපෙමං, සමණෙසු සමණපසාදං, සමණෙසු සමණගාරවං. අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතම, -පෙ- උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතන්ති.
චඞ්කීසුත්තං පඤ්චමං.
2. 5. 6.
එසුකාරීසුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො එසුකාරී බ්රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො එසුකාරී බ්රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච:
බ්රාහ්මණා භො ගොතම, චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤාපෙන්ති. බ්රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති, ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති, වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති, සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති, බ්රාහ්මණො වා බ්රාහ්මණං පරිචරෙය්ය, ඛත්තියො වා බ්රාහ්මණං පරිචරෙය්ය, වෙස්සො වා බ්රාහ්මණං පරිචරෙය්ය, සුද්දො වා බ්රාහ්මණං පරිචරෙය්යාති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. ඛත්තියො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්ය, වෙස්සො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්ය, සුද්දො වා ඛත්තියං පරිචරෙය්යාති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා ඛත්තියස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. වෙස්සො වා වෙස්සං පරිචරෙය්ය, සුද්දො වා වෙස්සං පරිචරෙය්යාති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා වෙස්සස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. සුද්දො වා සුද්දං පරිචරෙය්ය. කො වා පනඤ්ඤො සුද්දං පරිචරිස්සතීති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා සුද්දස්ස පාරිචරියං පඤ්ඤාපෙන්ති. බ්රාහ්මණා භො ගොතම, ඉමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤාපෙන්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහාති?
කිං පන බ්රාහ්මණ, සබ්බො ලොකො බ්රාහ්මණානං එතදබ්භනුජානාති ඉමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤාපෙන්තී’ති{1}.
නොහිදං, භො ගොතම.
සෙය්යථාපි බ්රාහ්මණ, පුරිසො දළිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො, තස්ස අකාමස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්යුං: ඉධ තෙ අම්භො පුරිස, මංසං ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බ’න්ති. එවමෙව ඛො බ්රාහ්මණ, බ්රාහ්මණා අපටිඤ්ඤාය{2} තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං. අථ ච පනිමා චතස්සො පාරිචරියා පඤ්ඤාපෙන්ති. නාහං බ්රාහ්මණ, සබ්බං පරිචරිතබ්බන්ති වදාමි. න පනාහං බ්රාහ්මණ, සබ්බං න පරිචරිතබ්බන්ති වදාමි. යං හිස්ස බ්රාහ්මණ, පරිචරතො, පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්යො. නාහන්තං පරිචරිතබ්බන්ති වදාමි. යඤ්ච ඛ්වාස්ස බ්රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්යො අස්ස න පාපියො, තමහං පරිචරිතබ්බන්ති වදාමි.
ඛත්තියඤ්චෙපි බ්රාහ්මණ, එවං පුච්ඡෙය්යුං: යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්යො, යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්යො අස්ස න පාපියො. කමෙත්ථ පරිචරෙය්යාසීති? ඛත්තියොපි හි බ්රාහ්මණ, සම්මා බ්යාකරමානො එවං බ්යාකරෙය්ය: යං හි මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්යො, නාහං තං පරිචරෙය්යං. යඤ්ච ඛො මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්යො අස්ස න පාපියො, තමහං පරිචරෙය්ය’න්ති.
බ්රාහ්මණඤ්චෙපි බ්රාහ්මණ, -පෙ- වෙස්සඤ්චෙපි බ්රාහ්මණ -පෙ- සුද්දඤ්චෙපි බ්රාහ්මණ, එවං පුච්ඡෙය්යුං: යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්යො, යං වා තෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්යො අස්ස, න පාපියො. කමෙත්ථ පරිචරෙය්යාසී’ති? සුද්දොපි හි බ්රාහ්මණ, සම්මා බ්යාකරමානො එවං බ්යාකරෙය්ය: යං හි මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු පාපියො අස්ස න සෙය්යො, නාහං තං පරිචරෙය්යං. යඤ්ච ඛො මෙ පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සෙය්යො අස්ස න පාපියො, තමහං පරිචරෙය්ය’න්ති.
නාහං බ්රාහ්මණ, උච්චාකුලීනතා සෙය්යංසොති වදාමි. න පනාහං බ්රාහ්මණ, උච්චාකුලීනතා පාපියංසොති වදාමි. නාහං බ්රාහ්මණ උළාරවණ්ණතා සෙය්යංසොති වදාමි. න පනාහං බ්රාහ්මණ, උළාරවණ්ණතා පාපියංසොති වදාමි. නාහං බ්රාහ්මණ, උළාරභොගතා සෙය්යංසොති වදාමි. න පනාහං බ්රාහ්මණ, උළාරභොගතා පාපියංසොති වදාමි.
උච්චාකුලීනොපි හි බ්රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදො හොති, පිසුනාවාචො හොති, ඵරුසාවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. තස්මා න උච්චාකුලීනතා සෙය්යංසොති වදාමි. උච්චාකුලීනොපි හි බ්රාහ්මණ ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසු මිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුනාවාචා පටිවිරතො හොති, ඵරුසාවාචා පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති. තස්මා න උච්චාකුලීනතා පාපියංසොති වදාමි.
උළාරවණ්ණොපි හි බ්රාහ්මණ, -පෙ- උළාරභොගොපි හි බ්රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතී -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. තස්මා න උළාරභොගතා සෙය්යංසොති වදාමි. උළාරභොගොපි හි බ්රාහ්මණ, ඉධෙකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො -පෙ- සම්මාදිට්ඨි හොති. තස්මා න උළාරභොගතා පාපියංසොති වදාමි.
නාහං බ්රාහ්මණ, සබ්බං පරිචරිතබ්බන්ති වදාමි. න පනාහං බ්රාහ්මණ, සබ්බං න පරිචරිතබ්බන්ති වදාමි. යං හිස්ස බ්රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියාහෙතු සද්ධා වඩ්ඪති, සීලං වඩ්ඪති, සුතං වඩ්ඪති, චාගො වඩ්ඪති, පඤ්ඤා වඩ්ඪති. තමහං පරිචරිතබ්බන්ති වදාමි. යං හිස්ස බ්රාහ්මණ, පරිචරතො පාරිචරියා හෙතු න සද්ධා වඩ්ඪති, න සීලං වඩ්ඪති, න සුතං වඩ්ඪති, න චාගො වඩ්ඪති, න පඤ්ඤා වඩ්ඪති. නාහං තං පරිචරිතබ්බන්ති වදාමී’ති.
එවං වුත්තෙ එසුකාරී බ්රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච: බ්රාහ්මණා භො ගොතම, චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤාපෙන්ති. බ්රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති. ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති. වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති. සුද්දස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති.
තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති භික්ඛාචරියං. භික්ඛාචරියඤ්ච පන බ්රාහ්මණො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානොති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති.
තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති ධනුකලාපං. ධනුකලාපඤ්ච පන ඛත්තියො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති. ගොපොව අදින්නං ආදියමානො’ති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා ඛත්තියස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති.
තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති කසිගොරක්ඛං. කසිගොරක්ඛඤ්ච පන වෙස්සො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානො’ති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා වෙස්සස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති.
තත්රීදං භො ගොතම, බ්රාහ්මණා සුද්දස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති අසිතබ්යාභඞ්ගිං. අසිතබ්යාභඞ්ගිඤ්ච පන සුද්දො සන්ධනං අතිමඤ්ඤමානො අකිච්චකාරී හොති ගොපොව අදින්නං ආදියමානො’ති. ඉදං ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණා සුද්දස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙන්ති. බ්රාහ්මණා භො ගොතම, ඉමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤාපෙන්ති. ඉධ භවං ගොතමො කිමාහාති.
කිං පන බ්රාහ්මණ, සබ්බො ලොකො බ්රාහ්මණානං එතදබ්භනුජානාති. ඉමානි චත්තාරි{1} ධනානි පඤ්ඤාපෙන්තීති{2}? නො හිදං භො ගොතම.
සෙය්යථාපි බ්රාහ්මණ, පුරිසො දළිද්දො අස්සකො අනාළ්හියො තස්ස අකාමස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්යුං: ඉදං තෙ අම්භො පුරිස, මංසං ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බන්ති. එවමෙව ඛො බ්රාහ්මණ, බ්රාහ්මණා අප්පටිඤ්ඤාය තෙසං{3} සමණබ්රාහ්මණානං. අථ ච පනිමානි චත්තාරි ධනානි පඤ්ඤාපෙන්ති:
අරියං ඛො අහං බ්රාහ්මණ, ලොකුත්තරං ධම්මං පුරිසස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙමි. පොරාණං ඛො පනස්ස මාතාපෙත්තිකං කුලවංසං අනුස්සරතො යත්ථ යත්ථෙව අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, තෙන තෙනෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඛත්තියකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, ඛත්තියොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. බ්රාහ්මණකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, බ්රාහ්මණොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙස්සකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, වෙස්සොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. සුද්දකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, සුද්දොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.
සෙය්යථාපි බ්රාහ්මණ, යඤ්ඤදෙව පච්චයං පටිච්ච අග්ගි ජලති, තෙන තෙනෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කට්ඨඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති, කට්ඨග්ගිත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. සකලිකඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති, සකලිකග්ගිත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. තිණඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති, තිණග්ගිත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. ගොමයඤ්චෙ පටිච්ච අග්ගි ජලති, ගොමයග්ගිත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො අහං බ්රාහ්මණ, අරියං ලොකුත්තරං ධම්මං පුරිසස්ස සන්ධනං පඤ්ඤාපෙමි. පොරාණං ඛො පනස්ස මාතාපෙත්තිකං කුලවංසං අනුස්සරතො යත්ථ යත්ථෙව අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, තෙන තෙනෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. ඛත්තියකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, ඛත්තියොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. බ්රාහ්මණකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, බ්රාහ්මණොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. වෙස්සකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, වෙස්සොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. සුද්දකුලෙ චෙ අත්තභාවස්ස අභිනිබ්බත්ති හොති, සුද්දොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.
ඛත්තියකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුනා වාචා පටිවිරතො හොති, ඵරුසා වාචා පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. බ්රාහ්මණකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, -පෙ- සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. වෙස්සකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, -පෙ- සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. සුද්දකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, -පෙ- ඤායං ධම්මං කුසලං.
තං කිං මඤ්ඤසි බ්රාහ්මණ, බ්රාහ්මණොව නු ඛො පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං. නො ඛත්තියො, නො වෙස්සො, නො සුද්දොති?
නො හිදං භො ගොතම, ඛත්තියොපි හි භො ගොතම, පහොති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතුං. බ්රාහ්මණොපි හි භො ගොතම, -පෙ- වෙස්සොපි හි භො ගොතම, -පෙ- සුද්දොපි හි භො ගොතම, -පෙ- සබ්බෙපි හි භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති අස්මිං පදෙසෙ අවෙරං අබ්යාපජ්ඣං මෙත්තචිත්තං භාවෙතු’න්ති.
එවමෙව ඛො බ්රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, -පෙ- ඤායං ධම්මං කුසලං. බ්රාහ්මණකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, -පෙ- වෙස්සකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, -පෙ- සුද්දකුලා චෙපි, බ්රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච
තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුනා වාචා පටිවිරතො හොති, ඵරුසා වාචා පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.
තං කිං මඤ්ඤසි බ්රාහ්මණ, බ්රාහ්මණොව නු ඛො පහොති සොත්තිං සිනානිං{1} ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං. නො ඛත්තියො, නො වෙස්සො නො සුද්දොති?
නො හිදං භො ගොතම. ඛත්තියොපි හි භො ගොතම, පහොති සොත්තිං සිනානිං{1} ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුං. බ්රාහ්මණොපි හි භො ගොතම -පෙ- වෙස්සොපි හි භො ගොතම -පෙ- සුද්දොපි හි භො ගොතම -පෙ- සබ්බෙපි හි භො ගොතම, චත්තාරො වණ්ණා පහොන්ති සොත්තිං සිනානිං ආදාය නදිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙතුන්ති.
එවමෙව ඛො බ්රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, -පෙ- ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. බ්රාහ්මණකුලා චෙපි, බ්රාහ්මණ, -පෙ- වෙස්සකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, -පෙ- සුද්දකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, -පෙ- ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං.
තං කිං මඤ්ඤසි බ්රාහ්මණ, ඉධ රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො නානාජච්චානං පුරිසානං පුරිසසතං සන්නිපාතෙය්ය, ආයන්තු භොන්තො යෙ තත්ථ ඛත්තියකුලා බ්රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නා සාකස්ස වා{2} සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු තෙජො පාතුකරොන්තු. ආයන්තු පන භොන්තො යෙ තත්ථ චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙණකුලා{3} රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නා, සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එළණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙන්තු තෙජො පාතුකරොන්තූති. තං කිං මඤ්ඤසි බ්රාහ්මණ, යො එව නු ඛො සො ඛත්තියකුලා බ්රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො, ස්වෙව නු ඛ්වස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණිමා ච පභස්සරො ච, තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං. යො පන සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙණකුලා{3} රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එළණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො. ස්වාස්ස අග්ගි න චෙව අච්චිමා න ච වණ්ණිමා න ච පභස්සරො, න ච තෙන සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුන්ති.
නො හිදං භො ගොතම, යො සො භො ඛත්තියකුලා බ්රාහ්මණකුලා රාජඤ්ඤකුලා උප්පන්නෙහි සාකස්ස වා සාලස්ස වා සලළස්ස වා චන්දනස්ස වා පදුමකස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො තෙජො පාතුකතො. ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණිමා ච පභස්සරො ච. තෙන ච සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං. යොපි සො චණ්ඩාලකුලා නෙසාදකුලා වෙණකුලා රථකාරකුලා පුක්කුසකුලා උප්පන්නෙහි සාපානදොණියා වා සූකරදොණියා වා රජකදොණියා වා එළණ්ඩකට්ඨස්ස වා උත්තරාරණිං ආදාය අග්ගි අභිනිබ්බත්තො, තෙජො පාතුකතො. ස්වාස්ස අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණිමා ච පභස්සරො ච. තෙනපි ච{1} සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුං. සබ්බොපි භො ගොතම, අග්ගි අච්චිමා චෙව වණ්ණිමා ච පභස්සරො ච සබ්බෙනපි ච{2} සක්කා අග්ගිනා අග්ගිකරණීයං කාතුන්ති.
එවමෙව ඛො බ්රාහ්මණ, ඛත්තියකුලා චෙපි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති -පෙ- ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලං. බ්රාහ්මණකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, -පෙ- වෙස්සකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, -පෙ- සුද්දකුලා චෙපි බ්රාහ්මණ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුනාවාචා පටිවිරතො හොති, ඵරුසාවාචා පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති, ආරාධකො හොති ඤායං ධම්මං කුසලන්ති.
එවං වුත්තෙ එසුකාරී බ්රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච: අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම -පෙ- උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’න්ති.
එසුකාරීසුත්තං ඡට්ඨං.
2. 5. 7.
ධනඤ්ජානිසුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො දක්ඛිණාගිරිස්මිං චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු රාජගහෙ වස්සං වුත්ථො යෙන දක්ඛිණාගිරි යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං භික්ඛුං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච:
කච්චාවුසො, භගවා අරොගො ච බලවා චා’ති?
අරොගො චාවුසො, භගවා බලවා චා’ති.
කච්චි පනාවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො අරොගො ච බලවා චා’ති?
භික්ඛු සඞ්ඝොපි ඛො ආවුසො, අරොගො ච බලවා චා’ති.
එත්ථාවුසො, තණ්ඩුලපාලද්වාරායං{1} ධනඤ්ජානි{2} නාම බ්රාහ්මණො අත්ථි. කච්චාවුසො, ධනඤ්ජානි නාම බ්රාහ්මණො අරොගො ච බලවා චාති.
ධනඤ්ජානිපි ඛො ආවුසො, බ්රාහ්මණො අරොගො ච බලවා චාති.
කච්චි පනාවුසො ධනඤ්ජානි බ්රාහ්මණො අප්පමත්තොති.
කුතො නො ආවුසො, ධනඤ්ජානිස්ස බ්රාහ්මණස්ස අප්පමාදො? ධනඤ්ජානි ආවුසො, බ්රාහ්මණො රාජානං නිස්සාය බ්රාහ්මණගහපතිකෙ විලුම්පති. බ්රාහ්මණගහපතිකෙ. නිස්සාය රාජානං විලුම්පති. යාපිස්ස භරියා සද්ධා සද්ධාකුලා{3} ආනීතා සාපිස්ස කාලකතා, අඤ්ඤ’ස්ස{4} භරියා අස්සද්ධා අස්සද්ධාකුලා{5} ආනීතා’ති.
දුස්සුතං වතාවුසො අස්සුම්හා, දුස්සුතං වතාවුසො, අස්සුම්හා, යෙ මයං ධනඤ්ජානිං බ්රාහ්මණං පමත්තං අස්සුම්හා. අප්පෙවනාම මයං කදාචි කරහචි ධනඤ්ජානිනා බ්රාහ්මණෙන සද්ධිං සමාගච්ඡෙය්යාම. අප්පෙව නාම සියා කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’ති.
අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො දක්ඛිණාගිරිස්මිං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන රාජගහං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන රාජගහං තදවසරි. තත්ර සුදං ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බන්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරං ආදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි.
තෙන ඛො පන සමයෙන ධනඤ්ජානි බ්රාහ්මණො බහිනගරෙ ගාවො ගොට්ඨෙ දොහාපෙති{1}. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන ධනඤ්ජානි බ්රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ධනඤ්ජානි බ්රාහ්මණො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච: ඉතො භො සාරිපුත්ත, පයො පීයතං තාව භත්තස්ස කාලො භවිස්සතී’ති.
අලං බ්රාහ්මණ, කතම්මෙ අජ්ජ භත්තකිච්චං. අමුකස්මිං මෙ රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරො භවිස්සති. තත්ථ ආගච්ඡෙය්යාසී’ති.
එවං භොති ඛො ධනඤ්ජානි බ්රාහ්මණො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො ධනඤ්ජානි බ්රාහ්මණො පච්ඡාභත්තං භුත්තපාතරාසො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ධනඤ්ජානිං බ්රාහ්මණං ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච: