යං පන තෙ එතං උදායි, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති: ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති. කතමො සො පරමො වණ්ණො’ති?
යස්මා භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි සො පරමො වණ්ණොති.
කතමො පන සො උදායි වණ්ණො,{3} යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථීති?
යස්මා භන්තෙ වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි, සො පරමො වණ්ණොති.
දීඝාපි ඛො තෙ එසා උදායි, ඵරෙය්ය. යස්මා භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි, සො පරමො වණ්ණොති වදෙසි. තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤාපෙසි. සෙය්යථාපි උදායි පුරිසො එවං වදෙය්ය: අහං යා ඉමස්මිං ජනපදෙ ජනපදකල්යාණී තං ඉච්ඡාමි තං කාමෙමී’ති. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි. ජානාසි තං ජනපදකල්යාණිං ඛත්තියී වා බ්රාහ්මණී වා වෙස්සී වා සුද්දීවාති? ඉති පුට්ඨො, නොති වදෙය්ය. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි ජානාසි ත්වං ජනපදකල්යාණිං එවන්නාමා එවඞ්ගොත්තා ඉති වාති -පෙ- දීඝා වා රස්සා වා මජ්ඣිමා වාති -පෙ- කාළී වා සාමා වා මඞ්ගුරච්ඡවී වාති -පෙ- අමුකස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා නගරෙ වාති ඉති පුට්ඨො, නොති වදෙය්ය. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස, යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තං ත්වං ඉච්ඡසි කාමෙසීති ඉති පුට්ඨො ආමාති වදෙය්ය. තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, නනු එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකං{4} භාසිතං සම්පජ්ජතීති?
අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකං භාසිතං සම්පජ්ජතීති.
එවමෙව ඛො උදායි, යස්මා භන්තෙ, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි, සො පරමො වණ්ණොති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤාපෙසීති.
සෙය්යථාපි භන්තෙ, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසති ච තපති ච විරොචති ච{1} එවං වණ්ණො අත්තා හොති අරොගො පරම්මරණාති.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසති ච තපති ච විරොචති ච{1} යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං කිමි ඛජ්ජොපණකො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායම්භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසායං කිමි ඛජ්ජොපණකො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං{2} කිමි ඛජ්ජොපණකො. යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං තෙලප්පදීපො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසායං තෙලප්පදීපො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං තෙලප්පදීපො යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භන්තෙ, රත්තන්ධකාරතිමිසායං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධීතාරකා, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
යායං භන්තෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධීතාරකා, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධීතාරකා, යො වා තදහුපොසථෙ පණ්ණරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො{3} අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භන්තෙ, තදහුපොසථෙ පණ්ණරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො{1} අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යො වා තදහුපොසථෙ පණ්ණරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තසමයං චන්දො. යො වා වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්තිකං සමයං සුරියො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො ච වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
ය්වායං භන්තෙ, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්තිකං සමයං සුරියො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
අතො{2} ඛො තෙ උදායි, බහූ හි බහුතරා දෙවා යෙ ඉමෙසං චන්දිමසුරියානං ආභා{3} නානුභොන්ති, ත්යාහං පජානාමි. අථ ච පනාහං න වදාමි: යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථී’ති. අථ ච පන ත්වං උදායි: ය්වායං වණ්ණො කිමිනා ඛජ්ජොපණකෙන හීනතරො{4} ච පතිකිට්ඨතරො ච සො පරමො වණ්ණොති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤාපෙසීති.
අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථන්ති.
කිං පන ත්වං උදායි, එවං වදෙසි: අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථන්ති?
අම්හාකං භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති: ‘අයං පරමො වණ්ණො අයං පරමො වණ්ණො’ති. තෙ මයං භන්තෙ, භගවතා සකෙ ආචරියකෙ සමනුයුඤ්ජියමානා සමනුගාහියමානා සමනුභාසියමානා රිත්තා තුච්ඡා අපරද්ධා’ති.
කිං පනුදායි, අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති?
අම්හාකං භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති: අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති.
කතමා පන සා උදායි, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති?
ඉධ භන්තෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසු මිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසු මිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, අඤ්ඤතරං වා පන තපොගුණං සමාදාය වත්තති. අයං ඛො සා භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යස්මිං සමයෙ පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වාති?
සුඛදුක්ඛී භන්තෙ.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යස්මිං සමයෙ අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වාති?
සුඛදුක්ඛී භන්තෙ.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යස්මිං සමයෙ කාමෙසු මිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසු මිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වාති?
සුඛදුක්ඛී භන්තෙ.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යස්මිං සමයෙ මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වාති?
සුඛදුක්ඛී භන්තෙ.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, යස්මිං සමයෙ අඤ්ඤතරං තපොගුණං සමාදාය වත්තති, එකන්තසුඛී වා තස්මිං සමයෙ අත්තා හොති සුඛදුක්ඛී වාති?
සුඛදුක්ඛී භන්තෙ.
තං කිං මඤ්ඤසි උදායි, අපි නු ඛො වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛං පටිපදං ආගම්ම එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියා හොතීති?
අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථන්ති.
කිං පන ත්වං උදායි, එවං වදෙසි: ‘අච්ඡිදං භගවා කථං, අච්ඡිදං සුගතො කථ’න්ති?
අම්හාකං භන්තෙ, සකෙ ආචරියකෙ එවං හොති: ‘අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. තෙ මයං භන්තෙ, භගවතා සකෙ ආචරියකෙ සමනුයුඤ්ජියමානා සමනුගාහියමානා සමනුභාසියමානා රිත්තා තුච්ඡා අපරද්ධාති.
කිං පන භන්තෙ, අත්ථි එකන්තසුඛො ලොකො අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති?
අත්ථි ඛො උදායි, එකන්තසුඛො ලොකො, අත්ථි ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති.
කතමා පන සා භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති?
ඉධුදායි භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං -පෙ- තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං ඛො සා උදායි, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති.
න ඛො{1} සා භන්තෙ, ආකාරවතී පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාය. සච්ඡිකතො හිස්ස භන්තෙ, එත්තාවතා එකන්තසුඛො ලොකො හොතීති.
නඛ්වාස්ස උදායි, එත්තාවතා එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොති, ආකාරවතීත්වෙව සා පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති.
එවං වුත්තෙ සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා උන්නාදිනී උච්චාසද්දමහාසද්දා{2} අහොසි: එත්ථ මයං අනස්සාම සාචරියකා, එත්ථ මයං පනස්සාම{3} සාචරියකා, න මයං ඉතො භිය්යො උත්තරිතරං පජානාමාති.
අථ ඛො සකුලුදායි පරිබ්බාජකො තෙ පරිබ්බාජකෙ අප්පසද්දෙ කත්වා භගවන්තං එතදවොච: ‘කිත්තාවතා පනස්ස භන්තෙ, එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොතී’ති.
ඉධුදායි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යාවතා දෙවතා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා තාහි දෙවතාහි සද්ධිං සන්තිට්ඨති සල්ලපති සාකච්ඡං සමාපජ්ජති. එත්තාවතා ඛ්වාස්ස උදායි, එකන්තසුඛො ලොකො සච්ඡිකතො හොතී’ති.
එතස්ස නූන භන්තෙ, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ භගවති බ්රහ්මචරියං චරන්තීති?
න ඛො උදායි, එතස්ස{4} එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්ති. අත්ථි ඛො උදායි, අඤ්ඤෙ ච{5} ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච, යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්තීති.
කතමෙ පන තෙ භන්තෙ, ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච, යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ භගවති බ්රහ්මචරියං චරන්තීති?
ඉධුදායි, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා -පෙ- සො ඉමෙ පඤ්චනීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්ති.
පුන චපරං උදායි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං -පෙ- තතියං ඣානං -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයම්පි ඛො උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්ති.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්යථිදං: එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො -පෙ- ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. අයම්පි ඛො උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච, යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්ති.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති, සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති: චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ -පෙ- යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. අයම්පි ඛො උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච, යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්ති.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං පජානාති. අයං දුක්ඛසමුදයොති -පෙ- අයං දුක්ඛනිරොධොති -පෙ- අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනීපටිපදාති යථාභූතං පජානාති, ඉමෙ ආසවාති යථාභූතං පජානාති අයං ආසවසමුදයොති -පෙ- අයං ආසවනිරොධොති -පෙ- අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදාති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවඤ්ජානතො එවම්පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ඛීණා ජාති වුසිතං බ්රහ්මචරියං කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති. අයං ඛො උදායි, ධම්මො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච, යස්ස සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්ති. ඉමෙ ඛො උදායි, ධම්මා උත්තරිතරා ච පණීතතරා ච යෙසං සච්ඡිකිරියාහෙතු භික්ඛූ මයි බ්රහ්මචරියං චරන්තීති.
එවං වුත්තෙ සකුලුදායී පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: අභික්කන්තං භන්තෙ, අභික්කන්තං භන්තෙ. සෙය්යථාපි භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්ය චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛින්තීති. එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්යාහං භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්යං උපසම්පදන්ති.
එවං වුත්තෙ සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං එතදවොච: මා භවං උදායි, සමණෙ ගොතමෙ බ්රහ්මචරියං චරි, මා භවං උදායි, ආචරියො හුත්වා අන්තෙවාසීවාසං වසි. සෙය්යථාපි නාම උදකමණිකො{1} හුත්වා උදඤ්චනිකො{2} අස්ස. එවං සම්පදමිදං{3} භොතො උදායිස්ස භවිස්සති. මා භවං උදායි සමණෙ ගොතමෙ බ්රහ්මචරියං චරි. මා භවං උදායි ආචරියො හුත්වා අන්තෙවාසීවාසං වසීති. ඉති හිදං සකුලුදායිස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා සකුලුදායිං පරිබ්බාජකං අන්තරායමකාසි භගවති බ්රහ්මචරියෙති.
චූළසකුලුදායිසුත්තං නවමං.
2. 3. 10.
වෙඛනස්ස සුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො වෙඛනස්සො{1} පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො වෙඛනස්සො{1} පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ උදානං උදානෙසි: ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති.
කිං පන ත්වං කච්චාන, එවං වදෙසි: ‘අයං පරමො වණ්ණො, අයං පරමො වණ්ණො’ති. කතමො කච්චාන, සො පරමො වණ්ණො’ති?
යස්මා භො ගොතම වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි, සො පරමො වණ්ණොති.
කතමො පන සො කච්චාන, වණ්ණො යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථීති?
යස්මා භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි, සො පරමො වණ්ණොති.
දීඝාපි ඛො තෙ එසා කච්චාන, ඵරෙය්ය. යස්මා භො ගොතම, වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි. සො පරමො වණ්ණොති වදෙසි. තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤාපෙසි. සෙය්යථාපි කච්චාන, පුරිසො එවං වදෙය්ය: අහං යා ඉමස්මිං ජනපදෙ ජනපදකල්යාණී, තං ඉච්ඡාමි තං කාමෙමී’ති. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි ත්වං ජනපදකල්යාණී ඛත්තියී වා බ්රාහ්මණී වා වෙස්සී වා සුද්දී වා’ති? ඉති පුට්ඨො නොති වදෙය්ය. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තවං ජනපදකල්යාණිං එවන්නාමා එවංගොත්තා ඉති වා’ති. -පෙ- දීඝා වා රස්සා වා මජ්ඣිමා වා කාළී වා සාමා වා මඞ්ගුරච්ඡවී වා’ති? අමුකස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති? ඉති පුට්ඨො නොති වදෙය්ය. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස, යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තං ත්වං ඉච්ඡසි කාමෙසීති? ඉති පුට්ඨො ආමාති වදෙය්ය. තං කිං මඤ්ඤසි කච්චාන, නනු එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතීති?
අද්ධා ඛො භො ගොතම, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතීති.
එවමෙව ඛො ත්වං කච්චාන, යස්මා භො ගොතම වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථි, සො පරමො වණ්ණො’ති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤාපෙසීති.
සෙය්යථාපි භො ගොතම, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසති ච තපති ච විරොචති ච{1} එවංවණ්ණො අත්තා හොති අරොගො පරම්මරණාති.
තං කිං මඤ්ඤසි කච්චාන, යො වා මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසති ච තපති ච විරොචති ච{1}, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං{2} කිමි ඛජ්ජොපණකො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසායං{2} කිමි ඛජ්ජොපණකො අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං කිමි ඛජ්ජොපණකො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං තෙලප්පදීපො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසායං තෙලප්පදීපො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං තෙලප්පදීපො, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භො ගොතම, රත්තන්ධකාරතිමිසායං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි කච්චාන, යො වා රත්තන්ධකාරතිමිසායං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධීතාරකා, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භො ගොතම, රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධීතාරකා, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි කච්චාන, යා වා රත්තියා පච්චූසසමයං විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ඔසධීතාරකා, යො වා තදහුපොසථෙ පණ්ණරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො{1} අඩ්ඪරත්තිසමයං චන්දො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භො ගොතෙමා, තදහුපොසථෙ පණ්ණරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො{1} අඩ්ඪරත්තිසමයං චන්දො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
තං කිං මඤ්ඤසි කච්චාන, යො වා තදහුපොසථෙ පණ්ණරසෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො අඩ්ඪරත්තිසමයං චන්දො, යො වා වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්තිකසමයං සුරියො, ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං කතමො වණ්ණො අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති?
ය්වායං භො ගොතම, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ අභිදො මජ්ඣන්තිකසමයං සුරියො, අයං ඉමෙසං උභින්නං වණ්ණානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චාති.
අතො ඛො{2} තෙ කච්චාන, බහූ හි බහුතරා දෙවා, යෙ ඉමෙසං චන්දිමසුරියානං ආභා නානුභොන්ති, ත්යාහං පජානාමි. අථ ච පනාහං න වදාමි: යස්මා වණ්ණා අඤ්ඤො වණ්ණො උත්තරිතරො ච පණීතතරො ච නත්ථීති. අථ ච පන ත්වං කච්චාන, ය්වායං වණ්ණො කිමිනා ඛජ්ජොපණකෙන හීනතරො{3} ච පතිකිට්ඨතරො ච සො පරමො වණ්ණොති වදෙසි, තඤ්ච වණ්ණං න පඤ්ඤාපෙසි.
පඤ්ච ඛො ඉමෙ කච්චාන, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච: චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. සොතවිඤ්ඤෙය්යා සද්දා -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යා ගන්ධා -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. ඉමෙ ඛො කච්චාන, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො කච්චාන, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, ඉදං වුච්චති කාමසුඛං. ඉති කාමෙහි කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං තත්ථ අග්ගමක්ඛායතීති.
එවං වුත්තෙ වෙඛනස්සො{4} පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: අච්ඡරියං භො ගොතම, අබ්භුතං භො ගොතම, යාවසුභාසිතඤ්චිදං{5} භොතා ගොතමෙන: කාමෙහි කාමසුඛං, කාමසුඛා කාමග්ගසුඛං තත්ථ අග්ගමක්ඛායතීති.
දුජ්ජානං ඛො එතං කච්චාන, තයා අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්රයොගෙන{1} අඤ්ඤථාචරියකෙන කාමා වා කාමසුඛං වා කාමග්ගසුඛං වා. යෙ ඛො තෙ කච්චාන, භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා, තෙ ඛො එතං ජානෙය්යුං කාමා වා කාමසුඛං වා කාමග්ගසුඛං වාති.
එවං වුත්තෙ වෙඛනස්සො පරිබ්බාජකො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තංයෙව ඛුංසෙන්තො භගවන්තංයෙව වම්භෙන්තො භගවන්තංයෙව වදමානො සමණො ච ගොතමො පාපිතො{2} භවිස්සතී’ති භගවන්තං එතදවොච: එවමෙව පනිධෙකෙ{3} සමණබ්රාහ්මණා අජානන්තා පුබ්බන්තං, අපස්සන්තා අපරන්තං, අථ ච පන: ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’ති පටිජානන්ති{4} තෙසමිදං භාසිතං හස්සකංයෙව සම්පජ්ජති, ලාමකංයෙව සම්පජ්ජති, රිත්තකංයෙව සම්පජ්ජති, තුච්ඡකංයෙව සම්පජ්ජතී’ති.
යෙ ඛො තෙ කච්චාන, සමණබ්රාහ්මණා අජානන්තා පුබ්බන්තං අපස්සන්තා අපරන්තං ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමා’ති පටිජානන්ති, තෙසං සොයෙව සහධම්මිකො නිග්ගහො හොති. අපි ච කච්චාන, තිට්ඨතු පුබ්බන්තො, තිට්ඨතු අපරන්තො. එතු විඤ්ඤූ පුරිසො අසඨො අමායාවී උජුජාතිකො අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි, යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො න චිරස්සෙව සාමඤ්ඤෙව ඤස්සති, සාමං දක්ඛිති. එවං කිර සම්මා{5} බන්ධනා විප්පමොක්ඛො හොති යදිදං අවිජ්ජාබන්ධනා{6}. සෙය්යථාපි කච්චාන, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්යකො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො අස්ස සුත්තබන්ධනෙහි, තස්ස වුද්ධිමන්වාය ඉන්ද්රියානං පරිපාකමන්වාය තානි බන්ධනානි මුච්චෙය්යුං{7} සො මොක්ඛොම්හීති ඛො ජානෙය්ය නො ච බන්ධනං. එවමෙව ඛො කච්චාන, එතු විඤ්ඤූ පුරිසො අසඨො අමායාවී උජුජාතිකො. අහමනුසාසාමි, අහං ධම්මං දෙසෙමි. යථානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො න චිරස්සෙව සාමඤ්ඤෙ ඤස්සති. සාමං දක්ඛිති. එවං කිර සම්මා බන්ධනා විප්පමොක්ඛො හොති යදිදං අවිජ්ජාබන්ධනාති.
එවං වුත්තෙ වෙඛනසො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: අභික්කන්තං භො ගොතම අභික්කන්තං භො ගොතම, -පෙ- උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණඞ්ගතන්ති.
වෙඛනස්සසුත්තං දසමං.
පරිබ්බාජකවග්ගො තතියො.
තස්ස වග්ගස්ස උද්දානං:
පුණ්ඩරී අග්ගි සහා කථිනාමො, දීඝනඛො පුන භාරද්වාජගොත්තො සන්දක උද්දයි මණ්ඩිකාපුත්තො, මණිකො තථා කච්චානො වරවග්ගො.{1}
4. රාජ වග්ගො
2. 4. 1.
ඝටීකාරසුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි: ‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය, න අකාරණෙ{1} තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො එකංසං චීවරං{2} කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිම්පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච: ‘කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය, න අකාරණෙ{1} තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’ති.