තත්රග්ගිවෙස්සන යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො සබ්බං මෙ ඛමතී’ති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි සබ්බං මෙ ඛමතී’ති. ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමස්ස අභිනිවිස්ස වොහරෙය්යං: ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො. යො චායං සමණො වා බ්රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: සබ්බං මෙ න ඛමතීති. යොචායං සමණො වා බ්රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ න ඛමතී’ති. ඉමෙහි අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති. අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති.
තත්රග්ගිවෙස්සන යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො ‘සබ්බං මෙ න ඛමතී’ති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි ‘සබ්බං මෙ න ඛමතී’ති. ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමස්ස අභිනිවිස්ස වොහරෙය්යං: ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො. යො චායං සමණො වා බ්රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති. යො චායං සමණො වා බ්රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ න ඛමතී’ති. ඉමෙහි මෙ අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති. අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති.
තත්රග්ගිවෙස්සන යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා එවං වාදිනො එවංදිට්ඨිනො: ‘එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ න ඛමතී’ති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති. යා ඛො මෙ අයං දිට්ඨි: එකච්චං මෙ ඛමති, එකච්චං මෙ න ඛමතීති. ඉමඤ්චෙ අහං දිට්ඨිං ථාමසා පරාමස්ස අභිනිවිස්ස වොහරෙය්යං: ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. ද්වීහි මෙ අස්ස විග්ගහො, යො චායං සමණො වා බ්රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: ‘සබ්බං මෙ ඛමතී’ති. යො චායං සමණො වා බ්රාහ්මණො වා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: ‘සබ්බං මෙ න ඛමතී’ති. ඉමෙහි මෙ අස්ස ද්වීහි විග්ගහො. ඉති විග්ගහෙ සති විවාදො, විවාදෙ සති විඝාතො, විඝාතෙ සති විහෙසා. ඉති සො විග්ගහඤ්ච විවාදඤ්ච විඝාතඤ්ච විහෙසඤ්ච අත්තනි සම්පස්සමානො තඤ්චෙව දිට්ඨිං පජහති, අඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිං න උපාදියති. එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පහානං හොති, එවමෙතාසං දිට්ඨීනං පටිනිස්සග්ගො හොති.
අයං ඛො පනග්ගිවෙස්සන කායො රූපී චාතුම්මහාභූතිකො මාතාපෙත්තිකසම්භවො ඔදනකුම්මාසුපචයො අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මො, අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සිතබ්බො. තස්සිමං කායං අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො සල්ලතො අඝතො ආබාධතො පරතො පලොකතො සුඤ්ඤතො අනත්තතො සමනුපස්සතො යො කායස්මිං කායච්ඡන්දො කායස්නෙහො කායන්වයතා සා පහීයති.
තිස්සො ඛො ඉමා අග්ගිවෙස්සන වෙදනා: සුඛා වෙදනා දුක්ඛා වෙදනා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. යස්මිං අග්ගිවෙස්සන සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති. නෙව තස්මිං සමයෙ දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති. න අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති. සුඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. යස්මිං අග්ගිවෙස්සන සමයෙ දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති, න අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති, දුක්ඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති. යස්මිං අග්ගිවෙස්සන සමයෙ අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදෙති, නෙව තස්මිං සමයෙ සුඛං වෙදනං වෙදෙති, න දුක්ඛං වෙදනං වෙදෙති. අදුක්ඛමසුඛංයෙව තස්මිං සමයෙ වෙදනං වෙදෙති.
සුඛාපි ඛො අග්ගිවෙස්සන වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා, දුක්ඛාපි ඛො අග්ගිවෙස්සන වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා, අදුක්ඛමසුඛාපි ඛො අග්ගිවෙස්සන වෙදනා අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා.
එවං පස්සං අග්ගිවෙස්සන සුතවා අරියසාවකො සුඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති, දුක්ඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති, අදුක්ඛමසුඛායපි වෙදනාය නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති. එවං විමුත්තචිත්තො ඛො අග්ගිවෙස්සන භික්ඛු න කෙනචි සංවදති. න කෙනචි විවදති. යඤ්ච ලොකෙ වුත්තං තෙනෙව වොහරති අපරාමසන්ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පිට්ඨිතො ඨිතො හොති භගවන්තං විජයමානො.{1} අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි: තෙසං තෙසං කිර නො භගවා ධම්මානං අභිඤ්ඤා පහාණමාහ. තෙසං තෙසං කිර නො සුගතො ධම්මානං අභිඤ්ඤා පටිනිස්සග්ගමාහාති. ඉති’හිදං ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පටිසඤ්චික්ඛතො අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි. දීඝනඛස්ස පන පරිබ්බාජකස්ස විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි: යං කිඤ්චි සමුදය ධම්මං, සබ්බන්තං නිරොධධම්මන්ති.
අථ ඛො දීඝනඛො පරිබ්බාජකො දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථඞ්කථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථුසාසනෙ භගවන්තං එතදවොච:
අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතම. සෙය්යථාපි භො ගොතම නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛින්තීති. එවමෙව භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භගවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතන්ති.
දීඝනඛසුත්තං චතුත්ථං.
2. 3. 5.
මාගන්දිය සුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාස්සදම්මං{1} නාම කුරූනං නිගමො භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස අග්යාගාරෙ තිණසන්ථාරකෙ{2}. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරං ආදාය කම්මාස්සදම්මං{1} පිණ්ඩාය පාවිසි. කම්මාස්සදම්මෙ{1} පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙනඤ්ඤතරො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තං වනසණ්ඩං අජ්ඣොගහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි.
අථ ඛො මාගන්දියො{3} පරිබ්බාජකො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස අග්යාගාරං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො මාගන්දියො පරිබ්බාජකො භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස අග්යාගාරෙ තිණසන්ථරකං{2} පඤ්ඤත්තං, දිස්වාන භාරද්වාජගොත්තං බ්රාහ්මණං එතදවොච: ‘කස්ස න්වයං භොතො භාරද්වාජස්ස අග්යාගාරෙ තිණසන්ථාරකො පඤ්ඤත්තො. සමණසෙය්යාරූපං මඤ්ඤෙති.
අත්ථි භො මාගන්දිය, සමණො ගොතමො සක්යපුත්තො සක්යකුලා පබ්බජිතො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථී සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. තස්සෙසා භොතො ගොතමස්ස සෙය්යා පඤ්ඤත්තාති. දුද්දිට්ඨං වත භො භාරද්වාජ අද්දසාම{4} යෙ මයං තස්ස භොතො ගොතමස්ස භූනහුනො{5} සෙය්යං අද්දසාමාති. ‘රක්ඛස්සෙතං මාගන්දිය වාචං, රක්ඛස්සෙතං මාගන්දිය වාචං, බහූහි තස්ස භොතො ගොතමස්ස ඛත්තියපණ්ඩිතාපි බ්රාහ්මණපණ්ඩිතාපි ගහපතිපණ්ඩිතාපි සමණපණ්ඩිතාපි අභිප්පසන්නා විනීතා අරියෙ ඤායෙ ධම්මෙ කුසලෙ’ති. සම්මුඛා චෙපි මයං භො භාරද්වාජ තං භවන්තං ගොතමං පස්සෙය්යාම, සම්මුඛාපි නං වදෙය්යාම: ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු: එවං හි නො සුත්තෙ ඔචරතීති. සචෙ තං භොතො මාගන්දියස්ස අගරු ආරොචෙය්යමෙතං{6} සමණස්ස ගොතමස්සාති. අප්පොස්සුක්කො භවං භාරද්වාජො වුත්තොව නං වදෙය්යාති.
අස්සොසි ඛො භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය{1} භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස මාගන්දියෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පතිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස අග්යාගාරං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා නිසීදි{2} පඤ්ඤත්තෙ{3} තිණසන්ථාරකෙ. අථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි, සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො භාරද්වාජගොත්තං බ්රාහ්මණං භගවා එතදවොච: ‘අහු පන තෙ භාරද්වාජ මාගන්දියෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං ඉමංයෙව තිණසන්ථරකං ආරබ්භ කොචිදෙව කථාසල්ලාපො’ති. එවං වුත්තෙ භාරද්වාජගොත්තො{4} බ්රාහ්මණො සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො භගවන්තං එතදවොච: ‘එතදෙව ඛො පන මයං භොතො ගොතමස්ස ආරොචෙතුකාමා, අථ ච පන භවං ගොතමො අනක්ඛාතංයෙව අක්ඛාසීති. අයඤ්ච හිදං{5} භගවතො භාරද්වාජගොත්තෙන බ්රාහ්මණෙන සද්ධිං අන්තරා කථා විප්පකතා හොති. අථ මාගන්දියො පරිබ්බාජකො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස අග්යාගාරං, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි, සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මාගන්දියං පරිබ්බාජකං භගවා එතදවොච.
චක්ඛුං ඛො මාගන්දිය රූපාරාමං රූපරතං රූපසම්මුදිතං. තං තථාගතස්ස දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං. තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං මාගන්දිය සන්ධාය භාසිතං: ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. එතදෙව ඛො පන මෙ භො ගොතම සන්ධාය භාසිතං: ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු: එවං හි නො සුත්තෙ ඔචරතීති.
සොතං ඛො මාගන්දිය සද්දාරාමං -පෙ- ඝානං ඛො මාගන්දිය ගන්ධාරාමං -පෙ- ජිව්හා ඛො මාගන්දිය රසාරාමා රසරතා රසසම්මුදිතා. සා තථාගතස්ස දන්තා ගුත්තා රක්ඛිතා සංවුතා. තස්සා ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං මාගන්දිය සන්ධාය භාසිතං: ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. එතදෙව ඛො පන මෙ භො ගොතම සන්ධාය භාසිතං: ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු: ‘එවං හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’ති.
කායො ඛො මාගන්දිය ඵොට්ඨබ්බාරාමො -පෙ- මනො ඛො මාගන්දිය ධම්මාරාමො ධම්මරතො ධම්මසම්මුදිතො. සො තථාගතස්ස දන්තො ගුත්තො රක්ඛිතො සංවුතො. තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙති. ඉදං නු තෙ එතං මාගන්දිය, සන්ධාය භාසිතං: ‘භූනහු සමණො ගොතමො’ති. එතදෙව ඛො පන මෙ භො ගොතම සන්ධාය භාසිතං. භූනහු සමණො ගොතමො’ති. තං කිස්ස හෙතු: එවං හි නො සුත්තෙ ඔචරතී’ති.
තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය ඉධෙකච්චො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙහි රූපෙහි පරිචාරිතපුබ්බො අස්ස, ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන රූපානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා රූපතණ්හං පහාය රූපපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරෙය්ය. ඉමස්ස පන තෙ මාගන්දිය කිමස්ස වචනීයන්ති: න කිඤ්චි භො ගොතම.
තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය: ඉධෙකච්චො සොතවිඤ්ඤෙය්යෙහි සද්දෙහි -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යෙහි ගන්ධෙහි -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යෙහි රසෙහි -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි පරිචාරිතපුබ්බො අස්ස, ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන ඵොට්ඨබ්බානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා ඵොට්ඨබ්බතණ්හං පහාය ඵොට්ඨබ්බපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරෙය්ය. ඉමස්ස පන තෙ මාගන්දිය කිමස්ස වචනීයන්ති: න කිඤ්චි භො ගොතම.
අහං ඛො පන මාගන්දිය පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සොතවිඤ්ඤෙය්යෙහි සද්දෙහි -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යෙහි ගන්ධෙහි -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යෙහි රසෙහි -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. තස්ස මය්හං මාගන්දිය තයො පාසාදා අහෙසුං: එකො වස්සිකො එකො හෙමන්තිකො එකො ගිම්හිකො. සො ඛො අහං මාගන්දිය වස්සිකෙ පාසාදෙ වස්සිකෙ චත්තාරො මාසෙ නිප්පුරිසෙහි තූරියෙහි පරිචාරයමානො න හෙට්ඨාපාසාදං ඔරොහාමි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථංගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ. සො තෙසං න පිහෙමි. න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු: යා හයං මාගන්දිය රති අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති, තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි. න තත්ථ අභිරමාමි.
සෙය්යථාපි මාගන්දිය ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙය්ය. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සොතවිඤ්ඤෙය්යෙහි සද්දෙහි -පෙ- විඤ්ඤෙය්යෙහි ගන්ධෙහි -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යෙහි රසෙහි -පෙ- කායවිවිඤ්ඤෙය්යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්ය දෙවානං තාවතිංසානං සහව්යතං.
සො තත්ථ නන්දනෙ වනෙ අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙය්ය. සො පස්සෙය්ය ගහපතිං වා ගහපතිපුත්තං වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතං සමඞ්ගීභූතං පරිචාරයමානං. තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය, අපි නු සො දෙවපුත්තො නන්දනෙ වනෙ අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො අමුස්ස ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා පිහෙය්ය මානුසකානං වා පඤ්චන්නං කාමගුණානං, මානුසකෙහි වා කාමෙහි ආවට්ටෙය්යාති. නො හිදං භො ගොතම, තං කිස්ස හෙතු: මානුසකෙහි භො ගොතම කාමෙහි දිබ්බා කාමා අභික්කන්තතරා පණීතතරා චාති.
එවමෙව ඛො අහං මාගන්දිය පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං: චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සොතවිඤ්ඤෙය්යෙහි සද්දෙහි -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යෙහි ගන්ධෙහි -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යෙහි රසෙහි -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ. සො තෙසං න පිහෙමි, න තත්ථ අභිරමාමි, තං කිස්ස හෙතු: යා හ’යං මාගන්දිය රති අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති, තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි. න තත්ථ අභිරමාමි.
සෙය්යථාපි මාගන්දිය කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙය්ය, තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්යුං, තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්ය, සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම කුට්ඨෙහි පරිමුච්චෙය්ය අරොගො අස්ස සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමඞ්ගමො. සො අඤ්ඤං කුට්ඨිං පුරිසං පස්සෙය්ය අරුගත්තං පක්කගත්තං කිමීහි ඛජ්ජමානං නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානං අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙන්තං. තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය, ‘අපි නු සො පුරිසො අමුස්ස කුට්ඨිස්ස පුරිසස්ස පිහෙය්ය, අඞ්ගාරකාසුයා වා භෙසජ්ජං පටිසෙවනාය වා’ති. නො හිදං භො ගොතම, තං කිස්ස හෙතු: රොගෙ හි භො ගොතම සති භෙසජ්ජෙන කරණීයං හොති, රොගෙ අසති භෙසජ්ජෙන කරණීයං න හොතී’ති. එවමෙව ඛො අහං මාගන්දිය පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සොතවිඤ්ඤෙය්යෙහි සද්දෙහි -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යෙහි ගන්ධෙහි -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යෙහි රසෙහි -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. සො අපරෙන සමයෙන කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං
විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහරාමි. සො අඤ්ඤෙ සත්තෙ පස්සාමි කාමෙසු අවීතරාගෙ කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානෙ කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානෙ කාමෙ පටිසෙවන්තෙ. සො තෙසං න පිහෙමි. න තත්ථ අභිරමාමි. තං කිස්ස හෙතු: යාහ’යං මාගන්දිය, රති අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර අකුසලෙහි ධම්මෙහි අපි දිබ්බං සුඛං සමධිගය්හ තිට්ඨති, තාය රතියා රමමානො හීනස්ස න පිහෙමි. න තත්ථ අභිරමාමි.
සෙය්යථාපි මාගන්දිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙය්ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨපෙය්යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම කුට්ඨෙහි පරිමුච්චෙය්ය. අරොගො අස්ස සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමඞ්ගමො. තමෙනං ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුං උපකඩ්ඪෙය්යුං. තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය, අපි නු සො පුරිසො ඉති චිති චෙව කායං සන්නාමෙය්යා’ති. එවං භො ගොතම. තං කිස්ස හෙතු: ‘අසු හි භො ගොතම අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො චා’ති. තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය, ඉදානෙව නු ඛො සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො ච, උදාහු පුබ්බෙපි සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො චාති. ඉදානි චෙව භො ගොතම සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො ච. පුබ්බෙපි සො අග්ගි දුක්ඛසම්ඵස්සො චෙව මහාභිතාපො ච මහාපරිළාහො ච, අසුහි ච භො ගොතම කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො උපහතින්ද්රියො දුක්ඛසම්ඵස්සෙයෙව අග්ගිස්මිං සුඛමිති විපරීතසඤ්ඤං පච්චලත්ථාති. එවමෙව ඛො මාගන්දිය, අතීතම්පි අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච. අනාගතම්පි අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච, එතරහිපි පච්චුප්පන්නං අද්ධානං කාමා දුක්ඛසම්ඵස්සා චෙව මහාභිතාපා ච මහාපරිළාහා ච. ඉමෙ ච මාගන්දිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානා උපහතින්ද්රියා දුක්ඛසම්ඵස්සෙස්වෙව{1} කාමෙසු සුඛමිති විපරීතසඤ්ඤං පච්චලත්ථුං.
සෙය්යථාපි මාගන්දිය, කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙති. යථා යථා ඛො මාගන්දිය, අසු කුට්ඨී පුරිසො අරුගත්තො පක්කගත්තො කිමීහි ඛජ්ජමානො නඛෙහි වණමුඛානි විප්පතච්ඡමානො අඞ්ගාරකාසුයා කායං පරිතාපෙති, තථා තථාස්ස තානි වණමුඛානි අසුචිතරානි චෙව හොන්ති දුග්ගන්ධතරානි ච පූතිකතරානි ච. හොති චෙව කාචි සාතමත්තා අස්සාදමත්තා යදිදං වණමුඛානං කණ්ඩූවනහෙතු. එවමෙව ඛො මාගන්දිය සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානා කාමෙ පටිසෙවන්ති. යථා යථා ඛො මාගන්දිය, සත්තා කාමෙසු අවීතරාගා කාමතණ්හාහි ඛජ්ජමානා කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හමානා කාමෙ පටිසෙවන්ති, තථා තථා තෙසං සත්තානං කාමතණ්හා චෙව පවඩ්ඪති, කාමපරිළාහෙන ච පරිඩය්හන්ති. හොති චෙව කාචි සාතමත්තා අස්සාදමත්තා යදිදං පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච.
තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය: අපි නු තෙ දිට්ඨො වා සුතො වා රාජා වා රාජමහාමත්තො වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො කාමතණ්හං අප්පහාය කාමපරිළාහං අප්පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහාසි වා, විහරති වා, විහරිස්සති වාති. නො හිදං භො ගොතම. සාධු මාගන්දිය, මයාපි ඛො එතං මාගන්දිය, නෙව දිට්ඨං න සුතං රාජා වා රාජමහාමත්තො වා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරයමානො කාමතණ්හං අප්පහාය කාමපරිළාහං අප්පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසො අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො විහාසි වා, විහරති වා, විහරිස්සති වා. අථ ඛො මාගන්දිය, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්රාහ්මණා වා විගතපිපාසා අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා විහංසු{1} වා, විහරන්ති වා, විහරිස්සන්ති වා. සබ්බෙ තෙ කාමානංයෙව සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා කාමතණ්හං පහාය කාමපරිළාහං පටිවිනොදෙත්වා විගතපිපාසා අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා විහංසු{1} වා, විහරන්ති වා, විහරිස්සන්ති වාති.
අථ ඛො භගවා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි:
ආරොග්යපරමා ලාභා නිබ්බානං පරමං සුඛං, අට්ඨඞ්ගිකො ච මග්ගානං ඛෙමං අමතගාමිනන්ති.
එවං වුත්තෙ මාගන්දියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: ‘අච්ඡරියං භො ගොතම, අබ්භුතං භො ගොතම, යාව සුභාසිතඤ්චිදං භොතා ගොතමෙන:
‘ආරොග්යපරමා ලාභා නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති.
මයාපි ඛො එතං භො ගොතම සුතං පුබ්බකානං පරිබ්බාජකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං:
‘ආරොග්යපරමා ලාභා නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති,
තයිදං භො ගොතම සමෙතීති.
යම්පන තෙ එතං මාගන්දිය, සුතං පුබ්බකානං පරිබ්බාජකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං:
‘ආරොග්යපරමා ලාභා නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති,
‘කතමන්තං ආරොග්යං, කතමන්තං නිබ්බාන’න්ති. එවං වුත්තෙ මාගන්දියො පරිබ්බාජකො සකානෙව සුදං ගත්තානි පාණිනා අනොමජ්ජති. ඉදන්තං භො ගොතම ආරොග්යං, ඉදන්තං නිබ්බානං. අහං හි භො ගොතම එතරහි අරොගො සුඛී, න මං කිඤ්චි ආබාධයතී’ති.
සෙය්යථාපි මාගන්දිය, ජච්චන්ධො පුරිසො, සො න පස්සෙය්ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය මඤ්ජෙට්ඨකානි{1} රූපානි, න පස්සෙය්ය සමවිසමං, න පස්සෙය්ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්ය චන්දිමසුරියෙ. සො සුණෙය්ය චක්ඛුමතො භාසමානස්ස: ‘ඡෙකං වත භො ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචීන්ති{2}. සො ඔදාතපරියෙසනං චරෙය්ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො{3} පුරිසො තෙලමසිකතෙන{4} සාහුළචීවරෙන{5} වඤ්චෙය්ය: ඉදන්තෙ අම්භො පුරිස ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචීන්ති.{2} සො තං පටිගණ්හෙය්ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්ය, පාරුපිත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්ය: ‘ඡෙකං වත භො ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචි’න්ති. තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය, අපි නු සො ජච්චන්ධො පුරිසො ජානන්තො පස්සන්තො අමුං තෙලමසිකතං සාහුළචීවරං පටිගණ්හෙය්ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්ය, පාරුපිත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්ය: ‘ඡෙකං වත භො ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචි’න්ති, උදාහු චක්ඛුමතො සද්ධායාති. අජානන්තො හි භො ගොතම අපස්සන්තො සො ජච්චන්ධො පුරිසො අමුං තෙලමසිකතං සාහුළචීවරං පටිගණ්හෙය්ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්ය, පාරුපිත්වා අත්තමනො අත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙය්ය: ඡෙකං වත භො ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචින්ති, චක්ඛුමතො සද්ධායාති. එවමෙව ඛො මාගන්දිය, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා, අජානන්තා ආරොග්යං, අපස්සන්තා නිබ්බානං. අථ ච පනි’මං ගාථං භාසන්ති.
‘ආරොග්යපරමා ලාභා නිබ්බානං පරමං සුඛ’න්ති.
පුබ්බකෙහෙසා මාගන්දිය, අරහන්තෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි ගාථා භාසිතා.
‘ආරොග්යපරමා ලාභා නිබ්බානං පරමං සුඛං, අට්ඨඞ්ගිකො ච මග්ගානං ඛෙමං අමතගාමින’න්ති.
සා එතරහි අනුපුබ්බෙන පුථුජ්ජනගතා. අයං ඛො පන මාගන්දිය, කායො රොගභූතො ගණ්ඩභූතො සල්ලභූතො අඝභූතො ආබාධභූතො. සො ත්වං ඉමං කායං රොගභූතං ගණ්ඩභූතං සල්ලභූතං අඝභූතං ආබාධභූතං ‘ඉදං තං භො ගොතම ආරොග්යං ඉදං තං නිබ්බාන’න්ති වදෙසි. තං හි තෙ මාගන්දිය, අරියං චක්ඛුං නත්ථි යෙන ත්වං අරියෙන චක්ඛුනා ආරොග්යං ජානෙය්යාසි, නිබ්බානං පස්සෙය්යාසීති.
එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස, පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං, යථාහං ආරොග්යං ජානෙය්යං, නිබ්බානං පස්සෙය්ය’න්ති.
සෙය්යථාපි මාගන්දිය, ජච්චන්ධො පුරිසො, සො න පස්සෙය්ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය මඤ්ජෙට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය සමවිසමං, න පස්සෙය්ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්ය චන්දිමසුරියෙ. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්ය. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම න චක්ඛූනි උප්පාදෙය්ය, න චක්ඛූනි විසොධෙය්ය. තං කිං මඤ්ඤසි මාගන්දිය, නනු සො වෙජ්ජො යාවදෙව කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’ති. එවං භො ගොතම. ‘එවමෙව ඛො මාගන්දිය, අහඤ්චෙව{1} තෙ ධම්මං දෙසෙය්යං ඉදන්තං ආරොග්යං, ඉදන්තං නිබ්බානන්ති. සො ත්වං ආරොග්යං න ජානෙය්යාසි, නිබ්බානං න පස්සෙය්යාසි. සො මමස්ස කිලමථො, සා මමස්ස විහෙසා’ති.
එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස, පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං, යථාහං ආරොග්යං ජානෙය්යං නිබ්බානං පස්සෙය්යන්ති.
සෙය්යථාපි මාගන්දිය, ජච්චන්ධො පුරිසො, සො න පස්සෙය්ය කණ්හසුක්කානි රූපානි, න පස්සෙය්ය නීලකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය පීතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය ලොහිතකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය මඤ්ජෙට්ඨකානි රූපානි, න පස්සෙය්ය සමවිසමං, න පස්සෙය්ය තාරකරූපානි, න පස්සෙය්ය චන්දිමසුරියෙ. සො සුණෙය්ය චක්ඛුමතො භාසමානස්ස ‘ඡෙකං වත භො ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචි’න්ති. සො ඔදාතපරියෙසනං චරෙය්ය. තමෙනඤ්ඤතරො පුරිසො තෙලමසිකතෙන සාහුළචීවරෙන{2} වඤ්චෙය්ය, ඉදන්තෙ අම්භො පුරිස ඔදාතං වත්ථං අභිරූපං නිම්මලං සුචි’න්ති. සො තං පටිගණ්හෙය්ය, පටිග්ගහෙත්වා පාරුපෙය්ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො භෙසජ්ජං කරෙය්ය: උද්ධවිරෙචනං{3} අධොවිරෙචනං අඤ්ජනං පච්චඤ්ජනං නත්ථුකම්මං. සො තං භෙසජ්ජං ආගම්ම චක්ඛූනි උප්පාදෙය්ය, චක්ඛූනි විසොධෙය්ය. තස්ස සහ චක්ඛුප්පාදා යො අමුස්මිං තෙලමසිකතෙ සාහුළචීවරෙ ඡන්දරාගො, සො පහීයෙථ. තඤ්ච නං පුරිසං අමිත්තතොපි දහෙය්ය. පච්චත්ථිකතොපි දහෙය්ය. අපි ච ජීවිතා වොරොපෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්ය, ‘දීඝරත්තං වත භො අහං ඉමිනා පුරිසෙන තෙලමසිකතෙන සාහුළචීවරෙන නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො. ‘ඉදන්තෙ අම්භො පුරිස ඔදාතං වත්ථං ඡෙකං අභිරූපං{4} නිම්මලං සුචින්ති. එවමෙව ඛො මාගන්දිය, අහඤ්චෙව තෙ ධම්මං දෙසෙය්යං: ‘ඉදන්තං ආරොග්යං, ඉදන්තං නිබ්බාන’න්ති. සො ත්වං ආරොග්යං ජානෙය්යාසි, නිබ්බානං පස්සෙය්යාසි. තස්ස තෙ සහ චක්ඛුප්පාදා යො පඤ්චසුපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගො, සො පහීයෙථ, අපි ච තෙ එවමස්ස දීඝරත්තං වත භො අහං ඉමිනා චිත්තෙන නිකතො වඤ්චිතො පලුද්ධො, අහං හි රූපංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං,
වෙදනංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, සඤ්ඤංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, සඞ්ඛාරෙයෙව උපාදියමානො උපාදියිං, විඤ්ඤාණංයෙව උපාදියමානො උපාදියිං. තස්ස මෙ උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’ති.
එවං පසන්නො අහං භොතො ගොතමස්ස: පහොති මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතුං, යථාහං ඉමම්හා ආසනා අනන්ධො වුට්ඨහෙය්ය’න්ති.
තෙන හි ත්වං මාගන්දිය, සප්පුරිසෙ භජෙය්යාසි, යතො ඛො ත්වං මාගන්දිය, සප්පුරිසෙ භජිස්සසි, තතො ත්වං මාගන්දිය, සද්ධම්මං සොස්සසි. යතො ඛො ත්වං මාගන්දිය, සද්ධම්මං සොස්සසි, තතො ත්වං මාගන්දිය, ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජිස්සසි. යතො ඛො ත්වං මාගන්දිය, ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජිස්සසි, තතො ත්වං මාගන්දිය, සාමංයෙව ඤස්සසි, සාමං දක්ඛිසි.{1} ඉමෙ රොගා ගණ්ඩා සල්ලා, ඉධ රොගා ගණ්ඩා සල්ලා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති. තස්ස මෙ උපාදානනිරොධා භවනිරොධො, භවනිරොධා ජාතිනිරොධො, ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති, එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’ති.
එවං වුත්තෙ මාගන්දියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතම, සෙය්යථාපි භො ගොතම නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛින්තීති. එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්යං උපසම්පද’න්ති.
යො ඛො මාගන්දිය, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති, චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති, උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අපි ච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතාති.
සචෙ භන්තෙ අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛන්තා පබ්බජ්ජං ආකඞ්ඛන්තා උපසම්පදං, චත්තාරො මාසෙ පරිවසන්ති, චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති. උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි. චතුන්නං මං වස්සානං අච්චයෙන ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු, උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායාති.
අලත්ථ ඛො මාගන්දියො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනායස්මා මාගන්දියො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො න චිරස්සෙව යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච ඛො පනායස්මා මාගන්දියො අරහතං අහොසීති.
මාගන්දියසුත්තං පඤ්චමං.{1}
2. 3. 6.
සන්දක සුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො පිලක්ඛගුහායං පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි පරිබ්බාජකසතෙහි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සායන්හසමයං පතිසල්ලානා වුට්ඨිතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘ආයාමාවුසො යෙන දෙවකටසොබ්භො{1} තෙනුපසඞ්කමිස්සාම ගුහාදස්සනායා’ති. එවමාවුසොති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන දෙවකටසොබ්භො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං නිසින්නො හොති උන්නාදිනියා උච්චාසද්දමහාසද්දාය{2} අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තියා. සෙය්යථිදං: රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං පුරිසකථං{3} සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වා.
අද්දසා ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සකං පරිසං සණ්ඨපෙසි{4} අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ, අයං සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො ආගච්ඡති සමණො ආනන්දො. යාවතා ඛො පන සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා කොසම්බියං පටිවසන්ති අයං තෙසං අඤ්ඤතරො සමණො ආනන්දො. අප්පසද්දකාමා ඛො පන තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දවිනීතා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදිනො, අප්පෙවනාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්යා’ති. අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං.
අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන සන්දකො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච: එතු ඛො භවං ආනන්දො, ස්වාගතං{5} භොතො ආනන්දස්ස. චිරස්සං ඛො භවං ආනන්දො ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය,
නිසීදතු භවං ආනන්දො, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්තන්ති. නිසීදි ඛො ආයස්මා ආනන්දො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. සන්දකොපි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සන්දකං පරිබ්බාජකං ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච: ‘කායනුත්ථ සන්දක, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරා කථා විප්පකතා’ති. තිට්ඨතෙසා භො ආනන්ද කථා, යාය මයං එතරහි කථාය සන්නිසින්නා. නෙසා භොතො ආනන්දස්ස කථා දුල්ලභා භවිස්සති පච්ඡාපි සවණාය. සාධු වත භවන්තංයෙව ආනන්දං පටිභාතු සකෙ ආචරියකෙ ධම්මී කථා’ති. තෙන හි සන්දක සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමී’ති. එවං භොති ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච:
‘චත්තාරොමෙ සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන අබ්රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා, චත්තාරි ච අනස්සාසිකානි බ්රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වසන්තො වා{1} න ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසල’න්ති.
කතමෙ පන තෙ භො ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වසන්තො වා{1} න ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති:
ඉධ සන්දක, එකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි: ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති, චාතුම්මහාභූතිකො{2} අයං පුරිසො යදා කාලං කරොති පඨවී පඨවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති. ආපො ආපොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති , ආකාසං ඉන්ද්රියානි සඞ්කමන්ති, ආසන්දිපඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති, යාව ආළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති, කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති, භස්සන්තාහුතියො දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං තෙසං තුච්ඡං මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති, බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති විනස්සන්ති න හොන්ති පරම්මරණා’ති. තත්ර සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි. ‘නත්ථි දින්නං නත්ථි යිට්ඨං නත්ථි හුතං නත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො නත්ථි අයං ලොකො නත්ථි පරො ලොකො නත්ථි මාතා නත්ථි පිතා නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා නත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා, යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති, චාතුම්මහාභූතිකො අයං පුරිසො, යදා කාලං කරොති පඨවී පඨවීකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආපො ආපොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, තෙජො තෙජොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති,
වායො වායොකායං අනුපෙති අනුපගච්ඡති, ආකාසං ඉන්ද්රියානි සඞ්කමන්ති. ආසන්දි පඤ්චමා පුරිසා මතං ආදාය ගච්ඡන්ති, යාව ආළාහනා පදානි පඤ්ඤායන්ති, කාපොතකානි අට්ඨීනි භවන්ති, භස්සන්තාහුතියො, දත්තුපඤ්ඤත්තං යදිදං දානං, තෙසං තුච්ඡං මුසා විලාපො යෙ කෙචි අත්ථිකවාදං වදන්ති, බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජන්ති, විනස්සන්ති, න හොන්ති පරම්මරණාති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අබ්බුසිතෙන{1} මෙ එත්ථ වුසිතං, උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි: ‘උභො කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජිස්සාමි විනස්සිස්සාම, න භවිස්සාම පරම්මරණා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං, යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි අභිසම්පරායං, සොහං කිංජානන්තො කිංපස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්රහ්මචරියං චරිස්සාමි, සො අබ්රහ්මචරියවාසො අය’න්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො සන්දක තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමො අබ්රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය, වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි: ‘කරතො{2} කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචයතො{3} සොචයතො සොචාපයතො කිලමතො කිලමාපයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසාභණතො, කරතො{2} න කරීයති පාපං ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පඨවියා පාණෙ එකමංසඛලං{4} එකමංසපුඤ්ජං{5} කරෙය්ය, නත්ථි තතො නිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචෙන්තො{6} නත්ථි තතො නිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො, උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්ය දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යාජෙන්තො{7} නත්ථි තතො නිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො, දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො’ති.
තත්ර සන්දක විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: ‘කරතො කාරයතො ඡින්දතො ඡෙදාපයතො පචතො පාචයතො සොචයතො කිලමයතො ඵන්දතො ඵන්දාපයතො පාණමතිපාතයතො අදින්නං ආදියතො සන්ධිං ඡින්දතො නිල්ලොපං හරතො එකාගාරිකං කරොතො පරිපන්ථෙ තිට්ඨතො පරදාරං ගච්ඡතො මුසාභණතො කරතො න කරීයති පාපං. ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙන යො ඉමිස්සා පඨවියා පාණෙ එකමංසඛලං එකමංසපුඤ්ජං කරෙය්ය, නත්ථි තතො නිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. දක්ඛිණඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්ය හනන්තො ඝාතෙන්තො ඡින්දන්තො ඡෙදාපෙන්තො පචන්තො පාචෙන්තො නත්ථි තතො නිදානං පාපං, නත්ථි පාපස්ස ආගමො. උත්තරඤ්චෙපි ගඞ්ගාය තීරං ගච්ඡෙය්ය දදන්තො දාපෙන්තො යජන්තො යාජෙන්තො නත්ථි තතො නිදානං පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමො, දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙන නත්ථි පුඤ්ඤං, නත්ථි පුඤ්ඤස්ස ආගමොති.
සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අබ්බුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා යො චාහං න වදාමි, ‘උභින්නං කුරුතං න කරීයති පාප’න්ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං, යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි අභිසම්පරායං. සොහං කිංජානන්තො කිංපස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්රහ්මචරියං චරිස්සාමි, සො ‘අබ්රහ්මචරියවාසො අයන්ති’ ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති.{1} අයං ඛො සන්දක තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියො අබ්රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය, වසන්තො වා න ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි: ‘නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං සඞ්කිලෙසාය, අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සඞ්කිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා, අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං නත්ථි විරියං නත්ථි පුරිසත්ථාමො නත්ථි පුරිසපරක්කමො, සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවිරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්සෙවාභිජාතිසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති.
තත්ර සන්දක විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: ‘අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං සඞ්කිලෙසාය. අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා සඞ්කිලිස්සන්ති. නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා. අහෙතූ අප්පච්චයා සත්තා විසුජ්ඣන්ති. නත්ථි බලං නත්ථි විරියං නත්ථි පුරිසත්ථාමො නත්ථි පුරිසපරක්කමො, සබ්බෙ සත්තා සබ්බෙ පාණා සබ්බෙ භූතා සබ්බෙ ජීවා අවසා අබලා අවිරියා නියතිසඞ්ගතිභාවපරිණතා ඡස්සෙවාභිජාතිසු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්තී’ති. සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං, අබ්බුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යොචාහං න වදාමි, උභො අහෙතූ අප්පච්චයා විසුජ්ඣිස්සාමා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං යොහං පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි අභිසම්පරායං. සොහං කිංජානන්තො කිංපස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්රහ්මචරියං චරිස්සාමි. සො අබ්රහ්මචරියවාසො අය’න්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. අයං ඛො සන්දක තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියො අබ්රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක ඉධෙකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි: ‘සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති න විපරිනමන්ති.{1} නාඤ්ඤමඤ්ඤං ව්යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත: පඨවීකායො ආපොකායො තෙජොකායො වායොකායො සුඛෙ දුක්ඛෙ ජීවෙ සත්තිමෙ. ඉමෙ සත්ත කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිනමන්ති,{1} නාඤ්ඤමඤ්ඤං ව්යාබාධෙන්ති, නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. තත්ථ නත්ථි හන්තා වා ඝාතෙතා වා සොතා වා සාවෙතා වා විඤ්ඤාතා වා විඤ්ඤාපෙතා වා. යෙපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති. න කොචි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති. සත්තන්නං ත්වෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපතති.
චුද්දස ඛො පනිමානි යොනිපමුඛසතසහස්සානි සට්ඨිඤ්ච සතානි ඡ ච සතානි. පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි තීණි ච කම්මානි කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච, ද්වට්ඨි පටිපදා, ද්වට්ඨන්තරකප්පා, ඡළාභිජාතියො, අට්ඨපුරිසභූමියො, එකූනපඤ්ඤාස ආජීවසතෙ,{1} එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගාවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංස රජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා,{2} සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා,{3} සත්ත සරා, සත්ත පවුටා,{4} සත්ත පපාතා, සත්ත පපාතසතානි, සත්තසුපිනා, සත්තසුපිනසතානි, චුල්ලාසීතිමහාකප්පුනො{5} සතසහස්සානි, යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති. තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි, පරිපක්කං වා කම්මං ඵුස්ස ඵුස්ස බ්යන්තීකරිස්සාමීති{6}. හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ, පරියන්තකටෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ, නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති, එවමෙවං බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ චා සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්තීති.
තත්ර සන්දක විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: අයං ඛො භවං සත්ථා එවංවාදී එවංදිට්ඨි: සත්තිමෙ කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිනමන්ති, නාඤ්ඤමඤ්ඤං ව්යාබාධෙන්ති, නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. කතමෙ සත්ත: පඨවීකායො ආපොකායො තෙජොකායො වායොකායො සුඛෙ දුක්ඛෙ ජීවෙ සත්තිමෙ. ඉමෙ සත්ත කායා අකටා අකටවිධා අනිම්මිතා අනිම්මාතා වඤ්ඣා කූටට්ඨා එසිකට්ඨායිට්ඨිතා. තෙ න ඉඤ්ජන්ති, න විපරිනමන්ති, නාඤ්ඤමඤ්ඤං ව්යාබාධෙන්ති. නාලං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුඛාය වා දුක්ඛාය වා සුඛදුක්ඛාය වා. තත්ථ නත්ථි හන්තා වා ඝාතෙතා වා සොතා වා සාවෙතා වා විඤ්ඤාතා වා විඤ්ඤාපෙතා වා යොපි තිණ්හෙන සත්ථෙන සීසං ඡින්දති, න කොචි කඤ්චි ජීවිතා වොරොපෙති, සත්තන්නං යෙව කායානමන්තරෙන සත්ථං විවරමනුපතති.
චුද්දස ඛො පනිමානි යොනි පමුඛසතසහස්සානි සට්ඨි ච සතානි ඡ ච සතානි පඤ්ච ච කම්මුනො සතානි පඤ්ච ච කම්මානි තීණි ච කම්මානි කම්මෙ ච අඩ්ඪකම්මෙ ච ද්වට්ඨිපටිපදා ද්වට්ඨන්තරකප්පා ඡළාභිජාතියො අට්ඨ පුරිසභූමියො එකූනපඤ්ඤාස ආජීවසතෙ{1}, එකූනපඤ්ඤාස පරිබ්බාජකසතෙ, එකූනපඤ්ඤාස නාගාවාසසතෙ, වීසෙ ඉන්ද්රියසතෙ, තිංසෙ නිරයසතෙ, ඡත්තිංස රජොධාතුයො, සත්ත සඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත අසඤ්ඤීගබ්භා, සත්ත නිගණ්ඨිගබ්භා, සත්ත දෙවා, සත්ත මානුසා, සත්ත පෙසාචා, සත්ත සරා, සත්ත පවුටා, සත්ත පපාතා, සත්ත පපාතසතානි, සත්ත සුපිනා, සත්ත සුපිනසතානි, චුල්ලාසීති මහාකප්පුනො සතසහස්සානි. යානි බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති.
තත්ථ නත්ථි ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්රහ්මචරියෙන වා අපරිපක්කං වා කම්මං පරිපාචෙස්සාමි, පරිපක්කං වා ඵුස්ස ඵුස්ස ව්යන්තීකරිස්සාමීති. හෙවං නත්ථි දොණමිතෙ සුඛදුක්ඛෙ, පරියන්තකටෙ සංසාරෙ, නත්ථි හායනවඩ්ඪනෙ නත්ථි උක්කංසාවකංසෙ. සෙය්යථාපි නාම සුත්තගුළෙ ඛිත්තෙ නිබ්බෙඨියමානමෙව පලෙති. එවමෙවං බාලෙ ච පණ්ඩිතෙ ච සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්තී’ති.
සචෙ ඉමස්ස භොතො සත්ථුනො සච්චං වචනං, අකතෙන මෙ එත්ථ කතං අබ්බුසිතෙන මෙ එත්ථ වුසිතං. උභොපි මයං එත්ථ සමසමා සාමඤ්ඤං පත්තා, යො චාහං න වදාමි: උභො සන්ධාවිත්වා සංසරිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සාමා’ති. අතිරෙකං ඛො පනිමස්ස භොතො සත්ථුනො නග්ගියං මුණ්ඩියං උක්කුටිකප්පධානං කෙසමස්සුලොචනං, යොහං පුත්තසම්බාධසයනං{1} අජ්ඣාවසන්තො කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තො මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙන්තො ජාතරූපරජතං සාදියන්තො ඉමිනා භොතා සත්ථාරා සමසමගතිකො භවිස්සාමි අභිසම්පරායං. සොහං කිංජානන්තො කිං පස්සන්තො ඉමස්මිං සත්ථරි බ්රහ්මචරියං චරිස්සාමි. සො අබ්රහ්මචරියවාසො අයන්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති අයං ඛො සන්දක තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථො අබ්රහ්මචරියවාසො අක්ඛාතො යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වසන්තො චා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං. ඉමෙ ඛො තෙ සන්දක තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්රහ්මචරියවාසා අක්ඛාතා යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වෙසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති.
අච්ඡරියං භො ආනන්ද, අබ්භුතං භො ආනන්ද, යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරො අබ්රහ්මචරියවාසා වසමානා අබ්රහ්මචරියවාසාති අක්ඛාතා යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය, වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති.
කතමානි පන තානි භො ආනන්ද, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති:
ඉධ සන්දක එකච්චො සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති: චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතන්ති. සො සුඤ්ඤම්පි අගාරං පවිසති, පිණ්ඩම්පි න ලභති, කුක්කුරොපි ඩසති,{1} චණ්ඩෙනපි හත්ථිනා සමාගච්ඡති, චණ්ඩෙනපි අස්සෙන සමාගච්ඡති, චණ්ඩෙනපි ගොණෙන සමාගච්ඡති, ඉත්ථියාපි පුරිසස්සපි නාමම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡති, ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡති. සො කිමිදන්ති පුට්ඨො සමානො සුඤ්ඤං මෙ අගාරං පවිසිතබ්බං අහොසි, තෙන පාවිසිං. පිණ්ඩං ෙම අලද්ධබ්බං අහොසි, තෙන නාලත්ථං. කුක්කුරෙන ඩසිතබ්බං අහොසි, තෙනම්හි දට්ඨො. චණ්ඩෙන හත්ථිනා සමාගන්තබ්බං අහොසි, තෙන සමාගමං.{2} චණ්ඩෙන අස්සෙන සමාගන්තබ්බං අහොසි, තෙන සමාගමං. චණ්ඩෙන ගොණෙන සමාගන්තබ්බං අහොසි, තෙන සමාගමං. ඉත්ථියාපි පුරිසස්සපි නාමම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි, තෙන පුච්ඡිං. ගාමස්සපි නිගමස්සපි නාමම්පි මග්ගම්පි පුච්ඡිතබ්බං අහොසි, තෙනාපුච්ඡින්ති. තත්ර සන්දක විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: ‘අයං ඛො භවං සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී -පෙ- අහොසි. තෙනාපුච්ඡින්ති. සො අනුස්සාසිකං ඉදං බ්රහ්මචරියන්ති, ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පඨමං අනස්සාසිකං බ්රහ්මචරියං අක්ඛාතං, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය, වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා අනුස්සවිකො හොති අනුස්සවසච්චො. සො අනුස්සවෙන ඉතිහිතිහ පරම්පරාය පිටකසම්පදාය ධම්මං දෙසෙති. අනුස්සවිකස්ස ඛො පන සන්දක, සත්ථුනො අනුස්සවසච්චස්ස සුස්සුතම්පි හොති, දුස්සුතම්පි හොති. අඤ්ඤථාපි හොති. අඤ්ඤථාපි හොති. යත්ර සන්දක විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අනුස්සවිකො අනුස්සවසච්චො. සො අනුස්සවෙන ඉතිහිතිහ පරම්පරාය පිටකසම්පදාය ධම්මං දෙසෙති, අනුස්සවිකස්ස ඛො පන සත්ථුනො අනුස්සවසච්චස්ස සුස්සුතම්පි හොති, දුස්සුතම්පි හොති, තථාපි හොති, අඤ්ඤථාපි හොති. සො අනස්සාසිකං ඉදං බ්රහ්මචරියන්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො සන්දක තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දුතියං අනස්සාසිකං බ්රහ්මචරියං අක්ඛාතං, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා තක්කී හොති වීමංසී. සො තක්කපරියාහතං වීමංසානුචරිතං සයම්පටිභානං ධම්මං දෙසෙති. තක්කිස්ස ඛො පන සන්දක, සත්ථුනො වීමංසිස්ස සුතක්කිතම්පි හොති, දුත්තක්කිතම්පි හොති, තථාපි හොති, අඤ්ඤථාපි හොති. තත්ර සන්දක විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: අයං ඛො භවං සත්ථා තක්කී වීමංසී. සො තක්කපරියාහතං වීමංසානුචරිතං සයම්පටිභානං ධම්මං දෙසෙති. තක්කිස්ස ඛො පන සත්ථුනො වීමංසිස්ස සුතක්කිතම්පි හොති, දුත්තක්කිතම්පි හොති, තථාපි හොති, අඤ්ඤථාපි හොති. සො අනස්සාසිකං ඉදං බ්රහ්මචරියන්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තතියං අනස්සාසිකං බ්රහ්මචරියං අක්ඛාතං යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය. වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක, ඉධෙකච්චො සත්ථා මන්දො හොති මොමූහො. සො මන්දත්තා මොමූහත්තා තථා තථා{1} පඤ්හං පුට්ඨො සමානො වාචා වික්ඛෙපං ආපජ්ජති අමරාවික්ඛෙපං, එවම්පි{2} මෙ නො, තථාපි{3} මෙ නො, අඤ්ඤථාපි{4} මෙ නො, නොතිපි මෙ නො, නො නොතිපි මෙ නොති. තත්ර සන්දක, විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති. අයං ඛො භවං සත්ථා මන්දො මොමූහො, සො මන්දත්තා මොමූහත්තා තථා තථා පඤ්හං පුට්ඨො සමානො වාචාවික්ඛෙපං ආපජ්ජති අමරාවික්ඛෙපං. එවම්පි{2} මෙ නො, තථාපි{3} මෙ නො, අඤ්ඤථාපි{4} මෙ නො, නොතිපි මෙ නො, නො නො තිපි මෙ නොති. සො අනස්සාසිකං ඉදං බ්රහ්මචරියන්ති ඉති විදිත්වා තස්මා බ්රහ්මචරියා නිබ්බිජ්ජ පක්කමති. ඉදං ඛො සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චතුත්ථං අනස්සාසිකං බ්රහ්මචරියං අක්ඛාතං, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය, වසන්තො චා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
ඉමානි ඛො සන්දක, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්රහ්මචරියානි අක්ඛාතානි, යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති.
අච්ඡරියං භො ආනන්ද, අබ්භුතං භො ආනන්ද, යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානෙව බ්රහ්මචරියානි අනස්සාසිකානි බ්රහ්මචරියානීති අක්ඛාතානි. යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං න වසෙය්ය, වසන්තො වා නාරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං. සො පන සො භො ආනන්ද, සත්ථා කිංවාදී කිමක්ඛායී යත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති.
ඉධ සන්දක, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං -පෙ- සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති -පෙ- මජ්ඣෙකල්යාණං -පෙ- බ්රහ්මචරියං පකාසෙති. තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. -පෙ- සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො{5} සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරං විසෙසං{6} අධිගච්ඡති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරං විසෙසං{1} අධිගච්ඡති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති -පෙ- තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරං විසෙසං අධිගච්ඡති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
පුන චපරං සන්දක, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යස්මිං ඛො සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරං විසෙසං{1} අධිගච්ඡති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. සෙය්යථිදං: එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො -පෙ- ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙ නිවාසං අනුස්සරති. යස්මිං ඛො සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරං විසෙසං අධිගච්ඡති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උප්පජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. යස්මිං ඛො සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරං විසෙසං අධිගච්ඡති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලං.
සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං පජානාති. අයං දුක්ඛසමුදයොති යථාභූතං පජානාති. අයං දුක්ඛනිරොධොති යථාභූතං පජානාති. අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති යථාභූතං පජානාති. ඉමෙ ආසවාති යථාභූතං පජානාති. අයං ආසවසමුදයොති යථාභූතං පජානාති. අයං ආසවනිරොධොති යථාභූතං පජානාති. අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදාති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති. යස්මිං ඛො සන්දක, සත්ථරි සාවකො එවරූපං උළාරං විසෙසං අධිගච්ඡති. තත්ථ විඤ්ඤූ පුරිසො සසක්කං බ්රහ්මචරියං වසෙය්ය, වසන්තො වා ආරාධෙය්ය ඤායං ධම්මං කුසලන්ති.
යො පන සො භො ආනන්ද, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසඤ්ඤොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. පරිභුඤ්ජෙය්ය සො කාමෙති.
යො සො සන්දක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසඤ්ඤොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. අභබ්බො සො පඤ්චඨානානි අජ්ඣාචරිතුං: අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු අදින්නං ථෙය්යසඞ්ඛාතං ආදාතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු මෙථුනං ධම්මං පතිසෙවෙතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සම්පජානමුසා භාසිතුං, අභබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සන්නිධිකාරකං කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං සෙය්යථාපි පුබ්බෙ අගාරියභූතො. යො සො සන්දක, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසඤ්ඤොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. අභබ්බො සො ඉමානි පඤ්චඨානානි අජ්ඣාචරිතු’න්ති.
යො පන සො භො ආනන්ද, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසඤ්ඤොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතං: ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති.
තෙන හි සන්දක, උපමන්තෙ කරිස්සාමි, උපමායපිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. සෙය්යථාපි සන්දක, පුරිසස්ස හත්ථපාදා ඡින්නා, තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඡින්නා ච හත්ථපාදා. අපි ච ඛො පන තං පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති: ඡින්නා මෙ හත්ථපාදාති. එවමෙව ඛො සන්දක, යො සො භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසඤ්ඤොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස චරතො චෙව තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඛීණාච ආසවා. අපි ච ඛො නං පච්චවෙක්ඛමානො ජානාති: ඛීණා මෙ ආසවාති.
කීව බහුකා පන භො ආනන්ද, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ නිය්යාතාරොති. ‘න ඛො සන්දක, එකං යෙව සතං න ද්වෙ සතානි න තීණි සතානි න චත්තාරි සතානි න පඤ්ච සතානි. අථ ඛො භිය්යොව යෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ නිය්යාතාරො’ති. අච්ඡරියං භො ආනන්ද, අබ්භුතං භො ආනන්ද, න ච නාම සධම්මොක්කංසනා භවිස්සති, න පරධම්මාවසාදනා{1} ආයතනෙ ච ධම්මදෙසනා. තාව බහුකා ච නිය්යාතාරො පඤ්ඤායිස්සන්ති. ඉමෙ පනා’ජීවකා පුත්තමතාය පුත්තා. අත්තානඤ්චෙව උක්කංසෙන්ති, පරෙ ච වම්භෙන්ති. තයො චෙව නිය්යාතාරො පඤ්ඤපෙන්ති. සෙය්යථිදං: ‘නන්දං වච්ඡං, කිසං සඞ්කිච්චං, මක්ඛලිගොසාල’න්ති.
අථ ඛො සන්දකො පරිබ්බාජකො සකං පරිසං ආමන්තෙසි: ‘චරන්තු භොන්තො සමණෙ ගොතමෙ බ්රහ්මචරියවාසො, නදානි සුකරං අම්හෙහි ලාභසක්කාරසිලොකෙ පරිච්චජිතු’න්ති. ඉතිහිදං සන්දකො පරිබ්බාජකො සකං පරිසං උය්යොජෙසි භගවති බ්රහ්මචරියෙති.