20. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය ආදිත්තං තිණුක්කං ආදාය. සො එවං වදෙය්ය: අහං ඉමාය ආදිත්තාය තිණුක්කාය ගඞ්ගං නදිං සන්තාපෙස්සාමි සම්පරිතාපෙස්සාමීති. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ: අපි නු සො පුරිසො ආදිත්තාය තිණුක්කාය ගඞ්ගං නදිං සන්තාපෙය්ය සම්පරිතාපෙය්යාති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’. තං කිස්ස හෙතු? ‘ගඞ්ගා හි භන්තෙ නදී ගම්භීරා අප්පමෙය්යා. සා න සුකරා ආදිත්තාය තිණුක්කාය සන්තාපෙතුං සම්පරිතාපෙතුං. යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’ති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චිමෙ වචනපථා, යෙහි වො පරෙ වදමානා වදෙය්යුං කාලෙන වා අකාලෙන -පෙ- තදාරම්මණඤ්ච සබ්බාවන්තං ලොකං ගඞ්ගාසමෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්යාපජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරිස්සාමාති. එවං හි වො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බං.
21. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ බිළාරභස්තා මද්දිතා සුමද්දිතා සුපරිමද්දිතා මුදුකා තුලිනී ඡින්නසස්සරා ඡින්නභබ්භරා,{4} අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය කට්ඨං වා කඨලං වා ආදාය, සො එවං වදෙය්ය: අහං ඉමං බිළාරභස්තං මද්දිතං සුමද්දිතං සුපරිමද්දිතං මුදුකං තුලිනිං ඡින්නසස්සරං ඡින්නබබ්භරං කට්ඨෙන වා කඨලෙන වා සරසරං කරිස්සාමි භරභරං කරිස්සාමීති.
22. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො අමුං බිළාරභස්තං මද්දිතං සුමද්දිතං සුපරිමද්දිතං මුදුකං තුලිනිං ඡින්නසස්සරං ඡින්නභබ්භරං කට්ඨෙන වා කඨලෙන වා සරසරං කරෙය්ය භරභරං කරෙය්යාති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’. තං කිස්ස හෙතු? ‘අසු හි{1} භන්තෙ, බිළාරභස්තා මද්දිතා සුමද්දිතා සුපරිමද්දිතා මුදුකා තුලිනී ඡින්නසස්සරා ඡින්නභබ්භරා, සා න සුකරා කට්ඨෙන වා කඨලෙන වා සරසරං කාතුං භරභරං කාතුං. යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’ති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චිමෙ වචනපථා යෙහි වො පරෙ වදමානා වදෙය්යුං: කාලෙන වා අකාලෙන වා, භූතෙන වා අභූතෙන වා, සණ්හෙන වා ඵරුසෙන වා, අත්ථසංහිතෙන වා අනත්ථසංහිතෙන වා, මෙත්තචිත්තා වා දොසන්තරා වා. කාලෙන වා භික්ඛවෙ පරෙ වදමානා වදෙය්යුං අකාලෙන වා. භූතෙන වා භික්ඛවෙ පරෙ වදමානා වදෙය්යුං අභූතෙන වා. සණ්හෙන වා භික්ඛවෙ පරෙ වදමානා වදෙය්යුං ඵරුසෙන වා. අත්ථසංහිතෙන වා භික්ඛවෙ පරෙ වදමානා වදෙය්යුං අනත්ථසංහිතෙන වා. මෙත්තචිත්තා වා භික්ඛවෙ පරෙ වදමානා වදෙය්යුං දොසන්තරා වා. තත්රාපි වො භික්ඛවෙ එවං සික්ඛිතබ්බං: “න චෙව නො චිත්තං විපරිණතං භවිස්සති. න ච පාපිකං වාචං නිච්ඡාරෙස්සාම. හිතානුකම්පී ච විහරිස්සාම මෙත්තචිත්තා න දොසන්තරා. තඤ්ච පුග්ගලං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා ඵරිත්වා විහරිස්සාම. තදාරම්මණඤ්ච සබ්බාවන්තං ලොකං බිළාරභස්තාසමෙන{2} චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්යාපජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරිස්සාමා”ති. එවං හි වො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බං.
23. උභතොදණ්ඩකෙන පි චෙ{3} භික්ඛවෙ කකචෙන චොරා ඔචරකා{4} අඞ්ගමඞ්ගානි ඔකන්තෙය්යුං, තත්රාපි යො මනො පදූසෙය්ය, න මෙ සො තෙන සාසනකරො. තත්රාපි වො{5} භික්ඛවෙ එවං සික්ඛිතබ්බං: “න චෙව නො චිත්තං විපරිණතං භවිස්සති. න ච පාපිකං වාචං නිච්ඡාරෙස්සාම. හිතානුකම්පී ච විහරිස්සාම මෙත්තචිත්තා න දොසන්තරා. තඤ්ච පුග්ගලං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා ඵරිත්වා විහරිස්සාම. තදාරම්මණඤ්ච සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්යාපජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරිස්සාමා”ති. එවං හි වො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බං.
24. ඉමඤ්ච තුම්හෙ භික්ඛවෙ කකචූපමං ඔවාදං අභික්ඛණං මනසිකරෙය්යාථ. පස්සථ නො තුම්හෙ භික්ඛවෙ තං වචනපථං අණුං වා ථූලං වා යං තුම්හෙ නාධිවාසෙය්යාථාති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’. තස්මාතිහ භික්ඛවෙ ඉමං කකචූපමං ඔවාදං අභික්ඛණං මනසි කරොථ. තං වො භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායාති.
ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.
කකචූපමසුත්තං පඨමං.
1. 3. 2.
අලගද්දූපමසුත්තං
1. එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අරිට්ඨස්ස නාම භික්ඛුනො ගද්ධබාධි{1}පුබ්බස්ස එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති: තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි - යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා වුත්තා{2} භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායාති. අස්සොසුං ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ: අරිට්ඨස්ස කිර නාම භික්ඛුනො ගද්ධබාධිපුබ්බස්ස එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං: තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි - යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායාති.
2. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතදවොචුං: සච්චං කිර තෙ ආවුසො අරිට්ඨ එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං: තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායාති?
3. “එවං ව්යා{3} ඛො අහං ආවුසො භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි - යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායා”ති.
4. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතස්මා පාපකා දිට්ඨිගතා විවෙචෙතුකාමා සමනුයුඤ්ජන්ති සමනුගාහන්ති සමනුභාසන්ති: “මා හෙවං{4} ආවුසො අරිට්ඨ අවච,{5} මා හෙවං ආවුසො අරිට්ඨ අවච. මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි.{6} න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං.{7} න හි භගවා එවං වදෙය්ය. අනෙකපරියායෙනහාවුසො{8} අරිට්ඨ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා. අලඤ්ච පන තෙ පටිසෙවතො අන්තරායාය.
5. අප්පස්සාදා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්යො. අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ-{*} මංසපෙසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ- තිණුක්කූපමා කාමා වුත්තා භගවතා -පෙ- අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ- සුපිනකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ- යාචිතකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ- රුක්ඛඵලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ- අසිසූනූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ- සත්තිසූලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා, -පෙ- සප්පසිරූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්යො”ති.
6. එවම්පි ඛො අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො{1} තෙහි භික්ඛූහි සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුගාහියමානො සමනුභාසියමානො තමෙව{2} පාපකං දිට්ඨිගතං ථාමසා පරාමස්ස{3} වොහරති: “එවං ව්යා{4} ඛො අහං ආවුසො භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායා”ති.
7. යතො ඛො තෙ භික්ඛූ නාසක්ඛිංසු අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතස්මා පාපකා දිට්ඨිගතා විවෙචෙතුං, අථ තෙ භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං:
8. “අරිට්ඨස්ස නාම භන්තෙ භික්ඛුනො ගද්ධබාධිපුබ්බස්ස එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං: තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායාති. අස්සුම්හ ඛො මයං භන්තෙ, අරිට්ඨස්ස කිර නාම භික්ඛුනො ගද්ධබාධිපුබ්බස්ස එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං: තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායා”ති.
9. අථ ඛො මයං භන්තෙ යෙන අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො තෙනුපසඞ්කමිම්හ. උපසඞ්කමිත්වා අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතදවොචුම්හ: සච්චං කිර තෙ ආවුසො අරිට්ඨ එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං: තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායාති?
10. එවං වුත්තෙ භන්තෙ අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො අම්හෙ එතදවොච: එවං ව්යා{1} ඛො අහං ආවුසො භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායාති.
11. අථ ඛො මයං භන්තෙ අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතස්මා පාපකා දිට්ඨිගතා විවෙචෙතුකාමා සමනුයුඤ්ජිම්හ සමනුගාහිම්හ සමනුභාසිම්හ: “මා හෙවං ආවුසො අරිට්ඨ අවච,{2} මා හෙවං ආවුසො අරිට්ඨ අවච, මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි.{3} න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං. න හි භගවා එවං වදෙය්ය. අනෙකපරියායෙන හාවුසො අරිට්ඨ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා. අලඤ්ච පන තෙ පටිසෙවතො අන්තරායාය. අප්පස්සාදා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්යො. අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා -පෙ- සප්පසිරූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා ආදීනවො එත්ථ භිය්යො”ති.
12. එවම්පි ඛො භන්තෙ අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො අම්හෙහි සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුගාහියමානො සමනුභාසියමානො තදෙව පාපකං දිට්ඨිගතං ථාමසා පරාමස්ස{4} අභිනිවිස්ස වොහරති: එවං ව්යා ඛො අහං ආවුසො භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායාති. යතො ඛො මයං භන්තෙ නාසක්ඛිම්හ අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතස්මා පාපකා දිට්ඨිගතා විවෙචෙතුං. අථ මයං එතමත්ථං භගවතො ආරොචෙමාති.
13. අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි: එහි ත්වං භික්ඛු, මම වචනෙන අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං ආමන්තෙහි “සත්ථා තං ආවුසො අරිට්ඨ ආමන්තෙතී”ති. ‘එවං භන්තෙ’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතදවොච: ‘සත්ථා තං ආවුසො අරිට්ඨ ආමන්තෙතී’ති.
14. ‘එවමාවුසො’ති ඛො අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං භගවා එතදවොච: සච්චං කිර තෙ අරිට්ඨ එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං - තථාහං භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායා’ති?
15. “එවං ව්යා ඛො අහං භන්තෙ භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි, යථා යෙමෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා, තෙ පටිසෙවතො නාලං අන්තරායායා”ති.
16. කස්ස ඛො නාම ත්වං මොඝපුරිස, මයා එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාසි? නනු මයා මොඝපුරිස, අනෙකපරියායෙන අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා. අලඤ්ච පන තෙ පටිසෙවතො අන්තරායාය? අප්පස්සාදා කාමා වුත්තා මයා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්යො අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා මයා - මංසපෙසූපමා කාමා වුත්තා මයා - තිණුක්කූපමා කාමා වුත්තා මයා - අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා වුත්තා මයා - සුපිනකූපමා කාමා වුත්තා මයා - යාචිතකූපමා කාමා වුත්තා මයා - රුක්ඛඵලූපමා කාමා වුත්තා මයා - අසිසූනූපමා කාමා වුත්තා මයා - සත්තිසූලූපමා කාමා වුත්තා මයා - සප්පසිරූපමා කාමා වුත්තා මයා, බහුදුක්ඛා බහූපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්යො. අථ ච පන ත්වං මොඝපුරිස, අත්තනා දුග්ගහිතෙන අම්හෙ චෙව අබ්භාචික්ඛසි. අත්තානඤ්ච ඛණසි. බහුඤ්ච අපුඤ්ඤං පසවසි. තං හි තෙ මොඝපුරිස, භවිස්සති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායාති.
17. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි: තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ අපි නායං අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො උස්මීකතොපි ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙති? ‘කිං හි සියා භන්තෙ, නො හෙතං භන්තෙ’ති. එවං වුත්තෙ අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො තුණ්හීභූතො මඞ්කුභූතො පත්තක්ඛන්ධො අධොමුඛො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො නිසීදි. අථ ඛො භගවා අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං තුණ්හීභූතං මඞ්කුභූතං පත්තක්ඛන්ධං අධොමුඛං පජ්ඣායන්තං අප්පටිභානං විදිත්වා අරිට්ඨං භික්ඛුං ගද්ධබාධිපුබ්බං එතදවොච: ‘පඤ්ඤායිස්සසි ඛො ත්වං මොඝපුරිස එතෙන සකෙන පාපකෙන දිට්ඨිගතෙන. ඉධාහං භික්ඛූ පටිපුච්ඡිස්සාමී’ති.
18. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි: තුම්හෙපි මෙ භික්ඛවෙ එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ, යථායං අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො අත්තනා දුග්ගහීතෙන අම්හෙ චෙව අබ්භාචික්ඛති. අත්තානඤ්ච ඛනති, බහුඤ්ච අපුඤ්ඤං පසවතීති? “නො හෙතං භන්තෙ, අනෙකපරියායෙන හි නො භන්තෙ, අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා භගවතා. අලඤ්ච පන තෙ පටිසෙවතො අන්තරායාය. අප්පස්සාදා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා ආදීනවො එත්ථ භිය්යො. අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා -පෙ- සප්පසිරූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා ආදීනවො එත්ථ භිය්යො’ති.
19. සාධු භික්ඛවෙ, සාධු ඛො මෙ තුම්හෙ භික්ඛවෙ එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ. අනෙකපරියායෙන හි වො භික්ඛවෙ අන්තරායිකා ධම්මා අන්තරායිකා වුත්තා මයා. අලං ච පන තෙ පටිසෙවතො අන්තරායාය. අප්පස්සාදා කාමා වුත්තා මයා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා ආදීනවො එත්ථ භිය්යො, අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා මයා -පෙ- සප්පසිරූපමා කාමා වුත්තා මයා බහුදුක්ඛා බහූපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්යො. අථ ච පනායං අරිට්ඨො භික්ඛු ගද්ධබාධිපුබ්බො අත්තනා දුග්ගහීතෙන අම්හෙ චෙව අබ්භාචික්ඛති. අත්තානඤ්ච ඛනති. බහුඤ්ච අපුඤ්ඤං පසවති. තං හි තස්ස මොඝපුරිසස්ස භවිස්සති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. සො වත භික්ඛවෙ අඤ්ඤත්රෙව කාමෙහි අඤ්ඤත්ර කාමසඤ්ඤාය අඤ්ඤත්ර කාමවිතක්කෙහි කාමෙ පටිසෙවිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති.
20. ඉධ භික්ඛවෙ එකච්චෙ මොඝපුරිසා ධම්මං පරියාපුණන්ති: සුත්තං, ගෙය්යං, වෙය්යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. තෙ තං ධම්මං පරියාපුණිත්වා තෙසං ධම්මානං පඤ්ඤාය අත්ථං න උපපරික්ඛන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා පඤ්ඤාය අත්ථං අනුපපරික්ඛතං න නිජ්ඣානං ඛමන්ති. තෙ උපාරම්භානිසංසා චෙව ධම්මං පරියාපුණන්ති ඉතිවාදප්පමොක්ඛානිසංසා ච. යස්ස චත්ථාය{1} ධම්මං පරියාපුණන්ති තඤ්චස්ස අත්ථං නානුභොන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා දුග්ගහීතා දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු: දුග්ගහීතත්තා භික්ඛවෙ ධම්මානං.
21. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ පුරිසො අලගද්දත්ථිකො අලගද්දගවෙසී අලගද්දපරියෙසනං චරමානො - සො පස්සෙය්ය මහන්තං අලගද්දං. තමෙනං භොගෙ වා නඞ්ගුට්ඨෙ වා ගණ්හෙය්ය. තස්ස සො අලගද්දො පටිපරිවත්තිත්වා{2} හත්ථෙ වා බාහාය වා අඤ්ඤතරස්මිං වා අඞ්ගපච්චඞ්ගෙ ඩසෙය්ය,{3} සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්ය මරණමත්තං වා දුක්ඛං. තං කිස්ස හෙතු: දුග්ගහීතත්තා භික්ඛවෙ අලගද්දස්ස. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා ධම්මං පරියාපුණන්ති: සුත්තං, ගෙය්යං, වෙය්යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. තෙ තං ධම්මං පරියාපුණිත්වා තෙසං ධම්මානං පඤ්ඤාය අත්ථං න උපපරික්ඛන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා පඤ්ඤාය අත්ථං අනුපපරික්ඛතං න නිජ්ඣානං ඛමන්ති. තෙ උපාරම්භානිසංසා චෙව ධම්මං පරියාපුණන්ති ඉතිවාදප්පමොක්ඛානිසංසා ච. යස්ස චත්ථාය ධම්මං පරියාපුණන්ති තඤ්චස්ස අත්ථං නානුභොන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා දුග්ගහීතා දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු: දුග්ගහීතත්තා භික්ඛවෙ ධම්මානං.
22. ඉධ පන භික්ඛවෙ එකච්චෙ කුලපුත්තා ධම්මං පරියාපුණන්ති: සුත්තං, ගෙය්යං, වෙය්යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. තෙ තං ධම්මං පරියාපුණිත්වා තෙසං ධම්මානං පඤ්ඤාය අත්ථං උපපරික්ඛන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා පඤ්ඤාය අත්ථං උපපරික්ඛතං නිජ්ඣානං ඛමන්ති. තෙ න චෙව උපාරම්භානිසංසා ධම්මං පරියාපුණන්ති න ඉතිවාදප්පමොක්ඛානිසංසා ච. යස්ස චත්ථාය ධම්මං පරියාපුණන්ති තඤ්චස්ස අත්ථං අනුභොන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා සුග්ගහීතා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු: සුග්ගහීතත්තා භික්ඛවෙ ධම්මානං.
23. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ පුරිසො අලගද්දත්ථිකො අලගද්දගවෙසී අලගද්දපරියෙසනං චරමානො - සො පස්සෙය්ය මහන්තං අලගද්දං, තමෙනං අජපදෙන දණ්ඩෙන සුනිග්ගහීතං නිග්ගණ්හෙය්ය, අජපදෙන දණ්ඩෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා{1} ගීවාය{2} යුග්ගහීතං ගණ්හෙය්ය; කිඤ්චාපි සො භික්ඛවෙ අලගද්දො තස්ස පුරිසස්ස හත්ථං වා බාහං වා අඤ්ඤතරං වා අඞ්ගපච්චඞ්ගං භොගෙහි පලිවෙඨෙය්ය,{3} අථ ඛො සො නෙව තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්ය මරණමත්තං වා දුක්ඛං. තං කිස්ස හෙතු: සුග්ගහීතත්තා භික්ඛවෙ අලගද්දස්ස. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ ඉධෙකච්චෙ කුලපුත්තා ධම්මං පරියාපුණන්ති, සුත්තං, ගෙය්යං, වෙය්යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. තෙ තං ධම්මං පරියාපුණිත්වා තෙසං ධම්මානං පඤ්ඤාය අත්ථං උපපරික්ඛන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා පඤ්ඤාය අත්ථං උපපරික්ඛතං නිජ්ඣානං ඛමන්ති. තෙ න චෙව උපාරම්භානිසංසා ධම්මං පරියාපුණන්ති න ඉතිවාදප්පමොක්ඛානිසංසා ච. යස්ස චත්ථාය ධම්මං පරියාපුණන්ති තඤ්චස්ස අත්ථං අනුභොන්ති. තෙසං තෙ ධම්මා සුග්ගහීතා දීඝරත්තං අත්ථාය හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු: සුග්ගහීතත්තා භික්ඛවෙ ධම්මානං. තස්මාතිහ භික්ඛවෙ යස්ස මෙ භාසිතස්ස අත්ථං ආජානෙය්යාථ තථා නං ධාරෙය්යාථ. යස්ස ච පන මෙ භාසිතස්ස අත්ථං න ආජානෙය්යාථ අහං වා{4} පටිපුච්ඡිතබ්බො යෙ වා පනාස්සු වියත්තා භික්ඛූ.
24. කුල්ලූපමං වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිස්සාමි{5} නිත්ථරණත්ථාය නො ගහණත්ථාය. තං සුණාථ, සාධුකං මනසිකරොථ. භාසිස්සාමීති. එවම්භන්තෙති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච:
25. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ පුරිසො අද්ධානමග්ගපටිපන්නො - සො පස්සෙය්ය මහන්තං උදකණ්ණවං, ඔරිමං තීරං{6} සාසඞ්කං සප්පටිභයං, පාරිමං තීරං{7} ඛෙමං අප්පටිභයං, න චස්ස{8} නාවා සන්තාරණී උත්තරසෙතු වා අපාරාපාරං ගමනාය; තස්ස එවමස්ස: “අයං ඛො මහා උදකණ්ණවො ඔරිමං තීරං සාසඞ්කං සප්පටිභයං. පාරිමං තීරං ඛෙමං අප්පටිභයං. නත්ථි ච නාවා සන්තාරණී උත්තරසෙතු වා අපාරාපාරං ගමනාය. යන්නූනාහං තිණකට්ඨසාඛාපලාසං සංකඩ්ඪිත්වා කුල්ලං බන්ධිත්වා තං කුල්ලං නිස්සාය හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායමමානො සොත්ථිනා පාරං උත්තරෙය්යන්ති.”
26. අථ ඛො සො භික්ඛවෙ පුරිසො තිණකට්ඨසාඛාපලාසං සංකඩ්ඪිත්වා කුල්ලං බන්ධිත්වා තං කුල්ලං නිස්සාය හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායමමානො සොත්ථිනා පාරං උත්තරෙය්ය. තස්ස පුරිසස්ස{1} උත්තිණ්ණස්ස{2} පාරං ගතස්ස{3} එවමස්ස: ‘බහුකාරො ඛො මෙ අයං කුල්ලො. ඉමාහං කුල්ලං නිස්සාය හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායමමානො සොත්ථිනා පාරං උත්තිණ්ණො. යන්නූනාහං ඉමං කුල්ලං සීසෙ වා ආරොපෙත්වා ඛන්ධෙ වා උච්චාරෙත්වා යෙන කාමං පක්කමෙය්ය’න්ති. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො එවංකාරී තස්මිං කුල්ලෙ කිච්චකාරී අස්සාති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’.
27. කථංකාරී ච සො භික්ඛවෙ පුරිසො තස්මිං කුල්ලෙ කිච්චකාරී අස්ස? ඉධ භික්ඛවෙ තස්ස පුරිසස්ස උත්තිණ්ණස්ස පාරං ගතස්ස එවමස්ස: බහුකාරො ඛො මෙ අයං කුල්ලො, ඉමාහං කුල්ලං නිස්සාය හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායමමානො සොත්ථිනා පාරං උත්තිණ්ණො. යන්නූනාහං ඉමං කුල්ලං ථලෙ වා උස්සාදෙත්වා{4} උදකෙ වා ඔපිලාපෙත්වා යෙන කාමං පක්කමෙය්යන්ති. එවංකාරී ඛො සො භික්ඛවෙ පුරිසො තස්මිං කුල්ලෙ කිච්චකාරී අස්ස. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ කුල්ලූපමො මයා ධම්මො දෙසිතො නිත්ථරණත්ථාය නො ගහණත්ථාය. කුල්ලූපමං වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිතං ආජානන්තෙහි ධම්මාපි වො පහාතබ්බා, පගෙව අධම්මා.
28. ඡයිමානි භික්ඛවෙ දිට්ඨිට්ඨානානි. කතමානි ඡ? ඉධ භික්ඛවෙ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො, සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො–
රූපං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. වෙදනං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. සඤ්ඤං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. සඞ්ඛාරෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. යම්පිදං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා, තම්පි ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති. යම්පිදං දිට්ඨිට්ඨානං ‘සො ලොකො සො අත්තා, සො පෙච්ච භවිස්සාමි: නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සාමී’ති. තම්පි ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති.
29. සුතවා ච ඛො භික්ඛවෙ අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො, සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො–
රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. වෙදනං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. සඤ්ඤං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. සඞ්ඛාරෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. යම්පි තං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා, තම්පි ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. යම්පිදං දිට්ඨිට්ඨානං, සො ලොකො සො අත්තා, සො පෙච්ච භවිස්සාමි: නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සාමී’ති. තම්පි ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. සො එවං සමනුපස්සන්තො අසති න පරිතස්සතීති.
30. එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච: සියා නු ඛො භන්තෙ බහිද්ධා අසති පරිතස්සනාති? සියා භික්ඛූති භගවා අවොච: “ඉධ භික්ඛු එකච්චස්ස එවං හොති අහු{1} වත මෙ, තං වත මෙ නත්ථි, සියා වත මෙ, තං වතාහං න ලභාමීති. සො සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. එවං ඛො භික්ඛු බහිද්ධා අසති පරිතස්සනා හොතී”ති.
31. සියා පන භන්තෙ බහිද්ධා අසති අපරිතස්සනාති? සියා භික්ඛූති භගවා අවොච: “ඉධ භික්ඛු එකච්චස්ස න එවං හොති ‘අහු වත මෙ, තං වත මෙ නත්ථි, සියා වත මෙ, තං වතාහං න ලභාමී’ති. සො න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. එවං ඛො භික්ඛු බහිද්ධා අසති අපරිතස්සනා හොතී”ති.
32. සියා නු ඛො භන්තෙ අජ්ඣත්තං අසති පරිතස්සනාති? සියා භික්ඛූති භගවා අවොච: –
“ඉධ භික්ඛු එකච්චස්ස එවං දිට්ඨි හොති: ‘සො ලොකො සො අත්තා, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො. සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සාමී’ති. සො සුණාති තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා සබ්බෙසං දිට්ඨිට්ඨානාධිට්ඨානපරියුට්ඨානාභිනිවෙසානුසයානං සමුග්ඝාතාය සබ්බසඞ්ඛාරසමථාය සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගාය තණ්හක්ඛයාය විරාගාය නිරොධාය නිබ්බානාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස. තස්ස{1} එවං හොති: ‘උච්ඡිජ්ජිස්සාමි නාම සු,{2} විනස්සිස්සාමි නාම සු, න සු නාම{3} භවිස්සාමී’ති. සො සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. එවං ඛො භික්ඛු අජ්ඣත්තං අසති පරිතස්සනා හොතී”ති.
33. සියා පන භන්තෙ අජ්ඣත්තං අසති අපරිතස්සනාති? සියා භික්ඛූති භගවා අවොච: “ඉධ භික්ඛු එකච්චස්ස න එවං දිට්ඨි හොති: ‘සො ලොකො සො අත්තා, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො. සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සාමී’ති. සො සුණාති තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා සබ්බෙසං දිට්ඨිට්ඨානාධිට්ඨානපරියුට්ඨානාභිනිවෙසානුසයානං සමුග්ඝාතාය සබ්බසඞ්ඛාරසමථාය සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගාය තණ්හක්ඛයාය විරාගාය නිරොධාය නිබ්බානාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස. තස්ස න එවං හොති: ‘උච්ඡිජ්ජිස්සාමි නාම සු, විනස්සිස්සාමි නාම සු, න සු නාම භවිස්සාමී’ති. සො න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. එවං ඛො භික්ඛු අජ්ඣත්තං අසති අපරිතස්සනා හොති.”
34. තං භික්ඛවෙ පරිග්ගහං පරිගණ්හෙය්යාථ ය්වාස්ස පරිග්ගහො නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, සස්සතිසමං තථෙව තිට්ඨෙය්ය. පස්සථ නො තුම්හෙ භික්ඛවෙ තං පරිග්ගහං ය්වාස්ස පරිග්ගහො නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, සස්සතිසමං තථෙව තිට්ඨෙය්යාති? ‘නො හෙතං භන්තෙ.’ සාධු භික්ඛවෙ, අහම්පි ඛො තං භික්ඛවෙ පරිග්ගහං න සමනුපස්සාමි ය්වාස්ස පරිග්ගහො නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, සස්සතිසමං තථෙව තිට්ඨෙය්ය.
35. තං භික්ඛවෙ අත්තවාදූපාදානං උපාදියෙථ යංස අත්තවාදූපාදානං උපාදියතො න උප්පජ්ජෙය්යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. පස්සථ නො තුම්හෙ භික්ඛවෙ තං අත්තවාදූපාදානං යංස{1} අත්තවාදූපාදානං උපාදියතො න උප්පජ්ජෙය්යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසාති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’. සාධු භික්ඛවෙ, අහම්පි ඛො තං භික්ඛවෙ අත්තවාදූපාදානං න සමනුපස්සාමි යංස අත්තවාදූපාදානං උපාදියතො න උප්පජ්ජෙය්යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.
36. තං භික්ඛවෙ දිට්ඨිනිස්සයං නිස්සෙය්යාථ යංස දිට්ඨිනිස්සයං නිස්සයතො න උප්පජ්ජෙය්යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා. පස්සථ නො තුම්හෙ භික්ඛවෙ තං දිට්ඨිනිස්සයං යංස දිට්ඨිනිස්සයං නිස්සයතො න උප්පජ්ජෙය්යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසාති? ‘නො හෙතං, භන්තෙ’. සාධු භික්ඛවෙ, අහම්පි ඛො තං භික්ඛවෙ දිට්ඨිනිස්සයං න සමනුපස්සාමි යංස දිට්ඨිනිස්සයං නිස්සයතො න උප්පජ්ජෙය්යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා.
37. අත්තනි වා භික්ඛවෙ සති ‘අත්තනියං මෙ’ති අස්සාති? ‘එවං භන්තෙ’. අත්තනියෙ වා භික්ඛවෙ සති ‘අත්තා මෙ’ති අස්සාති? එවං භන්තෙ. අත්තනි ච භික්ඛවෙ අත්තනියෙ ච සච්චතො ථෙතතො අනුපලබ්භමානෙ{2} යම්පිදං{3} දිට්ඨිට්ඨානං ‘සො ලොකො සො අත්තා, සො පෙච්ච භවිස්සාමි නිච්චො ධුවො සස්සතො අවිපරිණාමධම්මො, සස්සතිසමං තථෙව ඨස්සාමී’ති, නනායං භික්ඛවෙ කෙවලො පරිපූරො බාලධම්මොති? ‘කිං හි නො සියා භන්තෙ, කෙවලො පරිපූරො{4} බාලධම්මො’ති.
38. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වාති? ‘අනිච්චං භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති? ‘දුක්ඛං භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලන්නු තං සමනුපස්සිතුං: ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’.
39. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වාති? ‘අනිච්චා භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති? ‘දුක්ඛං භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලන්නු තං සමනුපස්සිතුං: ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’.
40. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ සඤ්ඤා නිච්චා වා අනිච්චා වාති? ‘අනිච්චා භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති? ‘දුක්ඛං භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලන්නු තං සමනුපස්සිතුං: ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’.
41. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ සංඛාරා නිච්චා වා අනිච්චා වාති? ‘අනිච්චා භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති? ‘දුක්ඛං භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලන්නු තං සමනුපස්සිතුං: ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’.
42. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වාති? ‘අනිච්චං භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති? ‘දුක්ඛං භන්තෙ’. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලන්නු තං සමනුපස්සිතුං: ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’.
43. තස්මාතිහ භික්ඛවෙ යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං, අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා, හීනං වා පණීතං වා, යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා -පෙ- යා කාචි සඤ්ඤා -පෙ- යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා -පෙ- යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං, අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා, හීනං වා පණීතං වා, යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තාති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.
44. එවං පස්සං භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිං{1} නිබ්බින්දති, වෙදනාය{2} නිබ්බින්දති, සඤ්ඤාය නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිං නිබ්බින්දති, නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො ඉතිපි, සඞ්කිණ්ණපරිඛො{3} ඉතිපි, අබ්බූළ්හෙසිකො ඉතිපි, නිරග්ගළො ඉතිපි, අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො ඉතිපි.
45. කථඤ්ච භික්ඛවෙ භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො හොති? ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා{1} අනභාවකතා{2} ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. එවං ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො හොති.
46. කථඤ්ච භික්ඛවෙ භික්ඛු සංකිණ්ණපරිඛො{3} හොති? ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛුනො පොනොභවිකො ජාතිසංසාරො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවං ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛු සංකිණ්ණපරිඛො හොති.
47. කථඤ්ච භික්ඛවෙ භික්ඛු අබ්බූළ්හෙසිකො හොති? ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛුනො තණ්හා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. එවං ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛු අබ්බූළ්හෙසිකො හොති.
48. කථඤ්ච භික්ඛවෙ භික්ඛු නිරග්ගළො හොති? ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛුනො පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි හොන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවකතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානි. එවං ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛු නිරග්ගළො හොති.
49. කථඤ්ච භික්ඛවෙ භික්ඛු අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො හොති? ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛුනො අස්මිමානො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවං ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛු අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො හොති.
50. එවං විමුත්තචිත්තං ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛුං සඉන්දා දෙවා සබ්රහ්මකා{4} සපජාපතිකා අන්වෙසං නාධිගච්ඡන්ති: ‘ඉදං නිස්සිතං තථාගතස්ස විඤ්ඤාණ’න්ති. තං කිස්ස හෙතු: දිට්ඨෙවාහං භික්ඛවෙ ධම්මෙ තථාගතං අනනුවෙජ්ජොති{5} වදාමි.
51. එවංවාදිං ඛො මං භික්ඛවෙ එවමක්ඛායිං එකෙ සමණබ්රාහ්මණා අසතා තුච්ඡා මුසා අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති: වෙනයිකො සමණො ගොතමො, සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤාපෙතීති. යථා වාහං{1} භික්ඛවෙ න,{2} යථා වාහං න වදාමි, තථා මං තෙ භොන්තො සමණබ්රාහ්මණා අසතා තුච්ඡා මුසා අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති: වෙනයිකො සමණො ගොතමො, සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤාපෙතීති.
52. පුබ්බෙ චාහං භික්ඛවෙ එතරහි ච දුක්ඛඤ්චෙව පඤ්ඤාපෙමි දුක්ඛස්ස ච නිරොධං. තත්ර චෙ භික්ඛවෙ පරෙ තථාගතං අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති රොසෙන්ති, විහෙසෙන්ති, ඝට්ටෙන්ති,{3} තත්ර භික්ඛවෙ තථාගතස්ස න හොති ආඝාතො න අප්පච්චයො න චෙතසො අනභිරද්ධි.{4} තත්ර චෙ භික්ඛවෙ පරෙ තථාගතං සක්කරොන්ති ගරුකරොන්ති{5} මානෙන්ති පූජෙන්ති, තත්ර භික්ඛවෙ තථාගතස්ස න හොති ආනන්දො සොමනස්සං න චෙතසො උබ්බිලාවිතත්තං.{6} තත්ර චෙ භික්ඛවෙ පරෙ තථාගතං සක්කරොන්ති ගරුකරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, තත්ර භික්ඛවෙ තථාගතස්ස එවං හොති: යං ඛො ඉදං පුබ්බෙ පරිඤ්ඤාතං, තත්රිමෙ එවරූපා කාරා කරීයන්තීති.
53. තස්මාතිහ භික්ඛවෙ තුම්හෙ චෙපි පරෙ අක්කොසෙය්යුං පරිභාසෙය්යුං රොසෙය්යුං විහෙසෙය්යුං, ඝට්ටෙය්යුං.{7} තත්ර තුම්හෙහිපි{8} න ආඝාතො න අප්පච්චයො න චෙතසො අනභිරද්ධි{9} කරණීයා. තස්මාතිහ භික්ඛවෙ තුම්හෙ චෙපි පරෙ සක්කරෙය්යුං ගරුකරෙය්යුං මානෙය්යුං පූජෙය්යුං තත්ර තුම්හෙහිපි න ආනන්දො න සොමනස්සං න චෙතසො උබ්බිලාවිතත්තං කරණීයං. තස්මාතිහ භික්ඛවෙ තුම්හෙ චෙපි පරෙ සක්කරෙය්යුං ගරුකරෙය්යුං මානෙය්යුං පූජෙය්යුං තත්ර තුම්හෙපි{10} එවමස්ස: යං ඛො ඉදං පුබ්බෙ පරිඤ්ඤාතං, තත්රිමෙ එවරූපා කාරා කරීයන්තීති.
54. තස්මාතිහ භික්ඛවෙ යං න තුම්හාකං තං පජහථ. තං වො පහීනං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච භික්ඛවෙ න තුම්හාකං? රූපං භික්ඛවෙ න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා භික්ඛවෙ න තුම්හාකං තං පජහථ. සා වො පහීනා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සඤ්ඤා භික්ඛවෙ න තුම්හාකං. තං පජහථ. සා වො පහීනා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. සඞ්ඛාරා භික්ඛවෙ න තුම්හාකං. තෙ පජහථ.–
තෙ වො පහීනා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සන්ති. විඤ්ඤාණං භික්ඛවෙ න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති.
55. තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, යං ඉමස්මිං ජෙතවනෙ තිණකට්ඨසාඛාපලාසං, තං ජනො හරෙය්ය වා ඩහෙය්ය වා යථාපච්චයං වා කරෙය්ය, අපි නු තුම්හාකං එවමස්ස: අම්හෙ ජනො හරති වා ඩහති වා යථාපච්චයං කරොතීති? ‘නො හෙතං භන්තෙ’. තං කිස්ස හෙතු? ‘න හි නො එතං භන්තෙ අත්තා අත්තනියං වා’ති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ යං න තුම්හාකං තං පජහථ. තං වො පහීනං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. කිඤ්ච භික්ඛවෙ න තුම්හාකං? රූපං භික්ඛවෙ න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති. වෙදනා භික්ඛවෙ -පෙ- සඤ්ඤා භික්ඛවෙ -පෙ- සඞ්ඛාරා භික්ඛවෙ -පෙ- විඤ්ඤාණං භික්ඛවෙ න තුම්හාකං. තං පජහථ. තං වො පහීනං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සති.
56. එවං ස්වාක්ඛාතො භික්ඛවෙ මයා ධම්මො උත්තානො විවටො පකාසිතො ඡින්නපිලොතිකො. එවං ස්වාක්ඛාතෙ භික්ඛවෙ මයා ධම්මෙ උත්තානෙ විවටෙ පකාසිතෙ ඡින්නපිලොතිකෙ, යෙ තෙ භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසඤ්ඤොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා, වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනාය.
57. එවං ස්වාක්ඛාතො භික්ඛවෙ මයා ධම්මො උත්තානො විවටො පකාසිතො ඡින්නපිලොතිකො. එවං ස්වාක්ඛාතෙ භික්ඛවෙ මයා ධම්මෙ උත්තානෙ විවටෙ පකාසිතෙ ඡින්නපිලොතිකෙ, යෙසං භික්ඛූනං පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි, සබ්බෙ තෙ ඔපපාතිකා, තත්ථ පරිනිබ්බායිනො අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා.
58. එවං ස්වාක්ඛාතො භික්ඛවෙ මයා ධම්මො උත්තානො විවටො පකාසිතො ඡින්නපිලොතිකො. එවං ස්වාක්ඛාතෙ භික්ඛවෙ මයා ධම්මෙ උත්තානෙ විවටෙ පකාසිතෙ ඡින්නපිලොතිකෙ, යෙසං භික්ඛූනං තීණි සංයොජනානි පහීනානි රාගදොසමොහා තනුභූතා, සබ්බෙ තෙ සකදාගාමිනො, සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති.
59. එවං ස්වාක්ඛාතො භික්ඛවෙ මයා ධම්මො උත්තානො විවටො පකාසිතො ඡින්නපිලොතිකො. එවං ස්වාක්ඛාතෙ භික්ඛවෙ මයා ධම්මෙ උත්තානෙ විවටෙ පකාසිතෙ ඡින්නපිලොතිකෙ යෙසං භික්ඛූනං තීණි සංයොජනානි පහීනානි, සබ්බෙ තෙ සොතාපන්නා අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායනා.
60. එවං ස්වාක්ඛාතො භික්ඛවෙ මයා ධම්මො උත්තානො විවටො පකාසිතො ඡින්නපිලොතිකො. එවං ස්වාක්ඛාතෙ භික්ඛවෙ මයා ධම්මෙ උත්තානෙ විවටෙ පකාසිතෙ ඡින්නපිලොතිකෙ යෙ තෙ භික්ඛූ ධම්මානුසාරිනො සද්ධානුසාරිනො සබ්බෙ තෙ සම්බොධිපරායනා.
61. එවං ස්වාක්ඛාතො භික්ඛවෙ මයා ධම්මො උත්තානො විවටො පකාසිතො ඡින්නපිලොතිකො. එවං ස්වාක්ඛාතෙ භික්ඛවෙ මයා ධම්මෙ උත්තානෙ විවටෙ පකාසිතෙ ඡින්නපිලොතිකෙ යෙසං මයි සද්ධාමත්තං පෙමමත්තං සබ්බෙ තෙ සග්ගපරායනාති.
62. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.
අලගද්දූපමසුත්තං දුතියං.
1. 3. 3.
වම්මිකසුත්තං
1. එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා කුමාරකස්සපො අන්ධවනෙ විහරති. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං අන්ධවනං ඔභාසෙත්වා යෙනායස්මා කුමාරකස්සපො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා ආයස්මන්තං කුමාරකස්සපං එතදවොච:
2. “භික්ඛු, භික්ඛු, අයං වම්මිකො{1} රත්තිං ධූපායති{2}. දිවා පජ්ජලති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස ලඞ්ගිං{3}. ‘ලඞ්ගී භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප ලඞ්ගිං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස උද්ධුමායිකං. ‘උද්ධුමායිකා භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප උද්ධුමායිකං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස ද්විධාපථං. ‘ද්විධාපථො භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප ද්විධාපථං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස චඞ්ගවාරං.{4} ‘චඞ්ගවාරං භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප චඞ්ගවාරං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස කුම්මං. ‘කුම්මො භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප කුම්මං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස අසිසූනං ‘අසිසූනා භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ. ‘උක්ඛිප අසිසූනං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස මංසපෙසිං. ‘මංසපෙසී භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප මංසපෙසිං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස නාගං. ‘නාගො භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: “තිට්ඨතු නාගො, මා නාගං ඝට්ටෙසි. නමො කරොහි නාගස්සා”’ති.
3. ඉමෙ ඛො ත්වං භික්ඛු පඤ්හෙ භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡෙය්යාසි. යථා{5} තෙ භගවා බ්යාකරොති, තථා නං ධාරෙය්යාසි. නාහං තං භික්ඛු පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්රහ්මකෙ, සස්සමණබ්රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය යො ඉමෙසං පඤ්හානං වෙය්යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්ය අඤ්ඤත්ර තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඉතො වා පන සුත්වාති. ඉදමවොච සා දෙවතා, ඉදං වත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.{6}
4. අථ ඛො ආයස්මා කුමාරකස්සපො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කුමාරකස්සපො භගවන්තං එතදවොච: “ඉමං භන්තෙ රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං අන්ධවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො භන්තෙ සා දෙවතා මං එතදවොච:
“භික්ඛු භික්ඛු, අයං වම්මිකො රත්තිං ධූපායති දිවා පජ්ජලති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස ලඞ්ගිං. ‘ලඞ්ගී භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප ලඞ්ගිං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස උද්ධුමායිකං. ‘උද්ධුමායිකා භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප උද්ධුමායිකං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස ද්විධාපථං. ‘ද්විධාපථො භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප ද්විධාපථං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස චඞ්ගවාරං. ‘චඞ්ගවාරං භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප චඞ්ගවාරං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස කුම්මං. ‘කුම්මො භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප කුම්මං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස අසිසූනං. ‘අසිසූනා භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ. ‘උක්ඛිප අසිසූනං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස මංසපෙසිං. ‘මංසපෙසී භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘උක්ඛිප මංසපෙසිං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායා’ති. අභික්ඛණන්තො සුමෙධො සත්ථං ආදාය අද්දස නාගං. ‘නාගො භදන්තෙ’ති. බ්රාහ්මණො එවමාහ: ‘තිට්ඨතු නාගො. මා නාගං ඝට්ටෙසි. නමො කරොහි නාගස්සා’ති.
“ඉමෙ ඛො ත්වං භික්ඛු පඤ්හෙ භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡෙය්යාසි. යථා තෙ භගවා ව්යාකරොති තථා නං ධාරෙය්යාසි. නාහං තං භික්ඛු පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ -පෙ- ඉතො වා පන සුත්වාති. ඉදමවොච භන්තෙ සා දෙවතා, ඉදං වත්වා තත්ථෙවන්තරධායී”ති.
5. කො නු ඛො භන්තෙ වම්මිකො? කා රත්තිං ධූපායනා{1}? කා දිවා පජ්ජලනා? කො බ්රාහ්මණො? කො සුමෙධො? කිං සත්ථං? කිං අභික්ඛණං? කා ලඞ්ගී? කා උද්ධුමායිකා? කො ද්විධාපථො? කිං චඞ්ගවාරං? කො කුම්මො? කා අසිසූනා? කා මංසපෙසී? කො නාගොති?
6. වම්මිකොති ඛො භික්ඛු ඉමස්සෙතං චාතුම්මහාභූතිකස්ස කායස්ස අධිවචනං මාතාපෙත්තිකසම්භවස්ස ඔදනකුම්මාසූපචයස්ස අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මස්ස.
යං ඛො භික්ඛු දිවා කම්මන්තෙ{2} ආරබ්භ රත්තිං අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති, අයං රත්තිං ධූපායනා.
යං ඛො භික්ඛු රත්තිං අනුවිතක්කෙත්වා අනුවිචාරෙත්වා දිවා කම්මන්තෙ පයොජෙති කායෙන වාචාය මනසා, අයං දිවා පජ්ජලනා.
‘බ්රාහ්මණො’ති ඛො භික්ඛු තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.
‘සුමෙධො’ති ඛො භික්ඛු සෙඛස්සෙතං භික්ඛුනො අධිවචනං.
‘සත්ථ’න්ති ඛො භික්ඛු අරියායෙතං පඤ්ඤාය අධිවචනං.
‘අභික්ඛණ’න්ති ඛො භික්ඛු විරියාරම්භස්සෙතං අධිවචනං.
‘ලඞ්ගී’ති ඛො භික්ඛු අවිජ්ජායෙතං අධිවචනං. උක්ඛිප ලඞ්ගිං, පජහ අවිජ්ජං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති අයමෙතස්ස අත්ථො.
‘උද්ධුමායිකා’ති ඛො භික්ඛු කොධූපායාසස්සෙතං අධිවචනං. උක්ඛිප ‘උද්ධුමායිකං, පජහ කොධූපායාසං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති අයමෙතස්ස අත්ථො.
‘ද්විධාපථො’ති ඛො භික්ඛු විචිකිච්ඡායෙතං අධිවචනං. උක්ඛිප ද්විධාපථං, පජහ විචිකිච්ඡං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති අයමෙතස්ස අත්ථො.
‘චඞ්ගවාර’න්ති ඛො භික්ඛු පඤ්චන්නෙතං නීවරණානං අධිවචනං: කාමච්ඡන්දනීවරණස්ස බ්යාපාදනීවරණස්ස ථීනමිද්ධනීවරණස්ස උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණස්ස විචිකිච්ඡානීවරණස්ස. උක්ඛිප චඞ්ගවාරං, පජහ පඤ්ච නීවරණෙ. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති අයමෙතස්ස අත්ථො.
‘කුම්මො’ති ඛො භික්ඛු පඤ්චන්නෙතං උපාදානක්ඛන්ධානං අධිවචනං. සෙය්යථිදං: රූපූපාදානක්ඛන්ධස්ස වෙදනූපාදානක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤූපාදානක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරූපාදානක්ඛන්ධස්ස විඤ්ඤාණූපාදානක්ඛන්ධස්ස. උක්ඛිප කුම්මං, පජහ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධෙ. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති අයමෙතස්ස අත්ථො.
‘අසිසූනා’ති ඛො භික්ඛු පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං: චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යානං රූපානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං පියරූපානං කාමූපසංහිතානං රජනීයානං, සොතවිඤ්ඤෙය්යානං සද්දානං -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යානං ගන්ධානං -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යානං රසානං -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යානං ඵොට්ඨබ්බානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං පියරූපානං කාමූපසංහිතානං රජනීයානං. උක්ඛිප අසිසූනං, පජහ පඤ්ච කාමගුණෙ. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති අයමෙතස්ස අත්ථො.
‘මංසපෙසී’ති ඛො භික්ඛු නන්දිරාගස්සෙතං අධිවචනං. උක්ඛිප මංසපෙසිං, පජහ නන්දිරාගං. අභික්ඛණ සුමෙධ සත්ථං ආදායාති අයමෙතස්ස අත්ථො.
‘නාගො’ති ඛො භික්ඛු ඛීණාසවස්සෙතං භික්ඛුනො අධිවචනං. තිට්ඨතු නාගො, මා නාගං ඝට්ටෙසි, නමො කරොහි නාගස්සාති අයමෙතස්ස අත්ථොති.