ස කෙන වෙධෙය්ය කුහිං ව ජප්පෙති - සො කෙන රාගෙන වෙධෙය්ය, කෙන දොසෙන වෙධෙය්ය, කෙන මොහෙන වෙධෙය්ය, කෙන මානෙන වෙධෙය්ය, කාය දිට්ඨියා වෙධෙය්ය, කෙන උද්ධච්චෙන වෙධෙය්ය, කාය විචිකිච්ඡාය වෙධෙය්ය, කෙහි අනුසයෙහි වෙධෙය්ය, රත්තොති වා දුට්ඨොති වා මූළ්හොති වා විනිබද්ධොති වා පරාමට්ඨොති වා වික්ඛෙපගතොති වා අනිට්ඨංගතොති වා ථාමගතොති වා, තෙ අභිසඞ්ඛාරා පහීනා. අභිසඞ්ඛාරානං පහීනත්තා ගතියා කෙන වෙධෙය්ය නෙරයිකොති වා, තිරච්ඡානයොනිකොති වා, පෙත්තිවිසයිකොති වා, මනුස්සොති වා, දෙවොති වා, රූපීති වා, අරූපීති වා, සඤ්ඤීති වා, අසඤ්ඤීති වා, නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීති වා, සො හෙතු නත්ථි; පච්චයො නත්ථි; කාරණං නත්ථි; යෙන වෙධෙය්ය පවෙධෙය්ය සම්පවෙධෙය්යාති - ස කෙන වෙධෙය්ය. කුහිං ව ජප්පෙති කුහිං වා ජප්පෙය්ය, කිම්හි ජප්පෙය්ය, කත්ථ ජප්පෙය්ය, පජප්පෙය්ය අභිජප්පෙය්යාති ස කෙන වෙධෙය්ය කුහිං ව ජප්පෙ.
තෙනාහ භගවා:
“පත්ථයමානස්ස හි ජප්පිතානි පවෙධිතං වාපි පකප්පිතෙසු, චුතූපපාතො ඉධ යස්ස නත්ථි ස කෙන වෙධෙය්ය කුහිං ව ජප්පෙ”ති.
13. 9.
යමාහු ධම්මං පරමන්ති එකෙ තමෙව හීනන්ති පනාහු අඤ්ඤෙ, සච්චො නු වාදො කතමො ඉමෙසං සබ්බෙව හි’මෙ කුසලාවදානා.
යමාහු ධම්මං පරමන්ති එකෙති - යං ධම්මං දිට්ඨිං පටිපදං මග්ගං එකෙ සමණබ්රාහ්මණා ඉදං පරමං අග්ගං සෙට්ඨං විසිට්ඨං පාමොක්ඛං උත්තමං පවරන්ති එවමාහංසු, එවං කථෙන්ති, එවං භණන්ති, එවං දීපයන්ති, එවං වොහරන්තීති - යමාහු ධම්මං පරමන්ති එකෙ.
තමෙව හීනන්ති පනාහු අඤ්ඤෙති - තමෙව ධම්මං දිට්ඨිං පටිපදං මග්ගං එකෙ සමණබ්රාහ්මණා හීනං එතං නිහීනං එතං ඔමකං එතං ලාමකං එතං ඡත්තකං එතං පරිත්තකං එතන්ති එවමාහංසු, එවං කථෙන්ති, එවං භණන්ති, එවං දීපයන්ති, එවං වොහරන්තීති - තමෙව හීනන්ති පනාහු අඤ්ඤෙ.
සච්චො නු වාදො කතමො ඉමෙසන්ති - ඉමෙසං සමණබ්රාහ්මණානං වාදො කතමො සච්චො තච්ඡො තථා භූතො යාථාවො අවිපරීතොති - සච්චො නු වාදො කතමො ඉමෙසං.
සබ්බෙව හිමෙ කුසලාවදානාති - සබ්බෙවිමෙ සමණබ්රාහ්මණා කුසලවාදා පණ්ඩිතවාදා ථිරවාදා ඤායවාදා හෙතුවාදා ලක්ඛණවාදා කාරණවාදා ඨානවාදා සකාය ලද්ධියාති - සබ්බෙව හිමෙ කුසලාවදානා.
තෙනාහ සො නිම්මිතො:{1}
“යමාහු ධම්මං පරමන්ති එකෙ තමෙව හීනන්ති පනාහු අඤ්ඤෙ, සච්චො නු වාදො කතමො ඉමෙසං සබ්බෙව හිමෙ කුසලාවදානා”ති.
13. 10.
සකං හි ධම්මං පරිපුණ්ණමාහු අඤ්ඤස්ස ධම්මං පන හීනමාහු, එවම්පි විග්ගය්හ විවාදයන්ති{2} සකං සකං සම්මුති{3} මාහු සච්චං.
සකං හි ධම්මං පරිපුණ්ණමාහූති - සකං හි ධම්මං දිට්ඨිං පටිපදං මග්ගං එකෙ සමණබ්රාහ්මණා ඉදං සමත්තං පරිපුණ්ණං අනොමන්ති එවමාහංසු -පෙ- එවං වොහරන්තීති - සකං හි ධම්මං පරිපුණ්ණමාහු.
අඤ්ඤස්ස ධම්මං පන හීනමාහූති - අඤ්ඤස්ස ධම්මං දිට්ඨිං පටිපදං මග්ගං එකෙ සමණබ්රාහ්මණා හීනං එතං නිහීනං එතං ඔමකං එතං ලාමකං එතං ඡත්තකං එතං පරිත්තකං එතන්ති එවමාහංසු, එවං කථෙන්ති, එවං භණන්ති, එවං දීපයන්ති, එවං වොහරන්තීති - අඤ්ඤස්ස ධම්මං පන හීනමාහු.
එවම්පි විග්ගය්හ විවාදයන්තීති - එවං ගහෙත්වා උග්ගහෙත්වා ගණ්හිත්වා පරාමසිත්වා අභිනිවිසිත්වා විවාදයන්ති, කලහං කරොන්ති, භණ්ඩනං කරොන්ති, විග්ගහං කරොන්ති, විවාදං කරොන්ති, මෙධගං කරොන්ති ‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි -පෙ- නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’ති - ‘එවම්පි විග්ගය්හ විවාදයන්ති’.
සකං සකං සම්මුතිමාහු සච්චන්ති - ‘සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති සකං සකං සම්මුතිමාහු සච්චං; ‘අසස්සතො ලොකො -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා, ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති දිට්ඨිගතමෙතං - සකං සකං සම්මුතිමාහු සච්චං.
තෙනාහ භගවා:
“සකං හි ධම්මං පරිපුණ්ණමාහු අඤ්ඤස්ස ධම්මං පන හීනමාහු, එවම්පි විග්ගය්හ විවාදයන්ති සකං සකං සම්මුතිමාහු සච්ච”න්ති.
13. 11.
පරස්ස චෙ වම්භයිතෙන හීනො න කොචි ධම්මෙසු විසෙසි අස්ස. පුථූ හි අඤ්ඤස්ස වදන්ති ධම්මං නිහීනතො සම්හි දළ්හං වදානා.
පරස්ස චෙ වම්භයිතෙන හීනොති - පරස්ස චෙ වම්භයිතකාරණා නින්දිතකාරණා ගරහිතකාරණා උපවදිතකාරණා පරො බාලො හොති හීනො නිහීනො ඔමකො ලාමකො ඡත්තකො පරිත්තොති - පරස්ස චෙ වම්භයිතෙන හීනො.
න කොචි ධම්මෙසු විසෙසි අස්සාති - ධම්මෙසු න කොචි අග්ගො සෙට්ඨො විසිට්ඨො පාමොක්ඛො උත්තමො පවරො අස්සාති - න කොචි ධම්මෙසු විසෙසි අස්ස.
පුථූ හි අඤ්ඤස්ස වදන්ති ධම්මං නිහීනතොති - බහුකාපි බහූනං ධම්මං වදන්ති උපවදන්ති නින්දන්ති ගරහන්ති හීනතො නිහීනතො ඔමකතො ලාමකතො ඡත්තකතො පරිත්තතො; බහුකාපි එකස්ස ධම්මං වදන්ති උපවදන්ති නින්දන්ති ගරහන්ති හීනතො නිහීනතො ඔමකතො ලාමකතො ඡත්තකතො පරිත්තතො; එකොපි බහුන්නං ධම්මං වදති උපවදති නින්දති ගරහති හීනතො නිහීනතො ඔමකතො ලාමකතො ඡත්තකතො පරිත්තතො; එකොපි එකස්ස ධම්මං වදති උපවදති නින්දති ගරහති හීනතො නිහීනතො ඔමකතො ලාමකතො ඡත්තකතො පරිත්තතොති - පුථූ හි අඤ්ඤස්ස වදන්ති ධම්මං නිහීනතො.
සම්හි දළ්හං වදානාති - ධම්මො සකායනං, දිට්ඨි සකායනං, පටිපදා සකායනං, මග්ගො සකායනං, සකායනෙන දළ්හවාදා ථිරවාදා බලිකවාදා අවට්ඨිතවාදාති - සම්හි දළ්හං වදානා.
තෙනාහ භගවා:
“පරස්ස චෙ වම්භයිතෙන හීනො න කොචි ධම්මෙසු විසෙසි අස්ස. පුථු හි අඤ්ඤස්ස වදන්ති ධම්මං නිහීනතො සම්හි දළ්හං වදානා”ති.
13. 12.
සධම්මපූජා{1} ච පනා තථෙව යථා පසංසන්ති සකායනානි, සබ්බෙව වාදා{2} තථියා{3} භවෙය්යුං සුද්ධී හි{4} තෙසං පච්චත්තමෙව.
සධම්මපූජා ච පනා තථෙවාති - කතමා සධම්මපූජා: සකං සත්ථාරං සක්කරොති ගරුකරොති මානෙති පූජෙති ‘අයං සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ”ති අයං සධම්මපූජා. සකං ධම්මක්ඛානං - සකං ගණං - සකං දිට්ඨිං - සකං පටිපදං - සකං මග්ගං සක්කරොති ගරුකරොති මානෙති පූජෙති “අයං මග්ගො නිය්යානිකො”ති අයං සධම්මපූජා. සධම්මපූජා ච පනා තථෙවාති සධම්මපූජා තථා තච්ඡා භූතා යාථාවා අවිපරීතාති - සධම්මපූජා ච පනා තථෙව.
යථා පසංසන්ති සකායනානීති - ධම්මො සකායනං, දිට්ඨි සකායනං, පටිපදා සකායනං, මග්ගො සකායනං; සකායනානි පසංසන්ති ථොමෙන්ති කිත්තෙන්ති වණ්ණෙන්තීති - යථා පසංසන්ති සකායනානි.
සබ්බෙව වාදා තථියා{1} භවෙය්යුන්ති - සබ්බෙව වාදා තථා තච්ඡා භූතා යාථාවා අවිපරීතා භවෙය්යුන්ති - සබ්බෙව වාදා තථියා{1} භවෙය්යුං.
සුද්ධී හි{2} නෙසං පච්චත්තමෙවාති - පච්චත්තමෙව තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං සුද්ධි විසුද්ධි පරිසුද්ධි මුත්ති විමුත්ති පරිමුත්තීති - සුද්ධි හි{2} නෙසං පච්චත්තමෙව.
තෙනාහ භගවා:
“සධම්මපූජා ච පනා තථෙව යථා පසංසන්ති සකායනානි, සබ්බෙව වාදා තථියා භවෙය්යුං සුද්ධී හි{2} නෙසං පච්චත්තමෙවා”ති.
13. 13.
න බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යමත්ථි ධම්මෙසු නිච්ඡෙය්ය සමුග්ගහීතං, තස්මා විවාදානි උපාතිවත්තො න හි සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤං.
න බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යමත්ථිති - ‘නා’ති පටික්ඛෙපො; බ්රාහ්මණොති සත්තන්නං ධම්මානං බාහිතත්තා බ්රාහ්මණො -පෙ- අසිතො තාදී පවුච්චතෙ ස බ්රහ්මා. න බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යමත්ථිති බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යො නත්ථි, බ්රාහ්මණො න පරනෙය්යො, න පරප්පත්තියො, න පරප්පච්චයො, න පරපටිබද්ධගූ; ජානාති පස්සති අසම්මූළ්හො සම්පජානො පතිස්සතො. “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා”ති බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යා නත්ථි. බ්රාහ්මණො න පරනෙය්යො. න පරප්පත්තියො. න පරප්පච්චයො’ න පරපටිබද්ධගූ ජානාති පස්සති අසම්මූළ්හො සම්පජානො පතිස්සතො. “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා”ති -පෙ- යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බන්තං නිරොධධම්ම”න්ති බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යතා නත්ථි, බ්රාහ්මණො න පරනෙය්යො, න පරප්පත්තියො, න පරප්පච්චයො; න පරපටිබද්ධගූ ජානාති පස්සති අසම්මූළ්හො සම්පජානො පතිස්සතො. - න බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යමත්ථි.
ධම්මෙසු නිච්ඡෙය්ය සමුග්ගහීතන්ති - ‘ධම්මෙසූ’ති ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතෙසු; නිච්ඡෙය්යාති නිච්ඡිනිත්වා විනිච්ඡිනිත්වා විචිනිත්වා පවිචිනිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ඔධිගාහො බිලග්ගාහො වරග්ගාහො කොට්ඨාසග්ගාහො උච්චයග්ගාහො සමුච්චයග්ගාහො, ඉදං සච්චං තථං තච්ඡා භූතං යාථාවං අවිපරීතන්ති ගහිතං පරාමට්ඨං අභිනිවිට්ඨං අජ්ඣොසිතං අධිමුත්තං නත්ථි න සංවිජ්ජති නූපලබ්භති පහීනං සමුච්ඡින්නං වූපසන්තං පටිප්පස්සද්ධං අභබ්බුප්පත්තිකං ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪන්ති - ධම්මෙසු නිච්ඡෙය්ය සමුග්ගහීතං.
තස්මා විවාදානි උපාතිවත්තොති - ‘තස්මා’ති තස්මා තංකාරණා තංහෙතු තප්පච්චයා තන්නිදානා දිට්ඨිකලහානි දිට්ඨිභණ්ඩනානි දිට්ඨිවිග්ගහානි දිට්ඨිවිවාදානි දිට්ඨිමෙධගානි උපාතිවත්තො අතික්කන්තො සමතික්කන්තො වීතිවත්තොති - තස්මා විවාදානි උපාතිවත්තො.
න හි සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤන්ති - අඤ්ඤං සත්ථාරං ධම්මක්ඛානං ගණං දිට්ඨිං පටිපදං අඤ්ඤත්ර; සතිපට්ඨානෙහි අඤ්ඤත්ර; සම්මප්පධානෙහි අඤ්ඤත්ර; ඉද්ධිපාදෙහි අඤ්ඤත්ර ඉන්ද්රියෙහි අඤ්ඤත්ර බලෙහි අඤ්ඤත්ර බොජ්ඣඞ්ගෙහි අඤ්ඤත්ර අරියා අට්ඨඞ්ගිකා මග්ගා අග්ගං සෙට්ඨං විසෙට්ඨං පාමොක්ඛං උත්තමං පවරං ධම්මං න පස්සති න දක්ඛති න ඔලොකෙති න නිජ්ඣායති න උපපරික්ඛතීති න හි සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤං.
තෙනාහ භගවා:
“න බ්රාහ්මණස්ස පරනෙය්යමත්ථි ධම්මෙසු නිච්ඡෙය්ය සමුග්ගහීතං, තස්මා විවාදානි උපාතිවත්තො න හි සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤ”න්ති.
13. 14.
ජානාමි පස්සාමි තථෙව එතං දිට්ඨියා එකෙ පච්චෙන්ති සුද්ධිං, අදක්ඛි{1} චෙ කිං හි තුමස්ස තෙන අතිසිත්වා අඤ්ඤෙන වදන්ති සුද්ධිං.
ජානාමි පස්සාමි තථෙව එතන්ති - “ජානාමී”ති පරචිත්තවිජානනඤාණෙන ජානාමි; පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණෙන වා ජානාමි; පස්සාමීති මංසචක්ඛුනා වා පස්සාමි; දිබ්බෙන චක්ඛුනා වා පස්සාමි; තථෙව එතන්ති එතං තච්ඡං භූතං යාථාවං අවිපරීතන්ති - ජානාමි පස්සාමි තථෙව එතං.
දිට්ඨියා එකෙ පච්චෙන්ති සුද්ධින්ති - දිට්ඨියා එකෙ සමණබ්රාහ්මණා සුද්ධිං විසුද්ධිං පරිසුද්ධිං මුත්තිං විමුත්තිං පරිමුත්තිං පච්චෙන්ති සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති දිට්ඨියා එකෙ සමණබ්රාහ්මණා සුද්ධිං විසුද්ධිං පරිසුද්ධිං මුත්තිං වි මුත්තිං පරිමුත්තිං පච්චෙන්ති; අසස්සතො ලොකො -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා, ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති - දිට්ඨියා එකෙ සමණබ්රාහ්මණා සුද්ධිං විසුද්ධිං පරිසුද්ධිං මුත්තිං විමුත්තිං පරිමුත්තිං පච්චෙන්තීති - දිට්ඨියා එකෙ පච්චෙන්ති සුද්ධිං.
අදක්ඛි{1} චෙ කිං හි තුමස්ස තෙනාති - “අදක්ඛී’ති පරචිත්තවිජානනඤාණෙන වා අදක්ඛි, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණෙන වා අදක්ඛි; මංසචක්ඛුනා ව අදක්ඛි; දිබ්බෙන චක්ඛුනා වා අදක්ඛීති - අදක්ඛි චෙ; කිං හි තුමස්ස තෙනාති - තස්ස තෙන දස්සනෙන කිං කතං? න දුක්ඛපරිඤ්ඤා අත්ථි; න සමුදයස්ස පහානං අත්ථි; න මග්ගභාවනා අත්ථි; න රාගස්ස සමුච්ඡෙදප්පහානං අත්ථි; න දොසස්ස සමුච්ඡෙදප්පහානං අත්ථි; න මොහස්ස සමුච්ඡෙදප්පහානං අත්ථි; න කිලෙසානං සමුච්ඡෙදප්පහානං අත්ථි; න සංසාරවට්ටස්ස උපච්ඡෙදො අත්ථිති - අදක්ඛි{1} චෙ කිං හි තුමස්ස තෙන.
අතිසිත්වා අඤ්ඤෙන දෙන්ති සුද්ධින්ති - තෙ තිත්ථියා සුද්ධිමග්ගං විසුද්ධිමග්ගං පරිසුද්ධිමග්ගං වොදාතමග්ගං පරියොදාතමග්ගං අතික්කමිත්වා සමතික්කමිත්වා වීතිවත්තිත්වා අඤ්ඤත්ර සතිපට්ඨානෙහි අඤ්ඤත්ර සම්මප්පධානෙහි අඤ්ඤත්ර ඉද්ධිපාදෙහි අඤ්ඤත්ර ඉන්ද්රියෙහි අඤ්ඤත්ර බලෙහි අඤ්ඤත්ර බොජ්ඣඞ්ගෙහි අඤ්ඤත්ර අරියා අට්ඨඞ්ගිකා මග්ගා සුද්ධිං විසුද්ධිං පරිසුද්ධිං මුත්තිං විමුත්තිං පරිමුත්තිං වදන්ති කථෙන්ති භණන්ති දීපයන්ති වොහරන්තීති, එවම්පි, අතිසිත්වා අඤ්ඤෙන වදන්ති සුද්ධිං. අථවා බුද්ධා ච බුද්ධසාවකා ච පච්චෙකබුද්ධා ච තෙසං තිත්ථියානං අසුද්ධිමග්ගං අවිසුද්ධිමග්ගං අපරිසුද්ධිමග්ගං අවොදාතමග්ගං අපරියොදාතමග්ගං අතික්කමිත්වා සමතික්කමිත්වා වීතිවත්තිත්වා චතූහි සතිපට්ඨානෙහි චතූහි සම්මප්පධානෙහි චතූහි ඉද්ධිපාදෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්රියෙහි පඤ්චහි බලෙහි සත්තහි බොජ්ඣඞ්ගෙහි අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන සුද්ධිං විසුද්ධිං පරිසුද්ධිං මුත්තිං විමුත්තිං පරිමුත්තිං වදන්ති කථෙන්ති භණන්ති දීපයන්ති වොහරන්තීති එවම්පි - අතිසිත්වා අඤ්ඤෙන වදන්ති සුද්ධිං.
තෙනාහ භගවා:
”ජානාමි පස්සාමි තථෙව එතං දිට්ඨියා එකෙ පච්චෙන්ති සුද්ධිං, අදක්ඛි චෙ කිං හි තුමස්ස තෙන අතිසිත්වා අඤ්ඤෙන වදන්ති සුද්ධි”න්ති.
13. 15.
පස්සං නරො දක්ඛති{1} නාමරූපං දිස්වාන වා ඤස්සති{2} තානිමෙව, කාමං බහුං පස්සතු අප්පකං වා න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති.
පස්සං නරො දක්ඛති නාමරූපන්ති - පස්සං නරො, පරචිත්තවිජානනඤාණෙන වා පස්සන්තො පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණෙන වා පස්සන්තො මංසචක්ඛුනා වා පස්සන්තො දිබ්බෙන චක්ඛුනා වා පස්සන්තො නාමරූපං යෙව දක්ඛති නිච්චතො සුඛතො අත්තතො; න තෙසං ධම්මානං සමුදයං වා අත්ථඞ්ගමං වා අස්සාදං වා ආදීනවං වා නිස්සරණං වා දක්ඛතීති - පස්සං නරො දක්ඛති නාමරූපං.
දිස්වාන වා ඤස්සති තානිමෙවාති - ‘දිස්වා’ති පරචිත්තඤාණෙන වා දිස්වා පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණෙන වා දිස්වා මංසචක්ඛුනා වා දිස්වා දිබ්බෙන චක්ඛුනා වා දිස්වා නාමරූපංයෙව දිස්වා ඤස්සති නිච්චතො සුඛතො අත්තනො; න තෙසං ධම්මානං සමුදයං වා අත්ථඞ්ගමං වා අස්සාදං වා ආදීනවං වා නිස්සරණං වා ඤස්සතීති - දිස්වාන වා ඤස්සති තානිමෙව.
කාමං බහුං පස්සතු අප්පකං වාති - කාමං බහුකං වා පස්සන්තො නාමරූපං අප්පකං වා නිච්චතො සුඛතො අත්තතොති - කාමං බහුං පස්සතු අප්පකං වා.
න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්තීති - ‘කුසලා’ති යෙ තෙ ඛන්ධකුසලා ධාතුකුසලා ආයතනකුසලා පටිච්චසමුප්පාදකුසලා සතිපට්ඨානකුසලා සම්මප්පධානකුසලා ඉද්ධිපාදකුසලා ඉන්ද්රියකුසලා බලකුසලා බොජ්ඣඞ්ගකුසලා මග්ගකුසලා ඵලකුසලා නිබ්බානකුසලා පරචිත්තඤාණෙන වා පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණෙන වා මංසචක්ඛුනා වා දිබ්බෙන චක්ඛුනා වා නාමරූපදස්සනෙන සුද්ධිං විසුද්ධිං පරිසුද්ධිං මුත්තිං විමුත්තිං පරිමුත්තිං න වදන්ති, න කථෙන්ති, න භණන්ති, න දීපයන්ති, න වොහරන්තීති න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති.
තෙනාහ භගවා:
“පස්සං නරො දක්ඛති නාමරූපං දිස්වාන වා ඤස්සති තානිමෙව. කාමං බහුං පස්සතු අප්පකං වා න හි තෙන සුද්ධි කුසලා වදන්තී”ති
13. 16.
“නිවිස්සවාදී න හි සුබ්බිනායො පකප්පිතං දිට්ඨි පුරෙක්ඛරානො, යං නිස්සිතො තත්ථ සුභංවදානො සුද්ධිංවදො තත්ථ තථද්දසා සො.
නිවිස්සවාදී න හි සුබ්බිනායොති - ‘සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති නිවිස්සවාදී, අසස්සතො ලොකො ‘සස්සතො ලොකො -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති - නිවිස්සවාදී; න හි සුබ්බිනායොති නිවිස්සවාදී දුබ්බිනයො දුප්පඤ්ඤාපියො{1} දුන්නිජ්ඣාපියො දුප්පෙක්ඛාපියො දුප්පසාදියොති - නිවිස්සවාදී න හි සුබ්බිනායො.
පකප්පිතං දිට්ඨි පුරෙක්ඛරානොති - කප්පිතං පකප්පිතං අභිසඞ්ඛතං සණ්ඨපිතං දිට්ඨිං පුරක්ඛතං කත්වා. චරති, දිට්ඨිධජො දිට්ඨිකෙතු දිට්ඨාධිපතෙය්යො දිට්ඨියා පරිවාරිතො චරතීති - පකප්පිතං දිට්ඨි පුරෙක්ඛරානො.
යං නිස්සිතො තත්ථ සුභංවදානොති - ‘යං නිස්සිතො’ති යං සත්ථාරං ධම්මක්ඛානං ගණං දිට්ඨිං පටිපදං මග්ගං නිස්සිතො සන්නිස්සිතො අල්ලීනො උපගතො අජ්ඣෙසිතො අධිමුත්තොති යං නිස්සිතො; තත්ථාති සකාය දිට්ඨියා සකාය ඛන්තියා සකාය රුචියා සකාය ලද්ධියා; සුභංවදානොති සුභවාදො සොභනවාදො පණ්ඩිතවාදො ථිරවාදො ඤායවාදො හෙතුවාදො ලක්ඛණවාදො කාරණවාදො ඨානවාදො සකාය ලද්ධියාති - යං නිස්සිතො තත්ථ සුභංවදානො.
සුද්ධිංවදො තත්ථ තථද්දසා සොති - සුද්ධිවාදො විසුද්ධිවාදො පරිසුද්ධිවාදො පරියොදාතවාදො, අථවා සුද්ධිදස්සනො විසුද්ධිදස්සනො පරිසුද්ධිදස්සනො වොදාතදස්සනො පරියොදාතදස්සනොති සුද්ධිංවදො; තත්ථාති සකාය දිට්ඨියා සකාය ඛන්තියා සකාය රුචියා සකාය ලද්ධියා තථං තච්ඡං භූතං යාථාවං අවිපරීතන්ති අද්දස අදක්ඛි අපස්සි පටිවිජ්ඣීති - සුද්ධිංවදො තත්ථ තථද්දසා සො.
තෙනාහ භගවා:
“නිවිස්සවාදී න හි සුබ්බිනායො පකප්පිතං දිට්ඨිපුරෙක්ඛරානො, යං නිස්සිතො තත්ථ සුභංවදානො සුද්ධිංවදො තත්ථ තථද්දසා සො”ති.
13. 17.
න බ්රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛං න දිට්ඨිසාරී නපි ඤාණබන්ධු, ඤත්වා ච සො සම්මුතියො පුථුජ්ජා උපෙක්ඛති උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙ.
න බ්රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛන්ති - ‘නා’ති පටික්ඛෙපො; බ්රාහ්මණොති සත්තන්නං ධම්මානං බාහිතත්තා බ්රාහ්මණො -පෙ- අසිතො තාදී පවුච්චතෙ ස බ්රහ්මා; කප්පාති ද්වෙ කප්පා: තණ්හාකප්පො ච දිට්ඨිකප්පො ච -පෙ- අයං තණ්හාකප්පො -පෙ- අයං දිට්ඨිකප්පො; සඞ්ඛා වුච්චති ඤාණං, යා පඤ්ඤා පජානනා -පෙ- අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි; න බ්රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛන්ති බ්රාහ්මණො සඞ්ඛාය ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චාති, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛාති -පෙ- යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති සඞ්ඛාය ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා තණ්හාකප්පං වා දිට්ඨිකප්පං වා නෙති, න උපෙති, න උපගච්ඡති, න ගණ්හාති, න පරාමසති, නාභිනිවිසතීති - න බ්රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛං.
න දිට්ඨිසාරී නපි ඤාණබන්ධූති - තස්ස ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි පහීනානි සමුච්ඡින්නානි වූපසන්තානි පටිප්පස්සද්ධානි අභබ්බුප්පත්තිකානි ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪානි; සො දිට්ඨියා න යායති න නිය්යති න වුය්හති න සංහරිය්යති; නපි තං දිට්ඨිගතං සාරතො පච්චෙති, න පච්චාගච්ඡතීති ‘න දිට්ඨිසාරී;’ නපි ඤාණබන්ධූති අට්ඨසමාපත්ති ඤාණෙන වා පඤ්චාභිඤ්ඤාඤාණෙන වා මිච්ඡාඤාණෙන වා තණ්හාබන්ධං වා දිට්ඨිබන්ධං වා න කරොති න ජනෙති න සඤ්ජනෙති න නිබ්බත්තෙති නාභිනිබ්බත්තෙතීති - න දිට්ඨිසාරී නපි ඤාණබන්ධු.
ඤත්වා ච සො සම්මුතියො පුථුජ්ජාති - ‘ඤත්වා’ති ඤත්වා ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා: ‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චාති ඤත්වා ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා: ‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛාති -පෙ- යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති ඤත්වා ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ති - ඤත්වා ච සො; සම්මුතියො වුච්චන්ති ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි දිට්ඨිසම්මුතියො; පුථුජ්ජාති පුථුජ්ජනෙහි ජනිතා වා තා සම්මුතියොති පුථුජ්ජා, පුථු නානාජනෙහි ජනිතා වා තා සම්මුතියොති පුථුජ්ජාති - ඤත්වා ව සො සම්මුතියො පුථුජ්ජා.
උපෙක්ඛතී උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙති - අඤ්ඤෙ තණ්හාවසෙන දිට්ඨිවසෙන ගණ්හන්ති පරාමසන්ති අභිනිවිසන්ති, අරහා උපෙක්ඛති, න ගණ්හාති න පරාමසති, නාභිනිවිසතීති - උපෙක්ඛෙතී උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙ.
තෙනාහ භගවා:
“න බ්රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛං න දිට්ඨිසාරී නපි ඤාණබන්ධු, ඤත්වා ච සො සම්මුතියො පුථුජ්ජා උපෙක්ඛතී උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙ”ති.
13. 18.
විසජ්ජ ගන්ථානි මුනීධ ලොකෙ විවාදජාතෙසු න වග්ගසාරී, සන්තො අසන්තෙසු උපෙක්ඛකො සො අනුග්ගහො උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙ.
විසජ්ජ ගන්ථානි මුනීධ ලොකෙති - ‘ගන්ථා’ති චත්තාරො ගන්ථා: අභිජ්ඣා කායගන්ථො, බ්යාපාදො කායගන්ථො, සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො, ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො, අත්තනො දිට්ඨියා රාගො අභිජ්ඣා කායගන්ථො, පරවාදෙසු ආඝාතො අප්පච්චයො බ්යාපාදො කායගන්ථො, අත්තනො සීලං වා වතං වා සීලබ්බතං වා පරාමසති සීලබ්බතපරාමාසො කායගන්ථො, අත්තනො දිට්ඨි ඉදංසච්චාභිනිවෙසො කායගන්ථො, විසජ්ජාති ගන්ථෙ වොස්සජිත්වා වා විසජ්ජ; අථවා ගන්ථෙ ගථිතෙ ගන්ථිතෙ බද්ධෙ{1} විබද්ධෙ{1} ආබද්ධෙ{1} ලග්ගෙ ලග්ගිතෙ පළිබුද්ධෙ බන්ධනෙ ඵොටයිත්වා වා විසජ්ජ; යථා වය්හං වා රථං වා සකටං වා සන්දමානිකං වා සජ්ජං විසජ්ජං කරොන්ති විකොපෙන්ති, එවමෙවං ගන්ථෙ වොස්සජ්ජිත්වා වා විසජ්ජ; අථවා ගන්ථෙ ගථිතෙ ගන්ථිතෙ බද්ධෙ විබද්ධෙ ආබද්ධෙ ලග්ගෙ ලග්ගිතෙ පළිබුද්ධෙ{2} බන්ධනෙ ඵොටයිත්වා වා විසජ්ජ; මුනීති මොනං වුච්චති ඤාණං -පෙ- සඞ්ගජාලමතිච්ච සො මුනී; ඉධාති ඉමිස්සා දිට්ඨියා, -පෙ- ඉමස්මිං මනුස්සලොකෙති - විසජ්ජ ගන්ථාති මුනීධ ලොකෙ.
විවාදජාතෙසු න වග්ගසාරීති - විවාදෙ ජාතෙ සඤ්ජාතෙ නිබ්බත්තෙ අභිනිබ්බත්තෙ පාතුභූතෙ{3} ඡන්දාගතිං ගච්ඡන්තෙසු දොසාගතිං ගච්ඡන්තෙසු භයාගතිං ගච්ඡන්තෙසු මොහාගතිං ගච්ඡන්තෙසු න ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, න දොසාගතිං ගච්ඡති, න භයාගතිං ගච්ඡති, න මොහාගතිං ගච්ඡති, න රාගවසෙන ගච්ඡති, න දොසවසෙන ගච්ඡති, න මොහවසෙන ගච්ඡති, න මානවසෙන ගච්ඡති, න දිට්ඨිවසෙන ගච්ඡති, න උද්ධච්චවසෙන ගච්ඡති, න විචිකිච්ඡාවසෙන ගච්ඡති, න අනුසයවසෙන ගච්ඡති, න වග්ගෙහි ධම්මෙහි යායති නීයති වුය්හති සංහරීයතීති - විවාදජාතෙසු න වග්ගසාරී.
සන්තො අසන්තෙසු උපෙක්ඛකො සොති - ‘සන්තො’ති රාගස්ස සන්තත්තා සන්තො; දොසස්ස සන්තත්තා සන්තො, මොහස්ස සන්තත්තා සන්තො -පෙ- සබ්බාකුසලාභිසංඛාරානං සන්තත්තා සමිතත්තා වූපසමිතත්තා විජ්ඣාතත්තා නිබ්බුතත්තා විගතත්තා පටිප්පස්සද්ධත්තා සන්තො උපසන්තො වූපසන්තො නිබ්බුතො පටිප්පස්සද්ධොති - සන්තො; අසන්තෙසූති අසන්තෙසු අනුපසන්තෙසු අවුපසන්තෙසු අනිබ්බුතෙසු අප්පටිප්පස්සද්ධෙසූති - සන්තො අසන්තෙසු; උපෙක්ඛකො සොති අරහා ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාය සමන්නාගතො: චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොති, න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො, සොතෙන සද්දං සුත්වා -පෙ- කාලං කඞ්ඛති භාවිතත්තො{4} සුදන්තොති - සන්තො අසන්තෙසු උපෙක්ඛකො සො.
අනුග්ගහො උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙති - අඤ්ඤෙ තණ්හාවසෙන දිට්ඨිවසෙන ගණ්හන්ති{1} පරාමසන්ති අභිනිවිසන්ති, අරහා උපෙක්ඛති න ගණ්හාති න පරාමසති නාභිනිවිසතීති - අනුග්ගහො උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙ.
තෙනාහ භගවා:
“විසජ්ජ ගන්ථානි මුනීධ ලොකෙ විවාදජාතෙසු න වග්ගසාරී, සන්තො අසන්තෙසු උපෙක්ඛකො සො අනුග්ගහො උග්ගණ්හන්ති මඤ්ඤෙ”ති
13. 19.
පුබ්බාසවෙ හිත්වා නවෙ අකුබ්බං න ඡන්දගූ නොපි නිවිස්සවාදී, ස විප්පමුත්තො දිට්ඨිගතෙහි ධීරො න ලිප්පති{2} ලොකෙ අනත්තගරහී.
පුබ්බාසවෙ හිත්වා නවෙ අකුබ්බන්ති - පුබ්බාසවා වුච්චන්ති අතීතා රූපවෙදනාසඤ්ඤාසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණා, අතීතෙ සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ යෙ කිලෙසා උපජ්ජෙය්යුං, තෙ කිලෙසෙ හිත්වා චජිත්වා පරිච්චජිත්වා පජහිත්වා විනොදෙත්වා බ්යන්තීකරිත්වා අනභාවං ගමෙත්වාති - පුබ්බාසවෙ හිත්වා; නවෙ අකුබ්බන්ති ‘නවා” වුච්චන්ති පච්චුප්පන්නා රූපවෙදනාසඤ්ඤාසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණා, පච්චුප්පන්නෙ සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ ඡන්දං අකුබ්බමානො පෙමං අකුබ්බමානො රාගං අකුබ්බමානො අජනයමානො අසඤ්ජනයමානො අනිබ්බත්තයමානො අනභිනිබ්බත්තයමානොති - පුබ්බාසවෙ හිත්වා නවෙ අකුබ්බං.
න ඡන්දගූ නොපි නිවිස්සවාදීති - න ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, න දොසාගතිං ගච්ඡති, න භයාගතිං ගච්ඡති, න මොහාගතිං ගච්ඡති, න රාගවසෙන ගච්ඡති, න දොසවසෙන ගච්ඡති, න මොහවසෙන ගච්ඡති, න මානවසෙන ගච්ඡති, න දිට්ඨිවසෙන ගච්ඡති, න උද්ධච්චවසෙන ගච්ඡති, න විචිකිච්ඡාවසෙන ගච්ඡති, න අනුසයවසෙන ගච්ඡති, න වග්ගෙහි ධම්මෙහි යායති නිය්යති වුය්හති න සංහරිය්යතීති - න ඡන්දගූ; නොපි නිවිස්සවාදීති ‘සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති න නිවිස්සවාදී -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති න නිවිස්සවාදීති - න ඡන්දගූ නොපි නිවිස්සවාදී,
ස විප්පමුත්තො දිට්ඨිගතෙහි ධීරොති - තස්ස ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතානි පහීනානි සමුච්ඡින්නානි වූපසන්තානි පටිප්පස්සද්ධානි අභබ්බුප්පත්තිකානි ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪානි; සො දිට්ඨිගතෙහි විප්පමුත්තො විසඤ්ඤුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති; ධීරොති ධීරො පණ්ඩිතො පඤ්ඤවා බුද්ධිමා ඤාණී විභාවී මෙධාවීති - ස විප්පමුත්තො දිට්ඨිගතෙහි ධීරො.
න ලිප්පති{1} ලොකෙ අනත්තගරහීති - ‘ලෙපා’ති ද්වෙ ලෙපා: තණ්හාලෙපො ච දිට්ඨිලෙපො ච. -පෙ- අයං තණ්හාලෙපො. -පෙ- අයං දිට්ඨිලෙපො. තස්ස තණ්හා ලෙපො පහීනො දිට්ඨිලෙපො පටිනිස්සට්ඨො; තණ්හාලෙපස්ස පහීනත්තා දිට්ඨිලෙපස්ස පටිනිස්සට්ඨත්තා අනුපලිත්තො අපායලොකෙ න ලිප්පති; මනුස්සලොකෙ න ලිප්පති; දෙවලොකෙ න ලිප්පති; ඛන්ධලොකෙ න ලිප්පති; ධාතුලොකෙ න ලිප්පති; ආයතනලොකෙ න ලිප්පති; න සංලිප්පති, න උපලිප්පති, අලිත්තො අසංලිත්තො අනුපලිත්තො නික්ඛන්තො නිස්සටො විප්පමුත්තො විසඤ්ඤුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරතීති - න ලිප්පති ලොකෙ, අනත්තගරහීති ද්වීහි කාරණෙහි අත්තානං ගරහති: කතත්තා ච අකතත්තා ච. කථං කතත්තා ච අකතත්තා ච අත්තානං ගරහති? කතං මෙ කායදුච්චරිතං අකතං මෙ කායසුචරිතන්ති අත්තානං ගරහති. කතං මෙ වචීදුච්චරිතං කතං මෙ මනොදුච්චරිතං - කතො මෙ පාණාතිපාතො -පෙ- කතා මෙ මිච්ඡාදිට්ඨි, අකතා මෙ සම්මාදිට්ඨීති අත්තානං ගරහති. එවං කතත්තා ච අකතත්තා ච අත්තානං ගරහති. අථවා සීලෙසුම්හි න පරිපූරකාරීති අත්තානං ගරහති. ඉන්ද්රියෙසුම්හි අගුත්තද්වාරොති - භොජනෙම්හි අමත්තඤ්ඤූති ජාගරියම්හි අනනුයුත්තොති - න සතිසම්පජඤ්ඤෙනම්හි සමන්නාගතොති - අභාවිතා මෙ චත්තාරො සතිපට්ඨානාති - අභාවිතා මෙ චත්තාරො සම්මප්පධානාති - අභාවිතා මෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදාති - අභාවිතානි මෙ පඤ්චින්ද්රියානීති - අභාවිතානි මෙ පඤ්ච බලානීති - අභාවිතා මෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගාති - අභාවිතො මෙ අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගොති - දුක්ඛං මෙ අපරිඤ්ඤාතන්ති - දුක්ඛසමුදයො මෙ අප්පහීනොති - මග්ගො මෙ අභාවිතොති - නිරොධො මෙ අසච්ඡිකතොති අත්තානං ගරහති එවං කතත්තා ච අකතත්තා ච අත්තානං ගරහති. එවං අත්තගරහී කතං{2} කම්මං අකුබ්බමානො අජනයමානො අසඤ්ජනයමානො අනිබ්බත්තයමානො අනභිනිබ්බත්තයමානො අනත්තගරහීති - න ලිප්පති{1} ලොකෙ අනත්තගරහී.
තෙනාහ භගවා:
“පුබ්බාසවෙ හිත්වා නවෙ අකුබ්බං න ඡන්දගූ නොපි නිවිස්සවාදී, ස විප්පමුත්තො දිට්ඨිගතෙහි ධීරො න ලිප්පති{1} ලොකෙ අනත්තගරහී”ති.
13. 20.
ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා, ස පන්නභාරො මුනි විප්පමුත්තො න කප්පියො නූපරතො න පත්ථියො (ඉති භගවා.)
ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කිඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වාති - සෙනා වුච්චති මාරසෙනා, කායදුච්චරිතං මාරසෙනා, වචීදුච්චරිතං මාරසෙනා, මනොදුච්චරිතං මාරසෙනා, රාගො දොසො මොහො කොධො උපනාහො මක්ඛො පළාසො ඉස්සා මච්ඡරියං මායා සාඨෙය්යං ථම්භො සාරම්භො මානො අතිමානො මදො පමාදො සබ්බෙ කිලෙසා සබ්බෙ දුච්චරිතා සබ්බෙ දරථා සබ්බෙ පරිළාහා සබ්බෙ සන්තාපා සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරා මාරසෙනා.
වුත්තං හෙතං භගවතා:
1. “කාමා තෙ පඨමා සෙනා දුතියාඅරති{1} වුච්චති, තතියා ඛුප්පිපාසා තෙ චතුත්ථි තණ්හා පවුච්චති.
2. පඤ්චමී{2} ථිනමිද්ධං තෙ ඡට්ඨා භීරූ පවුච්චති, සත්තමී විචිකිච්ඡා තෙ මක්ඛො ථම්භො තෙ අට්ඨමා.{3}
3. ලාභො සිලොකො සක්කාරො මිච්ඡාලද්ධො ච යො යසො, යො චත්තානං සමුක්කංසෙ පරෙ ච අවජානති.
4. එසා නමුචි තෙ සෙනා කණ්හස්සාභිප්පහාරිණී, න නං අසූරො ජිනාති ජිත්වා{4} ච ලභතෙ සුඛ”න්ති.{a}
යතො චතුහි අරියමග්ගෙහි සබ්බා ච මාරසෙනා සබ්බෙ ච පටිසෙනිකරා කිලෙසා ජිතා ච පරාජිතා ච භග්ගා විප්පලුග්ගා{5} පරම්මුඛා, සො වුච්චති විසෙනිභූතො, සො දිට්ඨෙ විසෙනිභූතො සුතෙ මුතෙ විඤ්ඤාතෙ විසෙනීභූතොති - ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො යං කඤ්චි දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා.