3879. සොයං එවං ගතො පක්ඛි දිජො පරමධම්මිකො, මාදිසස්ස හි ලුද්දස්ස ජනයෙය්යාථ මද්දවං.
3880. උපායනං හි{2} තෙ දෙව නාඤ්ඤං පස්සාමි එදිසං, සබ්බසාකුණිකගාමෙ තං පස්ස මනුජාධිප.
3881. දිස්වා නිසින්නං රාජානං පීඨෙ සොවණ්ණයෙ සුභෙ, අජ්ඣභාසථ වක්කඞ්ගො වාචං කණ්ණසුඛං භණං.
3882. කච්චිනු භොතො කුසලං කච්චි භොතො අනාමයං, කච්චි රට්ඨමිදං ඵීතං ධම්මෙන මනුසිස්සති.{3}
3883. කුසලඤ්චෙව මෙ හංස අථො හංස අනාමයං, අථො රට්ඨමිදං ඵීතං ධම්මෙන මනුසිස්සති.
3884. කච්චි භොතො අමච්චෙසු දොසො කොචි න විජ්ජති, කච්චින්නු තෙ තවත්ථෙසු නාවකඞ්ඛන්ති ජීවිතං.
3885. අථොපි මෙ අමච්චෙසු දොසො කොචි න විජ්ජති, අථොපි තෙ මමත්ථෙසු නාවකඞ්ඛන්ති ජීවිතං.
3886. කච්චි තෙ සාදිසී භරියා අස්සවා පියභාණිනි, පුත්තරූපයසූපෙතා තව ඡන්දවසානුගා.
3887. අථො මෙ සාදිසී භරියා අස්සවා පිය්යාණිනී, පුත්තරූපයසූපෙතා මම ඡන්දවසානුගා.
3888. භවං තු කච්චි නු මහාසත්තුහත්ථත්ථතඞ්ගතො, දුක්ඛමාපජ්ජි විපුලං තස්මිං පඨමමාපදෙ.
3889. කච්චියං{1} නාපතිත්වාන දණ්ඩෙන සමපොඨයි, එවමෙතෙසං ජම්මානං පාකතිකං භවති තාවදෙ.
3890. ඛෙමමාසි මහාරාජ එවමාපදි{2} සංසති, න චායං කිඤ්චිරස්මාසු සතතූව සමපජ්ජථ{3}.
3891. පච්චකම්පිත්ථ නෙසාදො පුබ්බෙව අජ්ඣභාසථ, තදායං සුමුඛොයෙව පණ්ඩිතො පච්චහාසථ{4}
3892. තස්ස තං වචනං සුත්වා පසාදමයමජ්ඣගා, තතො මං පාමුචී පාසා අනුඤ්ඤාසි සුඛෙන ච,
3893. ඉදම්පි සුමුඛෙනෙව එතදත්ථාය චින්තිතං, භොතො සකාසෙ ආගමනං එතස්ස ධනමිච්ඡතා.
3894. ස්වාගතඤ්චෙවිදං භවතං පතීතොචස්මි දස්සනා, එසො අපි බහුං විත්තං ලභතං යාවතිච්ඡති.
3895. සන්තප්පයිත්වා නෙසාදං භොගෙහි මනුජාධිපො, අජ්ඣභාසථ වක්කඞ්ගං{5} වාචං කණ්ණසුඛං භණං.
3896. යං බලු ධම්මධීනං{6} වසො වත්තති කිඤ්චනං, සබ්බත්ථිස්සරියං{7} භවතං පසාසථ{8} යදිච්ඡථ.
3897. දානත්ථං උපභොත්තුං වා යඤ්චඤ්ඤං උපකප්පති, එතං දදාමි වො විත්තං ඉස්සෙරං විස්සජාමි වො.
3898. යථා ච ම්යායං සුමුඛො අජ්ඣහාසෙය්ය පණ්ඩිතො, කාමසා බුද්ධිසම්පන්නො තං ම්යාස්ස පරමප්පියං.
3899. අහං ඛලු මහාරාජ නාගරාජාරිවන්තරං, පටිවත්තුං න සක්කොමි න මෙ සො විනයො සියා.
3900. අම්හාකඤ්චෙව යො සෙට්ඨො ත්වඤ්ච උත්තමසත්තවො, භූමිපාලො මනුස්සින්දො පූජා බහූහි හෙතුහි.
3901. තෙසං උභින්නං භණතං වත්තමානෙ විනිච්ඡයෙ, නාන්තරං{1} පටිවත්තබ්බං පෙස්සෙන{2} මනුජාධිප.
3902. ධමෙමන කිර නෙසාදො පණ්ඩිතො අණ්ඩජො ඉති, නහෙව අකතත්තස්ස නයො එතාදිසො සියා.
3903. එවං අග්ගපකතිමා එවං උත්තමසත්තවො, යාවතත්ථි මයා දිට්ඨා නාඤ්ඤං පස්සාමි එදිසං.
3904. තුට්ඨොස්මි චො පකතියා වාක්යෙන මධුරෙන ච, එසො චාපි මම ඡන්දො චිරං පස්සෙය්ය වො උභො.
3905. යං කිච්චං පරමෙ මිත්තෙ කතරස්මාසු{3} තං තයා, පත්තා නිස්සංසයං ත්යම්භා භත්තිරස්මාසු යා තව.
3906. අදුඤ්ච නූන සුමහා ඤාතිසඞ්ඝස්සමන්තරං, අදස්සනෙන අස්මාකං දුක්ඛං බහුසු පක්ඛිසු.
3907. තෙසං සොකවිඝාතාය තයා අනුමතා මයං, තං පදක්ඛිණතො කත්වා ඤාතී පස්සෙ මරින්දම{4}.
3908. අද්ධාහං විපුලං පීතිං භවතං වින්දාමි දස්සනා, එසො චාපි මහා අත්ථො ඤාතිවිස්සාසනා සියා.
3909. ඉදං වත්වා ධතරට්ඨා{5} හංසරාජා නරාධිපං, උත්තමජවමත්තාය ඤාතිසඞ්ඝමුපාගමුං.
3910. තෙ අරොගෙ අනුප්පත්තෙ දිස්වාන පරමෙ ද්විජෙ, කෙකාතිමකරුං හංසා පුථු සද්දො අජායථ.
3911. තෙ පතීතා පමුත්තෙන භත්තුනා භත්තුගාරවා, සමන්තා පරිකරිංසු අණ්ඩජා ලද්ධපච්චයා.
3912. එවං මිත්තවතං අත්ථා සබ්බෙ හොන්ති පදක්ඛිණා, හංසා යථා ධතරට්ඨා ඤාතිසඞ්ඝමුපාගමුත්ති.
චුල්ලහංසජාතකං.
2. මහාහංසජාතකං.
3913. එතෙ හංසා පක්කමන්ති වක්කඞ්ගා භයමෙරිතා, හරිත්තච හෙමවණ්ණ කාමං සුමුඛ පක්කම.
3914. ඔහාය මං ඤාතිගණා එකං පාසවසං ගතං, අනපෙක්ඛමානා ගච්ඡන්ති කිං එකො අවහිය්යසි.
3915. පතෙව පතතං සෙට්ඨ නත්ථි බද්ධෙ{1} සහායතා, මා අනීඝාය හාපෙසි කාමං සුමුඛ පක්කම.
3916. නාහං දුක්ඛපරෙතොති{2} ධතරට්ඨ තවං ජහෙ, ජීවිතං මරණං වා මෙ තයා සද්ධිං භවිස්සති.
3917. නාහං දුක්ඛපරෙතොති ධතරට්ඨ තවං{3} ජහෙ, න මං අනරියසංයුත්තෙ කම්මෙ යොජෙතුමරහසි.
3918. සකුමාරො සඛාත්යස්මි සචිත්තෙ චස්මිං තෙ ඨිතො, ඤාතො සෙනාපති ත්යාහං හංසානං පවරුත්තම.
3919. කථං අහං විකත්ථිස්සං{4} ඤාතිමජ්ඣෙ ඉතො ගතො, තං හිත්වා පතතං සෙට්ඨ කින්තෙ වක්ඛාමිතො ගතො ඉධ පාණං චජිස්සාමි නානරියං කත්තුමුසසහෙ.
3920. එසො හි ධම්මො සුමුඛ යං ත්වං අරියපථෙ ඨිතො, යො භත්තාරං සඛාරං මං න පරිච්චත්තුමුස්සහෙ{5}.
3921. තං හි මෙ පෙක්ඛමානස්ස භයං න ත්වෙව ජායති, අධිගච්ඡසි ත්වං මය්හං එවම්භූතස්ස ජීවිතං.
3922. ඉච්චෙව මන්තයන්තානං අරියානං අරියවුත්තිනං, දණ්ඩමාදාය නෙසාදො ආපදී{1} තුරිතො භුසං.
3923. තමාපතන්තං දිස්වාන සුමුඛො අපරි{2}බ්රූහයි, අට්ඨාසි පුරතො රඤ්ඤො හංසො විස්සාසයං ව්යථං.{3}
3924. මා භායි පත්තං සෙට්ඨ නහි භායන්ති තාදිසා, අහං යොගං පයුඤ්ඡස්සං යුත්තං ධම්මූපසංහිතං. තෙන පරියාපදානෙන{4} ඛිප්පං පාසා පමොක්ඛසි.
3925. තස්ස තං වචනං සුත්වා සුමුඛස්ස සුභාසිතං, පහට්ඨලොමො නෙසාදො අඤ්ජලිස්ස පණාමයි.
3926. න මෙ සුතං වා දිට්ඨං වා භාසන්තො මානුසිං{5} දිජො, අරියං බ්රුවානො{6} වක්කඞ්ගො චජන්තො මානුසිං ගිරං.
3927. කින්නු තායං දිජො හොති මුත්තො බද්ධං{7} උපාසසි, ඔහාය සකුණා යන්ති කිං එකො අවහීයසි.
3928. රාජා මෙ සො දිජාමිත්ත සෙනාපච්චස්ස කාරයිං, තමාපදෙ පරිච්චත්තුං නුස්සහෙ විහගාධිපං.
3929. මහාගණාය භත්තා මෙ මෙ එකො ව්යසනං අගා, තථා තං සම්ම නෙසාද භත්තායං අභිතො රමෙ.
3930. අරියවත්තසි චක්කඞ්ග යො පිණ්ඩමපචායසි, චජාමි තෙ තං භත්තාරං ගච්ඡථූභො යථා සුඛං
3931. සචෙ අත්තප්පයොගෙන ඔහිතො හංසපක්ඛිනං, පතිගණ්හාම{8} තෙ සම්ම එතං අභයදක්ඛිණං.
3932. නො චෙ අත්තප්පයොගෙන ඔහිතො හංසපක්ඛිනං, අනිස්සරො මුඤ්චමම්භෙ ථෙය්යං කයිරාසි ලුද්දක.
3933. යස්ස ත්වං භතකො{1} රඤ්ඤො කාමං තස්සෙව පාපය, තත්ථ සංයමනො රාජා යථාභිඤ්ඤං කරිස්සති.
3934. ඉච්චෙව වුත්තො නෙසාදො හෙමවණ්ණෙ හරිතතචෙ, උභො හත්ථෙහි සඞ්ගය්හ{2} පඤ්ජරෙ අජ්ඣවොදහි.
3935. තෙ පඤ්ජරගතෙ පක්ඛී උභො හස්සරවණ්ණිනෙ, සුමුඛං ධතරට්ඨඤ්ච ලුද්දො ආදාය පක්කමි.
3936. හරීයමානො ධතරට්ඨො සුමුඛං එතදබ්රවි, බාළ්හං භායාමි සුමුඛ සාමාය ලක්ඛණූරුයා අස්මාකං වධමඤ්ඤාය අථත්තානං වධිස්සති.
3937. පාකහංසා ච සුමුඛ සුහෙමා හෙමසුත්තවා, කොඤ්චී සමුද්දතීරෙව කපණා නූන රුච්ඡති.
3938. එවං මහන්තො ලොකස්ස අප්පමෙය්යො මහාගණී, එකිත්ථිමනුසොචෙය්ය න ඉදං පඤ්ඤවකොමිව
3939. වාතො ව ගන්ධමාදෙති උභයං ඡෙකපාපකං, බාලො ආමකපක්කං ව ලොලො අන්ධො ව ආමිසං.
3940. අවිනිච්ඡයඤ්ඤු අත්ථෙසු මන්දොව පටිභාසි{3} මං, කිච්චාකිච්චං න ජානාසි සම්පත්තො කාලපරියායං.
3941. අඩ්ඪුම්මත්තො උදීරෙසි යො සෙය්යා මඤ්ඤසිත්ථියො, බහුසාධාරණා හෙතා සොණ්ඩානංව සුරාඝරං.
3942. මායා චෙසා මරිචී ච සොකො රොගො චුපද්දවො, ඛරා ච බන්ධනා චෙතා මච්චුපාසො ගුහාසයො තාසු යො විස්සසෙ පොසො සො නරෙසු නරාධමො.
3943. යං වුද්ධෙහි{1} උපඤ්ඤාතං කො තං නින්දිතුමරහති, මහාභූතිත්ථියො නාම ලොකස්මිං උදපජ්ජිසුං.
3944. ඛිඩ්ඩා පණිහිතා ත්යාසු රති ත්යාසු පතිට්ඨිතා, බීජානි ත්යාසු රූහන්ති යදිදං සත්තා පජායරෙ තාසු කො නිබ්බිදෙ පොසො පාණමාසජ්ජ පාණහි.
3945. ත්වමෙව නඤ්ඤො සුමුඛ ථිනං අත්ථෙසු යුඤජසි, තස්ස ත්යාජ්ජ භයෙ ජාතෙ භීතෙන ජායතෙ මතී.
3946. සබ්බො හි සංසයං පත්තො භයං භීරූ තිතික්ඛති, පණ්ඩිතා ච මහත්තානො අත්ථෙ යුඤ්ජන්ති දුය්යුජෙ.
3947. එතදත්ථාය රාජානො සූරමිච්ඡන්ති මන්තිනං, පටිබාහති යං සූරො ආපදං අත්තපරියායං.
3948. මා නො අජ්ජ විකන්තිංසු රඤ්ඤො සූදා මහානසෙ, තථාහි වණ්ණො පත්තානං ඵලං වෙළුංව තං වධි.
3949. මුත්තො න ඉච්ඡි ඔඩ්ඩෙතුං බන්ධං උපාගමි, සොපජ්ජ සංසයං පත්තො අත්ථං ගණ්හාහි මා මුඛං.
3950. සො තං යොගං පයුඤ්ජස්සු යුත්තං ධම්මූපසංහිතං, තවං පරියාපදානෙන{1} මම පාණෙසනං චර.
3951. මාභායි පතතං සෙට්ඨ නහි භායන්ති තාදිසා, අහං යොගං පයුඤ්ජිස්සං යුත්තං ධම්මූපසංහිතං, මම පරියාපදානෙන ඛිප්පං පාසා පමොක්ඛසි.
3952. ස ලුද්දො හංසකාජෙන රාජද්වාරං උපාගමි, පටිවෙදෙථ මං රඤ්ඤො ධතරට්ඨායමාගතො.
3953. තෙ දිස්වා පුඤ්ඤසඞ්කාසෙ උභො ලක්ඛඤ්ඤසම්මතෙ, ඛලු සඤ්ඤමනො{2} රාජා අමච්චෙ අජ්ඣභාසථ.
3954. දෙථ ලුද්දස්ස වත්ථානි අන්නං පානඤ්ච භොජනං, කාමං කරො හිරඤ්ඤස්ස යාවන්තො එස ඉච්ඡති.
3955. දිස්වා ලුද්දං පසන්නත්තං කාසිරාජා{3} තදාබ්රවි, යදායං සම්ම ඛෙමක පුණ්ණා හංසෙහි තිට්ඨති.
3956. කථං රුචිං{4} මජ්ඣගතං පාසහත්ථො උපාගමි, ඔකිණ්ණං ඤාතිසඞ්ඝෙහි නිමජ්ඣිමං{5} කථං ගහි.
3957. අජ්ජ මෙ සත්තමා රත්ති ආදානානි{6} උපාසතො, පදමෙතස්ස අන්වෙසං අප්පමත්තො ඝටස්සිතො.
3958. අථස්ස පදමද්දක්ඛිං චරතො අදනෙසනං, තත්ථාහං ඔදහිං පාසං එවෙතං{7} දිජමග්ගහිං.
3959. ලුද්ද ද්වෙ ඉමෙ සකුණා අථ එකොති භාසසි, චිත්තන්නු තෙ විපරියත්තං ආදු කින්නු ජිගිංසසි.{8}
3960. යස්ස ලොහිතකා තාළා තපනෙය්යනිභා සුභා,{9} උරං සංහච්ච තිට්ඨන්ති සො මෙ බන්ධං උපාගමි.
3961. අථායං භස්සරො පක්ඛී අබද්ධො{1} බද්ධමාතුරං, අරියං බ්රුවානො අට්ඨාසි වජන්තො මානුසිං ගිරං.
3962. අථ කින්නු{2}දානි සුමුඛ හනුං සංහච්ච තිට්ඨසි, ආදු මෙ පරිසං පත්තො භයා භීතො න භාසසි.
3963. නාහං කාසිපතී භීතො ඔගය්හ පරිසං තව, නාහං භයා න භාසිස්සං වාක්යං අත්ථස්මිං තාදිසෙ.
3964. න තෙ අභිසරං පස්සෙ න රථෙ නපි පත්තිකෙ, නාස්ස චම්මංව කීටං වා වම්මිතෙ ච ධනුග්ගහෙ.
3965. න හිරඤ්ඤං සුවණ්ණං වා නගරං වා සුමාපිතං, ඔකිණ්ණපරිඛං{3} දුග්ගං දළ්හමට්ටාලකොට්ඨකං, යත්ථ පවිට්ඨො සුමුඛ භායිතබ්බං න භායසි.
3966. න මෙ අභිසරෙනත්ථො නගරෙන ධනෙන වා, අපථෙන පථං යාම අන්තලික්ඛෙ චරා මයං.
3967. සුතාව පණ්ඩිතා ත්යම්භා නිපුණා අත්ථචින්තකා, භාසෙමත්ථවතිං වාචං සච්චෙවස්ස පතිට්ඨිතො.
3968. කිඤ්ච තුය්හං අසච්චස්ස අනරියස්ස කරිස්සති, මුසාවාදිස්ස ලුද්දස්ස භණිතම්පි සුභාසිතං.
3969. තං බ්රාහ්මණානං වචනා ඉමං ඛෙමිං{4} අකාරයි, අභයඤ්ච තයා ඝුට්ඨං ඉමායො දසධා දිසා.
3970. ඔගය්හ තෙ පොක්ඛරණිං විප්පසන්නොදකං සුචිං, පහූතඤ්චාදනං{5} තත්ථ අභිංසාචෙත්ථ පක්ඛිනං.
3971. ඉදං සුත්වාන නිග්ඝොසං ආගතම්හා{1} තවන්තිකෙ, තෙ තෙ බද්ධස්මා{2} පාසෙන එතං තෙ භාසිතං මුසා.
3972. මුසාවාදං පුරක්ඛත්වා ඉච්ඡාලොභඤ්ච පාපකං. උභොසන්ධිං අතික්කම්ම අසාතං උපපජ්ජති.
3973. නාපරජ්ඣාම සුමුඛ නපි ලොභා වමග්ගහිං, සුතා ච පණ්ඩිතාත්යත්ථ නිපුණාඅත්ථචින්තකා.
3974. අප්පෙවත්ථවතිං වාචං ව්යාකරෙය්යුං ඉධාගතා, තථා තං සම්ම නෙසාදො වුත්තො සුමුඛ මග්ගහි.
3975. නෙව භීතා{3} කාසිපති උපනීතස්මිං ජීවිතෙ, භාසෙමත්ථවතිං වාචං සම්පත්තා කාලපරියායං.
3976. යො මිගෙන මිගං හන්ති පක්ඛිං වා පන පක්ඛිනා, සුතෙන වා සුතං කිණෙ{4} කිං අනරියතරං තතො.