2. 2. 11.
[ආපායික සුත්තං]
48. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. ද්වෙමෙ භික්ඛවෙ ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහාය, කතමෙ ද්වෙ? යො ච අබ්රහ්මචාරී බ්රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො, යො ච පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං චරන්තං අමූලකෙන අබ්රහ්මචරියෙන අනුද්ධංසෙති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ ද්වෙ ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහායාති.
එතමත්ථං භගවා අවොච තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. අභූතවාදී නිරයං උපෙති යො වාපි කත්වා න කරොමි චාහ, උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථ.
3. කාසාවකණ්ඨා බහවො පාපධම්මා අසඤ්ඤතා, පාපා පාපෙහි කම්මෙහි නිරයං තෙ උපපජ්ජරෙ.
4. සෙය්යො අයොගුළො භුත්තො තත්තො අග්ගිසිඛූපමො, යඤ්චෙ භුඤ්ජෙය්ය දුස්සීලො රට්ඨපිණ්ඩං අසඤ්ඤතො’ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 2. 12.
[දිට්ඨිගතසුත්තං]
49. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. ද්වීහි භික්ඛවෙ දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතා දෙවමනුස්සා ඔලීයන්ති එකෙ. අතිධාවන්ති එකෙ. චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්ති.
2. කථඤ්ච භික්ඛවෙ ඔලීයන්ති එකෙ?
භවාරාමා භික්ඛවෙ දෙවමනුස්සා භවරතා භවසම්මුදිතා. තෙසං භවනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති න පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. එවං ඛො භික්ඛවෙ ඔලීයන්ති එකෙ.
3. කථඤ්ච භික්ඛවෙ අතිධාවන්ති එකෙ?
භවෙනෙව ඛො පනෙකෙ අට්ටීයමානා හරායමානා ජිගුච්ඡමානා විභවං අභිනන්දන්ති ‘යතො කිර භො අයං අත්තා{1} කායස්ස භෙදා පරම්මරණා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරම්මරණා. එතං සන්තං එතං පණීතං එතං යථාවන්ති{2}. එවං ඛො භික්ඛවෙ අතිධාවන්ති එකෙ.
4. කථඤ්ච භික්ඛවෙ චක්ඛුමන්තො පස්සන්ති?
ඉධ භික්ඛු භූතං භූතතො පස්සති, භූතං භූතතො දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. එවං ඛො භික්ඛවෙ චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්තීති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
5. යෙ{3} භූතං භූතතො දිස්වා භූතස්ස ච අතික්කමා{4} යථාභූතෙ විමුච්චන්ති භවතණ්හාපරික්ඛයා.
6. ස වෙ{5} භූතපරිඤ්ඤො සො{6} වීතතණ්හො භවාභවෙ භූතස්ස විභවා භික්ඛු නාගච්ඡති පුනබ්භව”න්ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
වග්ගො දුතියො.
තස්සුද්දානං:
ද්වෙ ඉන්ද්රියා ද්වෙ තපනීයා සීලෙන අපරෙ දුවෙ අනොත්තප්පී කුහනා ද්වෙ ච සංවෙජනීයෙන තෙ දස විතක්කා දෙසනා විජ්ජා පඤ්ඤා ධම්මෙන පඤ්චමං අජාතං ධාතු සල්ලානං සික්ඛා ජාගරියෙන ච අපාය දිට්ඨියා චෙව බාවීසති පකාසිතා’ති.
දුකනිපාතො.
තිකනිපාතො
පඨමො වග්ගො
3. 1. 1.
[අකුසලමූලසුත්තං]
50. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තීණි’මානි භික්ඛවෙ අකුසලමූලානි, කතමානි තීණි? ලොභො අකුසලමූලං, දොසො අකුසලමූලං, මොහො අකුසලමූලං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි අකුසලමූලානීති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “ලොභො දොසො ච මොහො ච පුරිසං පාපචෙතසං හිංසන්ති අත්තසම්භූතා තචසාරං’ව සම්ඵලං.”
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 2.
[ධාතුසුත්තං]
51. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. “තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ ධාතුයො. කතමා තිස්සො? රූපධාතු, අරූපධාතු, නිරොධධාතු. ඉමා ඛො භික්ඛවෙ තිස්සො ධාතුයොති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “රූපධාතුං පරිඤ්ඤාය අරූපෙසු අසණ්ඨිතා නිරොධෙ යෙ විමුච්චන්ති තෙ ජනා මච්චුහායිනො.
3. කායෙන අමතං ධාතුං ඵස්සයිත්වා{1} නිරූපධිං උපධිප්පටිනිස්සග්ගං සච්ඡිකත්වා අනාසවො දෙසෙති සම්මාසම්බුද්ධො අසොකං විරජං පදන්ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 3.
[පඨමවෙදනා සුත්තං]
52. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතාති මෙ සුතං.
1. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා දුක්ඛා වෙදනා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ඉමා ඛො භික්ඛවෙ තිස්සො වෙදනාති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “සමාහිතො සම්පජානො සතො බුද්ධස්ස සාවකො වෙදනා ච පජානාති වෙදනානඤ්ච සම්භවං.
3. යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං වෙදනානං ඛයා භික්ඛු නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 4.
[දුතියවෙදනා සුත්තං]
53. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ වෙදනා. කතමා තිස්සො: සුඛා වෙදනා දුක්ඛා වෙදනා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා.
සුඛා භික්ඛවෙ වෙදනා දුක්ඛතො දට්ඨබ්බා. දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දට්ඨබ්බා. අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දට්ඨබ්බා. යතො ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛුනො සුඛා වෙදනා දුක්ඛතො දිට්ඨා හොති, දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දිට්ඨා හොති, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දිට්ඨා හොති, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ භික්ඛු අරියො සම්මද්දසො අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං වාවත්තයි{1} සංයොජනං සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “යො සුඛං දුක්ඛතො’ද්දක්ඛි දුක්ඛමද්දක්ඛි සල්ලතො අදුක්ඛමසුඛං සන්තං අද්දක්ඛි නං අනිච්චතො.
3. ස වෙ සම්මද්දසො{2} භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො ස වෙ යොගාතිගො මුනී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 5.
[පඨමඑසනාසුත්තං.]
54. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා භවෙසනා බ්රහ්මචරියෙසනා. ඉමා ඛො භික්ඛවෙ තිස්සො එසනා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “සමාහිතො සම්පජානො සතො බුද්ධස්ස සාවකො එසනා ච පජානාති එසනානඤ්ච සම්භවං.
3. යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං. එසනානං ඛයා භික්ඛු නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 6.
[දුතියඑසනාසුත්තං.]
55. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා භවෙසනා බ්රහ්මචරියෙසනා. ඉමා ඛො භික්ඛවෙ තිස්සො එසනා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “කාමෙසනා භවෙසනා බ්රහ්මචරියෙසනා සහ ඉති සච්චපරාමාසො දිට්ඨිට්ඨානා සමුස්සයා.
3. සබ්බරාගවිරත්තස්ස තණ්හක්ඛයවිමුත්තිනො{1} එසනා පටිනිස්සට්ඨා දිට්ඨිට්ඨානා සමූහතා එසනානං ඛයා භික්ඛු නිරාසො අකථංකථී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 7.
[පඨම ආසවසුත්තං]
56. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තයො’මෙ භික්ඛවෙ ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො භවාසවො අවිජ්ජාසවො. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ තයො ආසවාති.
එතමත්ථං භගවා අවොච තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “සමාහිතො සම්පජානො සතො බුද්ධස්ස සාවකො ආසවෙ ච පජානාති ආසවානඤ්ච සම්භවං.
3. යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං ආසවානං ඛයා භික්ඛු නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’ති.”
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 8.
[දුතිය ආසවසුත්තං]
57. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තයො’ මෙ භික්ඛවෙ ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො භවාසවො අවිජ්ජාසවො. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ තයො ආසවාති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “යස්ස කාමාසවො ඛීණො අවිජ්ජා ච විරාජිතා භවාසවො පරික්ඛීණො විප්පමුත්තො නිරූපධි ධාරෙති අන්තිමං දෙහං ජෙත්වා මාරං සවාහිනින්ති”ති{1}
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 1. 9.
[තණ්හාසුත්තං]
58. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ තණ්හා. කතමා තිස්සො? කාමතණ්හා භවතණ්හා විභවතණ්හා. ඉමා ඛො භික්ඛවෙ තිස්සො තණ්හා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “තණ්හායොගෙන සංයුත්තා රත්තචිත්තා භවාභවෙ තෙ යොගයුත්තා මාරස්ස අයොගක්ඛෙමිනො ජනා සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතිමරණගාමිනො.
3. යෙ ච තණ්හං පහත්වාන වීතතණ්හා{1} භවාභවෙ. තෙ වෙ පාරංගතා ලොකෙ යෙ පත්තා ආසවක්ඛය”න්ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.