26. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. එවඤ්චෙ භික්ඛවෙ සත්තා ජානෙය්යුං දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, න අදත්වා භුඤ්ජෙය්යුං. න ච නෙසං මච්ඡෙරමලං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨෙය්ය. යො’පි නෙසං අස්ස චරිමො ආලොපො චරිමං කබළං, තතො’පි න අසංවිභජිත්වා භුඤ්ජෙය්යුං සචෙ නෙසං පටිග්ගාහකා අස්සු. යස්මා ච ඛො භික්ඛවෙ සත්තා න එවං ජානන්ති දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, තස්මා අදත්වා භුඤ්ජන්ති, මච්ඡෙරමලඤ්ච නෙසං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “එවං චෙ සත්තා ජානෙය්යුං යථාවුත්තං මහෙසිනා විපාකං සංවිභාගස්ස යථා හොති මහප්ඵලං
3. විනෙය්ය මච්ඡෙරමලං විප්පසන්නෙන චෙතසා දජ්ජුං කාලෙන අරියෙසු යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං.
4. අන්නං ච දත්වා බහුනො දක්ඛිණෙය්යෙසු දක්ඛිණං ඉතො චුතා මනුස්සත්තා සග්ගං ගච්ඡන්ති දායකා.
5. තෙ ච සග්ගං ගතා තත්ථ මොදන්ති කාමකාමිනො විපාකං සංවිභාගස්ස අනුභොන්ති අමච්ඡරා”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
1. 3. 7.
[මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති සුත්තං]
27. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. යානි කානිචි භික්ඛවෙ ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි, සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං. මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ යා කාචි තාරකරූපානං පභා, සබ්බා තා චන්දිමපභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දප්පභා යෙව තා අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච, තපතෙ ච, විරොචති ච, එවං ඛො භික්ඛවෙ යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි, සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං. මෙත්තා යෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.
2. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ නභෙ ආදිච්චොනභං අබ්භුස්සක්කමානො{1} සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්චභාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි, සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං. මෙත්තා යෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච, තපතෙ ච, විරොචති ච. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ රත්තියා පච්චූසසමයං ඔසධි තාරකා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච, එව මෙව ඛො භික්ඛවෙ යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි, සබ්බානි තානිමෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තා යෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.
එතමත්ථං භගවා අවොච, තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
3. “යො ච මෙත්තං භාවයති අප්පමාණං පතිස්සතො, තනූ සංයොජනා හොන්ති පස්සතො උපධික්ඛයං.
4. එකම්පි චෙ පාණමදුට්ඨචිත්තො මෙත්තායති කුසලො තෙන හොති සබ්බෙ ච පාණෙ මනසානුකම්පං පහූතමරියො පකරොති පුඤ්ඤං.
5. යො සත්තසණ්ඩං පඨවිං විජිත්වා රාජිසයො යජමානානුපරියගා, අස්සමෙධං පුරිසමෙධං සම්මාපාසං වාජපෙය්යං නිරග්ගලං.
6. මෙත්තස්ස චිත්තස්ස සුභාවිතස්ස කලම්පි තෙ නානුභවන්ති සොළසිං චන්දප්පභා තාරගණා’ව සබ්බෙ.
7. යො න හන්ති න ඝාතෙති න ජිනාති න ජාපයෙ මෙත්තංසො සබ්බභූතෙසු වෙරං තස්ස න කෙනචි”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
වග්ගො තතියො.
තස්සුද්දාන:
චිත්තං භායී උභො අත්ථෙ පුඤ්ජං වෙපුල්ලපබ්බතං. සම්පජානමුසාවාදො දානඤ්ච මෙත්තභාවනා. සත්තමානීධ සුත්තානි පුරිමානි ච වීසති එකධම්මෙසු සුත්තන්තා සත්තවීසතිසඞ්ගහා’ති.
එකකනිපාතො නිට්ඨිතො.
දුකනිපාතො
පඨමො වග්ගො
2. 1. 1.
[පඨමභික්ඛුසුත්තං]
28. {1}වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. ද්වීහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං. කායස්ස භෙදා පරම්මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්රියෙසු අගුත්තද්වාරතාය ච භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං. කායස්ස භෙදා පරම්මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා”ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච ජිව්හා කායො අථො මනො එතානි යස්ස ද්වාරානි අගුත්තානීධ භික්ඛුනො
3. භොජනම්හි අමත්තඤ්ඤූ ඉන්ද්රියෙසු අසංවුතො කායදුක්ඛං චෙතොදුක්ඛං දුක්ඛං සො අධිගච්ඡති
4. ඩය්හමානෙන කායෙන ඩය්හමානෙන චෙතසා දිවා වා යදි වා රත්තිං දුක්ඛං විහරති තාදිසො’ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 2.
[දුතියභික්ඛු සුත්තං]
29. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. ද්වීහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං. කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරතාය ච භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං. කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච ජිව්හා කායො අථො{1} මනො. එතානි යස්ස ද්වාරානි සුගුත්තානීධ භික්ඛුනො.
3. භොජනම්හි ච මත්තඤ්ඤූ ඉන්ද්රියෙසු ච සංවුතො කායසුඛං චෙතොසුඛං සුඛං සො අධිගච්ඡති.
4. අඩය්හමානෙන කායෙන අඩය්හමානෙන චෙතසා දිවා වා යදි වා රත්තිං සුඛං විහරති තාදිසො’ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 3.
[තපනීය සුත්තං]
30. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. ද්වෙ මෙ භික්ඛවෙ තපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ භික්ඛවෙ එකච්චො අකතකල්යාණො හොති අකතකුසලො අකතභීරුත්තානො, කතපාපො කතලුද්දො කතකිබ්බිසො. සො අකතං මෙ කල්යාණන්ති’පි තප්පති. කතං මෙ පාපන්ති’පි තප්පති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ ද්වෙ ධම්මා තපනීයා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. කායදුච්චරිතං කත්වා වචීදුච්චරිතානි ච මනොදුච්චරිතං කත්වා යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.
3. අකත්වා කුසලං කම්මං කත්වානාකුසලං බහුං කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො නිරයං සො උපපජ්ජතීති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 4.
[අතපනීය සුත්තං]
31. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. ද්වෙ’ මෙ භික්ඛවෙ ධම්මා අතපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ භික්ඛවෙ එකච්චො කතකල්යාණො හොති කතකුසලො කතභීරුත්තාණො, අකතපාපො අකතලුද්දො අකතකිබ්බිසො. සො කතං මෙ කල්යාණන්ති’පි න තප්පති. ‘අකතං මෙ පාපන්ති’පි න තප්පති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ ද්වෙ ධම්මා අතපනීයා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “කායදුච්චරිතං හිත්වා වචීදුච්චරිතානි ච මනොදුච්චරිතං හිත්වා යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං
3. අකත්වා’ කුසලං කම්මං කත්වාන කුසලං බහුං කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො සග්ගං සො උපපජ්ජතී”ති{1}.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 5.
[පාපකසීල සුත්තං]
32. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. ද්වීහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ද්වීහි? පාපකෙන ච සීලෙන පාපිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “පාපකෙන ච සීලෙන පාපිකාය ච දිට්ඨියා එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි යො සමන්නාගතො නරො කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො නිරයං සො උපපජ්ජතී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 6.
[භද්දකසීල සුත්තං]
33. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. ද්වීහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ද්වීහි: භද්දකෙන ච සීලෙන භද්දිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “භද්දකෙන ච සීලෙන භද්දිකාය ච දිට්ඨියා එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි, යො සමන්නාගතො නරො කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 7.
[අනාතාපී සුත්තං]
34. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. අනාතාපී භික්ඛවෙ භික්ඛු අනොත්තාපී{1} අභබ්බො සම්බොධාය, අභබ්බො නිබ්බානාය, අභබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. ආතාපී ච ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛු ඔත්තාපී{2} භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො නිබ්බානාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමායා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “අනාතාපී අනොත්තාපී{3} කුසීතො හීනවීරියො යො ථීනමිද්ධබහුලො අහිරීකො{4} අනාදරො අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.
3. යො ච සතිමා නිපකො ඣායී ආතාපී ඔත්තාපී ච අප්පමත්තො සංයොජනං ජාතිජරාය ඡෙත්වා ඉධෙව සම්බොධිමනුත්තරං ඵුසෙ.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 8.
[පඨම ජනකුහන සුත්තං]
35. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. නයිදං භික්ඛවෙ බ්රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං ජනලපනත්ථං න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං භික්ඛවෙ, බ්රහ්මචරියං වුස්සති සංවරත්ථඤ්ච පහානත්ථඤ්චාති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “සංවරත්ථං පහානත්ථං බ්රහ්මචරියං අනීතිහං අදෙසයි සො භගවා නිබ්බාණොගධගාමිනං.
3. එස මග්ගො මහත්තෙහි{1} අනුයාතො මහෙසිභි.{2} යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති යථා බුද්ධෙන දෙසිතං දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති සත්ථුසාසනකාරිනො”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 9.
[දුතිය ජනකුහන සුත්තං]
36. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. නයිදං භික්ඛවෙ බ්රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං ජනලපනත්ථං ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං භික්ඛවෙ, බ්රහ්මචරියං වුස්සති අභිඤ්ඤත්ථඤ්චෙව පරිඤ්ඤත්ථඤ්චාති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “අභිඤ්ඤත්ථං පරිඤ්ඤත්ථං බ්රහ්මචරියං අනීතිහං අදෙසයි සො භගවා නිබ්බානොගධගාමිනං.
3. එස මග්ගො මහත්තෙහි{3} අනුයාතො මහෙසිභි{4} යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති යථා බුද්ධෙන දෙසිතං දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති සත්ථුසාසනකාරිනො”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
2. 1. 10.
[සොමනස්ස සුත්තං]