3. 1. 10.
[මාරධෙය්යසුත්තං]
59. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තීහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්යං ආදිච්චො’ව විරොචති. කතමෙහි තීහි? ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්යං ආදිච්චො’ව විරොචතී’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “සීලං සමාධි පඤ්ඤා ච යස්ස එතෙ සුභාවිතා අතික්කම්ම මාරධෙය්යං ආදිච්චො’ව විරොචතී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
වග්ගො පඨමො.
තස්සුද්දාන:
මූල ධාතු අථ වෙදනා දුවෙ එසනා ච දුවෙ ආසවා දුවෙ තණ්හාතො ච අථ මාරධෙය්යතො වග්ගමාහු පඨමන්ති මුත්තමං.
දුතියවග්ගො
3. 2. 1.
[පුඤ්ඤකිරියවත්ථු සුත්තං]
60. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තීණිමානි භික්ඛවෙ පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි. කතමානි තීණි? දානමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, සීලමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, භාවනාමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනී’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “පුඤ්ඤමෙව සො සික්ඛෙය්ය ආයතග්ගං සුඛුද්රයං දානඤ්ච සමචරියඤ්ච මෙත්තචිත්තඤ්ච භාවයෙ.
3. එතෙ ධම්මෙ භාවයිත්වා තයො සුඛසමුද්දයෙ අබ්යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 2.
[චක්ඛුසුත්තං]
61. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. තීණිමානි භික්ඛවෙ චක්ඛූනි. කතමානි තීණි? මංසචක්ඛු, දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛූ’ති. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි චක්ඛූනී’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “මංසචක්ඛු දිබ්බචක්ඛු පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං එතානි තීණි චක්ඛූනි අක්ඛාසි පුරිසුත්තමො.
3. මංසචක්ඛුස්ස උප්පාදො මග්ගො දිබ්බස්ස චක්ඛුනො යතො ඤාණං උදපාදි පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං යස්ස චක්ඛුස්ස පටිලාභා සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 3.
[ඉන්ද්රියසුත්තං]
62. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. තීණිමානි භික්ඛවෙ ඉන්ද්රියානි. කතමානි තීණි? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං, අඤ්ඤින්ද්රියං, අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි ඉන්ද්රියානී’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස උජුමග්ගානුසාරිනො, ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං තතො අඤ්ඤා අනන්තරා.
3. තතො අඤ්ඤා විමුත්තස්ස ඤාණං වෙ හොති තාදිනො, අකුප්පා මෙ විමුත්තීති භවසසඤ්ඤොජනක්ඛයා.
4. ස වෙ ඉන්ද්රියසම්පන්නො සන්තො සන්තිපදෙ රතො, ධාරෙති අන්තිමං දෙහං ජෙත්වා මාරං සවාහිනි”න්ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 4.
[අද්ධාසුත්තං]
63. වුත්තං හෙතං භගවතා වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං.
1. “තයො’මෙ භික්ඛවෙ අද්ධා. කතමෙ තයො? අතීතො අද්ධා, අනාගතො අද්ධා, පච්චුප්පන්නො අද්ධා. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ තයො අද්ධා’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “අක්ඛෙය්යසඤ්ඤිනො සත්තා අක්ඛෙය්යස්මිං පතිට්ඨිතා, අක්ඛෙය්යං අපරිඤ්ඤාය යොගමායන්ති මච්චුනො.
3. අක්ඛෙය්යඤ්ච පරිඤ්ඤාය අක්ඛාතාරං න මඤ්ඤති, ඵුට්ඨො විමොක්ඛො මනසා සන්තිපදමනුත්තරං.
4. ස වෙ අක්ඛෙය්යසම්පන්නො සන්තො සන්තිපදෙ රතො, සඞ්ඛාය සෙවී ධම්මට්ඨො සඞ්ඛ්යං නොපෙති වෙදගූ”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 5.
[දුච්චරිත සුත්තං]
64. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. තීණිමානි භික්ඛවෙ දුච්චරිතානි. කතමානි තීණි? කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි දුච්චරිතානී”ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙ’තං ඉති වුච්චති:
2. “කායදුච්චරිතං කත්වා වචීදුච්චරිතානි ච, මනොදුච්චරිතං කත්වා යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.
3. අකත්වා කුසලං කම්මං කත්වානාකුසලං බහුං, කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො නිරයං සො’පපජ්ජතී”ති.{1}
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 6.
[සුචරිතසුත්තං]
65. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –
1. තීණිමානි භික්ඛවෙ සුචරිතානි. කතමානි තීණි? කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි සුචරිතානී”ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “කායදුච්චරිතං හිත්වා වචීදුච්චරිතානි ච, මනොදුච්චරිතං හිත්වා යඤ්චඤ්ඤං දොසසංහිතං.
3. අකත්වා’කුසලං කම්මං කත්වාන කුසලං බහුං කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො සග්ගං සො උපපජ්ජතී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 7.
[සොචෙය්ය සුත්තං]
66. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. තීණිමානි භික්ඛවෙ සොචෙය්යානි. කතමානි තීණි? කායසොචෙය්යං, වචීසොචෙය්යං, මනොසොචෙය්යං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි සොචෙය්යානීති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙ’තං ඉති වුච්චති:
2. “කායසුචිං{1} වාචාසුචිං චෙතොසුචිමනාසවං, සුචිං සොචෙය්යසම්පන්නං ආහු සබ්බප්පහායින”න්ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා. ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 8.
[මොනෙය්ය සුත්තං]
67. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. තීණි’මානි භික්ඛවෙ මොනෙය්යානි. කතමානි තීණි? කායමොනෙය්යං, වචීමොනෙය්යං, මනොමොනෙය්යං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ තීණි මොනෙය්යානීති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙ’තං ඉති වුච්චති:
2. “කායමුනිං{2} වාචාමුනිං, මනොමුනිමනාසවං, මුනිං මොනෙය්යසම්පන්නං ආහු නින්හාතපාපක’න්ති.”
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 9.
[පඨමරාගසුත්තං]
68. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ රාගො අප්පහීනො, දොසො අප්පහීනො මොහො අප්පහීනො, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ බද්ධො{3} මාරස්ස, පමුක්කස්ස මාරපාසො යථාකාමකරණීයො ච පාපිමතො.
යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ රාගො පහීනො දොසො පහීනො මොහො පහීනො, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ අබද්ධො{1} මාරස්ස ඔමුක්කස්ස මාරපාසො. න යථාකාමකරණීයො පාපිමතො’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති.
2. “යස්ස රාගො ච දොසො ච අවිජ්ජා ච විරාජිතා: තං භාවිතත්තඤ්ඤතරං බ්රහ්මභූතං තථාගතං බුද්ධං වෙරභයාතීතං ආහු සබ්බප්පහායින”න්ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
3. 2. 10.
[දුතියරාගසුත්තං]
69. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො අප්පහීනො දොසො අප්පහීනො මොහො අප්පහීනො. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ න අතරි සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං.
යස්ස කස්සචි භික්ඛවෙ භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො පහීනො දොසො පහීනො මොහො පහීනො, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ අතරි සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං, තිණ්ණො පාරගතො, ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො’ති.
එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති:
2. “යස්ස රාගො ච දොසො ච අවිජ්ජා ච විරාජිතා සො’මං සමුද්දං සගහං සරක්ඛසං සඌමිභයං දුත්තරමච්චතාරි සඞ්ගාතිගො මච්චුජහො නිරූපධි පහාසි දුක්ඛං අපුනබ්භවාය, අත්ථං ගතො සො න පමාණමෙ’ති, අමොහයී මච්චුරාජන්ති බ්රූමී”ති.
අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති.
දුතියො වග්ගො.
තස්සුද්දානං:
පුඤ්ඤං චක්ඛු අථ ඉන්ද්රියානි අද්ධා ච චරිතං දුවෙ සොචි මුනො අථ රාගදුවෙ පුන වග්ගමාහු දුතියමුත්තමන්ති.
තතියවග්ගො
3. 3. 1.
[මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානසුත්තං.]
70. වුත්තං හෙතං භගවතා. වුත්තමරහතා’ති මෙ සුතං:
1. දිට්ඨා මයා භික්ඛවෙ සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා, අරියානං උපවාදකා, මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.