සමණො ඛලු භො ගොතමො සීලවා අරියසීලී කුසලසීලී කුසලසීලෙන සමන්නාගතො .....
සමණො ඛලු භො ගොතමො කල්යාණවාචො කල්යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො බහුන්නං ආචරියපාචරියො. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො ඛීණකාමරාගො විගතචාපල්ලො. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො කම්මවාදී කිරියවාදී අපාපපුරෙක්ඛාරො බ්රහ්මඤ්ඤාය පජාය. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො උච්චා කුලා පබ්බජිතො අසම්භින්නඛත්තියකුලා. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො අඩ්ඪා කුලා පබ්බජිතො මහද්ධනා මහාභොගා. -පෙ-
සමණං ඛලු භො ගොතමං තිරොරට්ඨා තිරොජනපදා සම්පුච්ඡිතුං ආගච්ඡන්ති. -පෙ-
සමණං ඛලු භො ගොතමං අනෙකානි දෙවතාසහස්සානි පාණෙහි සරණං ගතානි. -පෙ-
සමණං ඛලු භො ගොතමං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ ති. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො එහිසාගතවාදී සඛිලො සම්මොදකො අබ්භාකුටිකො උත්තානමුඛො පුබ්බභාසී. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො චතුන්නං පරිසානං සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො. -පෙ-
සමණෙ ඛලු භො ගොතමෙ බහූ දෙවා ච මනුස්සා ච අභිප්පසන්නා. -පෙ-
සමණො ඛලු භො ගොතමො යස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා පටිවසති, න තස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා අමනුස්සා මනුස්සෙ විහෙඨෙන්ති -පෙ-.
සමණො ඛලු භො ගොතමො සඞ්ඝී ගණී ගණාචරියො පුථුතිත්ථකරානං අග්ගමක්ඛායති -පෙ-.
යථා ඛො පන භො එකෙසං සමණබ්රාහ්මණානං යථා වා තථා වා යසො සමුදාගච්ඡති න හෙවං සමණස්ස ගොතමස්ස යසො සමුදාගතො. අථ ඛො අනුත්තරාය විජ්ජාචරණසම්පදාය සමණස්ස ගොතමස්ස යසො සමුදාගතො.....
සමණං ඛලු භො ගොතමං රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො සපුත්තො සභරියො සපරිසො සාමච්චො පාණෙහි සරණං ගතො -පෙ-.
සමණං ඛලු භො ගොතමං රාජා පසෙනදී කොසලො සපුත්තො සභරියො සපරිසො සාමච්චො පාණෙහි සරණං ගතො -පෙ-.
සමණං ඛලු භො ගොතමං බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාතී සපුත්තො සභරියො සපරිසො සාමච්චො පාණෙහි සරණං ගතො -පෙ-.
සමණො ඛලු භො ගොතමො රඤ්ඤො මාගධස්ස සෙනියස්ස බිම්බිසාරස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො -පෙ-.
සමණො ඛලු භො ගොතමො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො -පෙ-.
සමණො ඛලු භො ගොතමො බ්රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො -පෙ-.
සමණො ඛලු භො ගොතමො චම්පං අනුප්පත්තො චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ. යෙ ඛො පන භො කෙචි සමණා වා බ්රාහ්මණා වා අම්හාකං ගාමක්ඛෙත්තං ආගච්ඡන්ති, අතිථී නො තෙ හොන්ති. අතිථී ඛො පනම්හෙහි සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා අපචෙතබ්බා. යම්පි භො සමණො ගොතමො චම්පං අනුප්පත්තො චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ. අතිථම්හාකං සමණො ගොතමො. අතිථි ඛො පනම්හෙහි සක්කාතබ්බො ගරුකාතබ්බො මානෙතබ්බො පූජෙතබ්බො අපචෙතබ්බො. ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති සො භවං ගොතමො අම්හාකං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. අථ ඛො පන මයමෙව අරහාම තං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.
එත්තකෙ ඛො අහං භො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ගුණෙ පරියාපුණාමි. නො ච ඛො සො භවං ගොතමො එත්තකවණ්ණො. අපරිමාණවණ්ණො හි සො භවං ගොතමො”ති.
9. එවං වුත්තෙ තෙ බ්රාහ්මණා සොණදණ්ඩං බ්රාහ්මණං එතදවොචුං: ‘යථා ඛො භවං සොණදණ්ඩො, සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණෙ භාසති ඉතො චෙ’පි සො භවං ගොතමො යොජනසතෙ විහරති, අලමෙව සද්ධෙන කුලපුත්තෙන දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං අපි පුටොසෙන{1}. තෙන හි භො සබ්බෙව මයං සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාමා”ති.
අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො මහතා බ්රාහ්මණගණෙන සද්ධිං යෙන ගග්ගරා පොක්ඛරණී තෙනුපසඞ්කමි.
10. අථ ඛො සොණදණ්ඩස්ස බ්රාහ්මණස්ස තිරොවනසණ්ඩගතස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි:
“අහඤ්චෙව ඛො පන සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡෙය්යං, තත්ර චෙ මං සමණො ගොතමො එවං වදෙය්ය: ‘න ඛො එස බ්රාහ්මණ පඤ්හො එවං පුච්ඡිතබ්බො, එවං නාමෙස බ්රාහ්මණ පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො’ති. තෙන මං අයං පරිසා පරිභවෙය්ය: ‘බාලො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො අබ්යත්තො, නාසක්ඛි සමණං ගොතමං යොනිසො පඤ්හං පුච්ඡිතුන්ති’. යං ඛො පනායං පරිසා පරිභවෙය්ය, යසො’පි තස්ස හායෙථ, යස්ස ඛො පන යසො හායෙථ භොගා’පි තස්ස හායෙය්යුං. යසොලද්ධා ඛො පනම්හාකං භොගා. මඤ්චෙව ඛො පන සමණො ගොතමො පඤ්හං පුච්ඡෙය්ය, තස්ස චාහං පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණෙන චිත්තං න ආරාධෙය්යං, තත්ර චෙ මං සමණො ගොතමො එවං වදෙය්ය: ‘න ඛො එස බ්රාහ්මණ පඤ්හො එවං ව්යාකාතබ්බො. එවං නාමෙස බ්රාහ්මණ පඤ්හො ව්යාකාතබ්බො’ති, තෙන මං අයං පරිසා පරිභවෙය්ය: ‘බාලො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, අබ්යත්තො නාසක්ඛි සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙතුන්ති. යං ඛො පනායං පරිසා පරිභවෙය්ය, යසො’පි තස්ස හායෙථ. යස්ස ඛො පන යසො හායෙථ භොගාපි තස්ස හායෙය්යුං. යසොලද්ධා ඛො පනම්හාකං භොගා. අහඤ්චෙව ඛො පන එවං සමීපගතො සමානො අදිස්වා’ව සමණං ගොතමං නිවත්තෙය්යං, තෙන මං අයං පරිසා පරිභවෙය්ය: ‘බාලො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො අබ්යත්තො මානත්ථද්ධො භීතො ච. නො විසහි සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. කථං හි නාම සමීපගතො සමානො අදිස්වා සමණං ගොතමං නිවත්තිස්සතී?’ති. යං ඛො පනායං පරිසා පරිභවෙය්ය යසො’පි තස්ස හායෙථ. යස්ස ඛො පන යසො හායෙථ, භොගා’පි තස්ස හායෙය්යුං, යසොලද්ධා ඛො පනම්හාකං භොගා”ති.
11. අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. චම්පෙය්යකාපි ඛො බ්රාහ්මණගහපතිකා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු.
12. තත්රපි සුදං සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො එතදෙව බහුලමනුවිතක්කෙන්තො නිසින්නො හොති: “අහං චෙව ඛො පන සමණං ගොතමං පඤ්හං පුච්ඡෙය්යං තත්ර චෙ මං සමණො ගොතමො එවං වදෙය්ය ‘න ඛො එස බ්රාහ්මණ පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො’ති, තෙන මං අයං පරිසා පරිභවෙය්ය ‘බාලො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො අබ්යත්තො, නාසක්ඛි සමණං ගොතමං යොනිසො පඤ්හං පුච්ඡිතුන්ති’. යං ඛො පනායං පරිසා පරිභවෙය්ය යසොපි තස්ස හායෙථ. යස්ස ඛො පන යසො හායෙථ භොගාපි තස්ස හායෙය්යුං. යසොලද්ධා ඛො පනම්හාකං භොගා. මඤ්චෙව ඛො පන සමණො ගොතමො පඤ්හං පුච්ඡෙය්ය, තස්ස චාහං පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණෙන චිත්තං න ආරාධෙය්යං, තත්ර චෙ මං සමණො ගොතමො එවං වදෙය්ය ‘න ඛො එස බ්රාහ්මණ, පඤ්හො එවං ව්යාකාතබ්බො, එවං නාමෙස බ්රාහ්මණ පඤ්හො ව්යාකාතබ්බො’ති, තෙන මං අයං පරිසා පරිභවෙය්ය: ‘බාලො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො අබ්යත්තො, නාසක්ඛි සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙතුන්ති’. යං ඛො පනායං පරිසා පරිභවෙය්ය යසො’පි තස්ස හායෙථ. යස්ස ඛො පන යසො හායෙථ භොගාපි තස්ස හායෙය්යුං. යසොලද්ධා ඛො පනම්හාකං භොගා. අහො වත මං සමණො ගොතමො සකෙ ආචරියකෙ තෙවිජ්ජකෙ පඤ්හං පුච්ඡෙය්ය. අද්ධාවතස්සාහං චිත්තං ආරාධෙය්යං පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණෙනා”ති.
13. අථ ඛො භගවතො සොණදණ්ඩස්ස බ්රාහ්මණස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය එතදහොසි: “විහඤ්ඤති ඛො අයං සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො සකෙන චිත්තෙන. යන්නූනාහං සොණදණ්ඩං බ්රාහ්මණං සකෙ ආචරියකෙ තෙවිජ්ජකෙ පඤ්හං පුච්ඡෙය්යන්ති.”
අථ ඛො භගවා සොණදණ්ඩං බ්රාහ්මණං එතදවොච: “කතීහි පන බ්රාහ්මණ අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං පඤ්ඤපෙන්ති බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා?”ති
14. අථ ඛො සොණදණ්ඩස්ස බ්රාහ්මණස්ස එතදහොසි: යං වත නො අහොසි ඉච්ඡිතං, යං ආකඞ්ඛිතං, යං අධිප්පෙතං, යං අභිපත්ථිතං ‘අහො වත මං සමණො ගොතමො සකෙ ආචරියකෙ තෙවිජ්ජකෙ පඤ්හං පුච්ඡෙය්ය, අද්ධා වතස්සාහං චිත්තං ආරාධෙය්යං පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණෙනා’ති, තත්ර මං සමණො ගොතමො සකෙ ආචරියකෙ තෙවිජ්ජකෙ පඤ්හං පුච්ඡති. අද්ධා වතස්සාහං චිත්තං ආරාධෙස්සාමි පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණෙනා’ති.
15. අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො අබ්භුන්නාමෙත්වා කායං අනුවිලොකෙත්වා පරිසං භගවන්තං එතදවොච: “පඤ්චහි භො ගොතම, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙන්ති ‘බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්ය. කතමෙහි පඤ්චහි?
ඉධ භො ගොතම, බ්රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා, අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. අජ්ඣායකො හොති මන්තධරො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං පදකො වෙය්යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො:
අභිරූපො හොති දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, බ්රහ්මවණ්ණී බ්රහ්මවච්චසී අක්ඛුද්දාවකාසො දස්සනාය. සීලවා හොති වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො, පණ්ඩිතො ච හොති මෙධාවී, පඨමො වා දුතියො වා සුජං පග්ගණ්හන්තානං. ඉමෙහි ඛො භො ගොතම, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙන්ති. බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යාති.
16. “ඉමෙසං පන බ්රාහ්මණ පඤ්චන්නං අඞ්ගානං සක්කා එකං අඞ්ගං ඨපෙත්වා චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙතුං බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා?”ති
17. “සක්කා භො ගොතම. ඉමෙසං හි භො ගොතම, පඤ්චන්නං අඞ්ගානං වණ්ණං ඨපයාම. කිං හි වණ්ණො කරිස්සති? යතො ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා, අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. අජ්ඣායකො ච හොති මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො, වෙය්යාකරණො, ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. සීලවා ච හොති වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො, පණ්ඩිතො ච හොති මෙධාවී පඨමො වා දුතියො වා සුජං පග්ගණ්හන්තානං. ඉමෙහි ඛො භො ගොතම, චතූහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙන්ති බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය, න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා”ති.
18. “ඉමෙසං පන බ්රාහ්මණ චතුන්නං අඞ්ගානං සක්කා එකං අඞ්ගං ඨපයිත්වා තීහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙතුං බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා?”ති.
19. “සක්කා භො ගොතම. ඉමෙසං හි භො ගොතම, චතුන්නං අඞ්ගානං මන්තෙ ඨපයාම. කිං හි මන්තා කරිස්සන්ති? යතො ඛො භො ගොතම, බ්රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා, අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, සීලවා ච හොති වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො, පණ්ඩිතො ච හොති මෙධාවී, පඨමො වා දුතියො වා සුජං පග්ගණ්හන්තානං. ඉමෙහි ඛො භො ගොතම, තීහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙන්ති බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා”ති.
20. “ඉමෙසං පන බ්රාහ්මණ, තිණ්ණං අඞ්ගානං සක්කා එකං අඞ්ගං ඨපෙත්වා ද්වීහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙතුං, බ්රාහ්මණොස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා?”ති.
21. “සක්කා භො ගොතම. ඉමෙසං හි භො ගොතම, තිණ්ණං අඞ්ගානං ජාතිං ඨපයාම. කිං හි ජාති කරිස්සති? යතො ඛො භො ගොතම බ්රාහ්මණො සීලවා ච හොති වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො, පණ්ඩිතො ච හොති මෙධාවී පඨමො වා දුතියො වා සුජං පග්ගණ්හන්තානං. ඉමෙහි ඛො භො ගොතම, ද්වීහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙන්ති. බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා”ති.
22. එවං වුත්තෙ තෙ බ්රාහ්මණා සොණදණ්ඩං බ්රාහ්මණං එතදවොචුං: “මා භවං සොණදණ්ඩො එවං අවච. මා භවං සොණදණ්ඩො එවං අවච. අපවදතෙව භවං සොණදණ්ඩො වණ්ණං, අපවදති මන්තෙ, අපවදති ජාතිං. එකංසෙන භවං සොණදණ්ඩො සමණස්සෙව ගොතමස්ස වාදං අනුපක්ඛන්දතී”ති.
23. අථ ඛො භගවා තෙ බ්රාහ්මණෙ එතදවොච: “සචෙ ඛො තුම්හාකං බ්රාහ්මණා එවං හොති, ‘අප්පස්සුතො ච සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, අකල්යාණවාක්කරණො ච සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, දුප්පඤ්ඤො ච සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, න ච පහොති සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතුන්ති, තිට්ඨතු සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, තුම්හෙ මයා සද්ධිං මන්තව්හො. සචෙ පන තුම්හාකං බ්රාහ්මණා එවං හොති: “බහුස්සුතො ච සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, කල්යාණවාක්කරණො ච සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, පණ්ඩිතො ච සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො, පහොති ච සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතුන්ති’ තිට්ඨථ තුම්හෙ, සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො මයා සද්ධිං පටිමන්තෙතූ”ති.
24. එවං වුත්තෙ සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච: “තිට්ඨතු භවං ගොතමො. තුණ්හී භවං ගොතමො හොතු. අහමෙව තෙසං සහධම්මෙන පටිවචනං කරිස්සාමී”ති.
අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො තෙ බ්රාහ්මණෙ එතදවොච: “මා භවන්තො එවං අවචුත්ථ, මා භවන්තො එවං අවචුත්ථ: ‘අපවදතෙව භවං සොණදණ්ඩො වණ්ණං, අපවදති මන්තෙ, අපවදති ජාතිං, එකංසෙන. භවං සොණදණ්ඩො සමණස්සෙව ගොතමස්ස වාදං අනුපක්ඛන්දතී’ති. නාහං භො අපවදාමි වණ්ණං වා මන්තෙ වා ජාතිං වා”ති.
25. තෙන ඛො පන සමයෙන සොණදණ්ඩස්ස බ්රාහ්මණස්ස භාගිනෙය්යා අඞ්ගකො නාම මාණවකො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො තෙ බ්රාහ්මණෙ එතදවොච: “පස්සන්ති නො භොන්තො ඉමං අඞ්ගකං මාණවකං අම්හාකං භාගිනෙය්යන්ති?”
“එවං භො”.
“අඞ්ගකො ඛො භො මාණවකො අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො බ්රහ්මවණ්ණී බ්රහ්මවච්චසී අක්ඛුද්දාවකාසො දස්සනාය. නාස්ස ඉමිස්සං පරිසායං සමසමො අත්ථි වණ්ණෙන, ඨපෙත්වා සමණං ගොතමං.
අඞ්ගකො ඛො භො මාණවකො අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං. පදකො වෙය්යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො. අහමස්ස මන්තෙ වාචෙතා.
අඞ්ගකො ඛො භො මාණවකො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා, අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. අහමස්ස මාතාපිතරො ජානාමි.
අඞ්ගකො ඛො භො මාණවකො පාණම්පි හනෙය්ය අදින්නම්පි ආදියෙය්ය පරදාරම්පි ගච්ඡෙය්ය මුසාපි භණෙය්ය මජ්ජම්පි පිවෙය්ය, එත්ථදානි භො කිං වණ්ණො කරිස්සති, කිං මන්තා, කිං ජාති?
යතො ඛො භො බ්රාහ්මණො සීලවා ච හොති වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො, පණ්ඩිතො ච හොති මෙධාවී පඨමො වා දුතියො වා සුජං පග්ගණ්හන්තානං. ඉමෙහි ඛො භො ද්වීහඞ්ගෙහි සමන්නාගතං බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙන්ති. බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය, න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා”ති.
26. “ඉමෙසං පන බ්රාහ්මණ, ද්වින්නං අඞ්ගානං සක්කා එකං අඞ්ගං ඨපයිත්වා එකෙන අඞ්ගෙන සමන්නාගතං බ්රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙතුං, බ්රාහ්මණො’ස්මීති ච වදමානො සම්මා වදෙය්ය. න ච පන මුසාවාදං ආපජ්ජෙය්යා?”ති
“නො හිදං භො ගොතම. සීලපරිධොතා හි භො ගොතම පඤ්ඤා. පඤ්ඤාපරිධොතං සීලං. යත්ථ සීලං තත්ථ පඤ්ඤා, යත්ථ පඤ්ඤා තත්ථ සීලං. සීලවතො පඤ්ඤා, පඤ්ඤවතො සීලං. සීලපඤ්ඤාණං ච පන ලොකස්මිං අග්ගමක්ඛායති. සෙය්යථාපි භො ගොතම හත්ථෙන වා හත්ථං ධොවෙය්ය, පාදෙන වා පාදං ධොවෙය්ය, එවමෙව ඛො භො ගොතම සීලපරිධොතා පඤ්ඤා, පඤ්ඤාපරිධොතං සීලං. යත්ථ සීලං තත්ථ පඤ්ඤා, යත්ථ පඤ්ඤා තත්ථ සීලං. සීලවතො පඤ්ඤා, පඤ්ඤවතො සීලං. සීලපඤ්ඤාණඤ්ච පන ලොකස්මිං අග්ගමක්ඛායති.
“එවමෙතං බ්රාහ්මණ. සීලපරිධොතා හි බ්රාහ්මණ පඤ්ඤා, පඤ්ඤාපරිධොතං සීලං. යත්ථ සීලං තත්ථ පඤ්ඤා, යත්ථ පඤ්ඤා තත්ථ සීලං. සීලවතො පඤ්ඤා, පඤ්ඤවතො සීලං. සීලපඤ්ඤාණඤ්ච පන ලොකස්මිං අග්ගමක්ඛායති.
“කතමං පන තං බ්රාහ්මණ සීලං? කතමා සා පඤ්ඤා”? ති
“එත්තකපරමා’ව මයං භො ගොතම එතස්මිං අත්ථෙ. සාධු වත භවන්තංයෙව ගොතමං පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො”ති.
“තෙන හි බ්රාහ්මණ සුණාහි, සාධුකං මනසිකරොහි, භාසිස්සාමී”ති.
“එවං භො’ති ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච:
25. “ඉධ බ්රාහ්මණ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො -පෙ-.
(යථා සාමඤ්ඤඵලෙ එවං විත්ථාරෙතබ්බං.) එවං ඛො බ්රාහ්මණ භික්ඛු සීලසම්පන්නො හොති. ඉදං ඛො තං බ්රාහ්මණ සීලං -පෙ-. පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති ..... දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. -පෙ- තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. -පෙ- අයං ඛො සො බ්රාහ්මණ සමාධි -පෙ- ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනීහරති, අභිනින්නාමෙති -පෙ- නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති, ඉදම්පි’ස්ස හොති පඤ්ඤාය. අයං ඛො සා බ්රාහ්මණ, පඤ්ඤා”ති.
26. එවං වුත්තෙ සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච: “අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතම. සෙය්යථාපි භො ගොතම නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්ය පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්ය මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්ය අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්ය චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛින්තීති, එවමෙව භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. අධිවාසෙතු ච මෙ භවං ගොතමො ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා”ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.
27. අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා භගවතො කාලං ආරොචාපෙසි: කාලො භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්තන්ති.
28. අථ ඛො භගවා පුබ්බන්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන සොණදණ්ඩස්ස බ්රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො බුද්ධපමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි.
29. අථ ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සොණදණ්ඩො බ්රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච:
“අහඤ්චෙව ඛො පන භො ගොතම, පරිසගතො සමානො ආසනා වුට්ඨහිත්වා භවන්තං ගොතමං අභිවාදෙය්යං, තෙන මං සා පරිසා පරිභවෙය්ය. යං ඛො පන සා පරිසා පරිභවෙය්ය යසො’පි තස්ස හායෙථ. යස්ස ඛො පන යසො හායෙථ භොගාපි තස්ස හායෙය්යුං. යසොලද්ධා ඛො පනම්හාකං භොගා.
අහඤ්චෙව ඛො පන භො ගොතම, පරිසගතො සමානො අඤ්ජලිං පග්ගණ්හෙය්යං, ආසනා මෙ තං භවං ගොතමො පච්චුට්ඨානං ධාරෙතු.
අහඤ්චෙව ඛො පන භො ගොතම, පරිසගතො සමානො වෙඨනං ඔමුඤ්චෙය්යං, සිරසා මෙ තං භවං ගොතමො අභිවාදනං ධාරෙතු.
අහඤ්චෙව ඛො පන භො ගොතම, යානගතො සමානො යානා පච්චොරොහිත්වා භවන්තං ගොතමං අභිවාදෙය්යං, තෙන මං සා පරිසා පරිභවෙය්ය. යං ඛො පන සා පරිසා පරිභවෙය්ය යසො’පි තස්ස හායෙථ. යස්ස ඛො පන යසො හායෙථ භොගාපි තස්ස හායෙය්යුං. යසොලද්ධා ඛො පනම්හාකං භොගා.
අහඤ්චෙව ඛො පන භො ගොතම, යානගතො සමානො පතොදලට්ඨිං අබ්භුන්නාමෙය්යං, යානා මෙ තං භවං ගොතමො පච්චොරොහනං ධාරෙතු.
අහඤ්චෙව ඛො පන භො ගොතම, යානගතො සමානො ඡත්තං අපනාමෙය්යං, සිරසා මෙ තං භවං ගොතමො අභිවාදනං ධාරෙතූ”ති.
අථ ඛො භගවා සොණදණ්ඩං බ්රාහ්මණං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමීති.
සොණදණ්ඩසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.
5.
කූටදන්තසුත්තං
1. එවං මෙ සුතං. එකං සමයං භගවා මගධෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි, යෙන ඛාණුමතං නාම මගධානං බ්රාහ්මණගාමො තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා ඛාණුමතෙ විහරති අම්බලට්ඨිකායං.
තෙන ඛො පන සමයෙන කූටදන්තො බ්රාහ්මණො ඛාණුමතං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා මාගධෙන සෙනියෙන බිම්බිසාරෙන දින්නං රාජදායං බ්රහ්මදෙය්යං.
තෙන ඛො පන සමයෙන කූටදන්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤො උපක්ඛටො හොති. සත්ත ච උසභසතානි සත්ත ච වච්ඡතරසතානි සත්ත ච වච්ඡතරීසතානි සත්ත ච අජසතානි සත්ත ච උරබ්භසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය.
2. අස්සොසුං ඛො ඛාණුමතකා බ්රාහ්මණගහපතිකා: “සමණො ඛලු භො ගොතමො සක්යපුත්තො සක්යකුලා පබ්බජිතො මගධෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි ඛාණුමතං අනුප්පත්තො ඛාණුමතෙ විහරති අම්බලට්ඨිකායං.
‘තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො’: ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්රහ්මකං සස්සමණබ්රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්යාණං මජ්ඣෙකල්යාණං පරියොසානකල්යාණං සාත්ථං සබ්යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී”ති.
අථ ඛො ඛාණුමතකා බ්රාහ්මණගහපතිකා ඛාණුමතා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතා යෙන අම්බලට්ඨිකා තෙනුපසඞ්කමන්ති.
3. තෙන ඛො පන සමයෙන කූටදන්තො බ්රාහ්මණො උපරිපාසාදෙ දිවාසෙය්යං උපගතො හොති. අද්දසා ඛො කූටදන්තො බ්රාහ්මණො ඛාණුමතකෙ බ්රාහ්මණගහපතිකෙ ඛාණුමතා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතෙ යෙන අම්බලට්ඨිකා තෙනුපසඞ්කමන්තෙ. දිස්වා ඛත්තං ආමන්තෙසි: “කින්නු ඛො භො ඛත්තෙ, ඛාණුමතකා බ්රාහ්මණගහපතිකා ඛාණුමතා නික්ඛමිත්වා සඞ්ඝසඞ්ඝී ගණීභූතා යෙන අම්බලට්ඨිකා තෙනුපසඞ්කමන්තී”? ති.
“අත්ථි ඛො භො සමණො ගොතමො සක්යපුත්තො සක්යකුලා පබ්බජිතො මගධෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි ඛාණුමතං අනුප්පත්තො ඛාණුමතෙ විහරති අම්බලට්ඨිකායං. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. තමෙතෙ භවන්තං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමන්තී”ති.
4. අථ ඛො කූටදන්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස එතදහොසි “සුතං ඛො පන මෙ තං: සමණො ගොතමො තිවිධං යඤ්ඤසම්පදං සොළසපරික්ඛාරං ජානාතීති. න ඛො පනාහං ජානාමි තිවිධං යඤ්ඤසම්පදං සොළසපරික්ඛාරං. ඉච්ඡාමි චාහං මහායඤ්ඤං යජිතුං. යන්නූනාහං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා තිවිධං යඤ්ඤසම්පදං සොළසපරික්ඛාරං පුච්ඡෙය්යන්ති”.
අථ ඛො කූටදන්තො බ්රාහ්මණො ඛත්තං ආමන්තෙසි “තෙන හි භො ඛත්තෙ යෙන ඛාණුමතකා බ්රාහ්මණගහපතිකා තෙනුපසඞ්කම. උපසඞ්කමිත්වා ඛාණුමතකෙ බ්රාහ්මණගහපතිකෙ එවං වදෙහි ‘කූටදන්තො භො බ්රාහ්මණො එවමාහ: ආගමෙන්තු කිර භවන්තො. කූටදන්තො’පි බ්රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී”ති.
‘එවං භො’ති ඛො සො ඛත්තා කූටදන්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස පටිස්සුත්වා යෙන ඛාණුමතකා බ්රාහ්මණගහපතිකා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ඛාණුමතකෙ බ්රාහ්මණගහපතිකෙ එතදවොච “කූටදන්තො භො බ්රාහ්මණො එවමාහ: ආගමෙන්තු කිර භොන්තො. කූටදන්තො’පි බ්රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී”ති.
5. තෙන ඛො පන සමයෙන අනෙකානි බ්රාහ්මණසතානි ඛාණුමතෙ පටිවසන්ති ‘කූටදන්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤං අනුභවිස්සාමා’ති. අස්සොසුං ඛො තෙ බ්රාහ්මණා ‘කූටදන්තො කිර බ්රාහ්මණො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී’ති. අථ ඛො තෙ බ්රාහ්මණා යෙන කූටදන්තො බ්රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා කූටදන්තං බ්රාහ්මණං එතදවොචුං ‘සච්චං කිර භවං කූටදන්තො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සතී?’ති
“එවං ඛො මෙ භො හොති: අහම්පි සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සාමී”ති.
6. “මා භවං කූටදන්තො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමි. න අරහති භවං කූටදන්තො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. සචෙ භවං කූටදන්තො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිස්සති භොතො කූටදන්තස්ස යසො හායිස්සති. සමණස්ස ගොතමස්ස යසො අභිවඩ්ඪිස්සති. යම්පි භොතො කූටදන්තස්ස යසො හායිස්සති. සමණස්ස ගොතමස්ස යසො අභිවඩ්ඪිස්සති, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති භවං කූටදන්තො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. සමණො ත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං කූටදන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං
භවං හි කූටදන්තො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා, අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. යම්පි භවං කූටදන්තො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච සංසුද්ධගහණිකො යාව සත්තමා පිතාමහයුගා, අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, ඉමිනාපඞ්ගෙන න අරහති භවං කූටදන්තො සමණං ගොතමං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. සමණො ත්වෙව ගොතමො අරහති භවන්තං කූටදන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.
භවං හි කූටදන්තො අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො -පෙ-.
භවං හි කූටදන්තො අජ්ඣායකො මන්තධරො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො වෙය්යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො -පෙ-.
භවං හි කූටදන්තො අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, බ්රහ්මවණ්ණී බ්රහ්මවච්චසී අක්ඛුද්දාවකාසො දස්සනාය -පෙ-.
භවං හි කූටදන්තො සීලවා වුද්ධසීලී වුද්ධසීලෙන සමන්නාගතො -පෙ-.
භවං හි කූටදන්තො කල්යාණවාචො කල්යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා -පෙ-.
භවං හි කූටදන්තො බහුන්නං ආචරියපාචරියො. තීණි මාණවකසතානි මන්තෙ වාචෙති. බහූ ඛො පන නානාදිසා නානාජනපදා මාණවකා ආගච්ඡන්ති භොතො කූටදන්තස්ස සන්තිකෙ මන්තත්ථිකා මන්තෙ අධීයිතුකාමා.
භවං හි කූටදන්තො ජිණ්ණො වුද්ධො මහල්ලකො අද්ධගතො වයො අනුප්පත්තො. සමණො ගොතමො තරුණො චෙව තරුණපබ්බජිතො ච -පෙ-.
භවං හි කූටදන්තො රඤ්ඤො මාගධස්ස සෙනියස්ස බිම්බිසාරස්ස සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො -පෙ-.