22. යෙන උත්තරකුරූ රම්මා මහානෙරු සුදස්සනො. මනුස්සා තත්ථ ජායන්ති අමමා අපරිග්ගහා.
න තෙ බීජං පවපන්ති නාපි නීයන්ති නඞ්ගලා, අකට්ඨාපාකිමං සාලිං පරිභුඤ්ජන්ති මානුසා.
අකණං අථුසං සුද්ධං සුගන්ධං තණ්ඩුලප්ඵලං, තුණ්ඩිකීරෙ පචිත්වාන තතො භුඤ්ජන්ති භොජනං.
ගාවිං එකඛුරං කත්වා අනුයන්ති දිසොදිසං, පසුං එකඛුරං කත්වා අනුයන්ති දිසොදිසං.
ඉත්ථි වාහනං කත්වා අනුයන්ති දිසොදිසං, පුරිස වාහනං කත්වා අනුයන්ති දිසොදිසං.
කුමාරි වාහනං කත්වා අනුයන්ති දිසොදිසං කුමාර වාහනං කත්වා අනුයන්ති දිසොදිසං.
තෙ යානෙ අභිරූහිත්වා සබ්බා දිසා අනුපරියන්ති, පචාරා තස්ස රාජිනො. හත්ථියානං අස්සයානං දිබ්බං යානං උපට්ඨිතං පාසාදා සිවිකා චෙව මහාරාජස්ස යසස්සිනො.
තස්ස ච නගරා අහු අන්තලික්ඛෙ සුමාපිතා, ආටානාටා කුසිනාටා පරකුසිනාටා නාටපුරියා පරකුසිතනාටා.
උත්තරෙන කපිවන්තො ජනොඝමපරෙන ච නවනවුතියො අම්බරඅම්බරවතියො ආළකමන්දා නාම රාජධානී.
කුවෙරස්ස ඛො පන මාරිස මහාරාජස්ස විසාණා නාම රාජධානී. තස්මා කුවෙරො මහාරාජා වෙස්සවණො’ති පවුච්චති.
23. පච්චෙසන්තො පකාසෙන්ති තතොලා තත්තලා තතොතලා, ඔජසි තෙජසි තතොජසි සූරො රාජා අරිට්ඨො නෙමි.
රහදො’පි තත්ථ ධරණී නාම යතො මෙඝා පවස්සන්ති වස්සා යතො පතායන්ති, සභා පි තත්ථ භගලවතී නාම යත්ථ යක්ඛා පයිරුපාසන්ති.
තත්ථ නිච්චඵලා රුක්ඛා නානාදිජගණායුතා, මයුරකොඤ්චාභිරුදා කොකිලාදීහි වග්ගුහි.
ජීවජීවක සද්දෙත්ථ අථො උට්ඨවචිත්තකා, කුකුත්ථකා කුළීරකා වනෙ පොක්ඛරසාතකා.
සුකසාලිකසද්දෙත්ථ දණ්ඩමානවකානි ච, සොභති සබ්බකාලං සා කුවෙරනලිනී සදා.
ඉතො සා උත්තරා දිසා ඉති නං ආචික්ඛතී ජනො, යං දිසං අභිපාලෙති මහාරාජා යසස්සි සො.
යක්ඛානං ආධිපති කුවෙරො ඉති නාමසො, රමති නච්චගීතෙහි යක්ඛෙහෙව පුරක්ඛතො.
පුත්තාපි තස්ස බහවො එකනාමා ති මෙ සුතං, අසීතිං දස එකො ච ඉන්දනාමා මහබ්බලා.
තෙ චාපි බුද්ධං දිස්වාන බුද්ධං ආදිච්චබන්ධුනං දූරතො ව නමස්සන්ති මහන්තං වීතසාරදං. නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ නමො තෙ පුරිසුත්තම
කුසලෙන සමෙක්ඛසි, අමනුස්සාපි තං වන්දන්ති, සුතං නෙතං අභිණ්හසො තස්මා එවං වදෙමසෙ. ජිනං වන්දථ ගොතමං ජිනං වන්දාම ගොතමං, විජ්ජාචරණසම්පන්නං බුද්ධං වන්දාම ගොතමන්ති.
24. අයං ඛො සා මාරිස, ආටානාටියා රක්ඛා භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං ගුත්තියා රක්ඛාය අවිහිංසාය ඵාසුවිහාරායාති. යස්ස කස්සචි මාරිස, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා උපාසකස්ස වා උපාසිකාය වා අයං ආටානාටියා රක්ඛා සුග්ගහිතා භවිස්සති සමත්තා පරියාපුතා. තඤ්චෙ අමනුස්සො යක්ඛො වා යක්ඛිනී වා, යක්ඛපොතකො වා යක්ඛපොතිකා වා, යක්ඛමහාමත්තො වා යක්ඛපාරිසජ්ජො වා යක්ඛපචාරො වා, ගන්ධබ්බො වා ගන්ධබ්බී වා, ගන්ධබ්බපොතකො වා ගන්ධබ්බපොතිකා වා, ගන්ධබ්බමහාමත්තො වා ගන්ධබ්බපාරිසජ්ජො වා ගන්ධබ්බපචාරො වා, කුම්භණ්ඩො වා කුම්භණ්ඩී වා, කුම්භණ්ඩපොතකො වා කුම්භණ්ඩපොතිකා වා, කුම්භණ්ඩමහාමත්තො වා කුම්භණ්ඩපාරිසජ්ජො වා කුම්භණ්ඩපචාරො වා, නාගො වා නාගිනී වා, නාගපොතකො වා නාගපොතිකා වා, නාගමහාමත්තො වා නාගපාරිසජ්ජො වා නාගපචාරො වා, පදුට්ඨචිත්තො, භික්ඛුං වා භික්ඛුනිං වා උපාසකං වා උපාසිකං වා පදුට්ඨචිත්තො ගච්ඡන්තං වා අනුගච්ඡෙය්ය, ඨිතං වා උපතිට්ඨෙය්ය, නිසින්නං වා උපනිසීදෙය්ය, නිපන්නං වා උපනිපජ්ජෙය්ය. න මෙ සො මාරිස, අමනුස්සො ලභෙය්ය ගාමෙසු වා නිගමෙසු වා සක්කාරං වා ගරුකාරං වා. න මෙ සො මාරිස, අමනුස්සො ලභෙය්ය ආළකමන්දාය නාම රාජධානියා වත්ථුං වා වාසං වා. න මෙ සො මාරිස, අමනුස්සො ලභෙය්ය යක්ඛානං සමිතිං ගන්තුං. අපිස්සු නං මාරිස, අමනුස්සා අනවය්හම්පි නං කරෙය්යුං අවිවය්හං. අපිස්සු නං මාරිස, අමනුස්සා අත්තාහි පරිපුණ්ණාහි පරිභාසාහි පරිභාසෙය්යුං. අපිස්සු නං මාරිස, අමනුස්සා රිත්තම්පි’ස්ස පත්තං සීසෙ නික්කුජ්ජෙය්යුං. අපිස්සු නං මාරිස, අමනුස්සා සත්තධා පි’ස්ස මුද්ධං ඵාලෙය්යුං. සන්ති හි මාරිස, අමනුස්සා චණ්ඩා රුද්ධා රභසා, තෙ නෙව මහාරාජානං ආදියන්ති, න මහාරාජානං පුරිසකානං ආදියන්ති, න මහාරාජානං පුරිසකානං පුරිසකානං ආදියන්ති. තෙ ඛො තෙ මාරිස, අමනුස්සා මහාරාජානං අවරුද්ධා නාම වුච්චන්ති.
25. සෙය්යථාපි මාරිස, රඤ්ඤො මාගධස්ස විජිතෙ මහාචොරා. තෙ නෙව රඤ්ඤො මාගධස්ස ආදියන්ති, න රඤ්ඤො මාගධස්ස පුරිසකානං ආදියන්ති, න රඤ්ඤො මාගධස්ස පුරිසකානං පුරිසකානං ආදියන්ති. තෙ ඛො තෙ මාරිස, මහාචොරා රඤ්ඤො මාගධස්ස අවරුද්ධා නාම වුච්චන්ති. එවමෙව ඛො මාරිස, සන්ති හි අමනුස්සා චණ්ඩා රුද්ධා රභසා. තෙ නෙව මහාරාජානං ආදියන්ති, න මහාරාජානං පුරිසකානං ආදියන්ති, න මහාරාජානං පුරිසකානං පුරිසකානං ආදියන්ති. තෙ ඛො තෙ මාරිස, අමනුස්සා මහාරාජානං අවරුද්ධා නාම වුච්චන්ති.
26. යො හි කොචි මාරිස, අමනුස්සො යක්ඛො වා යක්ඛිනී වා යක්ඛපොතකො වා යක්ඛපොතිකා වා යක්ඛමහාමත්තො වා යක්ඛපාරිසජ්ජො වා යක්ඛපචාරො වා, ගන්ධබ්බො වා ගන්ධබ්බී වා ගන්ධබ්බපොතකො වා ගන්ධබ්බපොතිකා වා ගන්ධබ්බමහාමත්තො වා ගන්ධබ්බපාරිසජ්ජො වා ගන්ධබ්බපචාරො වා, කුම්භණ්ඩො වා කුම්භණ්ඩී වා කුම්භණ්ඩපොතකො වා කුම්භණ්ඩපොතිකා වා කුම්භණ්ඩමහාමත්තො වා කුම්භණ්ඩපාරිසජ්ජො වා කුම්භණ්ඩපචාරො වා, නාගො වා නාගිනී වා නාගපොතකො වා නාගපොතිකා වා නාගමහාමත්තො වා නාගපාරිසජ්ජො වා නාගපචාරො වා, පදුට්ඨචිත්තො භික්ඛුං වා භික්ඛුනිං වා උපාසකං වා උපාසිකං වා ගච්ඡන්තං වා අනුගච්ඡෙය්ය, ඨිතං වා උපතිට්ඨෙය්ය, නිසින්නං වා උපනිසීදෙය්ය, නිප්පන්නං වා උපනිපජ්ජෙය්ය, ඉමෙසං යක්ඛානං මහායක්ඛානං සෙනාපතීනං මහාසෙනාපතීනං උජ්ඣාපෙතබ්බං වික්කන්දිතබ්බං විරවිතබ්බං: “අයං යක්ඛො ගණ්හාති, අයං යක්ඛො ආවිසති, අයං යක්ඛො හෙඨෙති, අයං යක්ඛො විහෙඨෙති, අයං යක්ඛො හිංසති, අයං යක්ඛො විහිංසති, අයං යක්ඛො න මුඤ්චතී”ති.
කතමෙසං යක්ඛානං මහායක්ඛානං සෙනාපතීනං මහාසෙනාපතීනං?
27. “ඉන්දො සොමො වරුණො ච භාරද්වාජො පජාපති, චන්දනො කාමසෙට්ඨො ච කින්නිඝණ්ඩු{1} නිඝණ්ඩු ච.
පනාදො ඔපමඤ්ඤො ච දෙවසූතො ච මාතලි, චිත්තසෙනො ච ගන්ධබ්බො නළො රාජා ජනෙසභො.
සාතාගිරො හෙමවතො පුණ්ණකො කරතියො ගුළො, සීවකො මුචලින්දො ච වෙස්සාමිත්තො යුගන්ධරො.
ගොපාලො සුප්පරොධො ච හිරිනෙත්ති ච මන්දියො පඤ්චාලචණ්ඩො ආළවකො පජ්ජන්නො සුමනො සුමුඛො දධිමුඛො, මණි මානී චරො දීඝො අථො සෙරිස්සකො සහ.’
28. ඉමෙසං යක්ඛානං මහායක්ඛානං සෙනාපතීනං මහාසෙනාපතීනං උජ්ඣාපෙතබ්බං වික්කන්දිතබ්බං විරවිතබ්බං: අයං යක්ඛො ගණ්හාති, අයං යක්ඛො ආවිසති, අයං යක්ඛො හෙඨෙති, අයං යක්ඛො විහෙඨෙති, අයං යක්ඛො හිංසති, අයං යක්ඛො විහිංසති, අයං යක්ඛො න මුඤ්චතී ති.
අයං ඛො සා මාරිස, ආටානාටියා රක්ඛා භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං ගුත්තියා රක්ඛාය අවිහිංසාය ඵාසුවිහාරායා ති.
හන්ද ච දානි මයං මාරිස, ගච්ඡාම, බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’ති. ‘යස්ස’ දානි තුම්හෙ මහාරාජානො කාලං මඤ්ඤථා’ති.
29. අථ ඛො භික්ඛවෙ, චත්තාරො මහාරාජානො උට්ඨායාසනා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසු. තෙ’පි ඛො භික්ඛවෙ, යක්ඛා උට්ඨායාසනා අප්පෙකච්චෙ මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසු.
අප්පෙකච්චෙ මයා සද්ධිං සම්මොදිංසු, සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා, තත්ථෙවන්තරධායිංසු: අප්පෙකච්චෙ යෙනාහං තෙනඤ්ජලිම්පණාමෙත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසු: අප්පෙකච්චෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසු: අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා තත්ථෙවන්තරධායිංසු’ති.
30. උග්ගණ්හාථ භික්ඛවෙ, ආටානාටියං රක්ඛං. පරියාපුණාථ භික්ඛවෙ, ආටානාටියං රක්ඛං. ධාරෙථ භික්ඛවෙ, ආටානාටියං රක්ඛං. අත්ථසංහිතා{1} භික්ඛවෙ, ආටානාටියා රක්ඛා භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං ගුත්තියා රක්ඛාය අවිහිංසාය ඵාසුවිහාරායා ති.
ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.
ආටානාටියසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.
10.
සඞ්ගීතිසුත්තං
1. එවං මෙ සුතං:
එකං සමයං භගවා මල්ලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛු සඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි යෙන පාවා නාම මල්ලානං නගරං තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා පාවායං විහරති චුන්දස්ස කම්මාරපුත්තස්ස අම්බවනෙ.
2. තෙන ඛො පන සමයෙන පාවෙය්යකානං මල්ලානං උබ්භතකං{1} නවං සන්ථාගාරං{2} අචිරකාරිතං හොති, අනජ්ඣාවුත්ථං{3} සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. අස්සොසුං ඛො පාවෙය්යකා මල්ලා: භගවා කිර මල්ලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි පාවං අනුප්පත්තො පාවායං විහරති චුන්දස්ස කම්මාරපුත්තස්ස අම්බවනෙ’ති. අථ ඛො පාවෙය්යකා මල්ලා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො පාවෙය්යකා මල්ලා භගවන්තං එතදවොචුං: ඉධ භන්තෙ පාවෙය්යකානං මල්ලානං උබ්භතකං නවං සන්ථාගාරං අචිරකාරිතං හොති අනජ්ඣාවුත්ථං සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙන. තං ච භන්තෙ භගවා පඨමං පරිභුඤ්ජතු. භගවතා පඨමං පරිභුත්තං පච්ඡා පාවෙය්යකා මල්ලා පරිභුඤ්ජිස්සන්ති. තදස්ස පාවෙය්යකානං මල්ලානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා”ති.
3. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො පාවෙය්යකා මල්ලා භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා, උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා, පදක්ඛිණං කත්වා යෙන සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා සබ්බසන්ථරිං{4} සන්ථාගාරං සන්ථරිත්වා ආසනානි පඤ්ඤපෙත්වා, උදකමණිකං පතිට්ඨපෙත්වා තෙලප්පදීපං ආරොපෙත්වා, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු.
එකමන්තං ඨිතා ඛො තෙ පාවෙය්යකා මල්ලා භගවන්තං එතදවොචුං, සබ්බසන්ථරිං සන්ථතං භන්තෙ සන්ථාගාරං, ආසනානි පඤ්ඤත්තානි: උදකමණිකො පතිට්ඨාපිතො, තෙලප්පදීපො ආරොපිතො. යස්ස’දානි භන්තෙ භගවා කාලං මඤ්ඤතී”ති.
4. අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා මජ්ඣිමං ථම්භං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි. භික්ඛුසඞ්ඝොපි ඛො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පච්ඡිමං භිත්තිං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. පාවෙය්යකා පි ඛො මල්ලා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා සන්ථාගාරං පවිසිත්වා පුරත්ථිමං භිත්තිං නිස්සාය පච්ඡිමාභිමුඛා නිසීදිංසු භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. අථ ඛො භගවා පාවෙය්යකෙ මල්ලෙ බහුදෙවා රත්තිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උය්යොජෙසි; අභික්කන්තා ඛො වාසෙට්ඨා රත්ති. යස්ස’දානි තුම්හෙ කාලං මඤ්ඤථා ති. ‘එවං භන්තෙ’ති ඛො පාවෙය්යකා මල්ලා භගවතො පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු.
5. අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙසු පාවෙය්යකෙසු මල්ලෙසු තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසංඝං අනුවිලොකෙත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි, ‘විගතථිනමිද්ධො ඛො සාරිපුත්ත භික්ඛුසඞ්ඝො පටිභාතු තං සාරිපුත්ත භික්ඛූනං ධම්මී කථා පිට්ඨි මෙ ආගිලායති. තමහං ආයමිස්සාමී”ති. ‘එවං භන්තෙ’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි.
අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්යං කප්පෙසි, පාදෙ පාදං අච්චාධාය, සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා.
භින්නනිගණ්ඨවත්ථු
6. තෙන ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාතපුත්තො පාවායං අධුනා කාලකතො හොති. තස්ස කාලකිරියාය භින්නා නිගණ්ඨා ද්වෙධිකජාතා{1} භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති: ‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි, අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි. කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි, අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො සංහිතම්මෙ{2} අසහිතන්තෙ, පුරෙ වචනීයං පච්ඡා අවච, පච්ඡා වචනීයං පුරෙ අවච. ආචිණ්ණන්තෙ විපරාවත්තං, ආරොපිතො තෙ වාදො, නිග්ගහිතො ත්වමසි, චර වාදප්පමොක්ඛාය, නිබ්බෙඨෙහි ච සචෙ පහොසී’ති. වධො යෙව ඛො මඤ්ඤෙ නිගණ්ඨෙසු නාතපුත්තියෙසු අනුවත්තති. යෙ’පි තෙ නිගණ්ඨස්ස නාතපුත්තස්ස සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා, තෙ’පි තෙසු නිගණ්ඨෙසු නාතපුත්තියෙසු නිබ්බින්නරූපා විරත්තරූපා පටිවානරූපා යථා තං දුරක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ දුප්පවෙදිතෙ අනිය්යානිකෙ අනුපසමසංවත්තනිකෙ අසම්මාසම්බුද්ධප්පවෙදිතෙ භින්නථූපෙ අප්පටිසරණෙ.
7. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි: නිගණ්ඨො ආවුසො නාතපුත්තො පාවායං අධුනා කාලකතො, තස්ස කාලකිරියාය භින්නා නිගණ්ඨා ද්වෙධිකජාතා -පෙ- භින්නථූපෙ අප්පටිසරණෙ එවං හෙතං ආවුසො හොති දුරක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ දුප්පවෙදිතෙ අනිය්යානිකෙ අනුපසමසංවත්තනිකෙ අසම්මාසම්බුද්ධප්පවෙදිතෙ. අයං ඛො පන ආවුසො අම්හාකං භගවතා ධම්මො ස්වාක්ඛාතො සුප්පවෙදිතො නිය්යානිකො උපසමසංවත්තනිකො සම්මාසම්බුද්ධප්පවෙදිතො. තත්ථ සබ්බෙහෙව සඞ්ගායිතබ්බං න විවදිතබ්බං, යථයිදං බ්රහ්මචරියං අද්ධනියං අස්ස චිරට්ඨිතිකං, තදස්ස බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො චාවුසො අම්හාකං භගවතා ධම්මො ස්වාක්ඛාතො සුප්පවෙදිතො නිය්යානිකො උපසමසංවත්තනිකො සම්මාසම්බුද්ධප්පවෙදිතො, තත්ථ සබ්බෙහෙව සඞ්ගායිතබ්බං න විවදිතබ්බං යථයිදං බ්රහ්මචරියං අද්ධනියං අස්ස චිරට්ඨිතිකං, තදස්ස බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.
එකකං
8. අත්ථි ඛො ආවුසො තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකො ධම්මො සම්මදක්ඛාතො. තත්ථ සබ්බෙහෙව සඞ්ගායිතබ්බං න විවදිතබ්බං, යථයිදං බ්රහ්මචරියං අද්ධනියං අස්ස චිරට්ඨිතිකං. තදස්ස බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො එකො ධම්මො? සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. සබ්බෙ සත්තා සඞ්ඛාරට්ඨිතිකා. අයං ඛො ආවුසො තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකො ධම්මො සම්මදක්ඛාතො. තත්ථ සබ්බෙහෙව සඞ්ගායිතබ්බං න විවදිතබ්බං, යථයිදං බ්රහ්මචරියං අද්ධනියං අස්ස චිරට්ඨිතිකං, තදස්ස බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.
දුකං
9. අත්ථි ඛො ආවුසො තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ද්වෙ ධම්මා සම්මදක්ඛාතා. තත්ථ සබ්බෙහෙව සඞ්ගායිතබ්බං -පෙ- අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.
කතමෙ ද්වෙ?
නාමඤ්ච රූපඤ්ච.
අවිජ්ජා ච භවතණ්හා ච.
භවදිට්ඨි ච විභවදිට්ඨි ච.
අහිරිකඤ්ච අනොත්තප්පඤ්ච.
හිරී ච ඔත්තප්පඤ්ච.
දොවචස්සතා ච පාපමිත්තතා ච.
සොවචස්සතා ච කල්යාණමිත්තතා ච.
ආපත්තිකුසලතා ච ආපත්තිවුට්ඨානකුසලතා ච.
සමාපත්තිකුසලතා ච සමාපත්තිවුට්ඨානකුසලතා ච.
ධාතුකුසලතා ච මනසිකාරකුසලතා ච
ආයතනකුසලතා ච පටිච්චසමුප්පාදකුසලතා ච
ඨානකුසලතා ච අට්ඨානකුසලතා ච
අජ්ජවඤ්ච ලජ්ජවඤ්ච
ඛන්ති ච සොරච්චඤ්ච
සාඛල්යඤ්ච පටිසන්ථාරො ච
අවිහිංසා ච සොචෙය්යඤ්ච
මුට්ඨසච්චඤ්ච අසම්පජඤ්ඤඤ්ච
සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච
ඉන්ද්රියෙසු අගුත්තද්වාරතා ච භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතා ච
ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරතා ච භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා ච
පටිසඞ්ඛානබලඤ්ච{1} භාවනාබලඤ්ච
සතිබලඤ්ච සමාධිබලඤ්ච
සමථො ච විපස්සනා ච
සමථනිමිත්තඤ්ච පග්ගහනිමිත්තඤ්ච
පග්ගාහො ච අවික්ඛෙපො ච
සීලවිපත්ති ච දිට්ඨිවිපත්ති ච
සීලසම්පදා ච දිට්ඨිසම්පදා ච
සීලවිසුද්ධි ච දිට්ඨිවිසුද්ධි ච
දිට්ඨිවිසුද්ධි ඛො පන යථා දිට්ඨිස්ස ච පධානං සංවෙගො චසංවෙජනීයෙසු ඨානෙසු සංවිග්ගස්ස ච යොනිසො පධානං
අසන්තුට්ඨිතා ච කුසලෙසු ධම්මෙසු අප්පටිවානිතා ච පධානස්මිං
විජ්ජා ච විමුත්ති ච
ඛයෙ ඤාණං අනුප්පාදෙ ඤාණං
ඉමෙ ඛො ආවුසො තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ද්වෙ ධම්මා සම්මදක්ඛාතා. තත්ථ සබ්බෙහෙව සඞ්ගායිතබ්බං න විවදිතබ්බං -පෙ- අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.
තිකං
10. අත්ථි ඛො ආවුසො තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන තයො ධම්මා සම්මදක්ඛාතා. තත්ථ සබ්බෙහෙව සඞ්ගායිතබ්බං -පෙ- අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.
කතමෙ තයො?
තීණි අකුසලමූලානි: ලොභො අකුසලමූලං, දොසො අකුසලමූලං, මොහො අකුසලමූලං.
තීණි කුසලමූලානි: අලොභො කුසලමූලං, අදොසො කුසලමූලං, අමොහො කුසලමූලං.
තීණි දුච්චරිතානි: කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං.
තීණි සුචරිතානි: කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං.
තයො අකුසලවිතක්කා: කාමවිතක්කො, බ්යාපාදවිතක්කො, විහිංසාවිතක්කො.
තයො කුසලවිතක්කා: නෙක්ඛම්මවිතක්කො, අබ්යාපාදවිතක්කො, අවිහිංසාවිතක්කො.
තයො අකුසලසංකප්පා: කාමසංකප්පො, බ්යාපාදසංකප්පො, විහිංසාසංකප්පො.
තයො කුසලසංකප්පා: නෙක්ඛම්මසංකප්පො, අබ්යාපාදසංකප්පො, අවිහිංසාසංකප්පො.
තිස්සො අකුසලසඤ්ඤා: කාමසඤ්ඤා, බ්යාපාදසඤ්ඤා, විහිංසාසඤ්ඤා.
තිස්සො කුසලසඤ්ඤා: නෙක්ඛම්මසඤ්ඤා, අබ්යාපාදසඤ්ඤා, අවිහිංසාසඤ්ඤා.