17. තෙන හි රාජඤ්ඤ, උපමන්තෙ කරිස්සාමි. උපමායපි ඉධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. භූතපුබ්බං රාජඤ්ඤ, අඤ්ඤතරො ජනපදො වුට්ඨාසි. අථ ඛො සහායකො සහායකං ආමන්තෙසි: ‘ආයාම සම්ම, යෙන සො ජනපදො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම, අප්පෙවනාමෙත්ථ කිඤ්චි ධනං අධිගච්ඡෙය්යාමා’ති. ‘එවං සම්මා’ති ඛො සහායකො සහායකස්ස පච්චස්සොසි. තෙ යෙන සො ජනපදො යෙනඤ්ඤතරං ගාමපත්ථං තෙනුපසඞ්කමිංසු. තත්ථ අද්දසංසු පහූතං සාණං ඡඩ්ඩිතං. දිස්වා සහායකො සහායකං ආමන්තෙසි: ‘ඉදං ඛො සම්ම පහූතං සාණං ඡඩ්ඩිතං, තෙන හි සම්ම ත්වඤ්ච සාණභාරං බන්ධ, අහඤ්ච සාණභාරං බන්ධිස්සාමි. උභො සාණභාරං ආදාය ගමිස්සාමා’ති. ‘එවං සම්මා’ති ඛො සහායකො සහායකස්ස පටිස්සුත්වා සාණභාරං බන්ධිත්වා තෙ උභො පි සාණභාරං ආදාය යෙනඤ්ඤතරං ගාමපත්ථං තෙනුපසඞ්කමිංසු. තත්ථ අද්දසංසු පහූතං සාණසුත්තං ඡඩ්ඩිතං. දිස්වා සහායකො සහායකං ආමන්තෙසි: යස්ස ඛො සම්ම අත්ථාය ඉච්ඡෙය්යාම සාණං ඉදං පහූතං සාණසුත්තං ඡඩ්ඩිතං. තෙන හි සම්ම ත්වඤ්ච සාණභාරං ඡඩ්ඩෙහි, අහඤ්ච සාණභාරං ඡඩ්ඩෙස්සාමි, උභො සාණසුත්තභාරං ආදාය ගමිස්සාමා’ති. ‘අයං ඛො මෙ සම්ම සාණභාරො දූරාභතො ච සුසන්නද්ධො ච, අලං මෙ, ත්වං පජානාහී’ති.
අථ ඛො සො සහායකො සාණභාරං ඡඩ්ඩෙත්වා සාණසුත්තභාරං ආදියි. තෙ යෙනඤ්ඤතරං ගාමපත්ථං තෙනුපසඞ්කමිංසු. තත්ථ අද්දසංසු පහූතා සාණියො ඡඩ්ඩිතා, දිස්වා සහායකො සහායකං ආමන්තෙසි: ‘යස්ස ඛො සම්ම අත්ථාය ඉච්ඡෙය්යාම සාණං වා සාණසුත්තං වා, ඉමා පහූතා සාණියො ඡඩ්ඩිතා. තෙන හි සම්ම ත්වඤ්ච සාණභාරං ඡඩ්ඩෙහි, අහඤ්ච සාණසුත්තභාරං ඡඩ්ඩෙස්සාමි, උභො සාණභාරං ආදාය ගමිස්සාමා’ති. ‘අයං ඛො මෙ සම්ම සාණභාරො දූරාභතො ච සුසන්නද්ධො ච, අලං මෙ ත්වං පජානාහී’ති. අථ ඛො සො සහායකො සාණසුත්තභාරං ඡඩ්ඩෙත්වා සාණභාරං ආදියි. තෙ යෙනඤ්ඤතරං ගාමපත්ථං තෙනුපසඞ්කමිංසු. තත්ථ අද්දසංසු පහූතං ඛොමං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං ඛොමසුත්තං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං ඛොමදුස්සං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං කප්පාසං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං කප්පාසිකසුත්තං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං කප්පාසිකදුස්සං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං අයං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං ලොහං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං තිපුං ඡඩ්ඩිතං පහූතං සීසං ඡඩ්ඩිතං දිස්වා -පෙ- පහූතං සජ්ඣුං ඡඩ්ඩිතං -පෙ- පහූතං සුවණ්ණං ඡඩ්ඩිතං. දිස්වා සහායකො සහායකං ආමන්තෙසි: ‘යස්ස ඛො සම්ම අත්ථාය ඉච්ඡෙය්යාම සාණං වා සාණසුත්තං වා සාණියො වා ඛොමං වා ඛොමසුත්තං වා ඛොමදුස්සං වා කප්පාසං වා කප්පාසිකසුත්තං වා කප්පාසිකදුස්සං වා අයං වා ලොහං වා තිපුං වා සීසං වා සජ්ඣුං වා, ඉදං පහූතං සුවණ්ණං ඡඩ්ඩිතං. තෙන හි සම්ම ත්වඤ්ච සාණභාරං ඡඩ්ඩෙහි, අහඤ්ච සජ්ඣුභාරං ඡඩ්ඩෙස්සාමි, උභො සුවණ්ණභාරං ආදාය ගමිස්සාමා’ති. ‘අයං ඛො මෙ සම්ම සාණභාරො දූරාභතො ච සුසන්නද්ධො ච අලං මෙ, ත්වං පජානාහී’ති. අථ ඛො සො සහායකො සජ්ඣුභාරං ඡඩ්ඩෙත්වා සුවණ්ණභාරං ආදියි. තෙ යෙන සකො ගාමො තෙනුපසඞ්කමිංසු. තත්ථ යො සො සහායකො සාණභාරං ආදාය අගමාසි. තස්ස නෙව මාතාපිතරො අභිනන්දිංසු, න පුත්තදාරා අභිනන්දිංසු, න මිත්තාමච්චා අභිනන්දිංසු, න ච තතොනිදානං සුඛං සොමනස්සං අධිගච්ඡි. යො පන සො සහායකො සුවණ්ණභාරං ආදාය අගමාසි, තස්ස මාතාපිතරොපි අභිනන්දිංසු, පුත්තදාරාපි අභිනන්දිංසු, මිත්තාමච්චාපි අභිනන්දිංසු, තතො නිදානඤ්ච සුඛං සොමනස්සං අධිගච්ඡි. එවමෙව ඛො ත්වං රාජඤ්ඤ, සාණභාරිකූපමො මඤ්ඤෙ පටිභාසි. පටිනිස්සජ්ජෙතං රාජඤ්ඤ පාපකං දිට්ඨිගතං, පටිනිස්සජ්ජෙතං රාජඤ්ඤ පාපකං දිට්ඨිගතං. මා තෙ අහොසි දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා”ති.
18. “පුරිමෙනෙවාහං ඔපම්මෙන භොතො කස්සපස්ස අත්තමනො අභිරද්ධො. අපිචාහං ඉමානි විචිත්රානි පඤ්හපටිභානානි සොතුකාමො එවාහං භවන්තං කස්සපං පච්චනීකං කාතබ්බං අමඤ්ඤිස්සං. අභික්කන්තං භො කස්සප, අභික්කන්තං භො කස්සප! සෙය්යථාපි භො කස්සප, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්ය: චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති. එවමෙව භොතා කස්සපෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භො කස්සප තං භගවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං කස්සපො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතං. ඉච්ඡාමි චාහං භො කස්සප, මහායඤ්ඤං යජිතුං. අනුසාසතු මං භවං කස්සපො යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා”ති.
“යථාරූපෙ ඛො රාජඤ්ඤ, යඤ්ඤෙ ගාවො වා හඤ්ඤන්ති, අජෙළකා වා හඤ්ඤන්ති, කුක්කුටසූකරා වා හඤ්ඤන්ති, විවිධා වා පාණා සංඝාතං ආපජ්ජන්ති, පටිග්ගාහකා ච හොන්ති මිච්ඡාදිට්ඨී මිච්ඡාසඞ්කප්පා මිච්ඡාවාචා මිච්ඡාකම්මන්තා මිච්ඡාආජීවා මිච්ඡාවායාමා මිච්ඡාසතී මිච්ඡාසමාධි, එවරූපො ඛො රාජඤ්ඤ, යඤ්ඤො න මහප්ඵලො හොති න මහානිසංසො න මහාජුතිකො න මහාවිප්ඵාරො. සෙය්යථාපි රාජඤ්ඤ, කස්සකො බීජනඞ්ගලමාදාය වනං පවිසෙය්ය. සො තත්ථ දුක්ඛෙත්තෙ දුබ්භූමෙ අවිහතඛාණුකණ්ටකෙ බීජානි පතිට්ඨාපෙය්ය ඛණ්ඩානි පූතීනි වාතාතපහතානි අසාරාදානි අසුඛසයිතානි, දෙවො ච න කාලෙන කාලං සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡෙය්ය. අපි නු තානි බීජානි වුද්ධිං වෙරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්ය? කස්සකො වා විපුලං ඵලං අධිගච්ඡෙය්යා”ති?
“නොහිදං භො කස්සප”.
“එවමෙව ඛො රාජඤ්ඤ, යථාරූපෙ යඤ්ඤෙ ගාවො වා හඤ්ඤන්ති අජෙළකා වා හඤ්ඤන්ති කුක්කුටසූකරා වා හඤ්ඤන්ති විවිධා වා පාණා සංඝාතං ආපජ්ජන්ති, පටිග්ගාහකා ච හොන්ති. මිච්ඡාදිට්ඨී මිච්ඡාසඞ්කප්පා මිච්ඡාවාචා මිච්ඡාකම්මන්තා මිච්ඡාආජීවා මිච්ඡාවායාමා මිච්ඡාසතී මිච්ඡාසමාධි. එවරූපො ඛො රාජඤ්ඤ, යඤ්ඤො න මහප්ඵලො හොති න මහානිසංසො න මහාජුතිකො න මහාවිප්ඵාරො. යථාරූපෙ ච ඛො රාජඤ්ඤ, යඤ්ඤෙ නෙව ගාවො හඤ්ඤන්ති න අජෙළකා හඤ්ඤන්ති න කුක්කුටසූකරා හඤ්ඤන්ති න විවිධා වා පාණා සඞ්ඝාතං ආපජ්ජන්ති, පටිග්ගාහකා ච හොන්ති සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පා සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තා සම්මාආජීවා සම්මාවායාමා සම්මාසතී සම්මාසමාධී, එවරූපො ඛො රාජඤ්ඤ, යඤ්ඤො මහප්ඵලො හොති මහානිසංසො මහාජුතිකො මහාවිප්ඵාරො. සෙය්යථාපි රාජඤ්ඤ, කස්සකො බීජනඞ්ගලං ආදාය වනං පවිසෙය්ය, සො තත්ථ සුඛෙත්තෙ සුභූමෙ සුවිහතඛාණුකණ්ටකෙ බීජානි පතිට්ඨාපෙය්ය අඛණ්ඩානි අපූතීනි අවාතාතපහතානි සාරාදානි සුඛසයිතානි, දෙවො ච කාලෙන කාලං සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡෙය්ය, අපි නු තානි බීජානි වුද්ධිං වෙරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්යුං, කස්සකො වා විපුලං ඵලං අධිගච්ඡෙය්යාති?”
“එවං භො කස්සප.”
“එවමෙව ඛො රාජඤ්ඤ, යථාරූපෙ යඤ්ඤෙ නෙව ගාවො හඤ්ඤන්ති න අජෙළකා හඤ්ඤන්ති න කුක්කුටසූකරා හඤ්ඤන්ති න විවිධා වා පාණා සංඝාතං ආපජ්ජන්ති, පටිග්ගාහකා ච හොන්ති සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පා සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තා සම්මාආජීවා සම්මාවායාමා සම්මාසතී සම්මාසමාධී, එවරූපො ඛො රාජඤ්ඤ, යඤ්ඤො මහප්ඵලො හොති මහානිසංසො මහාජුතිකො මහාවිප්ඵාරො”ති.
19. අථ ඛො පායාසි රාජඤ්ඤො දානං පට්ඨපෙසි සමණබ්රාහ්මණකපණඩිකවණිබ්බකයාචකානං. තස්මිං ඛො පන දානෙ එවරූපං භොජනං දිය්යති කණාජකං බිලඞ්ගදුතියං, ධොරකානි ච{1} වත්ථානි ගුළගාළකානි{2}. තස්මිං ඛො පන දානෙ උත්තරො නාම මාණවො බ්යාවටො අහොසි. සො දානං දත්වා එවමනුද්දිසති ‘ඉමිනාහං දානෙන පායාසිං රාජඤ්ඤමෙව ඉමස්මිං ලොකෙ සමාගඤ්ඡිං මා පරස්මින්ති.’ අස්සොසි ඛො පායාසි රාජඤ්ඤො ‘උත්තරො කිර මාණවො දානං දත්වා එවමනුද්දිසති ‘ඉමිනාහං දානෙන පායාසිං රාජඤ්ඤමෙව ඉමස්මිං ලොකෙ සමාගඤ්ඡිං මා පරස්මින්ති’. අථ ඛො පායාසි රාජඤ්ඤො උත්තරං මාණවං ආමන්තාපෙත්වා එතදවොච: සච්චං කිර ත්වං තාත උත්තර දානං දත්වා එවමනුද්දිසසි. ‘ඉමිනාහං දානෙන පායාසිං රාජඤ්ඤමෙව ඉමස්මිං ලොකෙ සමාගඤ්ඡිං මා පරස්මින්ති’?
‘එවං භො’ති. “කිස්ස පන භො ත්වං තාත උත්තර දානං දත්වා එවමනුද්දිසසි. ‘ඉමිනාහං දානෙන පායාසිං රාජඤ්ඤමෙව ඉමස්මිං ලොකෙ සමාගඤ්ඡිං මා පරස්මින්ති නනු මයං තාත උත්තර පුඤ්ඤත්ථිකා දානස්සෙව ඵලං පාටිකඞ්ඛිනො?”ති.
“භොතො ඛො පන දානෙ එවරූපං භොජනං දිය්යති කණාජකං බිලඞ්ගදුතියං. භවං පාදාපි න ඉච්ඡෙය්ය ඵුසිතුං, කුතො භුඤ්ජිතුං. ධොරකානි ච වත්ථානි ගුළගාළකානි යානි භවං පාදාපි න ඉච්ඡෙය්ය ඵුසිතුං, කුතො පරිදහිතුං. භවං ඛො පනම්හාකං පියො මනාපො, කථං මයං මනාපං අමනාපෙන සංයොජෙමා?”ති. “තෙන හි ත්වං තාත උත්තර යාදිසාහං භොජනං භුඤ්ජාමි තාදිසං භොජනං පට්ඨපෙහි, යාදිසානි චාහං වත්ථානි පරිදහාමි තාදිසානි ච වත්ථානි පට්ඨපෙහී”ති.
“එවං භො”ති ඛො උත්තරො මාණවො පායාසිරාජඤ්ඤස්ස පටිස්සුත්වා යාදිසං භොජනං පායාසි රාජඤ්ඤො භුඤ්ජති තාදිසං භොජනං පට්ඨපෙසි, යාදිසානි ච වත්ථානි පායාසි රාජඤ්ඤො පරිදහති තාදිසානි ච වත්ථානි පට්ඨපෙසි.
අථ ඛො පායාසි රාජඤ්ඤො අසක්කච්චං දානං දත්වා අසහත්ථා දානං දත්වා අචිත්තීකතං දානං දත්වා අපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සහබ්යතං උපපජ්ජි සුඤ්ඤං සෙරිස්සකං විමානං. යො පන තස්ස දානෙ බ්යාවටො අහොසි උත්තරො නාම මාණවො, සො සක්කච්චං දානං දත්වා සහත්ථා දානං දත්වා චිත්තීකතං දානං දත්වා අනපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජි දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්යතං.
තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ගවම්පති අභික්ඛණං සුඤ්ඤං සෙරිස්සකං විමානං දිවාවිහාරං ගච්ඡති. අථ ඛො පායාසි දෙවපුත්තො යෙනායස්මා ගවම්පති තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ගවම්පතිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො පායාසිං දෙවපුත්තං ආයස්මා ගවම්පති එතදවොච; ‘කො’සි ත්වං ආවුසො?’ති. ‘අහං භන්තෙ පායාසි රාජඤ්ඤො’ති. “නනු ත්වං ආවුසො එවංදිට්ඨිකො අහොසි. ‘ඉතිපි නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’ති?” “ස්වාහං භන්තෙ එවං දිට්ඨිකො අහොසිං; ‘ඉතිපි නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’ති. අපි චාහං අය්යෙන කුමාරකස්සපෙන එතස්මා පාපකා දිට්ඨිගතා විවෙචිතො”ති.
“යො පන තෙ ආවුසො, දානෙ බ්යාවටො අහොසි උත්තරො නාම මාණවො, සො කුහිං උපපන්නො?’ති. “යො මෙ භන්තෙ, දානෙ බ්යාවටො අහොසි උත්තරො නාම මාණවො, සො සක්කච්චං දානං දත්වා සහත්ථා දානං දත්වා චිත්තීකතං දානං දත්වා අනපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නො දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්යතං. අහං පන භන්තෙ අසක්කච්චං දානං දත්වා අසහත්ථා දානං දත්වා අචිත්තීකතං දානං දත්වා අපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සහබ්යතං උපපන්නො සුඤ්ඤං සෙරිස්සකං විමානං. තෙන හි භන්තෙ ගවම්පති, මනුස්සලොකං ගන්ත්වා එවමාරොචෙහි: සක්කච්චං දානං දෙථ, සහත්ථා දානං දෙථ, චිත්තීකතං දානං දෙථ, අනපවිද්ධං දානං දෙථ, පායාසි රාජඤ්ඤො අසක්කච්චං දානං දත්වා
අසහත්ථා දානං දත්වා අචිත්තීකතං දානං දත්වා අපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සහබ්යතං උපපන්නො සුඤ්ඤං සෙරිස්සකං විමානං. යො පන තස්ස දානෙ බ්යාවටො අහොසි උත්තරො නාම මාණවො, සො සක්කච්චං දානං දත්වා සහත්ථා දානං දත්වා චිත්තීකතං දානං දත්වා අනපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නො දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්යතන්ති.”
අථ ඛො ආයස්මා ගවම්පති මනුස්සලොකං ආගන්ත්වා එවමාරොචෙසි: “සක්කච්චං දානං දෙථ, සහත්ථා දානං දෙථ, චිත්තීකතං දානං දෙථ, අනපවිද්ධං දානං දෙථ. පායාසි රාජඤ්ඤො අසක්කච්චං දානං දත්වා අසහත්ථා දානං දත්වා අචිත්තීකතං දානං දත්වා අපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සහබ්යතං උපපන්නො සුඤ්ඤං සෙරිස්සකං විමානං. යො පන තස්ස දානෙ බ්යාවටො අහොසි උත්තරො නාම මාණවො, සො සක්කච්චං දානං දත්වා සහත්ථා දානං දත්වා චිත්තීකතං දානං දත්වා අනපවිද්ධං දානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නො දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්යතන්ති.”
පායාසිරාජඤ්ඤසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.
අපදානඤ්ච නිදාඤ්ච නිබ්බානඤ්ච සුදස්සනං, ජනවසභඤ්ච ගොවින්දං සමයං සක්කමෙවච සතිපට්ඨානපායාසි මහාවග්ගස්ස සඞ්ගහො.{1}
මහාවග්ගො නිට්ඨිතො දුතියො.
සුත්තන්තපිටකෙ
දීඝනිකායො
තතියො භාගො
පාථිකවග්ගො{1}
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස
1.
පාථිකසුත්තං
1. එවං මෙ සුතං. එකං සමයං භගවා මල්ලෙසු විහරති අනුපියා නාම මල්ලානං නිගමො.
අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනුපියං{2} පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි: “අතිප්පගො ඛො තාව අනුපියායං{3} පිණ්ඩාය චරිතුං, යන්නූනාහං යෙන භග්ගවගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස ආරාමො, යෙන භග්ගවගොත්තො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමෙය්යන්ති.”
2. අථ ඛො භගවා යෙන භග්ගවගොත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස ආරාමො, යෙන භග්ගවගොත්තො පරිබ්බාජකො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භග්ගවගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: “එතු ඛො භන්තෙ භගවා. ස්වාගතං භන්තෙ භගවතො, චිරස්සං ඛො භන්තෙ භගවා ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු භන්තෙ භගවා, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්තන්ති.” නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. භග්ගවගොත්තො’පි ඛො පරිබ්බාජකො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.
3. එකමන්තං නිසින්නො ඛො භග්ගවගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච:
“පුරිමානි භන්තෙ, දිවසානි පුරිමතරානි සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා මං එතදවොච: ‘පච්චක්ඛාතො’දානි මයා භග්ගව භගවා, නදානාහං භග්ගව භගවන්තං උද්දිස්ස විහරාමී’ති. කච්චෙතං භන්තෙ තථෙව, යථා සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො අවචා?”ති.
4. “තථෙව ඛො එතං භග්ගව, යථා සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො අවච. පුරිමානි භග්ගව දිවසානි පුරිමතරානි සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො භග්ගව සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො මං එතදවොච: ‘පච්චක්ඛාමි’දානාහං භන්තෙ භගවන්තං, නාහං භන්තෙ භගවන්තං උද්දිස්ස විහරිස්සාමී’ති. එවං වුත්තෙ අහං භග්ගව සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං එතදවොචං:
“අපි නු ත්යාහං{1} සුනක්ඛත්ත එවං අවචං: එහි ත්වං සුනක්ඛත්ත, මමං උද්දිස්ස විහරාහී ති?”
“නො හෙතං භන්තෙ.”
‘ත්වං වා පන මං එවං අවච: අහං භන්තෙ භගවන්තං උද්දිස්ස විහරිස්සාමී ති?”
“නො හෙතං භන්තෙ.”
“ඉති කිර සුනක්ඛත්ත, නෙවාහන්තං වදාමි: එහි ත්වං සුනක්ඛත්ත මමං උද්දිස්ස විහරාහීති. නපි කිර මං ත්වං වදෙසි: අහං භන්තෙ භගවන්තං උද්දිස්ස විහරිස්සාමී ති. එවං සන්තෙ මොඝපුරිස කො සන්තො කං පච්චාචික්ඛසි? පස්ස මොඝපුරිස යාවඤ්ච{2} තෙ ඉදං අපරද්ධන්ති.”
5. “න හි පන මෙ භන්තෙ භගවා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරොතී”ති.
“අපි නු ත්යාහං සුනක්ඛත්ත එවං අවචං: එහි ත්වං සුනක්ඛත්ත, මමං උද්දිස්ස විහරාහි, අහන්තෙ උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරිස්සාමී ති?”
“නො හෙතං භන්තෙ”.
“ත්වං ච පන මං එවං අවච:
අහං භන්තෙ භගවන්තං උද්දිස්ස විහරිස්සාමි, භගවා මෙ උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරිස්සතී ති?”
“නො හෙතං භන්තෙ.”
“ඉති කිර සුනක්ඛත්ත, නෙවාහන්තං වදාමි: එහි ත්වං සුනක්ඛත්ත, මමං උද්දිස්ස විහරාහි, අහන්තෙ උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරිස්සාමී ති. න පි කිර මං ත්වං වදෙසි: අහං භන්තෙ භගවන්තං උද්දිස්ස විහරිස්සාමි, භගවා මෙ උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරිස්සතී ති. එවං සන්තෙ මොඝපුරිස කො සන්තො කං පච්චාචික්ඛසි? තං කිම්මඤ්ඤසි සුනක්ඛත්ත? කතෙ වා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියෙ අකතෙ වා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියෙ, යස්සත්ථාය මයා ධම්මො දෙසිතො සො නිය්යාති තක්කරස්ස සම්මාදුක්ඛක්ඛයායා?”ති.
“කතෙ වා භන්තෙ, උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියෙ අකතෙ වා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියෙ, යස්සත්ථාය භගවතා ධම්මො දෙසිතො සො නිය්යාති තක්කරස්ස සම්මාදුක්ඛක්ඛයායා”ති.
“ඉති කිර සුනක්ඛත්ත, කතෙ වා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියෙ අකතෙ වා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියෙ, යස්සත්ථාය මයා ධම්මො දෙසිතො සො නිය්යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයායා ති, තත්ර සුනක්ඛත්ත කිං උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කතං කරිස්සති? පස්ස මොඝපුරිස යාවඤ්ච තෙ ඉදං අපරද්ධන්ති.”
6. “න හි පන මෙ භන්තෙ භගවා අග්ගඤ්ඤං පඤ්ඤපෙතී”ති.
“අපි නු ත්යාහං සුනක්ඛත්ත එවං අවචං. එහි ත්වං සුනක්ඛත්ත මමං උද්දිස්ස විහරාහි, අහන්තෙ අග්ගඤ්ඤං පඤ්ඤපෙස්සාමී ති?”
“නො හෙතං භන්තෙ.”
“ත්වං වා පන මං එවං අවච: අහං භන්තෙ භගවන්තං උද්දිස්ස විහරිස්සාමි, භගවා මෙ අග්ගඤ්ඤං පඤ්ඤපෙස්සතී ති?”
“නො හෙතං භන්තෙ.”
“ඉති කිර සුනක්ඛත්ත, නෙවාහන්තං වදාමි: “එහි ත්වං සුනක්ඛත්ත මමං උද්දිස්ස විහරාහි, අහන්තෙ අග්ගඤ්ඤං පඤ්ඤපෙස්සාමීති. න පි කිර මං ත්වං වදෙසි: අහං භන්තෙ භගවන්තං උද්දිස්ස විහරිස්සාමි, භගවා මෙ අග්ගඤ්ඤං පඤ්ඤපෙස්සතී ති. එවං සන්තෙ මොඝපුරිස කො සන්තො කං පච්චාචික්ඛසි? තං කිම්මඤ්ඤසි සුනක්ඛත්ත? පඤ්ඤත්තෙ වා අග්ගඤ්ඤෙ අපඤ්ඤත්තෙ වා අග්ගඤ්ඤෙ යස්සත්ථාය මයා ධම්මො දෙසිතො, සො නිය්යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයායා’ති?
‘පඤ්ඤත්තෙ වා භන්තෙ, අග්ගඤ්ඤෙ අපඤ්ඤත්තෙ වා අග්ගඤ්ඤෙ, යස්සත්ථාය භගවතා ධම්මො දෙසිතො සො නිය්යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයායා’ති.
‘ඉති කිර සුනක්ඛත්ත, පඤ්ඤත්තෙ වා අග්ගඤ්ඤෙ අපඤ්ඤත්තෙ වා අග්ගඤ්ඤෙ, යස්සත්ථාය මයා ධම්මො දෙසිතො, සො නිය්යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. තත්ර සුනක්ඛත්ත කිං අග්ගඤ්ඤං පඤ්ඤත්තං කරිස්සති? පස්ස මොඝපුරිස යාවඤ්ච තෙ ඉදං අපරද්ධං. අනෙකපරියායෙන ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත මම වණ්ණො භාසිතො වජ්ජිගාමෙ: ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා ති. ඉති ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත අනෙකපරියායෙන මම වණ්ණො භාසිතො වජ්ජිගාමෙ.
අනෙකපරියායෙන ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත ධම්මස්ස වණ්ණො භාසිතො වජ්ජිගාමෙ; ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනයිකො{1} පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී”ති. ඉති ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත අනෙකපරියායෙන ධම්මස්ස වණ්ණො භාසිතො වජ්ජිගාමෙ. අනෙකපරියායෙන ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත සඞ්ඝස්ස වණ්ණො භාසිතො වජ්ජිගාමෙ: සුපටිපන්නො{2} භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුපටිපන්නො{3} භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ඤායපටිපන්නො{4} භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිපටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා, එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ආහුනෙය්යො පාහුණෙය්යො දක්ඛිණෙය්යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා ති. ඉති ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත අනෙකපරියායෙන සඞ්ඝස්ස වණ්ණො භාසිතො වජ්ජිගාමෙ. ආරොචයාමි ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත පටිවෙදයාමි ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත, භවිස්සන්ති ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත වත්තාරො: නො විසහි සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො සමණෙ ගොතමෙ බ්රහ්මචරියං චරිතුං. සො අවිසහන්තො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තො ති. ඉති ඛො තෙ සුනක්ඛත්ත භවිස්සන්ති වත්තාරො’ති. එවං ඛො භග්ගව සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො මයා වුච්චමානො අපක්කමෙව ඉමස්මා ධම්මවිනයා යථා තං ආපායිකො නෙරයිකො.
කොරක්ඛත්තියවත්ථු
7. එකමිදාහං භග්ගව, සමයං ඛුලූසු විහරාමි, උත්තරකා නාම ඛුලූනං නිගමො. අථ ඛ්වාහං භග්ගව පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සුනක්ඛත්තෙන ලිච්ඡවිපුත්තෙන පච්ඡාසමණෙන උත්තරකං පිණ්ඩාය පාවිසිං. තෙන ඛො පන සමයෙන අචෙලො කොරක්ඛත්තියො කුක්කුරවතිකො චාතුකුණ්ඩිකො ඡමා නිකිණ්ණං භක්ඛසං මුඛෙනෙව ඛාදති මුඛෙනෙව භුඤ්ජති අද්දසා ඛො භග්ගව සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො අචෙලං කොරක්ඛත්තියං කුක්කුරවතිකං චාතුකුණ්ඩිකං ඡමා නිකිණ්ණං භක්ඛසං මුඛෙනෙව ඛාදන්තං මුඛෙනෙව භුඤ්ජන්තං. දිස්වානස්ස එතදහොසි: සාධුරූපො වත භො අරහං සමණො චාතුකුණ්ඩිකො{1} ඡමා නිකිණ්ණං භක්ඛසං මුඛෙනෙව ඛාදති මුඛෙනෙව භුඤ්ජතී ති.
8. අථ ඛ්වාහං භග්ගව, සුනක්ඛත්තස්ස ලිච්ඡවිපුත්තස්ස චෙතසා චෙතො පරිවිතක්කමඤ්ඤාය සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං එතදවොචං: ‘ත්වම්පි නාම මොඝපුරිස සමණො සක්යපුත්තියො පටිජානිස්සසී?’ති.
‘කිං පන මං භන්තෙ භගවා එවමාහ: ත්වම්පි නාම මොඝපුරිස සමණො සක්යපුත්තියො පටිජානිස්සසී ති?’
“නනු තෙ සුනක්ඛත්ත, ඉමං අචෙලං කොරක්ඛත්තියං කුක්කුරවතිකං චාතුකුණ්ඩිකං ඡමා නිකිණ්ණං භක්ඛසං මුඛෙනෙව ඛාදන්තං මුඛෙනෙව භුඤ්ජන්තං. දිස්වාන එතදහොසි: සාධුරූපො වත භො අරහා{2} සමණො චාතුකුණ්ඩිකො ඡමා නිකිණ්ණං භක්ඛසං මුඛෙනෙව ඛාදති මුඛෙනෙව භුඤ්ජතී ති?”
“එවං භන්තෙ. කිං පන භන්තෙ භගවා අරහත්තස්ස මච්ඡරායතී?”ති.
“න ඛො’හං මොඝපුරිස, අරහත්තස්ස මච්ඡරායාමි. අපි ච තුය්හෙවෙතං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං, තං පජහ. මා තෙ අහොසි දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. යං ඛො පනෙතං සුනක්ඛත්ත මඤ්ඤසි අචෙලං කොරක්ඛත්තියං: සාධුරූපො අරහං සමණො ති, සො සත්තමං දිවසං අලසකෙන කාලං කරිස්සති, කාලකතො ච - කාලකඤ්ජිකා නාම අසුරා, සබ්බනිහීනො අසුරකායො - තත්ර උපපජ්ජිස්සති. කාලකතඤ්ච නං බීරණත්ථම්භකෙ සුසානෙ ඡඩ්ඩෙස්සන්ති. ආකඞ්ඛමානො ච ත්වං සුනක්ඛත්ත අචෙලං කොරක්ඛත්තියං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡෙය්යාසි: ජානාසි ආවුසො අචෙල කොරක්ඛත්තිය අත්තනො ගතින්ති? ඨානං ඛො පනෙතං සුනක්ඛත්ත විජ්ජති, යන්තෙ අචෙලො කොරක්ඛත්තියො බ්යාකරිස්සති: ජානාමි ආවුසො සුනක්ඛත්ත අත්තනො ගතිං - කාලකඤ්ජිකා නාම අසුරා, සබ්බනිහීනො අසුරකායො - තත්රම්හි උපපන්නො”ති.
9. අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙන අචෙලො කොරක්ඛත්තියො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා අචෙලං කොරක්ඛත්තියං එතදවොච: බ්යාකතො ඛො’සි ආවුසො කොරක්ඛත්තිය සමණෙන ගොතමෙන; අචෙලො කොරක්ඛත්තියො සත්තමං දිවසං අලසකෙන කාලං කරිස්සති, කාලකතො ච - කාලකඤ්ජිකා නාම අසුරා, සබ්බනිහීනො අසුරකායො - තත්ර උපපජ්ජිස්සති. කාලකතඤ්ච නං බීරණත්ථම්භකෙ සුසානෙ ඡඩ්ඩෙස්සන්තී”ති. යෙන ත්වං ආවුසො කොරක්ඛත්තිය මත්තමත්තඤ්ච භත්තං{1} භුඤ්ජෙය්යාසි, මත්තමත්තඤ්ච පානීයං පිවෙය්යාසි, යථා සමණස්ස ගොතමස්ස මිච්ඡා අස්ස වචනන්ති”. අථ ඛො භග්ගව සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො එකද්වීහිකාය සත්තරත්තින්දිවානි ගණෙසි යථා තං තථාගතස්ස අසද්දහමානො.
අථ ඛො භග්ගව, අචෙලො කොරක්ඛත්තියො සත්තමං දිවසං අලසකෙන කාලමකාසි. කාලකතො ච - කාලකඤ්ජිකා නාම අසුරා, සබ්බනිහීනො අසුරකායො - තත්ර උපපජ්ජි. කාලකතඤ්ච නං බීරණත්ථම්භකෙ සුසානෙ ඡඩ්ඩෙසුං. අස්සොසි ඛො භග්ගව සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො අචෙලො කිර කොරක්ඛත්තියො අලසකෙන කාලකතො බීරණත්ථම්භකෙ සුසානෙ ඡඩ්ඩිතො’ති.
අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙන බීරණත්ථම්භකං සුසානං යෙන අචෙලො කොරක්ඛත්තියො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා අචෙලං කොරක්ඛත්තියං තික්ඛත්තුං පාණිනා ආකොටෙසි: “ජානාසි ආවුසො කොරක්ඛත්තිය අත්තනො ගතින්ති?”. අථ ඛො භග්ගව අචෙලො කොරක්ඛත්තියො පාණිනා පිට්ඨිං පරිපුඤ්ජන්තො වුට්ඨාසි ‘ජානාමි ආවුසො සුනක්ඛත්ත අත්තනො ගතිං - කාලකඤ්ජිකා නාම අසුරා - සබ්බනිහීනො අසුරකායො, තත්රම්හි උපපන්නො ති වත්වා තත්ථෙව උත්තානො පරිපති.
10. අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අහං භග්ගව සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං එතදවොචං: තං කිම්මඤ්ඤසි සුනක්ඛත්ත? යථෙව තෙ අහං අචෙලං කොරක්ඛත්තියං ආරබ්භ බ්යාකාසිං, තථෙව තං විපක්කං{1} අඤ්ඤථා වා?ති.
“යථෙව මෙ භන්තෙ, භගවා අචෙලං කොරක්ඛත්තියං ආරබ්භ බ්යාකාසි, තථෙව තං විපක්කං නො අඤ්ඤථා”ති.
“තං කිම්මඤ්ඤසි සුනක්ඛත්ත, යදි එවං සන්තෙ කතං වා හොති උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං අකතං වා?”ති. “අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ කතං හොති උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං නො අකතන්ති.” එවම්පි ඛො මං ත්වං මොඝපුරිස, උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරොන්තං එවං වදෙසි: න හි පන මෙ භන්තෙ භගවා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරොතී’ති. පස්ස මොඝපුරිස, යාවඤ්ච තෙ ඉදං අපරද්ධන්ති. එවම්පි ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො මයා වුච්චමානො අපක්කමෙව ඉමස්මා ධම්මවිනයා, යථා තං ආපායිකො නෙරයිකො.
කළාරමට්ඨුකවත්ථු
11. එකමිදාහං භග්ගව, සමයං වෙසාලියං විහරාමි මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන අචෙලො කළාරමට්ඨුකො{2} වෙසාලියං පටිවසති ලාභග්ගප්පත්තො චෙව යසග්ගප්පත්තො ච වජ්ජිගාමෙ. තස්ස සත්ත වතපදානි සමත්තානි සමාදින්නානි හොන්ති:
යාවජීවං අචෙලකො අස්සං න වත්ථං පරිදහෙය්යං.
යාවජීවං බ්රහ්මචාරී අස්සං න මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙය්යං.
යාවජීවං සුරාමංසෙනෙව යාපෙය්යං න ඔදනකුම්මාසං භුඤ්ජෙය්යං.
පුරත්ථිමෙන වෙසාලිං උදෙනං නාම චෙතියං තං නාතික්කමෙය්යං,
දක්ඛිණෙන වෙසාලිං ගොතමකං නාම චෙතියං තං නාතික්කමෙය්යං,
පච්ඡිමෙන වෙසාලිං සත්තම්බං නාම චෙතියං තං නාතික්කමෙය්යං,
උත්තරෙන වෙසාලිං බහුපුත්තං නාම චෙතියං තං නාතික්කමෙය්ය’න්ති.”
සො ඉමෙසං සත්තන්නං වතපදානං{1} සමාදානහෙතු ලාභග්ගප්පත්තො චෙව යසග්ගප්පත්තො ච වජ්ජිගාමෙ. අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙන අචෙලො කළාරමට්ඨුකො තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා අචෙලං කළාරමට්ඨුකං පඤ්හං පුච්ඡි. තස්ස අචෙලො කළාරමට්ඨුකො පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායාසි. අසම්පායන්තො කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාත්වාකාසි. අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තස්ස ලිච්ඡවිපුත්තස්ස එතදහොසි “සාධුරූපං වත භො අරහන්තං සමණං ආසාදිම්හසෙ, මා වත නො අහොසි දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා”ති.
12. අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අහං භග්ගව සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං එතදවොචං: ත්වම්පි නාම මොඝපුරිස සමණො සක්යපුත්තියො පටිජානිස්සසී?ති.
“කිං පන මං භන්තෙ භගවා එවමාහ: ත්වම්පි නාම මොඝපුරිස සමණො සක්යපුත්තියො පටිජානිස්සසී?”ති.
“නනු ත්වං සුනක්ඛත්ත, අචෙලං කළාරමට්ඨුකං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡි? තස්ස තෙ අචෙලො කළාරමට්ඨුකො පඤ්හං පුට්ඨො න සම්පායාසි. අසම්පායන්තො කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාත්වාකාසි. තස්ස තෙ එතදහොසි: සාධුරූපං වත භො අරහන්තං සමණං ආසාදිම්හසෙ, මා වත නො අහොසි දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා”ති.
“එවං භන්තෙ. කිං පන භන්තෙ භගවා අරහත්තස්ස මච්ඡරායතී?”ති.
“න ඛො අහං මොඝපුරිස, අරහත්තස්ස මච්ඡරායාමි. අපි ච තුය්හෙවෙතං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං, තං පජහ. මා තෙ අහොසි දීඝරත්තඅහිතාය දුක්ඛාය. යං ඛො පනෙතං සුනක්ඛත්ත, මඤ්ඤසි අචෙලං කළාරමට්ඨුකං ‘සාධුරූපො අරහං සමණො”ති, සො න චිරස්සෙව පරිහිතො{1} සානුචරියො{2} විචරන්තො ඔදනකුම්මාසං භුඤ්ජිමානො සබ්බානෙව වෙසාලියානි චෙතියානි සමතික්කමිත්වා යසා නික්කිණ්ණො{3} කාලං කරිස්සතී”ති.
13. අථ ඛො භග්ගව, අචෙලො කළාරමට්ඨුකො න චිරස්සෙව පරිහිතො සානුචරියො විචරන්තො ඔදනකුම්මාසං භුඤ්ජිමානො සබ්බානෙව වෙසාලියානි චෙතියානි සමතික්කමිත්වා යසා නික්කිණ්ණො කාලමකාසි. අස්සොසි ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො: අචෙලො කිර කළාරමට්ඨුකො පරිහිතො සානුචරියො විචරන්තො ඔදනකුම්මාසං භුඤ්ජමානො සබ්බානෙව වෙසාලියානි චෙතියානි සමතික්කමිත්වා යසා නික්කිණ්ණො කාලං කතො’ති. අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අහං භග්ගව, සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං එතදවොචං:
තං කිම්මඤ්ඤසි සුනක්ඛත්ත, යථෙව තෙ අහං අචෙලං කළාරමට්ඨුකං ආරබ්භ බ්යාකාසිං, තථෙව තං විපක්කං අඤ්ඤථා වා?ති.
“යථෙව මෙ භන්තෙ, භගවා අචෙලං කළාරමට්ඨුකං ආරබ්භ බ්යාකාසි, තථෙව තං විපක්කං නො අඤ්ඤථා”ති.
“තං කිම්මඤ්ඤසි සුනක්ඛත්ත, යදි එවං සන්තෙ කතං වා හොති උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං, අකතං වා?”ති,
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ කතං හොති උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං, නො අකතන්ති.”
“එවම්පි ඛො මං ත්වං මොඝපුරිස, උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරොන්තං එවං වදෙසි න හි පන මෙ භන්තෙ භගවා උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරොතී’ති. පස්ස මොඝපුරිස, යාවඤ්ච තෙ ඉදං අපරද්ධන්ති.”
එවම්පි ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො මයා වුච්චමානො අපක්කමෙව ඉමස්මා ධම්මවිනයා, යථා තං ආපායිකො නෙරයිකො.
පාථිකපුත්තවත්ථු
14. එකමිදාහං භග්ගව, සමයං තත්ථෙව වෙසාලියං විහරාමි මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන අචෙලො පාථිකපුත්තො{1} වෙසාලියං පටිවසති ලාභග්ගප්පත්තො චෙව යසග්ගප්පත්තො ච වජ්ජිගාමෙ. සො ච වෙසාලියං පරිසතිං එවං වාචං භාසති: සමණො ගොතමො ඤාණවාදො අහම්පි ඤාණවාදො. ඤාණවාදො ඛො පන ඤාණවාදෙන අරහති උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං දස්සෙතුං. සමණො චෙ ගොතමො උපඩ්ඪපථං ආගච්ඡෙය්ය, අහම්පි උපඩ්ඪපථං ගච්ඡෙය්යං. තෙ තත්ථ උභොපි උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරෙය්යාම. එකං චෙ සමණො ගොතමො උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරිස්සති, ද්වාහං කරිස්සාමි. ද්වෙ චෙ සමණො ගොතමො උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියානි කරිස්සති, චත්තාරාහං කරිස්සාමි. චත්තාරි චෙ සමණො ගොතමො උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියානි කරිස්සති, අට්ඨාහං කරිස්සාමි. ඉති යාවතකං සමණො ගොතමො උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරිස්සති, තන්දිගුණං තන්දිගුණාහං{2} කරිස්සාමී”ති.
15. “අථ ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො භග්ගව, සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො මං එතදවොච: අචෙලො භන්තෙ පාථිකපුත්තො වෙසාලියං පටිවසති ලාභග්ගප්පත්තො චෙව යසග්ගප්පත්තො ච වජ්ජිගාමෙ. සො වෙසාලියං පරිසතිං එවං වාචං භාසති: ‘සමණො ගොතමො ඤාණවාදො, අහම්පි ඤාණවාදො. ඤාණවාදො ඛො පන ඤාණවාදෙන අරහති උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං දස්සෙතුං. සමණො ගොතමො චෙ උපඩ්ඪපථං ආගච්ඡෙය්ය, අහම්පි උපඩ්ඪපථං ගච්ඡෙය්යං. තෙ තත්ථ උභොපි උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරෙය්යාම. එකං චෙ සමණො ගොතමො උත්තරිමනුස්සධම්මා ඉද්ධිපාටිහාරියං කරිස්සති, ද්වාහං කරිස්සාමි -පෙ- තන්දිගුණං තන්දිගුණාහං කරිස්සාමී’ති.
16. එවං වුත්තො අහං භග්ගව, සුනක්ඛත්තං ලිච්ඡවිපුත්තං එතදවොචං: අභබ්බො ඛො සුනක්ඛත්ත අචෙලො පාථිකපුත්තො තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා මම සම්මුඛීභාවං ආගන්තුං. සචෙපි’ස්ස එවමස්ස ‘අහං තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා සමණස්ස ගොතමස්ස සම්මුඛීභාවං ගච්ඡෙය්යන්ති, මුද්ධා පි තස්ස විපතෙය්යා’ති.
“රක්ඛතෙතං භන්තෙ භගවා වාචං, රක්ඛතෙතං සුගතො වාචන්ති.”
“කිම්පන මං ත්වං සුනක්ඛත්ත එවං වදෙසි: රක්ඛතෙතං භන්තෙ භගවා වාචං, රක්ඛතෙතං සුගතො වාචන්ති?”.
“භගවතා චස්ස භන්තෙ එසා වාචා එකංසෙන ඔධාරිතා{1} ‘අභබ්බො අචෙලො පාථිකපුත්තො තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා මම සම්මුඛීභාවං ආගන්තුං. සචෙ පි’ස්ස එවමස්ස ‘අහං තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා සමණස්ස ගොතමස්ස සම්මුඛීභාවං ගච්ඡෙය්යන්ති, මුද්ධා පි තස්ස විපතෙය්යා’ති. අචෙලො ච භන්තෙ පාථිකපුත්තො විරූපරූපෙන භගවතො සම්මුඛීභාවං ආගච්ඡෙය්ය, තදස්ස භගවතො මුසා”ති.
“අපි නු සුනක්ඛත්ත, තථාගතො තං වාචං භාසෙය්ය යා සා වාචා ද්වයගාමිනී?”ති.
“කිං පන භන්තෙ, භගවතා අචෙලො පාථිකපුත්තො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො අභබ්බො අචෙලො පාථිකපුත්තො තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා මම සම්මුඛීභාවං ආගන්තුං, සචෙ පි’ස්ස එවමස්ස තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා සමණස්ස ගොතමස්ස සම්මුඛීභාවං ගච්ඡෙය්යන්ති, මුද්ධා පි තස්ස විපතෙය්යා’ති. උදාහු දෙවතා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං අභබ්බො භන්තෙ ච අචෙලො පාථිකපුත්තො තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා භගවතො සම්මුඛීභාවං ආගන්තුං. සචෙපි’ස්ස එවමස්ස; අහං තං වාචං අප්පහාය තං චිත්තං අප්පහාය තං දිට්ඨිං අප්පටිනිස්සජ්ජිත්වා සමණස්ස ගොතමස්ස සම්මුඛීභාවං ගච්ඡෙය්යන්ති මුද්ධා පි තස්ස විපතෙය්යා ති?”