10. “උපාසිකා චක්ඛුමතො අහොසිං නාමම්පි මය්හං අහු ගොපිකා ති, බුද්ධෙ ච ධම්මෙ ච අභිප්පසන්නා සඞ්ඝඤ්චුපට්ඨාසිං පසන්නචිත්තා.
තස්සෙව බුද්ධස්ස සුධම්මතාය සක්කස්ස පුත්තොම්හි මහානුභාවො, මහාජුතීකො තිදිවූපපන්නො ජානන්ති මං ඉධාපි ගොපකො ති.
අථද්දසං භික්ඛවො දිට්ඨපුබ්බෙ ගන්ධබ්බකායූපගතෙ’වහීනෙ. ඉමෙහි තෙ ගොතමසාවකා සෙ යෙ ච මයං පුබ්බෙ මනුස්සභූතා.
අන්නෙන පානෙන උපට්ඨහිම්හා පාදූපසංගය්හ සකෙ නිවෙසනෙ, කුතොමුඛා නාම ඉමෙ භවන්තො බුද්ධස්ස ධම්මානි පටිග්ගහෙසුං.
පච්චත්තං වෙදිතබ්බො හි ධම්මො සුදෙසිතො චක්ඛුමතානුබුද්ධො, අහං හි තුම්හෙව උපාසමානො සුත්වා අරියානං සුභාසිතානි.
සක්කස්ස පුත්තො’ම්හි මහානුභාවො මහාජුතීකො තිදිවූපපන්නො, තුම්හෙ පන සෙට්ඨමුපාසමානා අනුත්තරං බ්රහ්මචරියං චරිත්වා.
හීනං කායං උපපන්නා භවන්තො අනානුලොමා භවතොපපත්ති, දුද්දිට්ඨරූපං වත අද්දසාම සහධම්මිකෙ හීනකායූපපන්නෙ.
ගන්ධබ්බකායූපගතා භවන්තො දෙවානමාගච්ඡථ පාරිචරියං, අගාරෙ වසතො මය්හං ඉමං පස්ස විසෙසතං.
ඉත්ථි හුත්වා ස්වජ්ජ පුමොම්හි දෙවො දිබ්බෙහි කාමෙහි සමඞ්ගිභූතො, තෙ චොදිතා ගොතමසාවකෙන සංවෙගමාපාදුං සමෙච්ච ගොපකං.
“හන්ද බ්යායමාම වියායමාම මා නො මයං පරපෙස්සා අහුම්හ,” තෙසං දුවෙ විරියං ආරභිංසු අනුස්සරං ගොතමසාසනානි.
ඉධෙව චිත්තානි විරාජයිත්වා කාමෙසු ආදීනවමද්දසංසු, තෙ කාමසංයොජනබන්ධනානි පාපිමයොගානි දුරච්චයානි.
නාගොව සන්දානගුණානි ඡෙත්වා දෙවෙ තාවතිංසෙ අතික්කමිංසු, සඉන්දා දෙවා සපජාපතිකා සබ්බෙ සුධම්මාය සභායුපවිට්ඨා.
තෙ සංනිසින්නානං අතික්කමිංසු වීරා විරාගා විරජං කරොන්තා, තෙ දිස්වා සංවෙගමකාසි වාසවො දෙවාභිභූ දෙවගණස්ස මජ්ඣෙ.
ඉමෙ හි තෙ හීනකායූපපන්නා දෙවෙතාවතිංසෙ අතික්කමන්ති, සංවෙගජාතස්ස වචො නිසම්ම සො ගොපකො වාසවමජ්ඣභාසි.
“බුද්ධො ජනින්දත්ථි මනුස්සලොකෙ කාමාභිභූ සක්යමුනීති ඤායති, තස්සෙතෙ පුත්තා සතියා විහීනා චොදිතා මයා තෙ සතිමජ්ඣලත්ථුං.
තිණ්ණං තෙසං වසීනෙත්ථ එකො ගන්ධබ්බකායූපගතො ‘වහීනො ද්වෙ චෙච සම්බොධිපථානුසාරිනො දෙවෙපි හීළෙන්ති සමාහිතත්තා.
එතාදිසී ධම්මප්පකාසනෙත්ථ න තත්ථ කිං කඞ්ඛති කොචි සාවකො, නිත්ථිණ්ණඔඝං විචිකිච්ඡඡාජින්නං බුද්ධං නමස්සාම ජිනං ජනින්දං.
යන්තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤාය විසෙසං අජ්ඣගංසු තෙ, කායං බ්රහ්මපුරොහිත දුවෙ තෙසං විසෙසගූ.
තස්ස ධම්මස්ස පත්තියා ආගතම්හාසි මාරිස, කතාවකාසා භගවතා පඤ්හං පුච්ඡෙමු මාරිසාති.
11. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි: දීඝරත්තං විසුද්ධො ඛො අයංසක්කො යං කිඤ්චි මං පඤ්හං පුච්ඡිස්සති, සබ්බං තං අත්ථසංහිතං යෙව පුච්ඡිස්සති, නො අනත්ථසංහිතං. යං චස්සාහං පුට්ඨො බ්යාකරිස්සාමි. තං ඛිප්පමෙව ආජානිස්සතී”ති. අථ ඛො භගවා සක්කං දෙවානමින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි:
“පුච්ඡ වාසව මං පඤ්හං යං කිඤ්චි මනසිච්ඡසි, තස්ස තස්සෙව පඤ්හස්ස අහං අන්තං කරොමි තෙ”ති.
පඨමභාණවාරං නිට්ඨිතං.
12. කතාවකාසො සක්කො දෙවානමින්දො භගවතා ඉමං භගවන්තං පඨමං පඤ්හං අපුච්ඡිද: කිංසඤ්ඤොජනා නු ඛො මාරිස දෙවා මනුස්සා අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා යෙ චඤ්ඤෙ සන්ති පුථුකායා තෙ ‘අවෙරා අදණ්ඩා අසපත්තා අබ්යාපජ්ජා{1} විහරෙමු අවෙරිනො’ති ඉති චෙ නෙසං හොති. අථ ච පන සවෙරා සදණ්ඩා සසපත්තා සබ්යාපජ්ජා විහරන්ති සවෙරිනො”ති. ඉත්ථං සක්කො දෙවානමින්දො භගවන්තං පඤ්හං අපුච්ඡි.
තස්ස භගවා පඤ්හං පුට්ඨො බ්යාකාසි:
“ඉස්සාමච්ඡරියසඤ්ඤොයොජනා ඛො දෙවානමින්ද දෙවා මනුස්සා අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා, යෙ චඤ්ඤෙ සන්ති පුථුකායා, තෙ ‘අවෙරා අදණ්ඩා අසපත්තා අබ්යාපජ්ජා විහරෙමු අවෙරිනො’ති ඉති චෙ නෙසං හොති. අථ ච පන සවෙරා සදණ්ඩා සසපත්තා සබ්යාපජ්ජා විහරන්ති සවෙරිනො ති. ඉත්ථං භගවා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පඤ්හං පුට්ඨො බ්යාකාසි. අත්තමනො සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දි අනුමොදි: එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගත, තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කඞ්ඛා විගතා කථංකථා භගවතො පඤ්හස්ස වෙය්යාකරණං සුත්වා”ති.
13. ඉතිහ සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හමපුච්ඡි:
“ඉස්සාමච්ඡරියං පන මාරිස, කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං, කිස්මිං සති ඉස්සාමච්ඡරියං හොති, කිස්මිං අසති ඉස්සාමච්ඡරියං න හොතී?”ති.
ඉස්සාමච්ඡරියං ඛො දෙවානමින්ද, පියාප්පියනිදානං පියාප්පියසමුදයං පියාප්පියජාතිකං පියාප්පියපභවං, පියාප්පියෙ සති ඉස්සාමච්ඡරියං හොති, පියාප්පියෙ අසති ඉස්සාමච්ඡරියං න හොතී”ති.
14. “පියාප්පියං ඛො පන මාරිස, කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං. කිස්මිං සති පියාප්පියං හොති, කිස්මී අසති පියාප්පියං න හොතී”ති.
“පියාප්පියං ඛො දෙවානමින්ද, ඡන්දනිදානං ඡන්දසමුදයං ඡන්දජාතිකං ඡන්දප්පභවං ඡන්දෙ සති පියාප්පියං හොති, ඡන්දෙ’ අසති පියාප්පියං න හොතී”ති.
15. “ඡන්දො ඛො පන මාරිස, කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො, කිස්මිං සති ඡන්දො හොති, කිස්මිං අසති ඡන්දො න හොතී’ති.
ඡන්දො ඛො දෙවානමින්ද, විතක්කනිදානො විතක්කසමුදයො විතක්කජාතිකො විතක්කපභවො, විතක්කෙ සති ඡන්දො හොති, විතක්කෙ අසති ඡන්දො න හොතී”ති.
16. විතක්කො ඛො පන මාරිස, කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො, කිස්මිං සති විතක්කො හොති, කිස්මිං අසති විතක්කො න හොතී’ති.
විතක්කො ඛො දෙවානමින්ද, පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛානිදානො පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛාසමුදයො පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛාජාතිකො පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛාපභවො, පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛාය සති විතක්කො හොති, පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛාය අසති විතක්කො න හොතී”ති.
17. කථං පටිපන්නො පන මාරිස, භික්ඛු පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛානිරොධසාරුප්පගාමිනීපටිපදං පටිපන්නො හොතී’ති.
සොමනස්සම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. දොමනස්සම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. උපෙක්ඛම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි.
සොමනස්සම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා සොමනස්සං ‘ඉමං ඛො මෙ සොමනස්සං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපං සොමනස්සං න සෙවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා සොමනස්සං ‘ඉමං ඛො මෙ සොමනස්සං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපං සොමනස්සං සෙවිතබ්බං. තත්ථ යඤ්චෙ සවිතක්කං සවිචාරං යඤ්චෙ අවිතක්කං අවිචාරං යෙ අවිතක්කඅවිචාරෙ තෙ පණීතතරෙ. සොමනස්සම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්චවුත්තං. දොමනස්සම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා දොමනස්සං ‘ඉමං ඛො මෙ දොමනස්සං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපං දොමනස්සං න සෙවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා දොමනස්සං ‘ඉමං ඛො මෙ දොමනස්සං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපං දොමනස්සං සෙවිතබ්බං. තත්ථ යඤ්චෙ සවිතක්කං සවිචාරං යඤ්චෙ අවිතක්කං අවිචාරං, යෙ අවිතක්කඅවිචාරෙ තෙ පණීතතරෙ. දොමනස්සම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති යන්තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්චවුත්තං.
උපෙක්ඛම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං තත්ථ යං ජඤ්ඤාඋපෙක්ඛං ඉමං ඛො මෙ උපෙක්ඛං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපා උපෙක්ඛා න සෙවිතබ්බා. තත්ථ යං ජඤ්ඤා උපෙක්ඛා ඉමං ඛො මෙ උපෙක්ඛං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපා උපෙක්ඛා සෙවිතබ්බා. තත්ථ යඤ්චෙ සවිතක්කං සවිචාරං යඤ්චෙ අවිතක්කං අවිචාරං යෙ අවිතක්කඅවිචාරෙ තෙ පණීතතරෙ. උපෙක්ඛම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති යන්තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.
එවං පටිපන්නො ඛො දෙවානමින්ද, භික්ඛු පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛානිරොධසාරුප්පගාමිනීපටිපදං පටිපන්නො හොතීති. ඉත්ථං භගවා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පඤ්හං පුට්ඨො බ්යාකාසි. අත්තමනො සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දි අනුමොදි. “එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගත, තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කඞ්ඛා විගතා කථංකථා භගවතො පඤ්හවෙය්යාකරණං සුත්වා”ති.
18. ඉතිහ සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි: “කථං පටිපන්නො පන මාරිස, භික්ඛු පාතිමොක්ඛසංවරාය පටිපන්නො හොතී?ති”.
කායසමාචාරම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. වචීසමාචාරම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. පරියෙසනම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. කායසමාචාරම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා කායසමාචාරං ඉමං ඛො මෙ කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපො කායසමාචාරො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා කායසමාචාරං ඉමං ඛො මෙ කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපො කායසමාචාරො සෙවිතබ්බො. කායසමාචාරම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති යන්තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.
වචීසමාචාරම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා වචීසමාචාරං ඉමං ඛො මෙ වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපො වචීසමාචාරො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා වචීසමාචාරං ඉමං ඛො මෙ වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපො වචීසමාචාරො සෙවිතබ්බො. වචීසමාචාරම්පාහං දෙවානමින්ද දුවිධෙන වදාමි. සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති ඉති යන්තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.
පරියෙසනම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා පරියෙසනං ඉමං ඛො මෙ පරියෙසනං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපා පරියෙසනා න සෙවිතබ්බා. තත්ථ යං ජඤ්ඤා පරියෙසනං ඉමං ඛො මෙ පරියෙසනං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපා පරියෙසනා සෙවිතබ්බා. පරියෙසනම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති ඉති යන්තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. එවං පටිපන්නො ඛො දෙවානමින්ද, භික්ඛු පාතිමොක්ඛසංවරාය පටිපන්නො හොතී’ති.
ඉත්ථං භගවා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පඤ්හං පුට්ඨො බ්යාකාසි. අත්තමනො සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දි අනුමොදි: “එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගත. තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කඞ්ඛා විගතා කථංකථා භගවතො පඤ්හවෙය්යාකරණං සුත්වා”ති.
19. ඉතිහ සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි: “කථං පටිපන්නො පන මාරිස භික්ඛු ඉන්ද්රියසංවරාය පටිපන්නො හොතී?”ති.
“චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යං රූපම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. සොතවිඤ්ඤෙය්යං සද්දම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ඝානවිඤ්ඤෙය්යං ගන්ධම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යං රසම්පාහං දෙවානමින්ද දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. කායවිඤ්ඤෙය්යං ඵොට්ඨබ්බම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති. මනොවිඤ්ඤෙය්යං ධම්මම්පාහං දෙවානමින්ද, දුවිධෙන වදාමි සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති.
එවං වුත්තෙ සක්කො දෙවානමින්දො භගවන්තං එතදවොච: ඉමස්ස ඛො අහං භන්තෙ භගවතා සඞ්ඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. යථාරූපං භන්තෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යං රූපං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යං රූපං න සෙවිතබ්බං. යථාරූපඤ්ච ඛො භන්තෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යං රූපං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති එවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යං රූපං සෙවිතබ්බං. යථාරූපඤ්ච ඛො භන්තෙ, සොතවිඤ්ඤෙය්යං සද්දං සෙවතො -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යං ගන්ධං සෙවතො -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යං රසං සෙවතො -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යං ඵොට්ඨබ්බං සෙවතො -පෙ- මනොවිඤ්ඤෙය්යං ධම්මං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති එවරූපො මනොවිඤ්ඤෙය්යො ධම්මො න සෙවිතබ්බො. යථාරූපඤ්ච ඛො භන්තෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්යං ධම්මං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති එවරූපො මනොවිඤ්ඤෙය්යො ධම්මො සෙවිතබ්බො. ඉමස්ස ඛො මෙ භන්තෙ, භගවතා සඞ්ඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානතො තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කඞ්ඛා විගතා කථංකථා භගවතො පඤ්හවෙය්යාකරණං සුත්වා”ති.
20. ඉතිහ සක්කා දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං අපුච්ඡි: “සබ්බෙව නු ඛො මාරිස සමණබ්රාහ්මණා එකන්තවාදා එකන්තසීලා එකන්තඡන්දා එකන්තඅජ්ඣොසානා”ති.
“න ඛො දෙවානමින්ද, සබ්බෙ සමණබ්රාහ්මණා එකන්තවාදා එකන්තසීලා එකන්තඡන්දා එකන්තඅජ්ඣොසානා”ති.
“කස්මා පන මාරිස, න සබ්බෙ සමණබ්රාහ්මණා එකන්තවාදා එකන්තසීලා එකන්තඡන්දා එකන්තඅජ්ඣොසානා?”ති.
“අනෙකධාතුනානාධාතු ඛො දෙවානමින්ද ලොකො, තස්මිං අනෙකධාතුනානාධාතුස්මිං ලොකෙ යං යදෙව සත්තා ධාතුං අභිනිවිසන්ති, තං තදෙව ථාමසා පරාමස්ස අභිනිවිස්ස වොහරන්ති ‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති.’ තස්මා න සබ්බෙ සමණබ්රාහ්මණා එකන්තවාදා එකන්තසීලා එකන්තඡන්දා එකන්තඅජ්ඣොසානා”ති.
“සබ්බෙව නු ඛො මාරිස, සමණබ්රාහ්මණා අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමී අච්චන්තබ්රහ්මචාරී අච්චන්තපරියොසානා?”ති.
“න ඛො දෙවානමින්ද, සබ්බෙ සමණබ්රාහ්මණා අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමී අච්චන්තබ්රහ්මචාරී අච්චන්තපරියොසානා”ති.
“කස්මා පන මාරිස, න සබ්බෙ සමණබ්රාහ්මණා අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමී අච්චන්තබ්රහ්මචාරී අච්චන්තපරියොසානා”ති.
“යෙ ඛො දෙවානමින්ද, භික්ඛූ තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තා තෙ අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමී අච්චන්තබ්රහ්මචාරී අච්චන්තපරියොසානා. තස්මා න සබ්බෙ සමණබ්රාහ්මණා අච්චන්තනිට්ඨා අච්චන්තයොගක්ඛෙමී අච්චන්තබ්රහ්මචාරී අච්චන්තපරියොසානා”ති.
ඉත්ථං භගවා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පඤ්හං පුට්ඨො බ්යාකාසි. අත්තමනො සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දි අනුමොදි. එවමෙතං භගවා එවමෙතං සුගත තිණ්ණා මෙ’ත්ථ කඞ්ඛා විගතා කථංකථා භගවතො පඤ්හවෙය්යාකරණං සුත්වා”ති.
21. ඉතිහ සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං එතදවොච: එජා භන්තෙ රොගො එජා ගණ්ඩො එජා සල්ලං එජා ඉමං පුරිසං පරිකඩ්ඪති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. තස්මා අයං පුරිසො උච්චාවචමාපජ්ජති. යෙස්වාහං භන්තෙ, පඤ්හානං ඉතො බහිද්ධා අඤ්ඤෙසු සමණබ්රාහ්මණෙසු ඔකාසකම්මම්පි නාලත්ථං, තෙ මෙ භගවතා බ්යාකතා. දීඝරත්තානුසයිතඤ්ච පන මෙ විචිකිච්ඡා-කථංකථාසල්ලං, තඤ්ච භගවතා අබ්බුළ්හන්ති.
22. අභිජානාසි නො ත්වං දෙවානමින්ද, ඉමෙ පඤ්හෙ අඤ්ඤෙ සමණබ්රාහ්මණෙ පුච්ඡිතා”ති.
“අභිජානාමහං භන්තෙ, ඉමෙ පඤ්හෙ අඤ්ඤෙ සමණබ්රාහ්මණෙ පුච්ඡිතා”ති.
“යථාකථං පන තෙ දෙවානමින්ද බ්යාකංසු, සචෙ තෙ අගරු භාසස්සූ”ති.
“න ඛො මෙ භන්තෙ, ගරු යත්ථස්ස භගවා නිසින්නො භගවන්තරූපො වා”ති.
“තෙන හි දෙවානමින්ද භාසස්සූ”ති.
“යෙ ස්වාහං{1} භන්තෙ, මඤ්ඤාමි සමණබ්රාහ්මණා ආරඤ්ඤකා පන්තසෙනාසනා’ති, ත්යාහං උපසඞ්කමිත්වා ඉමෙ පඤ්හෙ පුච්ඡාමි. තෙ මයා පුට්ඨා න සම්පායන්ති, අසම්පායන්තා මමං යෙව පටිපුච්ඡන්ති’ කො නාමො ආයස්මා?’ති. තෙසාහං පුට්ඨො බ්යාකරොමි: “අහං ඛො මාරිස, සක්කො දෙවානමින්දො’ති. තෙ මමං යෙව උත්තරිං පටිපුච්ඡන්ති ‘කිං පනායස්මා දෙවානමින්ද කම්මං කත්වා ඉමං ඨානං පත්තො’ති. තෙසාහං යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං දෙසෙමි. තෙ තාවතකෙනෙව අත්තමනා හොන්ති ‘සක්කො ච නො දෙවානමින්දො දිට්ඨො යඤ්ච නො අපුච්ඡිම්හ තඤ්ච නො බ්යාකාසී’ති. තෙ අඤ්ඤදත්ථු මමං යෙව සාවකා සම්පජ්ජන්ති, න චාහං තෙසං. අහං ඛො පන භන්තෙ, භගවතො සාවකො සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො”ති.
23. “අභිජානාසි නො ත්වං දෙවානමින්ද, ඉතො පුබ්බෙ එවරූපං වෙද පටිලාභං සොමනස්සපටිලාභන්ති?”
“අභිජානාමහං භන්තෙ, ඉතො පුබ්බෙ එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභන්ති.”
“යථාකථං පන ත්වං දෙවානමින්ද, අභිජානාසි ඉතො පුබ්බෙ එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභන්ති?”
“භූතපුබ්බං භන්තෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්යූළ්හො අහොසි. තස්මිං ඛො පන භන්තෙ, සඞ්ගාමෙ දෙවා ජිනිංසු, අසුරා පරාජියිංසු. තස්ස මය්හං භන්තෙ, තං සඞ්ගාමං අභිවිජිනිත්වා විජිතසඞ්ගාමස්ස එතදහොසි: ‘යා චෙව දානි දිබ්බා ඔජා යා ච අසුරා ඔජා උභයමෙත්ථ දෙවා පරිභුඤ්ජිස්සන්තතී ති. සො ඛො පන මෙ භන්තෙ, වෙදපටිලාභො සොමනස්සපටිලාභො සදණ්ඩාවචරො සසත්ථාවචරො න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ඛො පන මෙ අයං භන්තෙ, භගවතො ධම්මං සුත්වා වෙදපටිලාභො සොමනස්සපටිලාභො, සො අදණ්ඩාවචරො අසත්ථාවචරො එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තතී”ති.
24. “කිං පන ත්වං දෙවානමින්ද, අත්ථවසං සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්ස පටිලාභං පවෙදෙසී?”ති.
“ඡ ඛො අහං භන්තෙ, අත්ථවසෙ සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමී”ති.
“ඉධෙව තිට්ඨමානස්ස දෙවභූතස්ස මෙ සතො, පුනරායු ච මෙ ලද්ධො එවං ජානාහි මාරිසා”ති.
ඉමං ඛො අහං භන්තෙ, පඨමං අත්ථවසං සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමි.
චුතො’හං දිවියා කායා ආයුං හිත්වා අමානුසං, අමූළ්හො ගබ්භමෙස්සාමි යත්ථ මෙ රමතී මනො.
ඉමං ඛො අහං භන්තෙ, දුතියං අත්ථවසං සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමි.
ස්වාහං අමූළ්හපඤ්ඤස්ස විහරං සාසනෙ රතො, ඤායෙන විහරිස්සාමි සම්පජානො පතිස්සතො.
ඉමං ඛො අහං භන්තෙ, තතියං අත්ථවසං සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමි.
ඤායෙන මෙ චරතො ච සම්බොධි චෙ භවිස්සති, අඤ්ඤථා විහරිස්සාමි ස්වෙව මන්තො භවිස්සති.
ඉමං ඛො අහං භන්තෙ, චතුත්ථං අත්ථවසං සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමි.
චුතො’හං මානුසා කායා ආයුං හිත්වාන මානුසං, පුන දෙව භවිස්සාමි දෙවලොකම්හි උත්තමො.
ඉමං ඛො අහං භන්තෙ, පඤ්චමං අත්ථවසං සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමි.
තෙ පණීතතරා දෙවා අකනිට්ඨා යසස්සිනො, අන්තිමෙ වත්තමානම්හි සො නිවාසො භවිස්සති.
ඉමං ඛො අහං භන්තෙ, ඡට්ඨං අත්ථවසං සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමි.
ඉමෙ ඛො අහං භන්තෙ, ඡ අත්ථවසෙ සම්පස්සමානො එවරූපං වෙදපටිලාභං සොමනස්සපටිලාභං පවෙදෙමි.
25. “අපරියොසිතසඞ්කප්පො විචිකිච්ඡී කථංකථී, විචරිං{1} දීඝමද්ධානං අන්වෙසන්තො තථාගතං.
ය්යාස්සු මඤ්ඤාමි සමණෙ පවිවිත්තවිහාරිනො, සම්බුද්ධා{2} ඉති මඤ්ඤානො ගච්ඡාමි තෙ උපාසිතුං.
කථං ආරාධනා හොති කථං හොති විරාධනා, ඉති පුට්ඨා න සම්භොන්ති{3} මග්ගෙ පටිපදාසු ච.
ත්යාස්සු යදා මං ජානන්ති සක්කො දෙවානමාගතො. ත්යාස්සු මමෙව පුච්ඡන්ති කිං කත්වා පාපුණී ඉදං.
තෙසං යථාසුතං ධම්මං දෙසයාමි ජනෙසුත, තෙන අත්තමනා හොන්ති{1} දිට්ඨො නො වාසවො’ති ච.
යදා ච බුද්ධමද්දක්ඛිං විචිකිච්ඡාවිතාරණං, සො’ම්හි වීතභයො අජ්ජ සම්බුද්ධං පයිරුපාසිය{2}
තණ්හාසල්ලස්ස හන්තාරං බුද්ධමප්පටිපුග්ගලං අහං වන්දෙ මහාවීරං බුද්ධමාදිච්චබන්ධුනං{3}
යං කරොමසි{4} බ්රහ්මුනො සමං දෙවෙහි මාරිස, තදජ්ජ තුය්හං කස්සාම හන්ද සාමං කරොම තෙ.
ත්වමෙව අසි සම්බුද්ධො තුවං සත්ථා අනුත්තරො, සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං නත්ථි තෙ පටිපුග්ගලො”ති.
26. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො පඤ්චසිඛං ගන්ධබ්බපුත්තං ආමන්තෙසි. බහූපකාරො ඛො මෙ’සි ත්වං තාත පඤ්චසිඛං යං ත්වං භගවන්තං පඨමං පසාදෙසි. තයා තාත පඨමං පසාදිතං පච්ඡා මයං තං භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිම්හ අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. පෙත්තිකෙ ච ඨානෙ ඨපයිස්සාමි, ගන්ධබ්බරාජා භවිස්සසි, භද්දඤ්ච තෙ සුරියවච්ඡසං දම්මි, සා හි තෙ අභිපත්ථිතා”ති.
අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො පාණිනා පඨවිං පරාමසිත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි: “නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස, නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස, නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා”ති.
ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි “යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බන්තං නිරොධධම්මන්ති.” අඤ්ඤෙසඤ්ච අසීතියා දෙවතාසහස්සානං.
ඉති යෙ සක්කෙන දෙවානමින්දෙන අජ්ඣිට්ඨපඤ්හා පුට්ඨා, තෙ භගවතා බ්යාකතා. තස්මා ඉමස්ස වෙය්යාකරණස්ස සක්කපඤ්හා’ත්වෙව අධිවචනන්ති.
සක්කපඤ්හසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.
9.
මහාසතිපට්ඨානසුත්තං
1. එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාසදම්මං නාම කුරූනං නිගමො. තත්ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘භික්ඛවො’ති. ‘භදන්තෙ’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං භගවා එතදවොච:
2. එකායනො අයං භික්ඛවෙ මග්ගො සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිද්දවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං චත්තාරො සතිපට්ඨානා. කතමෙ චත්තාරො: ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං,