“නො හෙතම්භන්තෙ. එවං ඛො අහං භන්තෙ භගවතො භාසිතං ආජානාමි{1}: යතො ඛො පොට්ඨපාද, භික්ඛු ඉධ සකසඤ්ඤී හොති, සො තතො අමුත්ර තතො අමුත්ර අනුපුබ්බෙන සඤ්ඤග්ගං ඵුසති, තස්ස සඤ්ඤග්ගෙ ඨිතස්ස එවං හොති: ‘චෙතයමානස්ස මෙ පාපියො, අචෙතයමානස්ස මෙ සෙය්යො. අහඤ්චෙව ඛො පන චෙතෙය්යං අභිසඞ්ඛරෙය්යං, ඉමා ච මෙ සඤ්ඤා නිරුජ්ඣෙය්යුං, අඤ්ඤා ච ඔළාරිකා සඤ්ඤා උප්පජ්ජෙය්යුං. යන්නූනාහං න චෙව චෙතෙය්යං න ච අභිසඞ්ඛරෙය්ය’න්ති. සො න චෙව චෙතෙති. න ච අභිසඞ්ඛරොති. තස්ස අචෙතයතො අනභිසඞ්ඛරොතො{2} තා චෙව සඤ්ඤා නිරුජ්ඣන්ති. අඤ්ඤා ච ඔළාරිකා සඤ්ඤා න උප්පජ්ජන්ති. සො නිරොධං ඵුසති. එවං ඛො පොට්ඨපාද, අනුපුබ්බාභිසඤ්ඤානිරොධසම්පජානසමාපත්ති හොතී”ති.
“එවං ඛො පොට්ඨපාදා”ති.
“එකඤ්ඤෙව{3} නු ඛො භන්තෙ, භගවා සඤ්ඤග්ගං පඤ්ඤපෙති උදාහු පුථූ’පි සඤ්ඤග්ගෙ පඤ්ඤපෙතී?”ති.
“එකම්පි ඛො අහං පොට්ඨපාද{4}, සඤ්ඤග්ගං පඤ්ඤපෙමි. පුථූ’පි සඤ්ඤග්ගෙ පඤ්ඤපෙමී”ති.
“යථාකථං පන භන්තෙ, භගවා එකම්පි සඤ්ඤග්ගං පඤ්ඤපෙති? පුථූපි සඤ්ඤග්ගෙ පඤ්ඤපෙතී?”ති.
“යථා යථා ඛො පොට්ඨපාද, නිරොධං ඵුසති, තථා තථා’හං{5} සඤ්ඤග්ගං පඤ්ඤපෙමි. එවං ඛො අහං පොට්ඨපාද, එකම්පි සඤ්ඤග්ගං පඤ්ඤපෙමි, පුථූ’පි සඤ්ඤග්ගෙ පඤ්ඤපෙමී”ති.
“සඤ්ඤා නු ඛො භන්තෙ, පඨමං උප්පජ්ජති, පච්ඡා ඤාණං.? උදාහු ඤාණං පඨමං උප්පජ්ජති, පච්ඡා සඤ්ඤා? උදාහු සඤ්ඤා ච ඤාණඤ්ච අපුබ්බං අචරිමං උප්පජ්ජන්තී?”ති.
“සඤ්ඤා ඛො පොට්ඨපාද, පඨමං උප්පජ්ජති පච්ඡා ඤාණං. සඤ්ඤුප්පාදා ච පන ඤාණුප්පාදො හොති. සො එවං පජානාති: ඉදප්පච්චයා කිර මෙ ඤාණං උදපාදීති. ඉමිනා{1} ඛො එතං පොට්ඨපාද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං, යථා සඤ්ඤා පඨමං උප්පජ්ජති පච්ඡා ඤාණං, සඤ්ඤුප්පාදා ච පන ඤාණුප්පාදො හොතී”ති.
“සඤ්ඤා නු ඛො භන්තෙ, පුරිසස්ස අත්තා? උදාහු අඤ්ඤා සඤ්ඤා අඤ්ඤො අත්තා?”ති.
“කිං පන{2} ත්වං පොට්ඨපාද, අත්තානං පච්චෙසී?”ති.
“ඔළාරිකං ඛො අහං භන්තෙ, අත්තානං පච්චෙමි රූපිං චාතුම්මහාභූතිකං{3} කබළීකාරාහාරභක්ඛන්ති”{4}
“ඔළාරිකො ච හි තෙ පොට්ඨපාද, අත්තා අභවිස්ස රූපී චාතුම්මහාභූතිකො{3} කබළීකාරාහාරභක්ඛො{4}. එවං සන්තං ඛො තෙ පොට්ඨපාද අඤ්ඤා’ව{5} සඤ්ඤා භවිස්සති,{6} අඤ්ඤො අත්තා{7}. තදමිනාපෙතං{8} පොට්ඨපාද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං, යථා අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති, අඤ්ඤො අත්තා.
තිට්ඨතෙවසායං{9} පොට්ඨපාද, ඔළාරිකො අත්තා රූපී චාතුම්මහාභූතිකො කබළීකාරාහාරභක්ඛො. අථ ඉමස්ස පුරිසස්ස අඤ්ඤා’ච සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති{10} අඤ්ඤා’ච සඤ්ඤා නිරුජ්ඣන්ති{11}. ඉමිනා{12} ඛො එතං පොට්ඨපාද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං, යථා අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති, අඤ්ඤො අත්තා”ති.
“මනොමයං ඛො අහං භන්තෙ අත්තානං පච්චෙමි සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගිං{13} අහීනින්ද්රියන්ති”.
“මනොමයො ච හි තෙ පොට්ඨපාද, අත්තා අභවිස්ස සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගී අහීනින්ද්රියො, එවං සන්තම්පි ඛො තෙ පොට්ඨපාද, අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති, අඤ්ඤො අත්තා. තදමිනාපෙතං පොට්ඨපාද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං, යථා අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති, අඤ්ඤො අත්තා”.
“තිට්ඨතෙවායං පොට්ඨපාද, මනොමයො අත්තා සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගී අහීනින්ද්රියො. අථ ඉමස්ස පුරිසස්ස අඤ්ඤා’ච සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති, අඤ්ඤා ච සඤ්ඤා නිරුජ්ඣන්ති. ඉමිනාපි ඛො එතං පොට්ඨපාද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං, යථා අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති, අඤ්ඤො අත්තා’ති”.
“අරූපිං ඛො අහං භන්තෙ අත්තානං පච්චෙමි සඤ්ඤාමයන්ති.”
“අරූපී ච තෙ පොට්ඨපාද, අත්තා අභවිස්ස සඤ්ඤාමයො, එවං සන්තම්පි ඛො තෙ පොට්ඨපාද, අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති. අඤ්ඤො අත්තා. තදමිනාපෙතං, පොට්ඨපාද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති, අඤ්ඤො අත්තා. තිට්ඨතෙවායං පොට්ඨපාද, අරූපී අත්තා සඤ්ඤාමයො. අථ ඉමස්ස පුරිසස්ස අඤ්ඤා’ච සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති, අඤ්ඤා’ච සඤ්ඤා නිරුජ්ඣන්ති. ඉමිනාපි ඛො එතං පොට්ඨපාද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා අඤ්ඤා’ව සඤ්ඤා භවිස්සති, අඤ්ඤො අත්තා’ති.”
“සක්කා පනෙතං භන්තෙ, මයා ඤාතුං සඤ්ඤා පුරිසස්ස අත්තා’ති වා, අඤ්ඤා{1} සඤ්ඤා, අඤ්ඤො{2} අත්තා’ති?”
“දුජ්ජානං ඛො එතං පොට්ඨපාද, තයා අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්රායොගෙන{3} අඤ්ඤත්රාචරියකෙන{4} සඤ්ඤා පුරිසස්ස අත්තා’ති වා, අඤ්ඤා සඤ්ඤා, අඤ්ඤො අත්තා’ති වා”ති.
“සචෙ තං භන්තෙ, මයා දුජ්ජානං අඤ්ඤදිට්ඨිකෙන අඤ්ඤඛන්තිකෙන අඤ්ඤරුචිකෙන අඤ්ඤත්රායොගෙන අඤ්ඤත්රාචරියකෙන ‘සඤ්ඤා පුරිසස්ස අත්තා’ති වා, ‘අඤ්ඤා සඤ්ඤා, අඤ්ඤො අත්තා’ති වා. ‘කිං පන භන්තෙ සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“අබ්යාකතං{5} ඛො එතං පොට්ඨපාද, මයා: සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
“කිං පන භන්තෙ, අසස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”.
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘අසස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
“කිං පන භන්තෙ, අන්තවා ලොකො. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘අන්තවා ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“කිං පන භන්තෙ, අනන්තවා ලොකො. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘අනන්තවා ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”.
“කිං පන භන්තෙ, තං ජීවං තං සරීරං. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘තං ජීවං තං සරීරං ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
“කිං පන භන්තෙ, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
“කිං පන භන්තෙ, හොති තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘හොති තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
“කිං පන භන්තෙ, න හොති තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘න හොති තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
“කිං පන භන්තෙ, හොති ච න හොති ච තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘හොති ච න හොති ච තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
“කිං පන භන්තෙ, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති?”
“එතම්පි ඛො පොට්ඨපාද, මයා අබ්යාකතං ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා. ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති”.
කස්මා පනෙතං භන්තෙ, භගවතා අබ්යාකතන්ති?
න හෙතං පොට්ඨපාද, අත්ථසංහිතං න ධම්මසංහිතං නාදිබ්රහ්මචරියකං න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, තස්මා තං මයා අබ්යාකතන්ති.
“ඉදං දුක්ඛන්ති’ ඛො පොට්ඨපාද, මයා බ්යාකතං. ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති ඛො පොට්ඨපාද, මයා බ්යාකතං. ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති ඛො පොට්ඨපාද, මයා බ්යාකතං. ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනීපටිපදා’ති ඛො පොට්ඨපාද, මයා බ්යාකතන්ති”.
“කස්මා පනෙතං භන්තෙ, භගවතා බ්යාකතන්ති?”
“එතං හි ඛො පොට්ඨපාද, අත්ථසංහිතං එතං ධම්මසංහිතං එතං ආදිබ්රහ්මචරියකං. එතං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා එතං මයා බ්යාකතන්ති”.
“එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගත, යස්සදානි භන්තෙ භගවා කාලං මඤ්ඤතී”ති.
අථ ඛො භගවා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.
අථ ඛො තෙ පරිබ්බාජකා අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො පොට්ඨපාදං පරිබ්බාජකං සමන්තතො වාචාසත්තිතොදකෙන{1} සඤ්ජම්භරිං{2} අකංසු: “එවමෙව පනායං භවං පොට්ඨපාදො යඤ්ඤදෙව සමණො ගොතමො භාසති තං තදෙවස්ස අබ්භනුමොදති. ‘එවමෙතං භගවා, එවමෙතං සුගතා’ති. න ඛො පන මයං කිඤ්චි සමණස්ස ගොතමස්ස එකංසිකං ධම්මං දෙසිතං ආජානාම: සස්සතො ලොකො’ති වා අසස්සතො ලොකො’ති වා, අන්තවා ලොකො’ති වා, අනන්තවා ලොකො’ති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා, න හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා”ති.
එවං වුත්තෙ පොට්ඨපාදො පරිබ්බාජකො තෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොච: “අහම්පි ඛො භො න කිඤ්චි සමණස්ස ගොතමස්ස එකංසිකං ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි: ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා -පෙ- ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා. අපි ච සමණො ගොතමො භූතං තච්ඡං තථං පටිපදං පඤ්ඤාපෙති{1} ධම්මට්ඨිතං{2} ධම්මනියාමකං{3}. භූතං ඛො පන තච්ඡං තථං පටිපදං පඤ්ඤාපෙන්තස්ස ධම්මට්ඨිතං ධම්මනියාමකං, කථං හි නාම මාදිසො විඤ්ඤූ සමණස්ස ගොතමස්ස සුභාසිතං සුභාසිතතො නාබ්භනුමොදෙය්යා?”ති
අථ ඛො ද්වීහතීහස්ස අච්චයෙන චිත්තො ච හත්ථිසාරිපුත්තො පොට්ඨපාදො ච පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. පොට්ඨපාදො පන පරිබ්බාජකො භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං{4} වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පොට්ඨපාදො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: තදා මං භන්තෙ තෙ පරිබ්බාජකා අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො සමන්තතො වාචාසත්තිතොදකෙන සඤ්ජම්භරිං අකංසු: එවමෙව පනායං භවං පොට්ඨපාදො යඤ්ඤදෙව සමණො ගොතමො භාසති, තං තදෙවස්ස අබ්භනුමොදති ‘එවමෙතං භගවා එවමෙතං සුගතා’ති. න ඛො පන මයං කිඤ්චි සමණස්ස ගොතමස්ස එකංසිකං ධම්මං දෙසිතං ආජානාම: ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, ‘තං ජීවං තං සරීරන්ති’වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති’වා, ‘හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා, ‘හොති ච න හොති ච තථාගතො පරම්මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති’වා ති. එවං වුත්තො’හං භන්තෙ තෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොචං: “අහම්පි ඛො භො න කිඤ්චි සමණස්ස ගොතමස්ස එකංසිකං ධම්මං දෙසිතං ආජානාමි ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා -පෙ- ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා. අපි ච සමණො ගොතමො භූතං තච්ඡං තථං පටිපදං පඤ්ඤාපෙති{1} ධම්මට්ඨිතං{5} ධම්මනියාමකං{6}. භූතං ඛො පන තච්ඡං තථං පටිපදං පඤ්ඤාපෙන්තස්ස ධම්මට්ඨිතං{5} ධම්මනියාමකං{6} කථං හි නාම මාදිසො විඤ්ඤූ සමණස්ස ගොතමස්ස සුභාසිතං සුභාසිතතො නාබ්භනුමොදෙය්යා?”ති
සබ්බෙව ඛො එතෙ පොට්ඨපාද, පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා. ත්වං යෙව නෙසං එකො චක්ඛුමා. එකංසිකා’පි හි ඛො පොට්ඨපාද මයා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා. අනෙකංසිකා’පි හි ඛො පොට්ඨපාද මයා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා.
කතමෙ ච තෙ පොට්ඨපාද, මයා අනෙකංසිකා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා? ‘සස්සතො ලොකො’ති වා ඛො පොට්ඨපාද මයා අනෙකංසිකො ධම්මො දෙසිතො පඤ්ඤත්තො ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා ඛො පොට්ඨපාද මයා අනෙකංසිකො ධම්මො දෙසිතො පඤ්ඤත්තො. ‘අන්තවා ලොකො’ති වා ඛො පොට්ඨපාද -පෙ- ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා ඛො පොට්ඨපාද -පෙ- ‘තං ජීවං තං සරීරන්ති’වා ඛො පොට්ඨපාද -පෙ- ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති’වා ඛො පොට්ඨපාද -පෙ- ‘හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා ඛො පොට්ඨපාද -පෙ- ‘න හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා ඛො පොට්ඨපාද -පෙ- ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා ඛො පොට්ඨපාද -පෙ- ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා’ති වා ඛො පොට්ඨපාද මයා අනෙකංසිකො ධම්මො දෙසිතො පඤ්ඤත්තො.
කස්මා ච තෙ පොට්ඨපාද, මයා අනෙකංසිකා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා? න හෙතෙ පොට්ඨපාද අත්ථසංහිතා න ධම්මසංහිතා න ආදිබ්රහ්මචරියකා න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තන්ති. තස්මා තෙ මයා අනෙකංසිකා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා.
කතමෙ ච තෙ පොට්ඨපාද, මයා එකංසිකා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා? ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති ඛො පොට්ඨපාද මයා එකංසිකො ධම්මො දෙසිතො පඤ්ඤත්තො. ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති ඛො පොට්ඨපාද මයා එකංසිකො ධම්මො දෙසිතො පඤ්ඤත්තො. ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති ඛො පොට්ඨපාද මයා එකංසිකො ධම්මො දෙසිතො පඤ්ඤත්තො. ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති ඛො පොට්ඨපාද මයා එකංසිකො ධම්මො දෙසිතො පඤ්ඤත්තො.
කස්මා ච තෙ පොට්ඨපාද, මයා එකංසිකා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා? එතෙ පොට්ඨපාද අත්ථසංහිතා, එතෙ ධම්මසංහිතා, එතෙ ආදිබ්රහ්මචරියකා, එතෙ නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති. තස්මා තෙ මයා එකංසිකා ධම්මා දෙසිතා පඤ්ඤත්තා.
සන්ති ඛො පොට්ඨපාද, එකෙ සමණබ්රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො: ‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරම්මරණා’ති. ත්යාහං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදාමි: ‘සච්චං කිර තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො ‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති, අරොගො පරම්මරණා’ති? තෙ චෙ මෙ එවං පුට්ඨා ‘ආමා’ති{1} පටිජානන්ති, ත්යාහං එවං වදාමි: ‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එකන්තසුඛං ලොකං ජානං පස්සං විහරථා’ති. ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති. ත්යාහං එවං වදාමි ‘අපි ච පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එකං වා රත්තිං එකං වා දිවසං උපඩ්ඪං වා රත්තිං උපඩ්ඪං වා දිවසං එකන්තසුඛිං අත්තානං සම්පජානාථා?’ති. ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති, ත්යාහං එවං වදාමි ‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො ජානාථ: ‘අයං මග්ගො අයං පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා?’ති. ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති. ත්යාහං එවං වදාමි ‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො යා තා දෙවතා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා, තාසං භාසමානානං සද්දං සුණාථ: ‘සුපටිපන්නාත්ථ මාරිසා, උජුපටිපන්නාත්ථ මාරිසා, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාය. මයම්පි හි මාරිසා එවම්පටිපන්නා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා’ති? ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති.
තං කිං මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද, “නනු එවං සන්තෙ තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති.
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
“සෙය්යථාපි පොට්ඨපාද, පුරිසො එවං වදෙය්ය: ‘අහං යා ඉමස්මිං ජනපදෙ ජනපදකල්යාණී, තං ඉච්ඡාමි, තං කාමෙමී’ති. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්යාණිං ඛත්තියී වා බ්රාහ්මණී වා වෙස්සී වා සුද්දී වා?ති. ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්ය, තමෙනං එවං වදෙය්යුං: ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං ජනපදකල්යාණිං ඉච්ඡසි කාමෙසි, ජානාසි තං ජනපදකල්යාණිං එවන්නාමා එවඞ්ගොත්තා’ති වා, දීඝා වා රස්සා වා මජ්ඣිමා වා කාළී වා සාමා වා මඞ්ගුරච්ඡවී වා’ති, ‘අමුකස්මිං ගාමෙ වා නිගමෙ වා නගරෙ වා’ති? ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්ය, තමෙනං එවං වදෙය්යුං: ‘අම්භො පුරිස, යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තං ත්වං ඉච්ඡසි කාමෙසී?’ති. ඉති පුට්ඨො ‘ආමා’ති වදෙය්ය.
තං කිං මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද, නනු එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති.
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
“එවමෙව ඛො පොට්ඨපාද, යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො ‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරම්මරණා’ති, ත්යාහං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදාමි: සච්චං කිර තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො ‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරම්මරණා’ති?” තෙ චෙ{1} මෙ එවං පුට්ඨා ‘ආමා’ති පටිජානන්ති, ත්යාහං එවං වදාමි: ‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එකන්තසුඛං ලොකං ජානං පස්සං විහරථා”ති. ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති.
ත්යාහං එවං වදාමි: අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එකං වා රත්තිං එකං වා දිවසං උපඩ්ඪං වා රත්තිං උපඩ්ඪං වා දිවසං එකන්තසුඛිං අත්තානං සම්පජානාථා’ති. ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති.
ත්යාහං එවං වදාමි: අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො ජානාථ ‘අයං මග්ගො අයං පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති.
ත්යාහං එවං වදාමි: අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො යා තා දෙවතා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා, තාසං භාසමානානං සද්දං සුණාථ: සුපටිපන්නාත්ථ මාරිසා, උජුපටිපන්නාත්ථ මාරිසා, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාය. මයම්පි හි මාරිසා, එවංපටිපන්නා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති.
“තං කිං මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද, නනු එවං සන්තෙ තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති.
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, __එවං සන්තෙ__ තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
“සෙය්යථාපි පොට්ඨපාද, පුරිසො චාතුම්මහාපථෙ නිස්සෙණිං කරෙය්ය පාසාදස්ස ආරොහණාය, තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස යස්ස ත්වං පාසාදස්ස ආරොහණාය නිස්සෙණිං කරොසි, ජානාසි තං පාසාදං පුරත්ථිමාය වා දිසාය දක්ඛිණාය වා දිසාය පච්ඡිමාය වා දිසාය උත්තරාය වා දිසාය, උච්චො වා නීචො වා මජ්ඣිමො වා?ති. ඉති පුට්ඨො ‘නො’ති වදෙය්ය. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: අම්භො පුරිස යං ත්වං න ජානාසි න පස්සසි, තස්ස ත්වං පාසාදස්ස ආරොහණාය නිස්සෙණිං කරොසී?”ති. ඉති පුට්ඨො ‘ආමා’ති වදෙය්ය.
“තං කිං මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද, නනු එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති.
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
“එවමෙව ඛො පොට්ඨපාද, යෙ තෙ සමණබ්රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො ‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරම්මරණා’ති. ත්යාහං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදාමි: සච්චං කිර තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො ‘එකන්තසුඛී අත්තා හොති අරොගො පරම්මරණා’ති?’ තෙ චෙ මෙ එවං පුට්ඨා ‘ආමා’ති පටිජානන්ති, ත්යාහං එවං වදාමි: අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එකන්තසුඛං ලොකං ජානං පස්සං විහරථා’ති ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති, ත්යාහං එවං වදාමි: අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එකං වා රත්තිං එකං වා දිවසං උපඩ්ඪං වා රත්තිං උපඩ්ඪං වා දිවසං එකන්තසුඛිං අත්තානං සම්පජානාථා’ති ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති. ත්යාහං එවං වදාමි: අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො ජානාථ ‘අයං මග්ගො අයං පටිපදා එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියායාති?’ ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති. ත්යාහං එවං වදාමි: අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො යා තා දෙවතා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා, තාසං දෙවතානං භාසමානානං සද්දං සුණාථ ‘සුපටිපන්නාත්ථ මාරිසා, උජුපටිපන්නාත්ථ මාරිසා, එකන්තසුඛස්ස ලොකස්ස සච්ඡිකිරියාය. මයම්පි හි මාරිසා එවං පටිපන්නා එකන්තසුඛං ලොකං උපපන්නා’ති ඉති පුට්ඨා ‘නො’ති වදන්ති.
“තං කිම්මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද, නනු එවං සන්තෙ තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති.
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ තෙසං සමණබ්රාහ්මණානං අප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
“තයො ඛො’මෙ පොට්ඨපාද, අත්තපටිලාභා: ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො, මනොමයො අත්තපටිලාභො, අරූපො අත්තපටිලාභො’ති.
කතමො ච පොට්ඨපාද, ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො? රූපී චාතුම්මහාභූතිකො කබළීකාරාහාරභක්ඛො, අයං ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො.
කතමො මනොමයො අත්තපටිලාභො? රූපී මනොමයො සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගී අහීනින්ද්රියො, අයං මනොමයො අත්තපටිලාභො.
කතමො ච අරූපො අත්තපටිලාභො? අරූපී සඤ්ඤාමයො, අයං අරූපො අත්තපටිලාභො.
ඔළාරිකස්සපි ඛො අහං පොට්ඨපාද, අත්තපටිලාභස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙමි යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච{1} දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සන්තී{2} ති.
සියා ඛො පන තෙ පොට්ඨපාද, එවමස්ස: සංකිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාම, දුක්ඛො ච ඛො විහාරො’ති.
න ඛො පනෙතං පොට්ඨපාද, එවං දට්ඨබ්බං. සඞ්කිලෙසිකා චෙව ධම්මා පහීයිස්සන්ති. වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සන්ති. පාමුජ්ජඤ්චෙව භවිස්සති පීති ච පස්සද්ධි ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච සුඛො ච විහාරො.
මනොමයස්සපි ඛො අහං පොට්ඨපාද, අත්තපටිලාභස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙමි යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථාති.{3}
සියා ඛො පන තෙ පොට්ඨපාද, එවමස්ස: සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාම. දුක්ඛො ච ඛො විහාරො’ති.
න ඛො පනෙතං පොට්ඨපාද, එවං දට්ඨබ්බං. සඞ්කිලෙසිකා චෙව ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථ. පාමුජ්ජඤ්චෙව භවිස්සති පීති ච පස්සද්ධි ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච සුඛො ච විහාරො.
අරූපස්සපි ඛො අහං පොට්ඨපාද, අත්තපටිලාභස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙමි යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථාති.
සියා ඛො පන තෙ පොට්ඨපාද, එවමස්ස: ‘සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාම. දුක්ඛො ච ඛො විහාරො’ති.
න ඛො පනෙතං පොට්ඨපාද, එවං දට්ඨබ්බං. සඞ්කිලෙසිකා චෙව ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථ. පාමුජ්ජඤ්චෙව භවිස්සති පීති ච පස්සද්ධි ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච සුඛො ච විහාරො.
පරෙ චෙ පොට්ඨපාද, අම්හෙ එවං පුච්ඡෙය්යුං: ‘කතමො පන සො ආවුසො ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො යස්ස තුම්හෙ පහාණාය ධම්මං දෙසෙථ යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති{1}. තෙසං මයං එවං පුට්ඨා එවං බ්යාකරෙය්යාම: “අයං වා සො ආවුසො ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො යස්ස මයං පහානාය ධම්මං දෙසෙම යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා”ති.
පරෙ චෙ පොට්ඨපාද, අම්හෙ එවං පුච්ඡෙය්යුං: ‘කතමො පන සො ආවුසො මනොමයො අත්තපටිලාභො, යස්ස තුම්හෙ පහානාය ධම්මං දෙසෙථ යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති. තෙසං මයං __එවං__ පුට්ඨා එවං බ්යාකරෙය්යාම: “අයං වා සො ආවුසො මනොමයො අත්තපටිලාභො යස්ස මයං පහානාය ධම්මං දෙසෙම යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා”ති.
පරෙ චෙ පොට්ඨපාද, අම්හෙ එවං පුච්ඡෙය්යුං: ‘කතමො පන සො ආවුසො අරූපො අත්තපටිලාභො යස්ස තුම්හෙ පහානාය ධම්මං දෙසෙථ යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති. තෙසං මයං එවං පුට්ඨා එවං බ්යාකරෙය්යාම: “අයං වා සො ආවුසො අරූපො අත්තපටිලාභො යස්ස මයං පහානාය ධම්මං දෙසෙම යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා”ති.
“තං කිම්මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද, නනු එවං සන්තෙ සප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති.
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ සප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
සෙය්යථාපි පොට්ඨපාද, පුරිසො නිස්සෙණිං කරෙය්ය පාසාදස්ස ආරොහණාය තස්සෙව පාසාදස්ස හෙට්ඨා. තමෙනං එවං වදෙය්යුං: ‘අම්භො පුරිස, යස්ස ත්වං පාසාදස්ස ආරොහණාය නිස්සෙණිං කරොසි, ජානාසි තං පාසාදං පුරත්ථිමාය වා දිසාය දක්ඛිණාය වා දිසාය පච්ඡිමාය වා දිසාය උත්තරාය වා දිසාය උච්චො වා නීචො වා මජ්ඣිමො වා’ති? සො චෙ එවං වදෙය්ය: ‘අයං වා සො ආවුසො පාසාදො, යස්සාහං ආරොහණාය නිස්සෙණිං කරොමි තස්සෙව පාසාදස්ස හෙට්ඨා’ති.
“තං කිං මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද? නනු එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස සප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති.
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ තස්ස පුරිසස්ස සප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
එවමෙව ඛො පොට්ඨපාද, පරෙ චෙ අම්හෙ එවං පුච්ඡෙය්යුං: ‘කතමො පන සො ආවුසො ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො? -පෙ- කතමො පන සො ආවුසො මනොමයො අත්තපටිලාභො? -පෙ- කතමො පන සො ආවුසො අරූපො අත්තපටිලාභො, යස්ස තුම්හෙ පහාණාය ධම්මං දෙසෙථ යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති, තෙසං මයං එවං පුට්ඨා එවං බ්යාකරෙය්යාම:
‘අයං වා සො ආවුසො, ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො -පෙ- මනොමයො අත්තපටිලාභො -පෙ- අරූපො අත්තපටිලාභො යස්ස මයං පහානාය ධම්මං දෙසෙම යථාපටිපන්නානං වො සඞ්කිලෙසිකා ධම්මා පහීයිස්සන්ති, වොදානියා ධම්මා අභිවඩ්ඪිස්සන්ති, පඤ්ඤාපාරිපූරිං වෙපුල්ලත්තඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථා’ති.
“තං කිම්මඤ්ඤසි පොට්ඨපාද? නනු එවං සන්තෙ සප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී?”ති
“අද්ධා ඛො භන්තෙ, එවං සන්තෙ සප්පාටිහීරකතං භාසිතං සම්පජ්ජතී”ති.
එවං වුත්තෙ චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච: යස්මිං භන්තෙ සමයෙ ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො හොති, මොඝස්ස තස්මිං සමයෙ මනොමයො අත්තපටිලාභො හොති, මොඝො අරූපො අත්තපටිලාභො හොති. ඔළාරිකො වාස්ස අත්තපටිලාභො තස්මිං සමයෙ සච්චො හොති.
“යස්මිං භන්තෙ, සමයෙ මනොමයො අත්තපටිලාභො හොති, මොඝස්ස තස්මිං සමයෙ ඔළාරිකො අත්තපටිලාභො හොති, මොඝො අරූපො අත්තපටිලාභො. මනොමයො ව අත්තපටිලාභො තස්මිං සමයෙ සච්චො හොති.