අථ ඛො රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.
87. අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තස්ස රඤ්ඤො මාගධස්ස අජාතසත්තුස්ස වෙදෙහිපුත්තස්ස භික්ඛූ ආමන්තෙසි: ඛතායං භික්ඛවෙ රාජා, උපහතායං භික්ඛවෙ රාජා. සචායං භික්ඛවෙ රාජා පිතරං ධම්මිකං ධම්මරාජානං ජීවිතා න වොරොපෙස්සථ ඉමස්මිං යෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උප්පජ්ජිස්සථාති.
ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.
සාමඤ්ඤඵලසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.
3.
අම්බට්ඨසුත්තං
1. එවං මෙ{1} සුතං එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලං{2} නාම කොසලානං බ්රාහ්මණගාමො තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ{3} විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ.
2. තෙන ඛො පන සමයෙන බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති{4} උක්කට්ඨං අජ්ඣාවසති සත්තුස්සදං සතිණකට්ඨොදකං සධඤ්ඤං රාජභොග්ගං රඤ්ඤා පසෙනදිනා{5} කොසලෙන දින්නං රාජදායං බ්රහ්මදෙය්යං. අස්සොසි ඛො බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති:
“සමණො ඛලු භො ගොතමො සක්යපුත්තො සක්යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි ඉච්ඡානඞ්ගලං අනුප්පත්තො ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: “ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි{6} සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා.{7} සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්රහ්මකං සස්සමණබ්රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්යාණං මජ්ඣෙකල්යාණං පරියොසානකල්යාණං සාත්ථං සබ්යඤ්ජනං{8} කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී”ති.
3. තෙන ඛො පන සමයෙන බ්රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස අම්බට්ඨො නාම මාණවො{9} අන්තෙවාසී හොති අජ්ඣායකො මන්තධරො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං පදකො වෙය්යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතො සකෙ ආචරියකෙ තෙවිජ්ජකෙ පාවචනෙ යමහං ජානාමි තං ත්වං ජානාසි, යං ත්වං ජානාසි තමහං ජානාමීති.
4. අථ ඛො බ්රාහ්මණො පොක්ඛරසාති අම්බට්ඨං මාණවං ආමන්තෙසි: “අයං තාත අම්බට්ඨ සමණො ගොතමො සක්යපුත්තො සක්යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි ඉච්ඡානඞ්ගලං අනුප්පත්තො ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ.
තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: “ඉතිපි සො භගවා, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො -පෙ- බ්රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී”ති.
එහි ත්වං තාත අම්බට්ඨ, යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කම. උපසඞ්කමිත්වා සමණං ගොතමං ජානාහි යදි වා තං භවන්තං ගොතමං තථාසන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, යදි වා නො තථා, යදි වා සො භවං ගොතමො තාදිසො, යදි වා න තාදිසො, තථා මයං තං භවන්තං ගොතමං වෙදිස්සාමාති.
5. “යථා කථං පනාහං භො තං භවන්තං ගොතමං ජානිස්සාමි යදි වා තං භවන්තං ගොතමං තථාසන්තංයෙව සද්දො අබ්භුග්ගතො, යදි වා නො තථා, යදි වා සො භවං ගොතමො තාදිසො යදි වා න තාදිසො”ති.
6. “ආගතානි ඛො තාත අම්බට්ඨ, අම්හාකං මන්තෙසු ද්වත්තිංස මහාපුරිසලක්ඛණානි යෙහි සමන්නාගතස්ස මහාපුරිසස්ස ද්වෙව ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා: සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති රාජා හොති චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්තරතනානි භවන්ති. සෙය්යථිදං: චක්කරතනං, හත්ථිරතනං, අස්සරතනං, මණිරතනං, ඉත්ථිරතනං, ගහපතිරතනං, පරිනායකරතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පඨවිං සාගරපරියන්තං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති.
සචෙ ඛො පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවත්තච්ඡදො{1}. අහං ඛො පන තාත අම්බට්ඨ මන්තානං දාතා ත්වං මන්තානං පටිග්ගහෙතා”ති.
“එවං භො’ති ඛො අම්බට්ඨො මාණවො බ්රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා බ්රාහ්මණං පොක්ඛරසාතිං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා වළවාරථමාරුය්හ සම්බහුලෙහි මාණෙවහි{1} සද්ධිං යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩො තෙන පායාසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකො’ව ආරාමං පාවිසි.
7. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ අබ්භොකාසෙ චඞ්කමන්ති. අථ ඛො අම්බට්ඨො මාණවො යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච: “කහන්නු ඛො භො එතරහි සො භවං ගොතමො විහරති? තං හි මයං භවන්තං ගොතමං දස්සනාය ඉධූපසඞ්කන්තා”ති.
8. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි: “අයං ඛො අම්බට්ඨො මාණවො අභිඤ්ඤාතකොලඤ්ඤො චෙව අභිඤ්ඤාතස්ස ච බ්රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස අන්තෙවාසී. අගරු ඛො පන භගවතො එවරූපෙහි කුලපුත්තෙහි සද්ධිං කථාසල්ලාපො හොතී”ති. තෙ අම්බට්ඨං මාණවං එතදවොචුං: “එසො අම්බට්ඨ විහාරො සංවුතද්වාරො. තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආලින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙහි. විවරිස්සති තෙ භගවා ද්වාරන්ති.”
9. අථ ඛො අම්බට්ඨො මාණවො යෙන සො විහාරො සංවුතද්වාරො තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආලින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙසි. විවරි භගවා ද්වාරං. පාවිසි අම්බට්ඨො මාණවො. මාණවකා’පි පවිසිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අම්බට්ඨො පන මාණවො චඞ්කමන්තො’පි නිසින්නෙන භගවතා කඤ්චි කඤ්චි කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙති. ඨිතො’පි නිසින්නෙන භගවතා කඤ්චි කඤ්චි කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙති.
10. අථ ඛො භගවා අම්බට්ඨං මාණවං එතදවොච: එවන්නු ඛො තෙ{2} අම්බට්ඨ, බ්රාහ්මණෙහි වුද්ධෙහි මහල්ලකෙහි ආචරියපාචරියෙහි සද්ධිං කථාසල්ලාපො හොති යථයිදං චරං තිට්ඨං නිසින්නෙන මයා කඤ්චි කඤ්චි කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙතී?”ති
“නො හිදං භො ගොතම. ගච්ඡන්තො වා හි භො ගොතම ගච්ඡන්තෙන බ්රාහ්මණො බ්රාහ්මණෙන සද්ධිං සල්ලපිතුමරහති. ඨිතො වා හි භො ගොතම ඨිතෙන බ්රාහ්මණො බ්රාහ්මණෙන සද්ධිං සල්ලපිතුමරහති. නිසින්නො වා හි භො ගොතම නිසින්නෙන බ්රාහ්මණො බ්රාහ්මණෙන සද්ධිං සල්ලපිතුමරහති. සයානො වා හි භො ගොතම සයානෙන බ්රාහ්මණො බ්රාහ්මණෙන සද්ධිං සල්ලපිතුමරහති. යෙ ච ඛො තෙ භො ගොතම මුණ්ඩකා සමණකා ඉබ්භා කණ්හා{2} බන්ධුපාදාපච්චා, තෙහිපි මෙ සද්ධිං එවං කථාසල්ලාපො හොති යථරිව භොතා ගොතමෙනා”ති.
11. “අත්ථිකවතො ඛො පන තෙ අම්බට්ඨ ඉධාගමනං අහොසි. යායෙව ඛො පනත්ථාය ආගච්ඡෙය්යාථො තමෙව අත්ථං සාධුකං මනසි කරෙය්යාථො{1}. අවුසිතවා යෙව ඛො පන භො අයං අම්බට්ඨො මාණවො වුසිතමානී{2} කිමඤ්ඤත්ර අවුසිතත්තා”ති.
12. අථ ඛො අම්බට්ඨො මාණවො භගවතා අවුසිතවාදෙන වුච්චමානො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තංයෙව ඛුංසෙන්තො භගවන්තංයෙව වම්භෙන්තො භගවන්තංයෙව උපවදමානො සමණො ච මෙ භො ගොතමො පාපිතො භවිස්සතීති භගවන්තං එතදවොච: “චණ්ඩා භො ගොතම සක්යජාති, ඵරුසා භො ගොතම සක්යජාති, ලහුසා භො ගොතම සක්යජාති, රභසා භො ගොතම සක්යජාති, ඉබ්භා සන්තා ඉබ්භා සමානා න බ්රාහ්මණෙ සක්කරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ ගරුකරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ මානෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ පූජෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ අපචායන්ති. තයිදං භො ගොතම නච්ඡන්නං තයිදං නප්පටිරූපං යදිමෙ සක්යා ඉබ්භා සන්තා ඉබ්භා සමානා න බ්රාහ්මණෙ සක්කරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ ගරුකරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ මානෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ පූජෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ අපචායන්තීති.
ඉතිහ අම්බට්ඨො මාණවො ඉදං පඨමං සක්කෙසු ඉබ්භවාදං නිපාතෙසි.
13. “කිම්පන තෙ අම්බට්ඨ, සක්යා අපරද්ධුන්ති?”
“එක මිදාහං භො ගොතම, සමයං ආචරියස්ස බ්රාහ්මණස්ස පොක්ඛරසාතිස්ස කෙනචිදෙව කරණීයෙන කපිලවත්ථුං අගමාසිං. යෙන සක්යානං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිං. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා සක්යා චෙව සක්යකුමාරා ච සන්ථාගාරෙ උච්චෙසු ආසනෙසු නිසින්නා හොන්ති අඤ්ඤමඤ්ඤං අඞ්ගුලිපතොදකෙහි සඤ්ජග්ඝන්තා සංකීළන්තා අඤ්ඤදත්ථු මමඤ්ඤෙව මඤ්ඤෙ අනුජග්ඝන්තා. න මං කොචි ආසනෙන’පි නිමන්තෙසි. තයිදං භො ගොතම නච්ඡන්නං, තයිදං නප්පටිරූපං, යදිමෙ සක්යා ඉබ්භා සන්තා ඉබ්භා සමානා න බ්රාහ්මණෙ සක්කරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ ගරුකරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ මානෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ පූජෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ අපචායන්තී”ති.
ඉතිහ අම්බට්ඨො මාණවො ඉදං දුතියං සක්කෙසු ඉබ්භවාදං නිපාතෙසි.
14. “ලටුකිකාපි ඛො අම්බට්ඨ, සකුණිකා සකෙ කුලාවකෙ කාමලාපිනී හොති. සකං ඛො පනෙතං අම්බට්ඨ සක්යානං යදිදං කපිලවත්ථු. න අරහතායස්මා අම්බට්ඨො ඉමාය අප්පමත්තාය අභිසජ්ජිතුන්ති.”
15. “චත්තාරො’මෙ භො ගොතම, වණ්ණා: ඛත්තියා බ්රාහ්මණා වෙස්සා සුද්දා. ඉමෙසං හි භො ගොතම චතුන්නං වණ්ණානං තයො වණ්ණා ඛත්තියා ච වෙස්සා ච සුද්දා ච අඤ්ඤදත්ථු බ්රාහ්මණස්සෙව පරිචාරකා සම්පජ්ජන්ති. තයිදං භො ගොතම නච්ඡන්නං තයිදං නප්පටිරූපං යදි මෙ සක්යා ඉබ්භා සන්තා ඉබ්භා සමානා න බ්රාහ්මණෙ සක්කරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ ගරුකරොන්ති න බ්රාහ්මණෙ මානෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ පූජෙන්ති න බ්රාහ්මණෙ අපචායන්තී”ති.
ඉතිහ අම්බට්ඨො මාණවො ඉදං තතියං සක්කෙසු ඉබ්භවාදං නිපාතෙසි.
16. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි: අතිබාළ්හං ඛො අයං අම්බට්ඨො මාණවො සක්කෙසු ඉබ්භවාදෙන නිම්මානෙති{1}. යන්නූනාහං ගොත්තං පුච්ඡෙය්යන්ති.
අථ ඛො භගවා අම්බට්ඨං මාණවං එතදවොච: ‘කථං ගොත්තොසි අම්බට්ඨා?ති’ “කණ්හායනො’හමස්මි, භො ගොතමා”ති.
17. “පොරාණං ඛො පන තෙ අම්බට්ඨ මාතාපෙත්තිකං නාමගොත්තං අනුස්සරතො අය්යපුත්තා සක්යා භවන්ති, දාසිපුත්තො ත්වමසි සක්යානං. සක්යා ඛො පන අම්බට්ඨ, රාජානං ඔක්කාකං පිතාමහං දහන්ති.
“භූතපුබ්බං අම්බට්ඨ, රාජා ඔක්කාකො යා සා මහෙසී පියා මනාපා, තස්සා පුත්තස්ස රජ්ජං පරිණාමෙතුකාමො ජෙට්ඨකුමාරෙ රට්ඨස්මා පබ්බාජෙසි උක්කාමුඛං{2} කරකණ්ඩං{3} හත්ථිනිකං නිපුරං{4}. තෙ රට්ඨස්මා පබ්බාජිතා හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා තීරෙ මහාසාකසණ්ඩො තත්ථ වාසං කප්පෙසුං. තෙ ජාතිසම්භෙදභයා සකාහි භගිනීහි සද්ධිං සංවාසං කප්පෙසුං.
අථ ඛො අම්බට්ඨ, රාජා ඔක්කාකො අමච්චෙ පාරිසජ්ජෙ ආමන්තෙසි: “කහන්නු ඛො භො එතරහි කුමාරා සම්මන්තීති”?
“අත්ථි දෙව, හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා තීරෙ මහාසාකසණ්ඩො තත්ථෙතරහි කුමාරා සම්මන්ති. තෙ ජාතිසම්භෙදභයා සකාහි භගිනීහි සද්ධිං සංවාසං කප්පෙන්තී”ති.
අථ ඛො අම්බට්ඨ, රාජා ඔක්කාකො උදානං උදානෙසි: “සක්යා වත භො කුමාරා පරමසක්යා වත භො කුමාරා”ති. තදග්ගෙ ඛො පන අම්බට්ඨ, සක්යා පඤ්ඤායන්ති. සො’ව{1} නෙසං පුබ්බපුරිසො.
රඤ්ඤො ච ඛො පන අම්බට්ඨ, ඔක්කාකස්ස දිසා නාම දාසී අහොසි. සා කණ්හං{2} නාම ජනෙසි. ජාතො කණ්හො පබ්යාහාසි: “ධොවථ මං අම්ම, නහාපෙථ මං අම්ම, ඉමස්මා මං අම්ම අසුචිස්මා පරිමොචෙථ, අත්ථාය වො භවිස්සාමී’ති.
යථා ඛො පන අම්බට්ඨ, එතරහි මනුස්සා පිසාචෙ දිස්වා ‘පිසාචා’ති සඤ්ජානන්ති. එවමෙව ඛො අම්බට්ඨ, තෙන සමයෙන මනුස්සා පිසාචෙ ‘කණ්හා’ති සඤ්ජානන්ති. තෙ එවමාහංසු: අයං ජාතො පබ්යාහාසි: ‘කණ්හො ජාතො, පිසාචො ජාතො’ති.
තදග්ගෙ ඛො පන අම්බට්ඨ, කණ්හායනා පඤ්ඤායන්ති. සො ච කණ්හායනානං පුබ්බපුරිසො. ඉති ඛො තෙ අම්බට්ඨ, පොරාණං මාතාපෙත්තිකං නාමගොත්තං අනුස්සරතො අය්යපුත්තා සක්යා භවන්ති. දාසිපුත්තො ත්වමසි සක්යානන්ති.
18. එවං වුත්තෙ තෙ මාණවකා භගවන්තං එතදවොචුං: “මා භවං ගොතමො අම්බට්ඨං මාණවං අතිබාළ්හං දාසිපුත්තවාදෙන නිම්මානෙසි. සුජාතො ච භො ගොතම, අම්බට්ඨො මාණවො කුලපුත්තො ච අම්බට්ඨො මාණවො බහුස්සුතො ච අම්බට්ඨො මාණවො කල්යාණවාක්කරණො ච අම්බට්ඨො මාණවො පණ්ඩිතො ච අම්බට්ඨො මාණවො. පහොති ච අම්බට්ඨො මාණවො භොතා ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතු”න්ති.
19. අථ ඛො භගවා තෙ මාණවකෙ එතදවොච: “සචෙ ඛො තුම්හාකං මාණවකා එවං හොති ‘දුජ්ජාතො ච අම්බට්ඨො මාණවො, අකුලපුත්තො ච අම්බට්ඨො මාණවො, අප්පස්සුතො ච අම්බට්ඨො මාණවො, අකල්යාණවාක්කරණො ච අම්බට්ඨො මාණවො, දුප්පඤ්ඤො ච අම්බට්ඨො මාණවො, න ච පහොති අම්බට්ඨො මාණවො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතුන්ති, තිට්ඨතු අම්බට්ඨො මාණවො, තුම්හෙ මයා සද්ධිං මන්තයව්හො{1} අස්මිං වචනෙ. සචෙ පන තුම්හාකං මාණවකා එවං හොති: සුජාතො ච අම්බට්ඨො මාණවො, කුලපුත්තො ච අම්බට්ඨො මාණවො, බහුස්සුතො ච අම්බට්ඨො මාණවො, කල්යාණවාක්කරණො ච අම්බට්ඨො මාණවො, පණ්ඩිතො ච අම්බට්ඨො මාණවො, පහොති ච අම්බට්ඨො මාණවො සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතුන්ති, තිට්ඨථ තුම්හෙ, අම්බට්ඨො මාණවො මයා සද්ධිං පටිමන්තෙතූ”ති.
20. “සුජාතො ච භො ගොතම අම්බට්ඨො මාණවො, කුලපුත්තො ච අම්බට්ඨො මාණවො, බහුස්සුතො ච අම්බට්ඨො මාණවො, කල්යාණවාක්කරණො ච අම්බට්ඨො මාණවො, පණ්ඩිතො ච අම්බට්ඨො මාණවො, පහොති ච අම්බට්ඨො මාණවො භොතා ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතුං. තුණ්හී මයං භවිස්සාම. අම්බට්ඨො මාණවො භොතා ගොතමෙන සද්ධිං අස්මිං වචනෙ පටිමන්තෙතූ”ති.
21. අථ ඛො භගවා අම්බට්ඨං මාණවං එතදවොච: අයං ඛො පන තෙ අම්බට්ඨ, සහධම්මිකො පඤ්හො ආගච්ඡති. අකාමාපි ව්යාකාතබ්බො. සචෙ ත්වං න ව්යාකරිස්සසි අඤ්ඤෙන වා අඤ්ඤං පටිචරිස්සසි, තුණ්හී වා භවිස්සසි, පක්කමිස්සසි වා එත්ථෙව තෙ සත්තධා මුද්ධා ඵලිස්සති. තං කිං මඤ්ඤසි අම්බට්ඨ? කින්ති තෙ සුතං බ්රාහ්මණානං වුද්ධානං මහල්ලකානං ආචරියපාචරියානං __භාසමානානං__ කුතොපභුතිකා කණ්හායනා? කො ච කණ්හායනානං පුබ්බපුරිසො?ති
එවං වුත්තෙ අම්බට්ඨො මාණවො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො භගවා අම්බට්ඨං මාණවං එතදවොච: තං කිම්මඤ්ඤසි අම්බට්ඨ? කින්ති තෙ සුතං බ්රාහ්මණානං වුද්ධානං මහල්ලකානං -පෙ- කො ච කණ්හායනානං පුබ්බපුරිසො?ති දුතියම්පි ඛො අම්බට්ඨො මාණවො තුණ්හී අහොසි.
අථ ඛො භගවා අම්බට්ඨං මාණවං එතදවොච: ව්යාකරොහි ‘දානි අම්බට්ඨ, න’දානි තෙ තුණ්හීභාවස්ස කාලො. යො ඛො අම්බට්ඨ තථාගතෙන යාවතතියකං සහධම්මිකං පඤ්හං පුට්ඨො න ව්යාකරොති එත්ථෙවස්ස සත්තධා මුද්ධා ඵලිස්සති.
22. තෙන ඛො පන සමයෙන වජිරපාණි යක්ඛො මහන්තං අයොකූටං ආදාය ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං අම්බට්ඨස්ස මාණවස්ස උපරිවෙහාසං ඨිතො හොති: සචායං අම්බට්ඨො මාණවො භගවතා යාවතතියකං සහධම්මිකං පඤ්හං පුට්ඨො න ව්යාකරිස්සති, එත්ථෙවස්ස සත්තධා මුද්ධං ඵාලෙස්සාමීති. තං ඛො පන වජිරපාණිං යක්ඛං භගවා චෙව පස්සති අම්බට්ඨො ච මාණවො.
23. අථ ඛො අම්බට්ඨො මාණවො භීතො සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො භගවන්තංයෙව තාණගවෙසී භගවන්තංයෙව ලෙණගවෙසී භගවන්තංයෙව සරණගවෙසී උපනිසීදිත්වා භගවන්තං එතදවොච: “කිං මෙ තං භවං ගොතමො ආහ? පුන භවං ගොතමො බ්රවීතූ”ති.
“තං කිම්මඤ්ඤසි අම්බට්ඨ? කින්ති තෙ සුතං බ්රාහ්මණානං වුද්ධානං මහල්ලකානං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං, කුතොප්පභුතිකා කණ්හායනා? කො ච කණ්හායනානං පුබ්බපුරිසො?ති.”
“එවමෙව මෙ භො ගොතම සුතං, යථෙව භවං ගොතමො ආහ. තතොප්පභුතිකා කණ්හායනා. සො ච කණ්හායනානං පුබ්බපුරිසො”ති.
24. එවං වුත්තෙ තෙ මාණවකා උන්නාදිනො උච්චාසද්දමහාසද්දා අහෙසුං: “දුජ්ජාතො කිර භො අම්බට්ඨො මාණවො, අකුලපුත්තො කිර භො අම්බට්ඨො මාණවො, දාසිපුත්තො කිර භො අම්බට්ඨො මාණවො සක්යානං, අය්යපුත්තා කිර භො අම්බට්ඨස්ස මාණවස්ස සක්යා භවන්ති. ධම්මවාදිං යෙව කිර මයං සමණං ගොතමං අපසාදෙතබ්බං අමඤ්ඤිම්හා”ති.
25. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි: “අතිබාළ්හං ඛො ඉමෙ මාණවකා අම්බට්ඨං මාණවං දාසිපුත්තවාදෙන නිම්මානෙන්ති. යන්නූනාහං පරිමොචෙය්යන්ති.” අථ ඛො භගවා තෙ මාණවකෙ එතදවොච:
“මා ඛො තුම්හෙ මාණවකා අම්බට්ඨං මාණවං අතිබාළ්හං දාසිපුත්තවාදෙන නිම්මානෙථ. උළාරො සො කණ්හො ඉසි අහොසි. සො දක්ඛිණං ජනපදං ගන්ත්වා බ්රහ්මෙ මන්තෙ අධීයිත්වා රාජානං ඔක්කාකං උපසඞ්කමිත්වා මට්ඨරූපිං{1} ධීතරං යාචි. තස්ස රාජා ඔක්කාකො ‘කො නෙව රෙ අයං මය්හං දාසිපුත්තො සමානො මට්ඨරූපිං ධීතරං යාචතී’ති කුපිතො අනත්තමනො ඛුරප්පං සන්නය්හි. සො තං ඛුරප්පං නෙව අසක්ඛි මුඤ්චිතුං, නො පටිසංහරිතුං.
අථ ඛො මාණවකා අමච්චා පාරිසජ්ජා කණ්හං ඉසිං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං: “සොත්ථි භදන්තෙ හොතු රඤ්ඤො, සොත්ථි භදන්තෙ හොතු රඤ්ඤො”ති.
“සොත්ථි භවිස්සති රඤ්ඤො, අපි ච රාජා යදි අධො ඛුරප්පං මුඤ්චිස්සති යාවතා රඤ්ඤො විජිතං එත්තාවතා පඨවී උද්රීයිස්සතී”ති.
“සොත්ථි භදන්තෙ හොතු රඤ්ඤො, සොත්ථි ජනපදස්සා”ති.
“සොත්ථි භවිස්සති රඤ්ඤො, සොත්ථි ජනපදස්ස. අපි ච රාජා යදි උද්ධං ඛුරප්පං මුඤ්චිස්සති යාවතා රඤ්ඤො විජිතං එත්තාවතා සත්තවස්සානි දෙවො න වස්සිස්සතී”ති.
“සොත්ථි භදන්තෙ හොතු රඤ්ඤො, සොත්ථි ජනපදස්ස, දෙවො ච වස්සතූ”ති.
“සොත්ථි භවිස්සති රඤ්ඤො, සොත්ථි ජනපදස්ස, දෙවො ච වස්සිස්සති. අපි ච රාජා ජෙට්ඨකුමාරෙ ඛුරප්පං පතිට්ඨාපෙතු, සොත්ථි කුමාරො, පල්ලොමො භවිස්සතී”ති.
අථ ඛො මාණවකා, අමච්චා ඔක්කාකස්ස ආරොචෙසුං: “දෙවො ජෙට්ඨකුමාරෙ ඛුරප්පං පතිට්ඨාපෙතු, සොත්ථි කුමාරො පල්ලොමො භවිස්සතී”ති. අථ ඛො රාජා ඔක්කාකො ජෙට්ඨකුමාරෙ ඛුරප්පං පතිට්ඨාපෙසි. සොත්ථි කුමාරො පල්ලොමො භවි.
අථ ඛො තස්ස රාජා ඔක්කාකො භීතො සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො බ්රහ්මදණ්ඩෙන තජ්ජිතො මට්ඨරූපිං ධීතරං අදාසි. මා ඛො තුම්හෙ මාණවකා අම්බට්ඨං මාණවං අතිබාළ්හං දාසිපුත්තවාදෙන නිම්මානෙථ. උළාරො සො කණ්හො ඉසි අහොසි.
26. අථ ඛො භගවා අම්බට්ඨං මාණවං ආමන්තෙසි: “තං කිම්මඤ්ඤසි අම්බට්ඨ? ඉධ ඛත්තියකුමාරො බ්රාහ්මණකඤ්ඤාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙය්ය, තෙසං සංවාසමන්වාය පුත්තො ජායෙථ, යො සො ඛත්තියකුමාරෙන බ්රාහ්මණකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, අපි නු සො ලභෙථ බ්රාහ්මණෙසු ආසනං වා උදකං වා?’ති,
“ලභෙථ භො ගොතම”.
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා භොජෙය්යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා?”ති
“භොජෙය්යුං භො ගොතම”.
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා මන්තෙ වාචෙය්යුං වා නො වා?”ති
“වාචෙය්යුං භො ගොතම”.
“අපිනු’ස්ස ඉත්ථීසු ආවටං වා අස්ස අනාවටං වා?”ති
“අනාවටං හි’ස්ස භො ගොතම”.
“අපි නු නං ඛත්තියා ඛත්තියාභිසෙකෙන අභිසිඤ්චෙය්යුන්ති?”
“නො හිදං භො ගොතම”.
“තං කිස්ස හෙතු?”
“මාතිතො හි භො ගොතම අනුපපන්නො”ති.
27. “තං කිම්මඤ්ඤසි අම්බට්ඨ? ඉධ බ්රාහ්මණකුමාරො ඛත්තියකඤ්ඤාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙය්ය, තෙසං සංවාසමන්වාය පුත්තො ජායෙථ, යො සො බ්රාහ්මණකුමාරෙන ඛත්තියකඤ්ඤාය පුත්තො උප්පන්නො, අපි නු සො ලභෙථ බ්රාහ්මණෙසු ආසනං වා උදකං වා?”ති
“ලභෙථ භො ගොතම”.
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා භොජෙය්යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා?”ති
“භොජෙය්යුං භො ගොතම”.
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා මන්තෙ වාචෙය්යුං වා නො වා?”ති
“වාචෙය්යුං භො ගොතම”.
“අපි නු’ස්ස ඉත්ථීසු ආවටං වා අස්ස අනාවටං වා?”ති
“අනාවටං හි’ස්ස භො ගොතම”.
“අපි නු නං ඛත්තියා ඛත්තියාභිසෙකෙන අභිසිඤ්චෙය්යුන්ති?”
“නො හිදං භො ගොතම”.
“තං කිස්ස හෙතු?”
“පිතිතො හි භො ගොතම අනුපපන්නො”ති.
28. “ඉති ඛො අම්බට්ඨ, ඉත්ථියා වා ඉත්ථිං කරිත්වා පුරිසෙන වා පුරිසං කරිත්වා ඛත්තියා ‘ව සෙට්ඨා, හීනා බ්රාහ්මණා. තං කිම්මඤ්ඤසි අම්බට්ඨ? ඉධ බ්රාහ්මණා බ්රාහ්මණං කිස්මිචිදෙව පකරණෙ ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා අස්සපුටෙන වධිත්වා රට්ඨා වා නගරා වා පබ්බාජෙය්යුං, අපි නු සො ලභෙථ බ්රාහ්මණෙසු ආසනං වා උදකං වා?”ති
“නො හිදං භො ගොතම.”
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා භොජෙය්යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා?”ති.
“නො හිදං භො ගොතම.”
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා මන්තෙ වාචෙය්යුං වා නො වා”ති.
“නො හිදං භො ගොතම.”
“අපි නු’ස්ස ඉත්ථිසු ආවටං වා අස්ස අනාවටං වා?ති”
“ආවටං හි’ස්ස භො ගොතම.”
29. “තං කිම්මඤ්ඤසි අම්බට්ඨ? ඉධ ඛත්තියා ඛත්තියං කිස්මිචිදෙව පකරණෙ ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා අස්සපුටෙන වධිත්වා රට්ඨා වා නගරා වා පබ්බාජෙය්යුං, අපි නු සො ලභෙථ බ්රාහ්මණෙසු ආසනං වා උදකං වා?ති”
“ලභෙථ භො ගොතම.”
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා භොජෙය්යුං සද්ධෙ වා ථාලිපාකෙ වා යඤ්ඤෙ වා පාහුනෙ වා?ති”
“භොජෙය්යුං භො ගොතම.”
“අපි නු නං බ්රාහ්මණා මන්තෙ වාචෙය්යුං වා නො වා?”ති
“වාචෙය්යුං භො ගොතම.”