5. 2.
තෙන හාතප්පං කරොහි (ධොතකාති භගවා) ඉධෙව නිපකො සතො, ඉතො සුත්වාන නිග්ඝොසං සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො.
තෙන හාතප්පං කරොහීති ආතප්පං කරොහි, උස්සාහං කරොහි, උස්සොළ්හිං කරොහි, ථාමං කරොහි, ධිතිං කරොහි, විරියං කරොහි, ඡන්දං ජනෙහි. සංජනෙහි උපට්ඨපෙහි සමුට්ඨපෙහි නිබ්බත්තෙහි අභිනිබ්බත්තෙහීති ‘තෙනහාතප්පං කරොහි.’
ධොතකාති භගවාති: භගවා තං බ්රාහ්මණං නාමෙන ආලපති. භගවාති ගාරවාධිවචනමෙතං -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං ‘භගවා’ති ධොතකාති භගවා.
ඉධෙව නිපකො සතොති ‘ඉධා’ති ඉමිස්සා දිට්ඨියා ඉමිස්සා ඛන්තියා ඉමිස්සා රුචියා ඉමස්මිං ආදායෙ ඉමස්මිං ධම්මෙ ඉමස්මිං විනයෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඉමස්මිං පාවචනෙ ඉමස්මිං බ්රහ්මචරියෙ ඉමස්මිං සත්ථුසාසනෙ ඉමස්මිං අත්තභාවෙ ඉමස්මිං මනුස්සලොකෙ. නිපකොති නිපකො පණ්ඩිතො පඤ්ඤවා බුද්ධිමා ඤාණී විභාවී මෙධාවී. සතොති චතූහි කාරණෙහි සතො: කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානං භාවෙන්තො සතො -පෙ- සො වුච්චති සතොති ‘ඉධෙව නිපකො සතො.’
ඉතො සුත්වාන නිග්ඝොසන්ති ඉතො මය්හං වචනං බ්යප්පථං දෙසනං අනුසිට්ඨිං{1} සුත්වා සුණිත්වා උග්ගහෙත්වා{2} උපධාරයිත්වා උපලක්ඛයිත්වාති ‘ඉතො සුත්වාන නිග්ඝොසං.’
සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනොති: ‘සික්ඛා’ති තිස්සො සික්ඛා: අධිසීලසික්ඛා අධිචිත්තසික්ඛා අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. -පෙ- අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. නිබ්බානමත්තොති අත්තනො රාගස්ස නිබ්බාපනාය, දොසස්ස නිබ්බාපනාය, මොහස්ස නිබ්බාපනාය, කොධස්ස උපනාහස්ස නිබ්බාපනාය -පෙ- සබ්බා කුසලාභිසඞ්ඛාරානං සමාය උපසමාය වූපසමාය නිබ්බාපනාය පටිනිස්සග්ගාය පටිප්පස්සද්ධියා අධිසීලම්පි සික්ඛෙය්ය, අධිචිත්තම්පි සික්ඛෙය්ය, අධිපඤ්ඤම්පි සික්ඛෙය්ය, ඉමා තිස්සො සික්ඛායො, ආවජ්ජන්තො සික්ඛෙය්ය, ජානන්තො සික්ඛෙය්ය, -පෙ- සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො සික්ඛෙය්ය, ආචරෙය්ය සමාචරෙය්ය සමාදාය වත්තෙය්යාති ‘සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො.’
තෙනාහ භගවා:
“තෙන හාතප්පං කරොහි (ධොතකාති භගවා) ඉධෙව නිපකො සතො, ඉතො සුත්වාන නිග්ඝොසං සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො”ති.
5. 3.
පස්සාමහං දෙවමනුස්සලොකෙ අකිඤ්චනං බ්රාහ්මණං ඉරියමානං{1} තං තං නමස්සාමි සමන්තචක්ඛු පමුඤ්ච මං සක්ක කථඞ්කථාහි.
පස්සාමහං දෙවමනුස්සලොකෙති ‘දෙවා’ති තයො දෙවා: සම්මුතිදෙවා උප්පත්තිදෙවා විසුද්ධිදෙවා. කතමෙ සම්මුතිදෙවා: සම්මුතිදෙවා වුච්චන්ති රාජානො ච රාජකුමාරා ච දෙවියො ච ඉමෙ වුච්චන්ති සම්මුතිදෙවා. කතමෙ උප්පත්තිදෙවා: උප්පත්තිදෙවා වුච්චන්ති චාතුම්මහාරාජිකා දෙවා තාවතිංසා දෙවා යාමා දෙවා තුසිතා දෙවා නිම්මාණරතී දෙවා පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා බ්රහ්මකායිකා දෙවා, යෙ ච දෙවා තදුත්තරිං{2} ඉමෙ වුච්චන්ති උප්පත්තිදෙවා. කතමෙ විසුද්ධිදෙවා: විසුද්ධිදෙවා වුච්චන්ති තථාගතසාවකා අරහන්තො ඛීණාසවා, යෙ ච පච්චෙකසම්බුද්ධා{3} ඉමෙ වුච්චන්ති විසුද්ධිදෙවා, භගවා සම්මුතිදෙවානං ච උප්පත්තිදෙවානං ච විසුද්ධිදෙවානං ච දෙවො ච අතිදෙවො ච දෙවාතිදෙවො ච සීහසීහො නාගනාගො ගණිගණී මුනිමුනී රාජරාජා. පස්සාමහං දෙවමනුස්සලොකෙති මනුස්සලොකෙ දෙවං පස්සාමි අතිදෙවං පස්සාමි දෙවාතිදෙවං පස්සාමි දක්ඛාමි ඔලොකෙමි නිජ්ඣායාමි උපපරික්ඛාමීති ‘පස්සාමහං දෙව මනුස්සලොකෙ. ‘
අකිඤ්චනං බ්රාහ්මණං ඉරියමානන්ති ‘අකිඤ්චනන්ති රාගකිඤ්චනං දොසකිඤ්චනං මොහකිඤ්චනං මානකිඤ්චනං දිට්ඨිකිඤ්චනං කිලෙසකිඤ්චනං දුච්චරිතකිඤ්චනං, තෙ කිඤ්චනා බුද්ධස්ස භගවතො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවකතා{4} ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා බුද්ධො අකිඤ්චනො. බ්රාහ්මණොති භගවා සත්තන්නං ධම්මානං බාහිතත්තා බ්රාහ්මණො: සක්කායදිට්ඨි බාහිතා හොති, විචිකිච්ඡා බාහිතා හොති, සීලබ්බතපරාමාසො බාහිතො හොති, රාගො බාහිතො හොති, දොසො බාහිතො හොති, මොහො බාහිතො හොති, මානො බාහිතො හොති, බාහිතාස්ස හොන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සඞ්කිලෙසිකා පොනොභවිකා{5} සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණීයා.
1 “බාහෙත්වා{1} සබ්බපාපකානි (සභියාති භගවා) විමලො සාධු සමාහිතො ඨිතත්තො, සංසාරමතිච්ච කෙවලී සො අසිතො තාදී පවුච්චතෙ{2} ස බ්රහ්මා.”a.
ඉරියමානන්ති චරන්තං විහරන්තං ඉරීයන්තං{3} වත්තෙන්තං පාලෙන්තං යපෙන්තං යාපෙන්තන්ති ‘අකිඤ්චනං බ්රාහ්මණං ඉරියමානං.’
තං තං නමස්සාමි සමන්තචක්ඛූති ‘තන්ති’ භගවන්තං භණති. නමස්සාමීති කායෙන වා නමස්සාමි, වාචාය වා නමස්සාමි, චිත්තෙන වා නමස්සාමි, අන්වත්ථපටිපත්තියා වා නමස්සාමි, ධම්මානුධම්මපටිපත්තියා වා නමස්සාමි, සක්කරොමි ගරුකරොමි මානෙමි පූජෙමි. සමන්තචක්ඛූති ‘සමන්තචක්ඛු වුච්චති සබ්බඤ්ඤුතඤාණං, භගවා සබ්බඤ්ඤුතඤාණෙන උපෙතො සමුපෙතො උපගතො සමුපගතො උප්පන්නො සම්පන්නො{4} සමන්නාගතො.
2. “න තස්ස අද්දිට්ඨ{5}මිධත්ථි කිඤ්චී අථො අවිඤ්ඤාතමජානිතබ්බං සබ්බං අභිඤ්ඤාසි යදත්ථි නෙය්යං තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූ”ති.{a}
’තං තං නමස්සාමි සමන්තචක්ඛු’
පමුඤ්ච මං සක්ක කථංකථාහීති ‘සක්කා’ති සක්කො භගවා ‘සක්යකුලා පබ්බජිතො’ති පි සක්කො, අථවා ‘අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවා’ති පි සක්කො, තස්සිමානි ධනානි, සෙය්යථීදං{6}: සද්ධාධනං සීලධනං හිරිධනං ඔත්තප්පධනං සුතධනං චාගධනං පඤ්ඤාධනං සතිපට්ඨානධනං සම්මප්පධානධනං ඉද්ධිපාදධනං ඉන්ද්රියධනං බලධනං බොජ්ඣඞ්ගධනං මග්ගධනං ඵලධනං නිබ්බානධනං, ඉමෙහි අනෙකවිධෙහි ධනරතනෙහි අඩ්ඪො මහාධනො ධනවාති’පි සක්කො.
අථවා සක්කො ‘පහූ විසවී අලමත්තො සූරො වීරො වික්කන්තො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්රාසී අපලායී, පහීන භයභෙරවො විගතලොමහංසො, තිපි සක්කො, ‘කථඞ්කථා’ වුච්චති විචිකිච්ඡා, දුක්ඛෙ කඞ්ඛා, දුක්ඛසමුදයෙ කඞ්ඛා, දුක්ඛනිරොධෙ කඞ්ඛා, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය කඞ්ඛා, පුබ්බන්තෙ කඞ්ඛා, අපරන්තෙ කඞ්ඛා, පුබ්බන්තාපරන්තෙ කඞ්ඛා, ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛා. යා එවරූපා කඞ්ඛා කඞ්ඛායනා කඞ්ඛායිතත්තං විමති විචිකිච්ඡා ද්වෙළ්හකං ද්වෙධාපථො සංසයො අනෙකංසගාහො ආසප්පනා පරිසප්පනා අපරියොගාහනා ථම්භිතත්තං{1} චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො. පමුඤ්ච මං සක්ක කථංකථාහීති මුඤ්ච මං, පමුඤ්ච මං, මොචෙහි මං පමොචෙහි මං, උද්ධර මං, සමුද්ධර මං, උට්ඨාපෙහි මං, කථං කථා සල්ලතොති ‘පමුඤ්ච මං සක්ක කථඞ්කථාහි.’
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“පස්සාමහං දෙව මනුස්සලොකෙ අකිඤ්චනං බ්රාහ්මණං ඉරීයමානං, තං තං නමස්සාමි සමන්තචක්ඛු පමුඤ්ච මං සක්ක කථඞ්කථාහී”ති.
5. 4.
නාහං සහිස්සාමි{2} පමොචනාය කථඞ්කථිං ධොතක කඤ්චිලොකෙ ධම්මඤ්ච සෙට්ඨං ආජානමානො{3} එවං තුවං ඔඝමිමං තරෙසි.
නාහං සහිස්සාමි පමොචනායාති නාහං තං සක්කොමි මුඤ්චිතුං, පමුඤ්චිතුං මොචෙතුං පමොචෙතුං උද්ධරිතුං සමුද්ධරිතුං{4} උට්ඨාපෙතුං සමුට්ඨාපෙතුං කථඞ්කථාසල්ලතොති එවම්පි නාහං සහිස්සාමි පමොචනාය. අථවා න ඊහාමි, න සමීහාමි, න උස්සහාමි, න වායමාමි න උස්ස හං කරොමි, න උස්සොළ්හිං කරොමි{5}, න ථාමං කරොමි, න ධිතිං කරොමි, න විරියං කරොමි, න ඡන්දං ජනෙමි, න සඤ්ජනෙමි, න නිබ්බත්තෙමි න අභිනිබ්බත්තෙමි, අස්සද්ධෙ{6} පුග්ගලෙ අච්ඡන්දකෙ{7} කුසීතෙ හීනවිරියෙ අප්පටිපජ්ජමානෙ ධම්මදෙසනායාති එවම්පි ‘නාහං සහිස්සාමි පමොචනාය:
අථවා නත්ථඤ්ඤො කොචි මොචෙතා, තෙ යදි මොචෙය්යුං, සකෙන ථාමෙන සකෙන බලෙන සකෙන විරියෙන සකෙන පරක්කමෙන සකෙන පුරිසථාමෙන අත්තනා සම්මාපටිපදං අනුලොමපටිපදං අපච්චනීකපටිපදං අන්වත්ථපටිපදං ධම්මානුධම්මපටිපදං පටිපජ්ජමානා මොචෙය්යුන්ති{1} එවම්පි ‘නාහං සහිස්සාමි පමොචනාය’ වුත්තං හෙතං භගවතා: ‘සො වත චුන්ද, අත්තනා පලිපපලිපන්නො පරං පලිපපලිපන්නං උද්ධරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති, සො වත චුන්ද, අත්තනා අදන්තො අවිනීතො අපරිනිබ්බුතො පරං දමෙස්සති විනෙස්සති පරිනිබ්බාපෙස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී”ති{a}
එවම්පි ‘නාහං සහිස්සාමි පමොචනාය’
වුත්තම්පි හෙතං භගවතා:
3 {1}අත්තනාව කතං පාපං අත්තනා සංකිලිස්සති අත්තනා අකතං පාපං අත්තනාව විසුජ්ඣති සුද්ධි අසුද්ධි පච්චත්තං නාඤ්ඤමඤ්ඤො{2} විසොධයෙ’ති.{b}
එවම්පි ‘නාහං සහිස්සාමි පමොචනාය’.
වුත්තං හෙතං භගවතා:
“එවමෙව ඛො බ්රාහ්මණ, තිට්ඨතෙව නිබ්බානං තිට්ඨති නිබ්බානගාමී මග්ගො තිට්ඨාමහං සමාදපෙතා, අථ ච පන මම සාවකා මයා එවං ඔවදියමානා එවං අනුසාසියමානා අප්පෙකච්චෙ අච්චන්තනිට්ඨං නිබ්බානං ආරාධෙන්ති, එකච්චෙ නාරාධෙන්ති. එත්ථ ක්යාහං බ්රාහ්මණ, කරොමි මග්ගක්ඛායී{3} බ්රාහ්මණ තථාගතො, මග්ගං බුද්ධා ආචික්ඛන්ති, අත්තනා පටිපජ්ජමානා මුඤ්චෙය්යු”න්ති.{c}
එවම්පි ‘නාහං සහිස්සාමි පමොචනාය.’
කථඞ්කථිං ධොතක කඤ්චි ලොකෙති කථඞ්කථිං පුග්ගලං ‘සකඞ්ඛං සවිලෙඛං{1} සද්වෙළ්හකං සවිචිකිච්ඡං. කඤ්චීති කඤ්චි ඛත්තියං වා බ්රාහ්මණං වා වෙස්සං වා සුද්දං වා ගහට්ඨං වා පබ්බජිතං වා දෙවං වා මනුස්සං වා. ලොකෙති අපායලොකෙ -පෙ- ආයතනලොකෙති. ‘කථඞ්කථිං ධොතක කඤ්චි ලොකෙ, ‘
ධම්මඤ්ච සෙට්ඨං ආජානමානො{2}ති ‘ධම්මං සෙට්ඨං’ වුච්චති ‘අමතං නිබ්බානං’ යො සො සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. සෙට්ඨන්ති අග්ගං සෙට්ඨං විසෙට්ඨං පාමොක්ඛං උත්තමං පවරං ධම්මං. ආජානම නොති ආජානමානො විජානමානො පටිවිජානමානො පටිවිජ්ඣමානොති ‘ධම්මඤ්ච සෙට්ඨං ආජානමානො. ‘
එවං තුවං ඔඝමිමං තරෙසීති එවං ත්වං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරෙය්යාසි උත්තරෙය්යාසි පතරෙය්යාසි සමතික්කමෙය්යාසි වීතිවත්තෙය්යාසීති ‘එවං තුවං ඔඝමිමං තරෙසි.’
තෙනාහ භගවා:
“නාහං සහිස්සාමි පමොචනාය (ධොතකාති භගවා) කථඞ්කථිං ධොතක කඤ්චි ලොකෙ, ධම්මඤ්ච සෙට්ඨං ආජානමානො එවං තුවං ඔඝමිමං තරෙසී”ති.
5. 5.
අනුසාස බ්රහ්මෙ, කරුණායමානො (ඉච්චායස්මා ධොතකො) විවෙකධම්මං යමහං විජඤ්ඤං, යථාහං ආකාසොව{3} අබ්යාපජ්ජමානො{4} ඉධෙව සන්තො අසිතො චරෙය්යං.
අනුසාස බ්රහ්මෙ, කරුණායමානොති ‘අනුසාස බ්රහ්මෙ’ති අනුසාස බ්රහ්මෙ, අනුගණ්හ බ්රහ්මෙ, අනුකම්ප බ්රහ්මෙති ‘අනුසාස බ්රහ්මෙ. ‘කරුණායමානොති කරුණායමානො අනුද්දයමානො{5} අනුරක්ඛමානො අනුගණ්හමානො අනුකම්පමානොති ‘අනුසාස බ්රහ්මෙ කරුණායමානො.’
විවෙකධම්මං යමහං විජඤ්ඤන්ති ‘විවෙකධම්මං’ වුච්චති අමතං නිබ්බානං. ‘යො සො සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං, යමහං විජඤ්ඤන්ති යමහං ජානෙය්යං ආජානෙය්යං විජානෙය්යං පටිවිජානෙය්යං පටිවිජ්ඣෙය්යං අධිගච්ඡෙය්යං ඵස්සෙය්යං සච්ඡිකරෙය්යන්ති ‘විවෙකධම්මං යමහං විජඤ්ඤං’
යථාහං ආකාසොව අබ්යාපජ්ජමානොති යථා ආකාසො න පජ්ජති{1} න ගණ්හාති{2} න බජ්ඣති න පළිබජ්ඣති එවං ආපජ්ජමානො{3} අගණ්හමානො අබජ්ඣමානො අපළිබජ්ඣමානොති එවම්පි ආකාසොව අබ්යාපජ්ජමානො’ යථා ආකාසො න රජ්ජති ලාඛාය වා හලිද්දියා වා{4} නීලියා වා{5} මඤ්ජෙට්ඨාය වා, එවං අරජ්ජමානො අදුස්සමානො අමුය්හමානො අකිලිස්සමානොති, එවම්පි ‘ආකාසොව අබ්යාපජ්ජමානො’. යථා ආකාසො න කුප්පති, න බ්යාපජ්ජති, න පතිත්ථියති{6} න පටිහඤ්ඤති, එවං අකුප්පමානො අබ්යාපජ්ජමානො අපතිත්ථියමානො අපටිහඤ්ඤමානොති එවම්පි ‘ආකාසොව අබ්යාපජ්ජමානො’.
ඉධෙව සන්තො අසිතො චරෙය්යන්ති: ‘ඉධෙව සන්තො’ති: ඉධෙව සන්තො සමානො, ඉධෙව නිසින්නො සමානො,{7} ඉමස්මිං යෙව ආසනෙ නිසින්නො සමානො, ඉමිස්සායෙව පරිසාය නිසින්නො සමානොති, එවම්පි ‘ඉධෙව සන්තො.’ අථවා ඉධෙව සන්තො උපසන්තො වූපසන්තො නිබ්බුතො පටිප්පස්සද්ධොති එවම්පි ‘ඉධෙව සන්තො’. අසිතොති ද්වෙ නිස්සයා: තණ්හානිස්සයො ච දිට්ඨිනිස්සයො ච -පෙ- අයං තණ්හානිස්සයො -පෙ- අයං දිට්ඨිනිස්සයො. තණ්හානිස්සයං පහාය දිට්ඨිනිස්සයං පටිනිස්සජිත්වා චක්ඛුං අනිස්සිතො, සොතං අනිස්සිතො, ඝානං අනිස්සිතො ජිව්හං අනිස්සිතො, කායං අනිස්සිතො, මනං අනිස්සිතො. රූපෙ-සද්දෙ-ගන්ධෙ-රසෙ-ඵොට්ඨබ්බෙ-ධම්මෙ-කුලං ගණං ආවාසං ලාභං යසං පසංසං සුඛං චීවරං පිණ්ඩපාතං සෙනාසනං ගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං කාමධාතුං රූපධාතුං අරූපධාතුං කාමභවං රූපභවං අරූපභවං සඤ්ඤාභවං අසඤ්ඤාභවං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවං එකවොකාරභවං චතුවොකාරභවං පඤ්චවොකාරභවං අතීතං අනාගතං පච්චුප්පන්නං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං සබ්බෙ ධම්මෙ අසිතො අනිස්සිතො අනල්ලීනො අනුපගතො අනජ්ඣොසිතො අනධිමුත්තො නික්ඛන්තො නිස්සටො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා. චරෙය්යන්ති චරෙය්යං විහරෙය්යං ඉරීයෙය්යං වත්තෙය්යං පාලෙය්යං යපෙය්යං යාපෙය්යන්ති ‘ඉධෙව සන්තො අසිතො චරෙය්යං.’
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“අනුසාස බ්රහ්මෙ, කරුණායමානො විවෙකධම්මං යමහං විජඤ්ඤං, යථාහං ආකාසොව අබ්යාපජ්ජමානො ඉධෙව සන්තො අසිතො චරෙය්ය”න්ති.
5. 6.
කිත්තයිස්සාමි තෙ සන්තිං (ධොතකාති භගවා) දිට්ඨෙ ධම්මෙ{1} අනීතිහං, යං විදිත්වා සතො චරං තරෙ ලොකෙ විසත්තිකං.
කිත්තයිස්සාමි තෙ සන්තින්ති: රාගස්ස සන්තිං දොසස්ස සන්තිං මොහස්ස සන්තිං කොධස්ස සන්තිං උපනාහස්ස-මක්ඛස්ස-පළාසස්ස-ඉස්සාය-මච්ඡරියස්ස-මායාය-සාඨෙය්යස්ස-ථම්භස්ස-සාරම්භස්ස-මානස්ස-අතිමානස්ස-මදස්ස-පමාදස්ස-සබ්බකිලෙසානං-සබ්බදුච්චරිතානං-සබ්බදරථානං-සබ්බපරිළාහානං-සබ්බසන්තාපානං-සබ්බා කුසලාභිසංඛාරානං සන්තිං උපසන්තිං වූපසන්තිං නිබ්බුතිං පටිප්පස්සද්ධිං කිත්තයිස්සාමි, පකිත්තයිස්සාමි ආචික්ඛිස්සාමි දෙසිස්සාමි පඤ්ඤපෙස්සාමි පට්ඨපෙස්සාමි විවරිස්සාමි විභජිස්සාමි උත්තානීකරිස්සාමි පකාසෙස්සාමීති ‘කිත්තයිස්සාමි තෙ සන්තිං’
ධොතකාති භගවාති ‘ධොතකා’ති භගවා තං බ්රාහ්මණං නාමෙන ආලපති. භගවාති ගාරවාධිවචනමෙතං -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං භගවාති ‘ධොතකාති භගවා. ‘
දිට්ඨෙ ධම්මෙ අනීතිහන්ති ‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ’ති දිට්ඨෙ ධම්මෙ ඤාතෙ ධම්මෙ තුලිතෙ ධම්මෙ තීරිතෙ ධම්මෙ විභූතෙ ධම්මෙ විභාවිතෙ ධම්මෙ ’සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’ති -පෙ- ‘යං කිඤ්චි සමුයදධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති දිට්ඨෙ ධම්මෙ ඤාතෙ ධම්මෙ තුලිතෙ ධම්මෙ තීරිතෙ ධම්මෙ විභාවිතෙ ධම්මෙ විභූතෙ ධම්මෙති එවම්පි දිට්ඨෙ ධම්මෙ.
අථවා දුක්ඛෙ දිට්ඨෙ දුක්ඛං කථයිස්සාමි, සමුදයෙ දිට්ඨෙ සමුදයං කථයිස්සාමි, නිරොධෙ දිට්ඨෙ නිරොධං කථයිස්සාමි, මග්ගෙ දිට්ඨෙ මග්ගං කථයිස්සාමී’ති එවම්පි ‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ’. අථවා ‘සන්දිට්ඨිකං අකාලිකං එහිපස්සිකං ඔපනයිකං පච්චත්තං වෙදිතබ්බං විඤ්ඤූහීති එවම්පි ‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ’ අනීතිහන්ති න ඉතිහිතිහං{1} න ඉතිකිරාය න පරම්පරාය න පිටකසම්පදාය න තක්කහෙතු න නයහෙතු න ආකාරපරිවිතක්කෙන න දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සාමං සයමභිඤ්ඤාතං අත්තපච්චක්ඛධම්මං තං කථයිස්සාමීති ‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ අනීතිහ’න්ති.
යං විදිත්වා සතො චරන්ති: යං විදිතං කත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’ති විදිතං කත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා’ති ‘සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති -පෙ- යංකිඤ්චි සමුයදධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති විදිතං කත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා. සතොති චතූහි කාරණෙහි සතො: කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානං භාවෙන්තො සතො -පෙ- සො වුච්චති ‘සතො’.
චරන්ති චරන්තො විහරන්තො ඉරීයන්තො වත්තෙන්තො පාලෙන්තො යපෙන්තො යාපෙන්තොති ‘යං විදිත්වා සතො චරං’.
තරෙ ලොකෙ විසත්තිකන්ති: ‘විසත්තිකා’ වුච්චති තණ්හා. “යො රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං. “විසත්තිකාති කෙනට්ඨෙන විසත්තිකා -පෙ- විසටා විත්ථතාති ‘විසත්තිකා’. ලොකෙති අපායලොකෙ -පෙ- ආයතනලොකෙ. තරෙ ලොකෙ විසත්තිකන්ති ලොකෙ වෙසා විසත්තිකා{2} ලොකෙ වෙතං විසත්තිකං{3} සතො තරෙය්ය, උත්තරෙය්ය පතරෙය්ය සමතික්කමෙය්ය වීතිවත්තෙය්යාති ‘තරෙ ලොකෙ විසත්තිකං.
තෙනාහ භගවා:
“කිත්තයිස්සාමි තෙ සන්තිං (ධොතකාති භගවා) දිට්ඨෙ ධම්මෙ අනීතිහං යං විදිත්වා සතො චරං තරෙ ලොකෙ විසත්තිකන්ති”.
5. 7.
තඤ්චාහං අභිනන්දාමි මහෙසි සන්තිමුත්තමං යං විදිත්වා සතො චරං තරෙ ලොකෙ විසත්තිකං
තඤ්චාහං අභිනන්දාමීති ‘තං’ති තුය්හං වචනං බ්යප්පථං දෙසනං අනුසිට්ඨිං{1} නන්දාමි, අභිනන්දාමි මොදාමි අනුමොදාමි ඉච්ඡාමි සාදියාමි පත්ථයාමි පිහයාමි අභිජප්පාමීති ‘තඤ්චාහං අභිනන්දාමි.’
මහෙසී සන්තිමුත්තමන්ති: ‘මහෙසී’ති මහෙසී{2} භගවා: මහන්තං සීලක්ඛන්ධං එසි ගවෙසි පරියෙසී’ති මහෙසි. මහන්තං සමාධික්ඛන්ධං -පෙ- කහං දෙවදෙවො, කහං නරාසභො’ති මහෙසී. සන්තිමුත්තමන්ති ‘සන්ති’ වුච්චති අමතං නිබ්බානං, “යො සො සබ්බසංඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං උත්තමන්ති අග්ගං සෙට්ඨං විසෙට්ඨං පාමොක්ඛං උත්තමං පවරන්ති’ ‘මහෙසී සන්ති මුත්තමං.
යං විදිත්වා සතො චරන්ති: යං විදිතං කත්වා -පෙ- සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’ති විදිතං කත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා ‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා’ති-‘සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’ති -පෙ- යං කිඤ්චි සමුයදධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්මන්ති විදිතං කත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා. සතොති චතූහි කාරණෙහි සතො: කායෙ කායානුපස්සනා සතිපට්ඨානං භාවෙන්තො සතො -පෙ- සො වුච්චති සතෙ. චරන්ති චරන්තො -පෙ- යාපෙන්තොති ‘යං විදිත්වා සතො චරං’.
තරෙ ලොකෙ විසත්තිකන්ති ‘විසත්තිකා’ වුච්චති තණ්හා. “යො රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං. විසත්තිකාති කෙනට්ඨෙන විසත්තිකා: -පෙ- ‘විසටා විත්ථතා’ති විසත්තිකා. ලොකෙති අපායලොකෙ -පෙ- ආයතනලොකෙ. තරෙ ලොකෙ විසත්තිකන්ති ලොකෙවෙසා විසත්තිකා ලොකෙවෙතං විසත්තිකං සතො තරෙය්ය උත්තරෙය්ය -පෙ- වීතිවත්තෙය්යාති ‘තරෙ ලොකෙ විසත්තිකං’.
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“තඤ්චාහං අභිනන්දාමි මහෙසී සන්තිමුත්තමං, යං විදිත්වා සතො චරං තරෙ ලොකෙ විසත්තික”න්ති.
5. 8.
යං කිඤ්චි සම්පජානාසි{1} (ධොතකාති භගවා) උද්ධං අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ, එතං විදිත්වා{2} සඞ්ගොති ලොකෙ භවාභවාය මාකාසි තණ්හං.
යං කිඤ්චි සම්පජානාසීති යං කිඤ්චි සම්පජානාසි ආජානාසි විජානාසි පටිවිජානාසි පටිවිජ්ඣසීති ‘යං කිඤ්චි සම්පජානාසි’. ධොතකාති භගවාති ‘ධොතකා’ති භගවා තං බ්රාහ්මණං නාමෙන ආලපති. භගවාති ගාරවාධිවචනමෙතං: -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං භගවාති ‘ධොතකාති භගවා. ‘
උද්ධං අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති ‘උද්ධ’න්ති අනාගතං, අධොති අතීතං, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නං. ‘උද්ධ’න්ති දෙවලොකො, ‘අධො’ති අපායලොකො, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති මනුස්සලොකො, අථවා උද්ධන්ති කුසලා ධම්මා, ‘අධො’ති අකුසලා ධම්මා. ‘තිරියං චාපි මජ්ඣෙ’ති අබ්යාකතා ධම්මා. උද්ධන්ති අරූපධාතු, ‘අධො’ති කාමධාතු, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’ති රූපධාතු. උද්ධන්ති සුඛා වෙදනා. ‘අධො’ති දුක්ඛා වෙදනා, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’ති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ‘උද්ධ’න්ති උද්ධං පාදතලා ‘අධො’ති අධො කෙසමත්ථකා, ‘තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’ති වෙමජ්ඣෙති උද්ධං අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙ’.
එතං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙති සඞ්ගො එසො ලග්ගනං එතං බන්ධනං එතං පළිබොධො{3} එසොති ඤත්වා ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වාති ‘එතං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ.’
භවාභවාය මාකාසි තණ්හන්ති ‘තණ්හා ති රූපතණ්හා සද්දතණ්හා -පෙ- ධම්මතණ්හා. භවාභාවායාති භවාභවාය කම්මභවාය පුනබ්භවාය, කාමභවාය, කම්මභවාය කාමභවාය පුනබ්භවාය, රූපභවාය කම්මභවාය රූපභවාය පුනබ්භවාය, අරූපභවාය කම්මභවාය අරූපභවාය පුනබ්භවාය පුනප්පුනභවාය පුනප්පුනගතියා{4} පුනප්පුන උප්පත්තියා පුනප්පුනපටිසන්ධියා පුනප්පුන අත්තභාවාභිනිබ්බත්තියා තණ්හං මාකාසි, මා ජනෙසි මා සඤ්ජනෙසි මා නිබ්බත්තෙසි මාභිනිබ්බත්තෙසි, පජහ විනොදෙහි බ්යන්තීකරොහි අනභාවං ගමෙහීති ‘භවාභවාය මාකාසි තණ්හන්ති’.
තෙනාහ භගවා:
“යං කිඤ්චි සම්පජානාසි (ධොතකා’ති භගවා) උද්ධං අධො තිරියං චාපි මජ්ඣෙ, එතං විදිත්වා සඞ්ගො’ති ලොකෙ භවාභවාය මාකාසි තණ්හ”න්ති.
සහගාථාපරියොසානා -පෙ- ‘සත්ථා මෙ භන්තෙ භගවා සාවකො හමස්මී’ති.
ධොතක සුත්ත නිද්දෙසො පඤ්චමො.
6. උපසීව සුත්තනිද්දෙසො
6. 1.
එකො අහං සක්ක, මහන්තමොඝං (ඉච්චායස්මා උපසීවො) අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යං.
එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝන්ති ‘එකො’ති පුග්ගලො වා මෙ දුතියො නත්ථි, ධම්මො වා මෙ දුතියො නත්ථි, යං වා පුග්ගලං නිස්සාය, ධම්මං වා නිස්සාය මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරෙය්යං උත්තරෙය්යං පතරෙය්යං සමතික්කමෙය්යං වීතිවත්තෙය්යන්ති එකො. සක්කාති සක්කො, භගවා ‘සක්යකුලා පබ්බජිතොති’පි සක්කො. අථවා ‘අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවාති’පි සක්කො. තස්සිමානි ධනානි, සෙය්යථීදං: සද්ධාධනං සීලධනං හිරිධනං ඔත්තප්පධනං සුතධනං චාගධනං පඤ්ඤාධනං සතිපට්ඨානධනං -පෙ- නිබ්බානධනං, ඉමෙහි අනෙකෙහි ධනරතනෙහි{1} අඩ්ඪො මහද්ධනො ධනවාති’පි සක්කො. අථවා සක්කො පහු විසවී අලමත්තො{2} සූරො වීරො{3} වික්කන්තො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්රාසි අපලායී පහීනභයභෙරවො විගතලොම හංසො’තිපි සක්කොති ‘එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝං’.
ඉච්චායස්මා උපසීවොති ‘ඉච්චා’ති පදසන්ධි -පෙ- ආයස්මාති: පියවචනං: -පෙ- උපසීවොති තස්ස බ්රාහ්මණස්ස නාමං -පෙ- අභිලාපොති ‘ඉච්චායස්මා උපසීවො’.
අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුන්ති අනිස්සිතො’ති පුග්ගලං වා අනිස්සිතො, ධම්මං වා අනිස්සිතො, නො විසහාමි, න උස්සහාමි, න සක්කොමි, න පටිබලො, මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරිතුං උත්තරිතුං පතරිතුං සමතික්කමිතුං වීතිවත්තිතුන්ති ‘අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං’.
ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛූති ‘ආරම්මණ’න්ති ආලම්බනං{1} නිස්සයං උපනිස්සයං. බ්රූහීති ආචික්ඛාහි දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙහි විවරාහි විභජාහි උත්තානී කරොහි පකාසෙහි. සමන්ත චක්ඛූහි ‘සමන්තචක්ඛු’ වුච්චති සබ්බඤ්ඤුතඤාණං, භගවා තෙන සබ්බඤ්ඤුතඤාණෙන උපෙතො සමුපෙතො උපගතො සමුපගතො උප්පන්නො{2} සම්පන්නො{3} සමන්නාගතො.
“න තස්ස අද්දිට්ඨමිධත්ථි කිඤ්චි අතො අවිඤ්ඤාතමජානිතබ්බං, සබ්බං අභිඤ්ඤාසි යදත්ථි නෙය්යං තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූ”ති.{a}
’ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු.’
යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යන්ති ‘යං නිස්සිතො’ති යං පුග්ගලං වා නිස්සිතො, ධම්මං වා නිස්සිතො, මහන්තං කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරෙය්යං උත්තරෙය්යං පතරෙය්යං සමතික්කමෙය්යං වීතිවත්තෙය්යන්ති ‘යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යං.’
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“එකො අහං සක්ක මහන්තමොඝං (ඉච්චායස්මා උපසීවො) අනිස්සිතො නො විසහාමි තාරිතුං ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්ය”න්ති
6. 2.
ආකිඤ්චඤ්ඤං පෙක්ඛමානො සතීමා (උපසීවා’ති භගවා) නත්ථීති නිස්සාය තරස්සු ඔඝං කාමෙ පහාය විරතො කථාහි තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්ස{4}.
ආකිඤ්චඤ්ඤං පෙක්ඛමානො සතිමාති සො බ්රාහ්මණො පකතියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තිලාභී සන්තංයෙව{5} නිස්සයං න ජානාති ‘අයං මෙ නිස්සයො’ති තස්ස භගවා නිස්සයං ච ආචික්ඛති, උත්තරිඤ්ච නිය්යානපථං. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං සතො සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨහිත්වා තත්ථ ජාතෙ චිත්තචෙතසිකෙ ධම්මෙ අනිච්චතො පෙක්ඛමානො දුක්ඛතො-රොගතො-ගණ්ඩතො-සල්ලතො-අඝතො-ආබාධතො-පරතො-පලොකතො-ඊතිතො-උප්පද්දවතො-භයතො-උපස්සග්ගතො-චලතො-පභඞ්ගුතො-අද්ධුවතො-අතාණතො-අලෙනතො-අසරණතො -
අසරණීභූතතො-රිත්තතො-තුච්ඡතො-සුඤ්ඤතො-අනත්තතො-ආදීනවතො-විපරිනාමධම්මතො-අසාරකතො-අඝමූලතො වධකතො විභවතො’-සාසවතො-සඞ්ඛතතො-මාරාමිසතො-ජාතිධම්මතො-ජරාධම්මතො-ව්යාධිධම්මතො-මරණධම්මතො-සොකපරිදෙව දුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මතො-සංකිලෙසිකධම්මතො-සමුදයධම්මතො-අත්ථඞ්ගමතො-අස්සාදතො-ආදීනවතො-නිස්සරණතො-පෙක්ඛමානො දක්ඛමානො ඔලොකයමානො නිජ්ඣායමානො උපපරික්ඛමානො. සතිමාති “යා සති අනුස්සති පටිස්සති -පෙ- සම්මාසති අයං වුච්චති සති’ ඉමාය සතියා උපෙතො හොති -පෙ- සමන්නාගතො සො වුච්චති සතිමාති ‘ආකිඤ්චඤ්ඤං පෙක්ඛමානො සතීමා.’
උපසීවාති භගවාති ‘උපසීවා’ති භගවා තං බ්රාහ්මණං නාමෙන ආලපති, භගවාති ගාරවාධිවචනමෙතං -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං භගවාති ‘උපසීවාති භගවා.’
නත්ථීති නිස්සාය තරස්සු ඔඝන්ති ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති’ කිංකාරණා ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති සතො සමාපජ්ජිත්වා තතො වුට්ඨහිත්වා තඤ්ඤෙව විඤ්ඤාණං අභාවෙති ව්යභාවෙති{2} අන්තරධාපෙති{3} ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති පස්සති, තංකාරණා ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්ති, තං නිස්සාය{4} උපනිස්සාය ආලම්බනං{5} කරිත්වා කාමොඝං භවොඝං දිට්ඨොඝං අවිජ්ජොඝං තරස්සු උත්තරස්සු පතරස්සු සමතික්කමස්සු වීතිවත්තස්සූතී ‘නත්ථීති නිස්සාය තරස්සු ඔඝං’.
කාමෙ පහාය විරතො කථාහීති ‘කාමා’ති උද්දානතො ද්වෙ කාමා: වත්ථුකාමා ච කිලෙසකාමා ච -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති වත්ථුකාමා -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති කිලෙසකාමා. කාමෙ පහායාති වත්ථුකාමෙ පරිජානිත්වා කිලෙසකාමෙ පහාය පජහිත්වා විනොදෙත්වා බ්යන්තීකරිත්වා අනභාවං ගමෙත්වාති ‘කාමෙපහාය’. විරතො කථාහීති ‘කථංකථා’ වුච්චති විචිකිච්ඡා, දුක්ඛෙ කඞ්ඛා -පෙ- ථම්භිතත්තං{6} චිත්තස්ස මනොවිලෙඛො.’ කථංකථාය ආරතො විරතො පටිවිරතො නික්ඛන්තො නිස්සටො විප්පයුත්තො{7} විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරතීති එවම්පි ‘විරතො කථාහි’. අථවා ද්වත්තිංසාය තිරච්ඡානකථාය ආරතො විරතො පටිවිරතො නික්ඛන්තො නිස්සටො විප්පයුත්තො{7} විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරතීති එවම්පි විරතො කථාහීති ‘කාමෙ පහාය විරතො කථාහි.’
තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්සාති ‘තණ්හා’ති රූපතණ්හා -පෙ- ධම්මතණ්හා ‘නත්තං’ වුච්චති{1} රත්ති, අහොති දිවසො, රත්තිඤ්ච දිවා ච තණ්හක්ඛයං රාගක්ඛයං දොසක්ඛයං මොහක්ඛයං ගතික්ඛයං උප්පත්තික්ඛයං පටිසන්ධික්ඛයං භවක්ඛයං සංසාරක්ඛයං{2} වට්ටක්ඛයං පස්ස, අභිපස්ස දක්ඛ ඔලොකය නිජ්ඣාය උප්පරික්ඛාති ‘තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්ස.’
තෙනාහ භගවා:
“ආකිඤ්චඤ්ඤං පෙක්ඛමානො සතීමා (උපසීවාති භගවා) නත්ථීති නිස්සාය තරස්සු ඔඝං, කාමෙ පහාය විරතො කථාහි තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්සා”ති.
6. 3.
සබ්බෙසු කාමෙසු යො වීතරාගො (ඉච්චායස්මා උපසීවො) ආකිඤ්චඤ්ඤං නිස්සයො හිත්ව මඤ්ඤං{3} සඤ්ඤාවිමොක්ඛෙ පරමෙ’ධිමුත්තො තිට්ඨෙ නු සො{4} තත්ථ අනානුයායී.{5}
සබ්බෙසු කාමෙසු යො වීතරාගොති: ‘සබ්බෙසූ’ති සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අසෙසං නිස්සෙසං පරියාදියනවචනමෙතං ‘සබ්බෙසූ’ති. කාමෙසූති ‘කාමා’ති: උද්දානතො ද්වෙ කාමා වත්ථුකාමා ච කිලෙසකාමා ච -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති වත්ථුකාමා -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති කිලෙසකාමා. සබ්බෙසු කාමෙසු යො වීතරාගොති සබ්බෙසු කාමෙසු යො වීතරාගො විගතරාගො චත්තරාගො වන්තරාගො මුත්තරාගො පහීනරාගො පටිනිස්සට්ඨරාගො වික්ඛම්භනහොති ‘සබ්බෙසු කාමෙසු යො වීතරාගො.’