Cūḷaniddesa

Lesser Exposition

Buddha Jayanthi Tipitaka · pathnirvana/tipitaka.lk · CC BY-ND 4.0 · Fetched 2026-04-29 · 1948 segments

පෙන්වන කොටස් 101-200 න් 1948

5. ධොතකමාණව පුච්ඡා
5-1 පුච්ඡාමි තං භගවා බ්රූහි මෙතං (ඉච්චායස්මා ධොතකො) වාචා’භිකඞ්ඛාමි මහෙසි තුය්හං තව සුත්වාන නිග්ඝොසං{1} සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො.
5-2 තෙන හාතප්පං කරොහි (ධොතකා’ති භගවා) ඉධෙව නිපකො සතො ඉතො සුත්වාන නිග්ඝොසං සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො.
5-3 පස්සාමහං දෙව මනුස්ස ලොකෙ (ඉච්චායස්මා ධොතකො) අකිඤ්චනං බ්රාහ්මණමිරියමානං තං තං නමස්සාමි සමන්තචක්ඛු පමුඤ්ච මං සක්ක{2} කථංකථාහි.
5-4 නාහං සහිස්සාමි{3} පමොචනාය (ධොතකා’ති භගවා) කථංකථිං ධොතක කඤ්චි ලොකෙ ධම්මං ච සෙට්ඨං ආජානමානො එවං තුවං ඔඝමිමං තරෙසි.
5-5 අනුසාස බ්රහ්මෙ කරුණායමානො (ඉච්චායස්මා ධොතකො) විවෙකධම්මං යමහං විජඤ්ඤං යථාහං{4} ආකාසො’ව අව්යාපජ්ජමානො{5} ඉධෙව සන්තො අසිතො චරෙය්යං.
5-6 කිත්තයිස්සාමි තෙ සන්තිං{6} (ධොතකා’ති භගවා) දිට්ඨෙ ධම්මෙ අනීතිහං යං විදිත්වා සතො චරං තරෙ ලොකෙ විසත්තිකං.
5-7 තං{1} චාහං අභිනන්දාමි (ඉච්චායස්මා ධොතකො) මහෙසි සන්ති මුත්තමං යං විදිත්වා සතො චරං තරෙ ලොකෙ විසත්තිකං.
5-8 යං කිඤ්චි සම්පජානාසි (ධොතකා’ති භගවා) උද්ධං අධො තිරියං චාපි මජ්ඣෙ එතං විදිත්වා සඞ්ගො’ති ලොකෙ භවාභවාය මාකාසි තණ්හන්ති.
ධොතකමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා.
6. උපසීවමාණව පුච්ඡා
6-1 එකො අහං සක්ක, මහන්ත මොඝං (ඉච්චායස්මා උපසීවො) අනිස්සිතො නො විසහාමි තරිතුං{2} ආරම්මණං බ්රූහි සමන්තචක්ඛු යං නිස්සිතො ඔඝමිමං තරෙය්යං.
6-2 ආකිඤ්චඤ්ඤං පෙක්ඛමානො සතීමා (උපසීවා’ති භගවා) නත්ථීති නිස්සාය තරස්සු ඔඝං කාමෙ පහාය විරතො කථාහි තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්ස{3}.
6-3 සබ්බෙසු කාමෙසු යො වීතරාගො (ඉච්චා යස්මා උපසීවො) ආකිඤ්චඤ්ඤං නිස්සිතො හිත්ව අඤ්ඤං{4} සඤ්ඤා විමොක්ඛෙ පරමෙ’ධිමුත්තො තිට්ඨෙ නු සො තත්ථ අනානුයායී{5}
6-4 සබ්බෙසු කාමෙසු යො වීතරාගො (උපසීවාති භගවා) ආකිඤ්චඤ්ඤං නිස්සිතො හිත්වමඤ්ඤං සඤ්ඤාවිමොක්ඛෙ පරමෙ’ධිමුත්තො තිට්ඨෙය්ය සො තත්ථ අනානුයායී.
6-5 තිට්ඨෙ චෙ සො තත්ථ අනානුයායී (ඉච්චායස්මා උපසීවො) යුගම්පි වස්සානං සමන්තචක්ඛු තත්ථෙව සො සීතී සියා{1} විමුත්තො චවෙථ{2} විඤ්ඤාණං තථාවිධස්ස.
6-6 අච්චි යථා වාතවෙගෙන ඛිත්තා (උපසීවා’ති භගවා) අත්ථං පලෙති න උපෙති සඞ්ඛං එවං මුනී නාමකායා විමුත්තො අත්ථං පලෙති න උපෙති{3} සඞ්ඛං.
6-7 අත්ථං ගතො සො උද්වා{4} සො නත්ථි (ඉච්චායස්මා උපසීවො) උදාහු වෙ සස්සතියා අරොගො තං මෙ මුනී සාධු වියාකරොහි තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මො.
6-8 අත්ථං ගතස්ස න පමාණමත්ථි (උපසීවාති භගවා) යෙන නං වජ්ජු තං තස්ස නත්ථි සබ්බෙසු ධම්මෙසු සමූහතෙසු සමූහතා වාදපථාපි සබ්බෙ’ති.
උපසීවමාණව පුච්ඡා නිට්ඨිතා.
7. නන්දමාණව පුච්ඡා
7-1 සන්ති ලොකෙ මුනයො (ඉච්චායස්මා නන්දො) ජනා වදන්ති තයිදං කථංසු ඤාණූපපන්නං නො මුනිං වදන්ති උදාහු වෙ ජීවිතෙනූපපන්නං.
7-2 න දිට්ඨියා න සුතියා න ඤාණෙන (නන්දා’ති භගවා) මුනීධ නන්ද කුසලා වදන්ති විසෙනි කත්වා අනීඝා නිරාසා චරන්ති යෙ තෙ මුනයො’ති බ්රූමි.
7-3 යෙ කෙචි’මෙ සමණබ්රාහ්මණා සෙ (ඉච්චායස්මා නන්දො) දිට්ඨෙ{1} සුතෙනාපි වදන්ති සුද්ධිං සීලබ්බතෙනාපි වදන්ති සුද්ධිං අනෙකරූපෙන වදන්ති සුද්ධිං කච්චි සු තෙ භගවා තත්ථ යථා චරන්තා අතාරු ජාතිං ච ජරං ච මාරිස පුච්ඡාමි තං භගවා බ්රූහි මෙතං.
7-4 යෙ කෙචි’මෙ සමණබ්රාහ්මණා සෙ (නන්දා‘ති භගවා) දිට්ඨෙ සුතෙනාපි වදන්ති සුද්ධිං සීලබ්බතෙනාපි වදන්ති සුද්ධිං අනෙකරූපෙන වදන්ති සුද්ධිං කිඤ්චාපි තෙ තත්ථ යථා චරන්ති නාතරිංසු ජාතිජරන්ති බ්රූමි.
7-5 යෙ කෙචි’මෙ සමණබ්රාහ්මණා සෙ (ඉච්චායස්මා නන්දො) දිට්ඨෙ{2} සුතෙනාපි වදන්ති සුද්ධිං සීලබ්බතෙනාපි වදන්ති සුද්ධිං අනෙකරූපෙන වදන්ති සුද්ධිං.
7-6 තෙ{3} චෙ මුනී බ්රූහි අනොඝතිණ්ණෙ{4} අථ කො චරහි දෙවමනුස්සලොකෙ අතාරි ජාතිඤ්ච ජරඤ්ච මාරිස පුච්ඡාමි තං භගවා බ්රූහි මෙතං.
7-7 නාහං{5} සබ්බෙ සමණබ්රාහ්මණා සෙ (නන්දාති භගවා) ජාති ජරාය නිවුතා’ති බ්රූමි යෙ සූධ දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා සීලබ්බතං වාපි පහාය සබ්බං අනෙකරූපම්පි පහාය සබ්බං තණ්හං පරිඤ්ඤාය අනාසවා සෙ තෙ{6} වෙ නරා ඔඝතිණ්ණා’ති බ්රූමි.
7-8 එතාභිනන්දාමි වචො මහෙසිනො (ඉච්චායස්මා නන්දො) සුකිත්තිතං ගොතම නූපධීකං යෙ සූධ දිට්ඨං ව සුතං මුතං වා සීලබ්බතං වාපි පහාය සබ්බං අනෙකරූපම්පි පහාය සබ්බං තණ්හං පරිඤ්ඤාය අනාසවා සෙ අහම්පි තෙ ඔඝතිණ්ණා’ති බ්රූමීති.
නන්දමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා.
8. හෙමකමාණව පුච්ඡා
8-1 යෙ මෙ පුබ්බෙ ව්යාකංසු (ඉච්චායස්මා හෙමකො) හුරං{1} ගොතමසාසනා ඉච්චාසි{2} ඉති භවිස්සති සබ්බං තං ඉතිහීතිහං සබ්බං තං තක්කවඩ්ඪනං නාහං තත්ථ අභිරමිං.
8-2 ත්වං ච මෙ ධම්මමක්ඛාහි තණ්හා නිග්ඝාතනං මුනි යං විදිත්වා සතො චරං තරෙ ලොකෙ විසත්තිකං.
8-3 ඉධ දිට්ඨ-සුත-මුත{3}- විඤ්ඤාතෙසු පියරූපෙසු හෙමක ඡන්දරාග{4}විනොදනං නිබ්බානපදමච්චුතං.
8-4 එතදඤ්ඤාය යෙ{5} සතා දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා උපසන්තා ච තෙ සදා තිණ්ණා ලොකෙ විසත්තිකන්ති.
හෙමකමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා.
9. තොදෙය්යමාණව පුච්ඡා
9-1 යස්මිං කාමා න වසන්ති (ඉච්චායස්මා තොදෙය්යො) තණ්හා යස්ස න විජ්ජති කථංකථා ච යො තිණ්ණො විමොක්ඛො තස්ස කීදිසො.
9-2 යස්මිං කාමා න වසන්ති (තොදෙය්යාති භගවා) තණ්හා යස්ස න විජ්ජති කථංකථා ච යො තිණ්ණො විමොක්ඛො තස්ස නාපරො.
9-3 නිරාසසො{1} සො උද ආසසානො (ඉච්චායස්මා තොදෙය්යො) පඤ්ඤාණ{2} වා සො උද පඤ්ඤකප්පී මුනිං අහං සක්ක යථා විජඤ්ඤං තං මෙ වියාචික්ඛ සමන්තචක්ඛු.
9-4 නිරාසාසො සො න සො ආසසානො පඤ්ඤාණවා සො න ච පඤ්ඤකප්පී එවම්පි තොදෙය්ය මුනිං විජාන අකිඤ්චනං කාමභවෙ අසත්තන්ති.
තොදෙය්යමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා.
10. කප්පමාණව පුච්ඡා
10-1 මජ්ඣෙ සරස්මිං{3} තිට්ඨතං{4} (ඉච්චායස්මා කප්පො) ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ ජරාමච්චුපරෙතානං දීපං{5} පබ්රූහි මාරිස ත්වං ච මෙ දීපමක්ඛාහි යථයිදං නාපරං සියා.
10-2 මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨිතං (කප්පාති භගවා) ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ ජරාමච්චුපරෙතානං දීපං පබ්රූමි කප්ප තෙ.
10-3 අකිඤ්චනං{1} අනාදානං එතං දීපං අනාපරං නිබ්බානං ඉති නං බ්රූමි ජරාමච්චුපරික්ඛයං.
10-4 එත දඤ්ඤාය යෙ සතා දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා න තෙ මාරවසානුගා න තෙ මාරස්ස පද්ධගූති.
කප්පමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා
11. ජතුකණ්ණීමාණව පුච්ඡා
11-1 සුත්වාන’හං වීරමකාමකාමිං (ඉච්චායස්මා ජාතුකණ්ණී) ඔඝාතිගං පුට්ඨුමකාමමාගමං සන්තිපදං බ්රූහි සහජනෙත්ත යථාතච්ඡං භගවා බ්රූහි මෙතං,
11-2 භගවා හි කාමෙ අභිභුය්ය ඉරීයති ආදිච්චොව පඨවිං තෙජී තෙජසා පරිත්තපඤ්ඤස්ස මෙ භූරිපඤ්ඤ ආචික්ඛ ධම්මං යමහං විජඤ්ඤං ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානං.
11-3 කාමෙසු විනය ගෙධං (ජතුකණ්ණීති භගවා) නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො උග්ගහිතං නිරත්ථං වා මා තෙ විජ්ජිත්ථ කිඤ්චනං.
11-4 යං පුබ්බෙ තං විසොසෙහි{1} පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනං මජ්ඣෙ{2} චෙ නො ගහෙස්සසි උපසන්තො චරිස්සසි.
11-5 සබ්බසො නාම රූපස්මිං වීතගෙධස්ස{3} බ්රාහ්මණ ආසවා’ස්ස{4} න විජ්ජන්ති යෙහි මච්චුවසං වජෙති.
ජතුකණ්ණීමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා.
12. භද්රාවුධමාණව පුච්ඡා
12-1 ඔකං{5} ජහං තණ්හච්ඡිදං අනෙජං (ඉච්චායස්මා භද්රාවුධො) නන්දිං ජහං ඔඝතිණ්ණං විමුත්තං කප්පං ජහං අභියාචෙ සුමෙධං සුත්වාන නාගස්ස අපනමිස්සන්ති{6} ඉතො.
12-2 නානා ජනා ජනපදෙහි සඞ්ගතා{7} තව වීර{8} වාක්යං අභිකඞ්ඛමානා{9} තෙසං තුවං සාධු වියාකරොහි තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මො.
12-3 ආදානතණ්හං විනයෙථ සබ්බං (භද්රාවුධාති භගවා) උද්ධං අධො තිරියං චාපි මජ්ඣෙ යං යං හි ලොකස්මිං උපාදියන්ති තෙනෙව මාරො අන්වෙති ජන්තුං.
12-4 තස්මා පජානං න උපාදියෙථ භික්ඛු සතො කිඤ්චනං සබ්බලොකෙ ආදානසත්තෙ ඉති පෙක්ඛමානො පජං ඉමං මච්චුධෙය්යෙ විසත්තන්ති.
භද්රාවුධමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා.
13. උදයමාණව පුච්ඡා
13-1 ඣායිං විරජමාසීනං{1} (ඉච්චායස්මා උදයො) කතකිච්චං අනාසවං පාරගුං සබ්බධම්මානං අත්ථි පඤ්හෙන ආගමං අඤ්ඤාවිමොක්ඛං පබ්රූහි අවිජ්ජාය පභෙදනං.
13-2 පහානං කාම{2} ච්ඡන්දානං (උදයාති භගවා) දොමනස්සාන චූභයං ථීනස්ස ච පනූදනං කුක්කුච්චානං නිවාරණං
13-3 උපෙක්ඛා සති සංසුද්ධං ධම්මතක්කපුරෙජවං අඤ්ඤාවිමොක්ඛං පබ්රූමි අවිජ්ජාය පභෙදනං.
13-4 කිං සු සංයොජනො ලොකො (ඉච්චායස්මා උදයො) කිං සු තස්ස විචාරණං කිස්සස්ස{3} විප්පහානෙන නිබ්බානමිති වුච්චති.
13-5 නන්දිසංයොජනො ලොකො (උදයාති භගවා) විතක්කස්ස විචාරණා තණ්හාය විප්පහානෙන නිබ්බානං ඉති වුච්චති.
13-6 කථං සතස්ස චරතො (ඉච්චායස්මා උදයො) විඤ්ඤාණං උපරුජ්ඣති භගවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම තං සුණොම වචො තව.
13-7 අජ්ඣත්තං ච බහිද්ධා ච වෙදනං නාභිනන්දතො එවං සතස්ස චරතො විඤ්ඤාණං උපරුජ්ඣතීති.
උදයමාණවපුච්ඡා-නිට්ඨිතා
14. පොසාලමාණව පුච්ඡා
14-1 යො අතීතං ආදිසති (ඉච්චායස්මා පොසාලො) අනෙජො ඡින්නසංසයො පාරගුං සබ්බධම්මානං අත්ථි පඤ්හෙන ආගමං.
14-2 විභූතරූපසඤ්ඤිස්ස සබ්බකායප්පහායිනො අජ්ඣත්තං ච බහිද්ධා ච නත්ථි කිඤ්චීති පස්සතො ඤාණං සක්කානු{1} පුච්ඡාමි කථං නෙය්යො තථාවිධො.
14-3 විඤ්ඤාණට්ඨිතියො සබ්බා (පොසාලාති භගවා) අභිජානං තථාගතො තිට්ඨන්තමෙනං ජානාති ධිමුත්තං තප්පරායණං.
14-4 ආකිඤ්චඤ්ඤා සම්භවං ඤත්වා{2} නන්දි සංයොජනං ඉති එවමෙතං{3} අභිඤ්ඤාය තතො තත්ථ විපස්සති එතං ඤාණං තථා තස්ස බ්රාහ්මණස්ස වුසීමතො’ති.
පොසාලමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා.
15. මොඝරාජමාණව පුච්ඡා
15-1 ද්වාහං සක්කං අපුච්ඡිස්සං{4} (ඉච්චායස්මා මොඝරාජා) න මෙ ව්යාකාසි චක්ඛුමා යාව තතියං ච දෙවීසි{5} ව්යාකරොතීති මෙ සුතං.
15-2 අයං ලොකො පරො ලොකො බ්රහ්මලොකො සදෙවකො දිට්ඨින්තෙ{1} නාභිජානාති ගොතමස්ස යසස්සිනො.
15-3 එවං{2} අභික්කන්තදස්සාවිං අත්ථි පඤ්හෙන ආගමං කථං ලොකං අවෙක්ඛන්තං මච්චුරාජා න පස්සති.
15-4 සුඤ්ඤතො ලොකං අවෙක්ඛස්සු මොඝරාජ සදා සතො අත්තානුදිට්ඨිං ඌහච්ච එවං මච්චුතරො සියා එවං ලොකං අවෙක්ඛන්තං මච්චුරාජා න පස්සතීති.
මොඝරාජමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා
16. පිඞ්ගියමාණව පුච්ඡා
16-1 ජිණ්ණො’හමස්මි අබලො වීතවණ්ණො (ඉච්චායස්මා පිඞ්ගියො) නෙත්තා න සුද්ධා සවණං න ඵාසු මාහං නස්සං මොමුහො අන්තරා’ව ආචික්ඛ ධම්මං යමහං විජඤ්ඤං ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානං.
16-2 දිස්වාන රූපෙසු විහඤ්ඤමානෙ (පිඞ්ගියාති භගවා) රුප්පන්ති රූපෙසු ජනා පමත්තා තස්මා තුවං පිඞ්ගිය අප්පමත්තො ජහස්සු රූපං අපුනබ්භවාය.
16-3 දිසා චතස්සො විදිසා චතස්සො (ඉච්චායස්මා පිඞ්ගියො) උද්ධං අධො දසදිසා ඉමායො න තුය්හං අදිට්ඨං අසුතං අමුතං අථො අවිඤ්ඤාතං කිඤ්චි නත්ථි ලොකෙ ආචික්ඛ ධම්මං යමහං විජඤ්ඤං ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානං.
16-4 තණ්හාධිපන්නෙ මනුජෙ පෙක්ඛමානො (පිඞ්ගියාති භගවා) සන්තාපජාතෙ ජරසා පරෙතෙ තස්මා තුවං පිඞ්ගිය අප්පමත්තො ජහස්සු තණ්හං අපුනබ්භවායාති.
පිඞ්ගියමාණව පුච්ඡා-නිට්ඨිතා
ඉදමවොච භගවා මගධෙසු විහරන්තො පාසාණකෙ චෙතියෙ පරිචාරකසොළසානං{1} බ්රාහ්මණානං අජ්ඣිට්ඨො පුට්ඨො පුට්ඨො පඤ්හං{2} ව්යාකාසි, එකමෙකස්ස චෙපි පඤ්හස්ස අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤාය ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජෙය්ය ගච්ඡෙය්යෙව ජරාමරණස්ස පාරං. පාරං ගමනීයා ඉමෙ ධම්මා ති තස්මා ඉමස්ස ධම්මපරියායස්ස පාරායනංත්වෙව අධිවචනං.
1. අජිතො තිස්ස මෙත්තෙය්යො-පුණ්ණකො අථ මෙත්තගු ධොතකො උපසීවො ච-නන්දො ච අථ හෙමකො
2. තොදෙය්යකප්පා දුභයො-ජතුකණ්ණී ච පණ්ඩිතො භද්රාවුධො උදයො ච-පොසාලො චාපි බ්රාහ්මණො මොඝරාජා ච මෙධාවී-පිඞ්ගියො ච මහාඉසී
3. එතෙ බුද්ධං උපාගඤ්ඡුං{3}-සම්පන්නචරණං ඉසිං පුච්ඡන්තා{4} නිපුණෙ පඤ්හෙ-බුද්ධසෙට්ඨං උපාගමුං.
4. තෙසං බුද්ධො ව්යාකාසි-පඤ්හෙ පුට්ඨො යථාතථං පඤ්හානං වෙය්යාකරණෙන-තොසෙසි බ්රාහ්මණෙ මුනී.
5. තෙ{1} තොසිතා චක්ඛුමතා-බුද්ධෙනාදිච්චබන්ධුනා බ්රහ්මචරියමචරිංසු-වරපඤ්ඤස්ස සන්තිකෙ.
6. එකමෙකස්ස පඤ්හස්ස-යථා බුද්ධෙන දෙසිතං තථා යො පටිපජ්ජෙය්ය-ගච්ඡෙ පාරං අපාරතො{2}
7. අපාරා පාරං ගච්ඡෙය්ය-භාවෙන්තො මග්ගමුත්තමං මග්ගො සො පාරං ගමනාය-තස්මා පාරායනං ඉති.
8. පාරායනමනුගායිස්සං (ඉච්චායස්මා පිඞ්ගියො) යථා අද්දක්ඛි තථා අක්ඛාසි විමලො භූරි මෙධසො නික්කාමො නිබ්බනො නාගො{3} කිස්ස හෙතු මුසා භණෙ.
9. පහීනමලමොහස්ස මානමක්ඛප්පහායිනො හන්දාහං කිත්තයිස්සාමි ගිරං වණ්ණූපසංහිතං.
10. තමොනුදො බුද්ධො සමන්තචක්ඛු ලොකන්තගූ සබ්බභවාතිවත්තො අනාසවො සබ්බදුක්ඛප්පහීනො සච්චව්හයො බ්රහ්මෙ උපාසිතො මෙ.
11. ද්විජො යථා කුබ්බනකං පහාය බහුප්ඵලං කානනමාවසෙය්ය එවං පහං අප්පදස්සෙ පහාය මහොදධිං හංසරිවජ්ඣපත්තො.