අකිඤ්චනං කාමභවෙ අසත්තන්ති: අකිඤ්චනං පුග්ගලං කාමෙ ච භවෙ ච අසත්තං අලග්ගං{1} අලග්ගිතං අපලිබුද්ධං නික්ඛන්තං නිස්සටං විප්පමුත්තං විසංයුත්තං විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරන්තන්ති ‘අකිඤ්චනං කාමභවෙ අසත්තං.’
තෙනාහ භගවා:
“නිරාසසො සො න සො ආසසානො පඤ්ඤාණවා සො න ච පඤ්ඤකප්පී එවම්පි තොදෙය්ය මුනිං විජාන අකිඤ්චනං කාමභවෙ අසන්ත”න්ති.
සහ ගාථාපරියොසානා -පෙ- සත්ථා මෙ භන්තෙ භගවා සාවකො හමස්මීති.
තොදෙය්ය සුත්තනිද්දෙසො සමත්තො.
10. කප්ප සුත්තනිද්දෙසො.
10. 1.
මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨතං (ඉච්චායස්මා කප්පො) ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ, ජරාමච්චුපරෙතානං දීපං පබ්රූහි මාරිස ත්වඤ්ච මෙ දීප{1} මක්ඛාහි යථයිදං නාපරං සියා.
මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨතන්ති: ‘සරො’ වුච්චති සංසාරො. ආගමනං ගමනං ගමනාගමනං කාලං ගති භවාභවො චුති ච උප්පත්ති ච නිබ්බත්ති ච භෙදො ච{2} ජාති ච ජරා ච මරණං ච. සංසාරස්ස පුරිමා{3} කොටි න පඤ්ඤායති, පච්ඡිමාපි කොටි න පඤ්ඤායති, මජ්ඣෙව සංසාරෙ{4} සත්තා ඨිතා පතිට්ඨිතා අල්ලීනා උපගතා අජ්ඣොසිතා අධිමුත්තා.
කථං සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති: එත්තකා ජාතියො වට්ටං වත්ති{5}, තතො පරං න වත්තීති{6} හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි ජාතිසතානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි ජාතිසහස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති. හෙවං නත්ථි, එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි ජාතිසතසහස්සානි වට්ටං වත්ති. තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකා ජාති කොටියො වට්ටං වත්ති. තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි ජාතිකොටිසතානි වට්ටං වත්ති තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි ජාතිකොටිසහස්සානි වට්ටං වත්ති තතොපරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති එත්තකානි ජාතිකොටිසතසහස්සානි වට්ටං වත්ති තතොපරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි වස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි.
එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි වස්සසතානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි වස්සසහස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි වස්සසතසහස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකා වස්සකොටියො වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි වස්ස කොටිසතානි වට්ටං වත්ති තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි වස්සකොටිසහස්සානි වට්ටං වත්ති තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි වස්සකොටිසතසහස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි කප්පානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි කප්පසතානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි කප්පසහස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි කප්පසතසහස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති, හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති, එත්තකා කප්පකොටියො වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති, එත්තකානි කප්පකොටිසතානි වට්ටං වත්ති. තතො පරං න වත්තීති, හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි කප්පකොටිසහස්සානි වට්ටං වත්ති, තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එත්තකානි කප්පකොටිසතසහස්සානි වට්ටං වත්ති. තතො පරං න වත්තීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති.
වුත්තං හෙතං භගවතා:
“අනමතග්ගොයං භික්ඛවෙ, සංසාරො පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජා නීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සංධාවතං සංසරතං. එවං දීඝරත්තං ඛො භික්ඛවෙ, දුක්ඛං පච්චනුභූතං තිප්පං පච්චනුභූතං බ්යසනං පච්චනුභූතං කටසී වඩ්ඪිතා,{1} යාවඤ්චිදං භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතුන්ති. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති.
කථං සංසාරස්ස පච්ඡිමා කොටි න පඤ්ඤායති: එත්තකා ජාතියො වට්ටං වත්තිස්සති, තතො පරං න වත්තිස්සතීති හෙවං නත්ථි. එවම්පි සංසාරස්ස පච්ඡිමා කොටි න පඤ්ඤායති, එත්තකානි ජාතිසතානි-එත්තකානි ජාතිසහස්සානි-එත්තකානි ජාතිසතසහස්සානි -පෙ- එත්තකා ජාතිකොටියො-එත්තකානි ජාතිකොටිසතානි-එත්තකානි ජාතිකොටිසහස්සානි-එත්තකානි ජාතිකොටි සතසහස්සානි-එත්තකානි වස්සානි-එත්තකානි වස්සසතානි-එත්තකානි වස්සසහස්සානි-එත්තකානි වස්සසතසහස්සානි-එත්තකා වස්සකොටියො-එත්තකානි වස්සකොටිසතානි-එත්තකානි වස්සකොටිසහස්සානි-එත්තකානි වස්සකොටිසතසහස්සානි-එත්තකානි කප්පානි-එත්තකානි කප්පසතානි-එත්තකානි කප්පසහස්සානි-එත්තකානි කප්පසතසහස්සානි-කප්පසහසහස්සානි එත්තකා කප්පකොටියො-එත්තකානි කප්පකොටිසතානි -එත්තකානි කප්පකොටිසහස්සානි-එත්තකානි කප්පකොටිසතසහස්සානි වට්ටං වත්තිස්සති, තතො පරං න වත්තිස්සතීති හෙවං නත්ථි, එවම්පි සංසාරස්ස පච්ඡිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එවම්පි සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති පච්ඡිමාපි කොටි න පඤ්ඤායති. මජ්ඣෙව සංසාරෙ සන්තා ඨිතා පතිට්ඨිතා අල්ලීනා උපගතා අජ්ඣොසිතා අධිමුත්තාති ‘මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨතං.’ ඉච්චායස්මාකප්පො -පෙ-
ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙති: කාමොඝෙ භවොඝෙ දිට්ඨොඝෙ අවිජ්ජොඝො ජාතෙ සංජාතෙ නිබ්බත්තෙ අභිනිබ්බත්තෙ පාතුභූතෙ. මහබ්භයෙති: ජාතිභයෙ ජරාභයෙ ව්යාධිභයෙ මරණභයෙති ‘ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ’
ජරාමච්චුපරෙතානන්ති: ජරාය ඵුට්ඨානං පරෙතානං සමොහිතානං සමන්නාගතානං මච්චුනා ඵුට්ඨානං පරෙතානං සමොහිතානං සමන්නාගතානං ජාතියා අනුගතානං ජරාය අනුසටානං බ්යාධිනා අභිභූතානං මරණෙන අබ්භාගතානං අතාණානං අලෙනානං අසරණානං අසරණීභූතානන්ති ‘ජරාමච්චුපරෙතානං.’
දීපං පබ්රූහි මාරිසාති: දීපං තාණං ලෙණං සරණං ගතිං පරායනං බ්රූහි ආචික්ඛාහි දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙහි විවරාහි විභජාහි උත්තානීකරොහි පකාසෙහි. මාරිසාති: පියවචනං ගරුවචනං සගාරවසප්පතිස්සාධිවචනමෙතං මාරිසා’ති ‘දීපං{1} පබ්රූහි මාරිස.’
ත්වඤ්ච මෙ දීපමක්ඛාහීති: ‘ත්ව’න්ති: භගවන්තං භණති, දීපමක්ඛාහීති: දීපං තාණං ලෙනං සරණං ගතිං පරායනං අක්ඛාහි ආචික්ඛාහි දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙහි විවරාහි විභජාහි උත්තානීකරොහි පකාසෙහීති ත්වඤ්ච මෙ දීපමක්ඛාහි’
යථයිදං නාපරං සියාති: යථයිදං දුක්ඛං ඉධෙව නිරුජ්ඣෙය්ය, වූපසමෙය්ය අත්ථං ගච්ඡෙය්ය පටිප්පස්සම්භෙය්ය පුන පටිසන්ධි කං දුක්ඛං න නිබ්බත්තෙය්ය, කාමධාතුයා වා රූපධාතුයා වා අරූපධාතුයා වා කාමභවෙ වා රූපභවෙ වා අරූපභවෙ වා සඤ්ඤාභවෙ වා අසඤ්ඤාභවෙ වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤාභවෙ වා එකවොකාරභවෙ වා චතුවොකාරභවෙ වා පඤ්චවොකාරභවෙ වා පුනගතියා වා උප්පත්තියා වා පටිසන්ධියා වා භවෙ වා සංසාරෙ වා වට්ටෙ වා{1} න ජායෙය්ය න සංජායෙය්ය න නිබ්බත්තෙය්ය නාභිනිබ්බත්තෙය්ය ඉධෙව නිරුජ්ඣෙය්ය වූපසමෙය්ය අත්ථංගච්ඡෙය්ය පටිප්පස්සම්භෙය්යාති ‘යථයිදං නාපරං සියා’
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨතං (ඉච්චායස්මා කප්පො) ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ, ජරාමච්චුපරෙතානං දීපං පබ්රූහි මාරිස, ත්වඤ්ච මෙ දීපමක්ඛාහි යථයිදං නාපරං සියා”ති.
10. 2.
මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨතං (කප්පාති භගවා) ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ ජරාමච්චුපරෙතානං දීපං පබ්රූමි කප්ප තෙ.
මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨන්ති: ‘සරො’ වුච්චති සංසාරො. ආගමනං ගමනං ගමනාගමනං කාලං ගති භවාභවො{2} චුති ච උප්පත්ති ච නිබ්බත්ති ච භෙදො ච ජාති ච ජරා ච මරණඤ්ච. සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති පච්ඡිමාපි කොටි න පඤ්ඤායති -පෙ- මජ්ඣෙව සංසාරෙ සත්තා ඨිතා පතිට්ඨිතා අල්ලීනා උපගතා අජ්ඣොසිතා අධිමුත්තා. කථං සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති -පෙ- එවං සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. කථං සංසාරස්ස පච්ඡිමා කොටි න පඤ්ඤායති -පෙ- එවං සංසාරස්ස පච්ඡිමා කොටි න පඤ්ඤායති. එවං සංසාරස්ස පුරිමා කොටි න පඤ්ඤායති. පච්ඡිමාපි කොටි න පඤ්ඤායති. මජ්ඣෙ ව සංසාරෙ සත්තා ඨිතා පතිට්ඨිතා අල්ලීනා උපගතා අජ්ඣොසිතා අධිමුත්තාති ‘මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨතං’ කප්පාති භගවාති. -පෙ-
ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙති: කාමොඝෙ භවොඝෙ දිට්ඨොඝො අවිජ්ජොඝෙ ජාතෙ සංජාතෙ නිබ්බත්තෙ අභිනිබ්බත්තෙ පාතුභූතෙ. මහබ්භයෙති: ජාතිභයෙ ජරාභයෙ ව්යාධිභයෙ මරණභයෙති ‘ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ’
ජරාමච්චු පරෙතානන්ති: ජරාය ඵුට්ඨානං පරෙතානං සමොහිතානං සමන්නාගතානං මච්චුනා ඵුට්ඨානං පරෙතානං සමොහිතානං සමන්නාගතානං ජාතියා අනුගතානං ජරාය අනුසටානං බ්යාධිනා අභිභූතානං මරණෙන අබ්භාහතානං අතාණානං අලෙනානං අසරණානං අසරණීභූතානන්ති ‘ජරාමච්චුපරෙතානං’
දීපං පබ්රූමි කප්ප තෙති: දීපං තාණං ලෙනං සරණං ගතිං පරායනං බ්රූමි ආචික්ඛාමි දෙසෙමි පඤ්ඤපෙමි පට්ඨපෙමි විවරාමි විභජාමි උත්තානීකරොමි පකාසෙමීති ‘දීපං පබ්රූමි කප්ප තෙ’
තෙනාහ භගවා:
“මජ්ඣෙ සරස්මිං තිට්ඨිතං (කප්පාති භගවා) ඔඝෙ ජාතෙ මහබ්භයෙ, ජරාමච්චුපරෙතානං දීපං පබ්රූමි කප්ප තෙ”ති.
10. 3.
අකිඤ්චනං අනාදානං-එතං දීපං අනාපරං නිබ්බානං ඉති නං බ්රූමි-ජරාමච්චුපරික්ඛයං.
අකිඤ්චනං අනාදානන්ති: ‘කිඤ්චන’න්ති: රාගකිඤ්චනං දොසකිඤ්චනං මොහකිඤ්චනං මානකිඤ්චනං දිට්ඨිකිඤ්චනං කිලෙසකිඤ්චනං දුච්චරිතකිඤ්චනං කිඤ්චනප්පහානං කිඤ්චනවූපසමො{1} කිඤ්චනපටිනිස්සග්ගො{2} කිඤ්චනපටිප්පස්සද්ධි{3} අමතං නිබ්බානන්ති අකිඤ්චනං. අනාදානන්ති: ‘ආදානං වුච්චති තණ්හා: යො රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං ආදානප්පහානං ආදානවූපසමො ආදානපටිනිස්සග්ගො ආදානපටිප්පස්සද්ධි අමතං නිබ්බානන්ති “අකිඤ්චනං අනාදානං”
එතං දීපං අනාපරන්ති: එතං දීපං තාණං ලෙනං සරණං ගති පරායනං. අනාපරන්ති: තම්හා පරො අඤ්ඤො දීපො නත්ථි, අථ ඛො සො යෙව{1} දීපො අග්ගො ච සෙට්ඨො ච විසෙට්ඨො ච පාමොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති ‘එතං දීපං අනාපරං’.
නිබ්බානං ඉති නං බ්රූමීති: ‘වානං’ වුච්චති තණ්හා, “යො රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං. “ වානප්පහානං වානවූපසමො වානපටිනිස්සග්ගො වානපටිප්පස්සද්ධි{2} අමතං නිබ්බානං. ඉතීති: පදසන්ධි පදසංසග්ගො පදපාරිපූරි අක්ඛරසමවායො බ්යඤ්ජනසිලිට්ඨතා පදානුපුබ්බතා පෙතං{3} ඉතීති: බ්රූමීති බ්රූමි ආචික්ඛාමි දෙසෙමි පඤ්ඤපෙමි පට්ඨපෙමි විවරාමි විභජාමි උත්තානීකරොමි පකාසෙමීති ‘නිබ්බානං ඉති නං බ්රූමි. ‘
ජරාමච්චු පරික්ඛයන්ති: ජරාමරණස්ස පහානං වූපසමො පටිනිස්සග්ගො පටිප්පස්සද්ධි අමතං නිබ්බානන්ති ‘ජරාමච්චුපරික්ඛයං’
තෙනාහ භගවා:
“අකිඤ්චනං අනාදානං, එතං දීපං අනාපරං නිබ්බානං ඉති නං බ්රූමි ජරාමච්චුපරික්ඛය”න්ති
10. 4.
එතදඤ්ඤාය{5} යෙ සතා-දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා න තෙ මාරවසානුගා-න තෙ මාරස්ස පද්ධගූ.{6}
එතදඤ්ඤාය යෙ සතාති: ‘එත’න්ති: අමතං නිබ්බානං “යො සො සබ්බසංඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. “අඤ්ඤායාති: අඤ්ඤාය ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’ති -පෙ- ‘යං කිඤ්චි සමුයදධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්මන්ති අඤ්ඤාය ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා. යෙති අරහන්තො ඛීණාසවා සතාති: චතූහි කාරණෙහි සතා: කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානං භාවිතත්තා සතා -පෙ- තෙ වුච්චන්ති ‘සතා’ති ‘එතදඤ්ඤාය යෙ සතා.’
දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතාති: ‘දිට්ඨධම්මා’ති: දිට්ඨධම්මා ඤාතධම්මා තුලිතධම්මා තීරිතධම්මා විභූතධම්මා විභාවිතධම්මා. අභිනිබ්බුතාති: රාගස්ස{1} නිබ්බාපිතත්තා නිබ්බුතා, දොසස්ස -පෙ- සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරානං සන්තත්තා සමිතත්තා වූපසමිතත්තා විජ්ඣාතත්තා නිබ්බුතත්තා විගතත්තා පටිප්පස්සද්ධත්තා සන්තා උපසන්තා වූපසන්තා නිබ්බුතා පටිප්පස්සද්ධාති ‘දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා.’
න තෙ මාරවසානුගතාති: ‘මාරො’ති: “යො සො මාරො කණ්හො අධිපති අන්තගූ නමුචි පමත්තබන්ධු. න තෙ මාරවසානුගතාති: න තෙ මාරස්ස වසෙ වත්තන්ති, නපි මාරො තෙසු වසං වත්තෙති තෙ මාරං ච මාරපක්ඛං ච මාරපාසං ච මාරබලිසං ච මාරාමිසං ච මාරවිසයං ච මාරනිවාපං ච{2} මාරගොචරං ච මාරබන්ධනං ච අභිභුය්ය අභිභවිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා පරියාදියිත්වා මද්දිත්වා චරන්ති විහරන්ති ඉරීයන්ති වත්තෙන්ති පාලෙන්ති යපෙන්ති යාපෙන්තීති ‘න තෙ මාරවසානුගා.’
න තෙ මාරස්ස පද්ධගූති:{3} න තෙ මාරස්ස පද්ධා පද්ධචරා{4} පරිචාරිකා සිස්සා{5} බුද්ධස්ස තෙ භගවතො පද්ධා පද්ධචරා{6} පරිචාරිකා සිස්සාති ‘න තෙ මාරස්ස පද්ධගූති.
තෙනාහ භගවා:
“එතදඤ්ඤාය යෙ සතා දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා, න තෙ මාරවසානුගා න තෙ මාරස්ස පද්ධගූති.
සහ ගාථාපරියොසානා -පෙ- සත්ථා මෙ භන්තෙ භගවා සාවකො හමස්මී’ති.
කප්ප සුත්තනිද්දෙසො සමත්තො.
11. ජතුකණ්ණී සුත්තනිද්දෙසො.
11. 1.
සුත්වානහං වීර අකාමකාමිං (ඉච්චායස්මා ජතුකණ්ණී) ඔඝාතිගං පුට්ඨුමකාමමාගමං, සන්තිපදං බ්රූහි සහාජනෙත්ත{1} යථාතච්ඡං භගවා බ්රූහි මෙතං,
සුත්වානහං වීර අකාමකාමින්ති: ‘සුත්වා’ති: සුත්වා සුණිත්වා උග්ගහෙත්වා උපධාරෙත්වා උපලක්ඛයිත්වා ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං -පෙ- බුද්ධො භගවා’ති ‘සුත්වානහං. වීරාති: වීරො භගවා, විරියවාති වීරො, පහූති වීරො{2} විසවීති වීරො{3} අලමත්තොති{4} වීරො, සූරොති වීරො, වික්කන්තො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්රාසී අපලායී පහීනභයභෙරවො විගතලොමහංසොති වීරො.
1. “විරතො ඉධ සබ්බපාපකෙහි නිරයදුක්ඛමතිච්ච විරියවා සො, සො විරියවා පධානවා වීරො තාදී පවුච්චතෙ තථත්තා”ති.{a}
සුත්වානහං වීර.
අකාමකාමින්ති: ‘කාමා’ති: උද්දානතො ද්වෙ කාමා: වත්ථුකාමා ච කිලෙසකාමා ච -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති වත්ථුකාමා -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති කිලෙසකාමා. බුද්ධස්ස භගවතො වත්ථුකාමා පරිඤ්ඤාතා කිලෙසකාමා පහීනා, වත්ථුකාමානං පරිඤ්ඤාතත්තා කිලෙසකාමානං පහීනත්තා භගවා න කාමෙ කාමෙති, න කාමෙ පත්ථෙති, න කාමෙ පිහෙති, න කාමෙ අභිජප්පති, යෙ කාමෙ කාමෙන්ති කාමෙ පත්ථෙන්ති, කාමෙ පිහෙන්ති, කාමෙ අභිජප්පන්ති, තෙ කාමකාමිනො රාගරාගිනො සඤ්ඤාසඤ්ඤිනො, භගවා න කාමෙ කාමෙති, න කාමෙ පත්ථෙති, න කාමෙ පිහෙති, න කාමෙ අභිජප්පති, තස්මා බුද්ධො අකාමො නික්කාමො චත්තකාමො වන්තකාමො මුත්තකාමො පහීනකාමො පටිනිස්සට්ඨකාමො වීතරාගො විගතරාගො චත්තරාගො වන්තරාගො මුත්තරාගො පහීනරාගො පටිනිස්සට්ඨරාගො නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතීභූතො සුඛපටිසංවෙදී බ්රහ්මභූතෙන අත්තනා විහරතීති ‘සුත්වානහං වීර අකාමකාමිං’. ඉච්චායස්මා ජතුකණ්ණීති: ඉච්චාති: පදසන්ධි -පෙ- ‘පදානුපුබ්බාපෙතං ඉච්චාති’. ආයස්මාති: පියවචනං -පෙ- සප්පතිස්සාධිවචනමෙතං ආයස්මා ති. ජතුකණ්ණීති: තස්ස බ්රාහ්මණස්ස ගොත්තං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරොති ‘ඉච්චායස්මා ජතුකණ්ණී’.
ඔඝාතිගං පුට්ඨුමකාමමාගමන්ති: ‘ඔඝාතිග’න්ති: ඔඝාතිගං ඔඝං අතික්කන්තං සමතික්කන්තං වීතිවත්තන්ති ‘ඔඝාතිගං’. පුට්ඨුන්ති: පුට්ඨුං පුච්ඡිතුං යාචිතුං අජ්ඣෙසිතුං පසාදෙතුං. අකාමමාගමන්ති: අකාමං පුට්ඨුං නික්කාමං{1} චත්තකාමං වන්තකාමං මුත්තකාමං පහීනකාමං පටිනිස්සට්ඨකාමං වීතරාගං විගතරාගං චත්තරාගං වන්තරාගං මුත්තරාගං පහීනරාගං පටිනිස්සට්ඨරාගං ආගම්හා ආගතම්හා උපාගතම්හා සම්පත්තම්හා තයා සද්ධිං සමාගතම්හාති ‘ඔඝාතිගං පුට්ඨුමකාමමාගමං.’
සන්තිපදං බ්රූහි සහාජනෙත්තා{2}ති: ‘සන්තී’ති: එකෙන ආකාරෙන සන්තිපි සන්තිපදම්පි තමෙව අමතං නිබ්බානං, යො සො සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං.
වුත්තං හෙතං භගවතා:
සන්තමෙතං පදං, පණීතමෙතං පදං, යදිදං සබ්බසංඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානන්ති. අථාපරෙනාකාරෙන යෙ ධම්මා සන්තාධිගමාය සන්තිඵුසනාය සන්ති සච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති, සෙය්යථීදං: චත්තාරො සතිපට්ඨානා, චත්තාරො සම්මප්පධානා, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා, පඤ්චින්ද්රියානි, පඤ්චබලානි, සත්තබොජ්ඣඞ්ගා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, ඉමෙ වුච්චන්ති සන්තිපදං තාණපදං ලෙනපදං සරණපදං අභයපදං අච්චුතපදං අමතපදං නිබ්බානපදං බ්රූහි ආචික්ඛාහි දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙහි විවරාහි විභජාහි උත්තානීකරොහි පකාසෙහි. සහාජනෙත්තාති: ‘නෙත්තං’ වුච්චති සබ්බඤ්ඤුතඤාණං, බුද්ධස්ස භගවතො නෙත්තං ච ජිනභාවො ච බොධියා මූලෙ අපුබ්බං අචරිමං එකස්මිං ඛණෙ උප්පන්නො, තස්මා බුද්ධො සහාජනෙත්තොති ‘සන්තිපදං බ්රූහි සහාජනෙත්ත.’
යථාතච්ඡං භගවා බ්රූහි මෙතන්ති: යථාතච්ඡං වුච්චති අමතං නිබ්බානං -පෙ- නිරොධො නිබ්බානං, භගවාති: ගාරවාධිවචනමෙතං -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං භගවා’ති. බ්රූහි මෙතන්ති: බ්රූහි ආචික්ඛාහි -පෙ- පකාසෙහීති ‘යථාතච්ඡං භගවා බ්රූහි මෙතං. ‘
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“සුත්වානහං වීර අකාමකාමිං (ඉච්චායස්මා ජතුකණ්ණී) ඔඝාතිගං පුට්ඨුමකාමමාගමං, සන්තිපදං බ්රූහි සහාජනෙත්ත යථාතච්ඡං භගවා බ්රූහි මෙත”න්ති.
11. 2.
භගවා හි කාමෙ අභිභුය්ය ඉරීයති ආදිච්චොව පඨවිං තෙජි තෙජසා, පරිත්තපඤ්ඤස්ස මෙ භූරිපඤ්ඤ,{1} ආචික්ඛ ධම්මං යමහං විජඤ්ඤං ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානං.
භගවා හි කාමෙ අභිභුය්ය ඉරීයතීති: ‘භගවා’ති ගාරවාධිවචනං -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං භගවාති. කාමාති: උද්දානතො{2} ද්වෙ කාමා: වත්ථුකාමා ච කිලෙසකාමා ච -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති වත්ථුකාමා -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති කිලෙසකාමා. භගවා වත්ථුකාමෙ පරිජානිත්වා කිලෙසකාමෙ පහාය අභිභුය්ය අභිභවිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා පරියාදියිත්වා මද්දිත්වා{3} චරති විහරති ඉරීයති වත්තෙති පාලෙති යපෙති යාපෙතීති ‘භගවා හි කාමෙ අභිභුය්ය ඉරීයති.’
ආදිච්චොව පඨවිං තෙජි තෙජසාතී: ‘ආදිච්චො’ වුච්චති සුරියො, පඨවී වුච්චති ජගති, යථා සුරියො තෙජී{4} තෙජෙන සමන්නාගතො පඨවිං අභිභුය්ය අභිභවිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා පරියාදියිත්වා සන්තාපයිත්වා සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච අන්ධකාරං විධමෙත්වා ආලොකං දස්සයිත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ ගගනපථෙ{5} වෙගෙන ගච්ඡති එවමෙව භගවා ඤාණතෙජී{6} ඤාණතෙජෙන සමන්නාගතො සබ්බං අභිසංඛාරසමුදයං -පෙ- කිලෙසතමං අවිජ්ජන්ධකාරං විධමිත්වා ඤාණාලොකං දස්සෙත්වා වත්ථුකාමෙ පරිජානිත්වා කිලෙසකාමෙ පහාය අභිභුය්ය අභිභවිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා පරියාදියිත්වා මද්දිත්වා චරති විහරති ඉරීයති වත්තෙති{7} පාලෙති යපෙති යාපෙතීති ආදිච්චොව පඨවිං තෙජී තෙජසා.
පරිත්තපඤ්ඤස්ස මෙ භූරිපඤ්ඤාති: අහමස්මි පරිත්තපඤ්ඤො ඔමකපඤ්ඤො ලාමකපඤ්ඤො ඡත්තකපඤ්ඤො{8}, ත්වම්පි මහාපඤ්ඤො පුථුපඤ්ඤො හාසුපඤ්ඤො{9} ජවනපඤ්ඤො තික්ඛපඤ්ඤො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො. භූරී වුච්චති පඨවී, භගවා තාය පඨවියා සමාය පඤ්ඤාය විපුලාය විත්ථතාය සමන්නාගතොති පරිත්තපඤ්ඤස්ස මෙ භූරිපඤ්ඤ.
ආචික්ඛ ධම්මං යමහං විජඤ්ඤන්ති: ‘ධම්මන්ති’: ආදිකල්යාණං මජ්ඣෙකල්යාණං පරියොසානකල්යාණං සාත්ථං සව්යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ -පෙ- නිබ්බාන නිබ්බාඤ්චානගාමිනිඤ්ච පටිපදං ආචික්ඛාහි දෙසෙහි පඤ්ඤපෙහි පට්ඨපෙහි විවරාහි විභජාහි උත්තානීකරොහි පකාසෙහීති. යමහං විජඤ්ඤන්ති: යමහං ජානෙය්යං ආජානෙය්යං විජානෙය්යං පටිජානෙය්යං පටිවිජ්ඣෙය්යං අධිගච්ඡෙය්යං පස්සෙය්යං සච්ඡිකරෙය්යන්ති ආචික්ඛ ධම්මං යමහං විජඤ්ඤං.
ජාති ජරාය ඉධ විප්පහානන්ති-ඉධෙව ජාති ජරාය මරණස්ස පහානං වූපසමං පටිනිස්සග්ගං පටිපස්සද්ධිං අමතං නිබ්බානන්ති ‘ජාති ජරාය ඉධ විප්පහානං’.
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“භගවා හි කාමෙ අභිභුය්ය ඉරීයති ආදිච්චොව පඨවිං තෙජී තෙජසා පරිත්තපඤ්ඤස්ස මෙ භූරිපඤ්ඤ ආචික්ඛ ධම්මං යමහං විජඤ්ඤං ජාතිජරාය ඉධ විප්පහාන”න්ති.
11. 3.
කාමෙසු විනය ගෙධං (ජතුකණ්ණීති භගවා) නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො, උග්ගහිතං නිරත්තං වා මා තෙ විජ්ජිත්ථ කිඤ්චනං.
කාමෙසු විනය ගෙධන්ති: ‘කාමා’ති: උද්දානතො ද්වෙ කාමා: වත්ථුකාමා ච කිලෙසකාමා ච -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති වත්ථුකාමා -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති කිලෙසකාමා. ’ගෙධො වුච්චති තණ්හා යො රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං. කාමෙසු විනය ගෙධන්ති: කාමෙසු ගෙධං විනය{1} පටිවිනය පජහ{2} විනොදෙහි බ්යන්තීකරොහි අනභාවං ගමෙහීති කාමෙසු විනය ගෙධං. ජතුකණ්ණීති භගවාති: තං බ්රාහ්මණං ගොත්තෙන ආලපති. භගවාති: ගාරවාධිවචනමෙතං -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං භගවාති ‘ජතුකණ්ණීති භගවා.’
නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතොති: ‘නෙක්ඛම්මන්ති’: සම්මා පටිපදං අනුලොමපටිපදං අපච්චනීකපටිපදං අන්වත්ථපටිපදං ධම්මානුධම්මපටිපදං සීලෙසු පරිපූරකාරිතං ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරතං භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතං ජාගරියානුයොගං සතිසම්පජඤ්ඤං චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ චත්තාරො සම්මප්පධානෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ පඤ්චින්ද්රියානි පඤ්ච බලානි සත්තබොජ්ඣඞ්ගෙ අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං නිබ්බානඤ්ච නිබ්බානගාමිනිඤ්ච පටිපදං ඛෙමතො තාණතො ලෙනතො සරණතො අභයතො අච්චුතතො අමතතො නිබ්බානතො දට්ඨුං පස්සිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වාති ‘නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො.’
උග්ගහිතං නිරත්තං වාති: ‘උග්ගභිත’න්ති: තණ්හාවසෙන දිට්ඨිවසෙන ගහිතං පරාමට්ඨං අභිනිවිට්ඨං අජ්ඣොසිතං අධිමුත්තං. නිරත්තං වාති: නිරස්සිතබ්බං{1} මුඤ්චිතබ්බං පජහිතබ්බං{2} විනොදෙතබ්බං{3} බ්යන්තිකාතබ්බං අනභාවං ගමෙතබ්බන්ති උග්ගහිතං නිරත්තංවා.
මා තෙ විජ්ජිත්ථ කිඤ්චනන්ති රාගකිඤ්චනං දොසකිඤ්චනං මොහකිඤ්චනං මානකිඤ්චනං දිට්ඨිකිඤ්චනං කිලෙසකිඤ්චනං දුච්චරිතකිඤ්චනං. ඉදං කිඤ්චනං තුය්හං මා විජ්ජිත්ථ, මා සංවිජ්ජිත්ථ, පජහ විනොදෙහි බ්යන්තීකරොහි අනභාවං ගමෙහීති ‘මා තෙ විජ්ජිත්ථ කිඤ්චනං’
තෙනාහ භගවා:
“කාමෙසු විනය ගෙධං (ජතුකණ්ණීති භගවා) නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො, උග්ගහිතං නිරත්තං වා මා තෙ විජ්ජිත්ථ කිඤ්චන”න්ති.
11. 4.
යං පුබ්බෙ තං විසොසෙහි{4} පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනං මජ්ඣෙ චෙ නො{5} ගහෙස්සසි උපසන්තො චරිස්සසි-.
යං පුබ්බෙ තං විසොසෙහීති: අතීතෙ සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ යෙ කිලෙසා උප්පජ්ජෙය්යුං, තෙ කිලෙසෙ සොසෙහි විසොසෙහි සුක්ඛාපෙහි විසුක්ඛාපෙහි අබීජං කරොහි පජහ විනොදෙහි බ්යන්තීකරොහි අනභාවං ගමෙහීති එවම්පි ‘යං පුබ්බෙ තං විසොසෙහි.’ අථවා යෙ අතීතා කම්මාභිසඞ්ඛරා අවිපක්කවිපාකා තෙ කම්මාභිසංඛාරෙ{6} සොසෙහි විසොසෙහි සුක්ඛාපෙහි විසුක්ඛාපෙහි අබීජං කරොහි පජහ විනොදෙහි බ්යන්තීකරොහි අනභාවං ගමෙහීති එවම්පි ‘යං පුබ්බෙ තං විසොසෙහි.’
පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනන්ති: ‘පච්ඡා’ වුච්චති අනාගතං, අනාගතෙ සංඛාරෙ ආරබ්භ යානි උප්පජ්ජෙය්යුං රාගකිඤ්චනං දොසකිඤ්චනං මොහකිඤ්චනං මානකිඤ්චනං දිට්ඨිකිඤ්චනං කිලෙසකිඤ්චනං දුච්චරිතකිඤ්චනං ඉමානි කිඤ්චනානි තුය්හං මා අහු මාකාසි මා ජනෙසි මා සංජනෙසි මා නිබ්බත්තෙසි මාභිනිබ්බත්තෙසි පජහ විනොදෙහි බ්යන්තීකරොහි අනභාවං ගමෙහීති ‘පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනං’.
මජ්ඣෙ චෙ නො ගහෙස්සසීති: මජ්ඣෙ වුච්චති පච්චුප්පන්නං රූපං වෙදනා සඤ්ඤා සංඛාරා විඤ්ඤාණං, පච්චුප්පන්නෙ සඞ්ඛාරෙ තණ්හාවසෙන දිට්ඨිවසෙන න ගහෙස්සසි න ගණ්හිස්සසි, න පරාමසිස්සසි, න නන්දිස්සසි, නාභිනන්දිස්සසි, න අජ්ඣොසිස්සසි, අභිනන්දනං අභිවදනං අජ්ඣොසානං ගාහං පරාමාසං අභිනිවෙසං පජහිස්සසි, විනොදෙස්සසි, බ්යන්තීකරිස්සසි, අනභාවං ගමෙස්සසීති ‘මජ්ඣෙව චෙ නො ගහෙස්සසි.
උපසන්තො චරිස්සතීති: රාගස්ස සන්තත්තා සමිතත්තා උපසමිතත්තා, දොසස්ස -පෙ- සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරානං සන්තත්තා සමිතත්තා උපසමිතත්තා වූපසමිතත්තා විජ්ඣාතත්තා නිබ්බුතත්තා විගතත්තා පටිප්පස්සද්ධත්තා සන්තො උපසන්තො වූපසන්තො නිබ්බුතො පටිප්පස්සද්ධො චරිස්සසි විහරිස්සසි ඉරීයිස්සසි වත්තිස්සසි පාලෙස්සසි යපෙස්සසි යාපෙස්සසීති ‘උපසන්තො චරිස්සසි’.
තෙනාහ භගවා:
“යං පුබ්බෙ තං විසොසෙසි පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනං, මජ්ඣෙ චෙ නො ගහෙස්සසි උපසන්තො චරිස්සසී”ති.
11. 5.
සබ්බසො නාමරූපස්මිං වීතගෙධස්ස බ්රාහ්මණ, ආසවාස්ස{1} න විජ්ජන්ති යෙහි මච්චුවසං වජෙ.
සබ්බසො නාමරූපස්මිං වීතගෙධස්ස බ්රාහ්මණාති: ‘සබ්බසො’ති: සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අසෙසං නිස්සෙසං පරියාදියනවචනමෙතං ‘සබ්බසො’ති. නාමන්ති: චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා. රූපන්ති: චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාය රූපං. ගෙධො වුච්චති තණ්හා, “යො රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං.” සබ්බසො නාමරූපස්මිං වීතගෙධස්ස බ්රාහ්මණාති: සබ්බසො නාමරූපස්මිං වීතගෙධස්ස විගතගෙධස්ස චත්තගෙධස්ස වන්තගෙධස්ස මුත්තගෙධස්ස පහීනගෙධස්ස පටිනිස්සට්ඨගෙධස්ස වීතරාගස්ස විගතරාගස්ස චත්තරාගස්ස වන්තරාගස්ස මුත්තරාගස්ස පහීනරාගස්ස පටිනිස්සට්ඨරාගස්සාති ‘සබ්බසො නාමරූපස්මිං වීතගෙධස්ස බ්රාහ්මණ.’
ආසවාස්ස න විජ්ජන්තීති: ‘ආසවා’ති චත්තාරො ආසවා: කාමාසවො භවාසවො දිට්ඨාසවො අවිජ්ජාසවො. අස්සාති: අරහතො ඛීණාසවස්ස’ න විජ්ජන්තීති ඉමෙ ආසවා තස්ස නත්ථි, න සන්ති, න සංවිජ්ජන්ති නූපලබ්භන්ති, පහීනා සමුච්ඡින්නා වූපසන්තා පටිප්පස්සද්ධා අභබ්බුප්පත්තිකා ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪාති ‘ආසවාස්ස න විජ්ජන්තී. ‘
යෙහි මච්චුවසං වජෙති: යෙහි ආසවෙහි මච්චුනො වා වසං ගච්ඡෙය්ය, මරණස්ස වා වසං ගච්ඡෙය්ය, මාරපක්ඛස්ස වා වසං ගච්ඡෙය්ය, තෙ ආසවා තස්ස නත්ථි, න සන්ති න සංවිජ්ජන්ති, නූපලබ්භන්ති, පහීනා සමුච්ඡින්නා, වූපසන්තා පටිප්පස්සද්ධා අභබ්බුප්පත්තිකා ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪාති ‘යෙහි මච්චුවසං වජෙති. ‘
තෙනාහ භගවා:
“සබ්බසො නාමරූපස්මිං වීතගෙධස්ස බ්රාහ්මණ, ආසවාස්ස න විජ්ජන්ති{1} යෙහි මච්චුවසං වජෙ”ති.
සහගාථාපරියොසානා{2} -පෙ- ‘සත්ථා මෙ භන්තෙ, භගවා සාවකො හමස්මී’ති.
ජතුකණ්ණි සුත්තනිද්දෙසො සමත්තො
12. භද්රාවුධ සුත්තනිද්දෙසො
12. 1.
ඔකං ජහං{1} තණ්හච්ඡිදං අනෙජං (ඉච්චායස්මා භද්රාවුධො) නන්දිං ජහං ඔඝතිණ්ණං විමුත්තං කප්පං ජහං අභියාචෙ සුමෙධං සුත්වාන නාගස්ස අපනමිස්සන්ති ඉතො.
ඔකං ජහං තණ්හච්ඡිදං අනෙජන්ති: ඔකං ජහන්ති: රූපධාතුයා යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දි යා තණ්හා යෙ උපයූපාදානා{2} චෙතසො අධිට්ඨානාභි නිවෙසානුසයා{3}, තෙ බුද්ධස්ස භගවතො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවං ගතා{4} ආයතිං අනුප්පාදධම්මා, තස්මා බුද්ධො ඔකඤ්ජහො, වෙදනාධාතුයා-සඤ්ඤාධාතුයා-සඞ්ඛාරධාතුයා-විඤ්ඤාණධාතුයා-යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දි යා තණ්හා යෙ උපයූපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙ බුද්ධස්ස භගවතො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංගතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා, තස්මා බුද්ධො ඔකඤ්ජහො. තණ්හච්ඡිදන්ති, ‘තණ්හා’ති රූපතණ්හා, -පෙ- ධම්මතණ්හා, සා තණ්හා බුද්ධස්ස භගවතො ඡින්නා උච්ඡින්නා සමුච්ඡින්නා වූපසන්තා පටිප්පස්සද්ධා අභබ්බුප්පත්තිකා ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪා, තස්මා බුද්ධො ‘තණ්හච්ඡිදො’. අනෙජොති: ‘එජා’ වුච්චති තණ්හා “යො රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං.” සා එජා තණ්හා බුද්ධස්ස භගවතො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංගතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා, තස්මා බුද්ධො අනෙජො, එජාය පහීනත්තා අනෙජො භගවා ලාභෙපි න ඉඤ්ජති, අලාභෙපි න ඉඤ්ජති, යසෙපි න ඉඤ්ජති, අයසෙපි න ඉඤ්ජති, පසංසායපි න ඉඤ්ජති, නින්දායපි න ඉඤ්ජති, සුඛෙපි න ඉඤ්ජති, දුක්ඛෙපි න ඉඤ්ජති, න චලති, න වෙධති, න පවෙධති, න සම්පවෙධති, තස්මා බුද්ධො අනෙජොති ‘ඔකං ජහං තණ්හච්ඡිදං අනෙජං’. ඉච්චායස්මා භද්රාවුධො. -පෙ-
නන්දිං ජහං ඔඝතිණ්ණං විමුත්තන්ති: ‘නන්දි’ වුච්චති තණ්හා, “යෙ රාගො සාරාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං”, සා නන්දි සා තණ්හා බුද්ධස්ස භගවතො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංගතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා බුද්ධො නන්දිං ජහො. ඔඝතිණ්ණන්ති: භගවා කාමොඝං තිණ්ණො. භවොඝං තිණ්ණො, දිට්ඨොඝං තිණ්ණො, අවිජ්ජොඝං තිණ්ණො, සබ්බසංසාරපථං{1} තිණ්ණො, උත්තිණ්ණො නිත්තිණ්ණො අතික්කන්තො සමතික්කන්තො වීතිවත්තො. සො වුත්ථවාසො චිණ්ණචරණො -පෙ- ජාතිමරණසංසාරො-නත්ථි තස්ස පුනබ්භවො”ති ‘නන්දිං ජහං ඔඝ තිණ්ණං විමුත්තන්ති: භගවතො රාගා චිත්තං මුත්තං විමුත්තං, සුවිමුත්තං, දොසා චිත්තං මොහා චිත්තං -පෙ- සබ්බාකුසලාභිසංඛාරෙහි චිත්තං මුත්තං විමුත්තං සුවිමුත්තන්ති ‘නන්දිං ජහං ඔඝතිණ්ණං විමුත්තං’.