37. තස්සා’පි අතුලතෙජස්ස ආයු ආසි අනුත්තරො වස්සසතසහස්සානි ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.
38. උත්තමං පවරං සෙට්ඨං අනුභොත්වා මහායසං ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධො’ව නිබ්බුතො සො සසාවකො.
39. වලාහකොව අනිලෙන සුරියෙන විය උස්සාවො අන්ධකාරොව දීපෙන නිබ්බුතො සො සසාවකො.
40. තිස්සො ජිනවරො බුද්ධො නන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො තත්ථෙ’ව තස්ස ජිනථූපො තීණි යොජනමුස්සිතො’ති.
තිස්ස බුද්ධවංසො සත්තරසමො.
18. ඵුස්ස බුද්ධවංසො
1. තත්ථෙ’ව මණ්ඩකප්පම්හි අහු සත්ථා අනුත්තරො අනුපමො අසදිසො{1} ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො.
2. සො’පි සබ්බං තමං හන්ත්වා විජටෙත්වා මහාජටං සදෙවකං තප්පයන්තො අභිවස්සී අමතම්බුනා.
3. ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ ඵුස්සෙ නක්ඛත්තමඞ්ගලෙ කොටිසතසහස්සානං පඨමා’භිසමයො අහු.
4. නවුතිසතසහස්සානං දුතියා’භිසමයො අහු අසීතිසතසහස්සානං තතියා’භිසමයො අහු.
5. සන්නිපාතා තයො ආසුං ඵුස්සස්ස’පි මහෙසිනො ඛීණාසවානං විමලානං සන්තචිත්තාන’තාදිනං.
6. සට්ඨිසතසහස්සානං පඨමො ආසි සමාගමො පඤ්ඤාසසතසහස්සානං දුතියො ආසි සමාගමො.
7. චත්තාරීසසතසහස්සානං තතියො ආසි සමාගමො අනුපාදා විමුත්තානාං වොච්ඡින්නපටිසන්ධිනං.
8. අහං තෙන සමයෙන විජිතාවි නාම ඛත්තියො ඡඩ්ඩයිත්වා{2} මහාරජ්ජං පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.
9. සො’පි මං බුද්ධො ව්යාකාසි ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො ඉතො ද්වෙ නවුති{3} කප්පෙ අයං බුද්ධො භවිස්සති.
10. අහු කපිලව්හයා රම්මා නික්ඛමිත්වා තථාගතො පධානං පදහිත්වාන කත්වා දුක්කරකාරිකං.
11. අජපාලරුක්ඛමූලම්හි නිසීදිත්වා තථාගතො තත්ථ පායාසමග්ගය්හ නෙරඤ්ජරමුපෙහිති.
12. නෙරඤ්ජරාය තීරම්හි පායාසං ආදාය සො ජිනො පටියත්තවරමග්ගෙන බොධිමූලම්හි එහිති.
13. තතො පදක්ඛිණං කත්වා බොධිමණ්ඩං අනුත්තරො අස්සත්ථරුක්ඛමූලම්හි බුජ්ඣිස්සති මහායසො.
14. ඉමස්ස ජනිකා මාතා මායා නාම භවිස්සති පිතා සුද්ධොදනො නාම අයං හෙස්සති ගොතමො.
15. කොලිතො උපතිස්සො ච අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා ආනන්දො නාමු’පට්ඨාකො උපට්ඨිස්සති තං ජිනං.
16. ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා බොධි තස්ස භගවතො අස්සත්ථො’ති පවුච්චති.
17. චිත්තො ච හත්ථාළවකො අග්ගා හෙස්සන්තු’පට්ඨකා උත්තරා නන්දමාතා ච අග්ගා හෙස්සන්තු’පට්ඨිකා ආයු වස්ස සතං තස්ස ගොතමස්ස යසස්සිනො.
18. ඉදං සුත්වාන වචනං අසමස්ස මහෙසිනො ආමොදිතා නරමරූ බුද්ධබීජඞ්කුරො අයං.
19. උක්කුට්ඨි සද්දං වත්තෙන්ති අප්ඵොඨෙන්ති{1} හසන්ති ච කතඤ්ජලී නමස්සන්ති දසසහස්සී සදෙවකා.
20. යදි’මස්ස ලොකනාථස්ස විරජ්ඣිස්සාම සාසනං අනාගතම්හි අද්ධානෙ හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.
21. යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා පටිතිත්ථං විරඣිය හෙට්ඨා තිත්ථෙ{1} ගහෙත්වාන උත්තරන්ති මහානදිං.
22. එව’මෙව මයං සබ්බෙ යදි මුඤ්චාමි’මං ජිනං අනාගතම්හි අද්ධානෙ හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.
23. තස්සා’පි වචනං සුත්වා භිය්යො චිත්තං පසාදයිං උත්තරිං වත මධිට්ඨාසිං දසපාරමිපූරියා.
24. සුත්තන්තං විනයඤ්චා’පි නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං සබ්බං පරියාපුණිත්වාන සොභයිං ජිනසාසනං.
25. තත්ථප්ප’මත්තො විහරන්තො බ්රහ්මං භාවෙත්ව{1} භාවනං අභිඤ්ඤාසු පාරමිං ගන්ත්වා බ්රහ්මලොක’මගච්ඡ’හං.
26. කාසිකං නාම නගරං ජයසෙනො නාම ඛත්තියො සිරිමා නාම ජනිකා ඵුස්ස’ස්සාපි මහෙසිනො.
27. නවවස්සසහස්සානි අගාරමජ්ඣසො වසී ගරුළපක්ඛහංසසුවණ්ණහාරා{2} තයො පාසාදමුත්තමා.
28. තීණිදසසහස්සානි{3} නාරියො සමලඞ්කතා කිසාගොතමී නාම නාරි අනුපමො{4} නාම අත්රජො.
29. නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා හත්ථියානෙන නික්ඛමි ඡමාසං පධානචාරං අචරී පුරිසුත්තමො.
30. බ්රහ්මුනා යාචිතො සන්තො ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො වත්ති චක්කං මහාවීරො මිගදායෙ නරුත්තමො.
31. සුරක්ඛිතො{5} ධම්මසෙනො ච අහෙසුං අග්ගසාවකා සභියො නාමු’පට්ඨාකො ඵුස්සස්ස ච මහෙසිනො.
32. චාලා ච උපචාලා ච අහෙසුං අග්ගසාවිකා බොධි තස්ස භගවතො ආමණ්ඩො’ති පවුච්චති.
33. ධනඤ්ජයො විසාඛො ච අහෙසුං අග්ගු’පට්ඨකා පදුමා චෙ’ව නාගා ච අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.
34. අට්ඨපඤ්ඤාසරතනං සො’පි අච්චුග්ගතො මුනි සොභති සතරංසීව උලුරාජාව පූරිතො{6}.
35. නවුතිවස්සසහස්සානි ආයු විජ්ජති තාවදෙ තාවතා තිට්ඨමානො සො තාරෙසි ජනතං බහුං.
36. ඔවදිත්වා බහූ සත්තෙ සන්තාරෙත්වා මහාජනෙ සො’පි සත්ථා අතුලයසො නිබ්බුතො’සො සසාවකො{7}.
37. ඵුස්සො ජිනවරො සත්ථා සෙතාරාමම්හි{8} නිබ්බුතො ධාතුවිත්ථාරිකං ආසී තෙසු තෙසු පදෙසතො’ති.
ඵුස්ස බුද්ධවංසො අට්ඨාරසමො.
19. විපස්සී බුද්ධවංසො
1. ඵුස්සස්ස ච අපරෙන සම්බුද්ධො දිපදුත්තමො විපස්සී නාම නාමෙන ලොකෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා{1}.
2. අවිජ්ජං සබ්බං පදාලෙත්වා පත්තො සම්බොධිමුත්තමං ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං පක්කාමි බන්ධුමතිං පුරං.
3. ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වා උභො බොධෙසි නායකො ගණනාය න වත්තබ්බො පඨමා’භිසමයො අහු.
4. පුනාපරං අමිතයසො තත්ථ සච්චං පකාසයි චතුරාසීති සහස්සානං දුතියා’භිසමයො අහු.
5. චතුරාසීති සහස්සානි සම්බුද්ධං අනුපබ්බජුං තෙසමාරාමපත්තානං ධම්මං දෙසෙසි චක්ඛුමා.
6. සබ්බාකාරෙන භාසතො සුත්වා උපනිසාදිනො{2} තෙ’පි ධම්මං වරං ගන්ත්වා තතියා’භිසමයො අහු.
7. සන්නිපාතා තයො ආසුං විපස්සිස්ස මහෙසිනො ඛීණාසවානං විමලානං සන්තචිත්තානතාදිනං.
8. අට්ඨසට්ඨිසතසහස්සානං{3} පඨමො ආසි සමාගමො භික්ඛුසතසහස්සානං දුතියො ආසි සමාගමො.
9. අසීතිභික්ඛුසහස්සානං තතියො ආසි සමාගමො තත්ථ භික්ඛුගණමජ්ඣෙ සම්බුද්ධො අතිරොචති.
10. අහං තෙන සමයෙන නාගරාජා මහිද්ධිකො අතුලො නාම නාමෙන පුඤ්ඤවන්තො ජුතින්ධරො.
11. නෙකානං නාගකොටීනං පරිවාරෙත්වාන’හං තදා වජ්ජෙන්තො’ දිබ්බතුරියෙහි ලොකජෙට්ඨං උපාගමිං.
12. උපසඞ්කමිත්වා සම්බුද්ධං විපස්සිං ලොකනායකං මණිමුත්තරතනඛචිතං සබ්බාභරණභූසිතං නිමන්තෙත්වා ධම්මරාජස්ස සුවණ්ණපීඨ’ මදාසහං.
13. සො’පි මං බුද්ධො ව්යාකාසි සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය එකනවුතෙ ඉතො කප්පෙ අයං බුද්ධො භවිස්සති.
14. අහු කපිලව්හයා රම්මා නික්ඛමිත්වා තථාගතො පධානං පදහිත්වාන කත්වා දුක්කරකාරිකං.
15. අජපාලරුක්ඛමූලම්හි නිසීදිත්වා තථාගතො තත්ථ පායාසමග්ගය්හ නෙරඤ්ජර’මුපෙහිති.
16. නෙරඤ්ජරානදීතීරෙ පායාසං අසති ජිනො, පටියත්තවරමග්ගෙන බොධිමූල’මුපෙහිති.
17. තතො පදක්ඛිණං කත්වා බොධිමණ්ඩමනුත්තරං අස්සත්ථමූලෙ සම්බොධිං බුජ්ඣිස්සති මහායසො.
18. ඉමස්ස ජනිකා මාතා මායා නාම භවිස්සති පිතා සුද්ධොදනො නාම අයං හෙස්සති ගොතමො.
19. අනාසවා වීතරාගා{1} සන්තචිත්තා සමාහිතා කොලිතො උපතිස්සො ච අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා ආනන්දොනා’මුපට්ඨාකො{2} උපට්ඨිස්සති තං ජිනං.
20. ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා බොධි තස්ස භගවතො අස්සත්ථොති පවුච්චති.
21. චිත්තො ච හත්ථාළවකො අග්ගා හෙස්සන්තු’පට්ඨකා උත්තරා නන්දමාතා ච අග්ගා හෙස්සන්තු’පට්ඨිකා ආයු වස්සසතං තස්ස ගොතමස්ස යසස්සිනො.
22. ඉදං සුත්වාන වචනං අසමස්ස මහෙසිනො ආමොදිතා නරමරූ බුද්ධබීජඞ්කුරො අයං.
23. උක්කුට්ඨි සද්දං වත්තෙන්ති අප්ඵොඨෙන්ති හසන්ති ච කතඤ්ජලී නමස්සන්ති දසසහස්සී සදෙවකා.
24. යදි’මස්ස ලොකනාථස්ස විරජ්ඣිස්සාම සාසනං අනාගතම්හි අද්ධානෙ හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.
25. යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා පටිතිත්ථං විරජ්ඣිය හෙට්ඨා තිත්ථෙ ගහෙත්වාන උත්තරන්ති මහානදිං.
26. එව’මෙව මයං සබ්බෙ යදි මුඤ්චාමිමං ජිනං අනාගතම්හි අද්ධානෙ හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.
27. තස්සා’හං වචනං සුත්වා භිය්යො චිත්තං පසාදයිං උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං දස පාරමි පූරියා.
28. නගරං බන්ධුමතී නාම බන්ධුමා නාම ඛත්තියො මාතා බන්ධුමතී නාම විපස්සිස්ස මහෙසිනො.
29. අට්ඨවස්සසහස්සානි අගාරමජ්ඣ සො වසී නන්දො සුනන්දො සිරිමා තයො පාසාදමුත්තවා.
30. තිවත්තාරීස සහස්සානි නාරියො සමලඞ්කතා සුතනා නාම සා නාරි සමවත්තක්ඛන්ධො නාම අත්රජො.
31. නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා රථයානෙන නික්ඛමී අනූනඅට්ඨමාසානි පධානං පදහී ජිනො.
32. බ්රහ්මුනා යාචිතො සන්තො විපස්සී ලොකනායකො වත්ති චක්කං මහාවීරො මිගදායො නරුත්තමො.
33. ඛණ්ඩො{1} ච තිස්සනාමො ච අහෙසුං අග්ගසාවකා අසොකො නාමු’පට්ඨාකො විපස්සිස්ස මහෙසිනො.
34. චන්දා ච චන්දමිත්තා ච අහෙසුං අග්ගසාවිකා බොධි තස්ස භගවතො පාටලී’ති පවුච්චති.
35. පුනබ්බසුමිත්තො නාගො ච අහෙසුං අග්ගු’පට්ඨකා සිරිමා උත්තරා චෙව අහෙසුං අග්ගු’පට්ඨිකා.
36. අසීති හත්ථමුබ්බෙධො{1} විපස්සී ලොකනායකො පභා නිද්ධාවති තස්ස සමන්තා සත්ත යොජනෙ.
37. අසීති වස්සසහස්සානි ආයු බුද්ධස්ස තාවදෙ තාවතා තිට්ඨමානො සො තාරෙසි ජනතං බහුං.
38. බහූ දෙවෙ මනුස්සෙ ච බන්ධනා පරිමොචයී මග්ගා’ මග්ගඤ්ච ආචික්ඛි අවසෙසපුථුජ්ජනෙ.
39. ආලොකං දස්සයිත්වාන දෙසෙත්වා{2} අමතං පදං ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධො’ව නිබ්බුතො සො සසාවකො.
40. ඉද්ධීවරං පුඤ්ඤවරං ලක්ඛණං ච කුසුමිතං සබ්බං සමන්තරහිතං නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.
41. විපස්සීජිනවරො බුද්ධො{3} සුමිත්තාරාමම්හි නිබ්බුතො තත්ථෙ’ව තස්ස ථූපවරො සත්තයොජන මුස්සීතො’ති.
විපස්සී බුද්ධවංසො එකූනවීසතිමො.
20. සිඛී බුද්ධවංසො
1. විපස්සිස්ස අපරෙන සම්බුද්ධො දිපදුත්තමො සිඛිව්හයො{1} ආසි ජිනො අසමො අප්පටිපුග්ගලො.
2. මාරසෙනං පමද්දිත්වා{2} පත්තො සම්බොධිමුත්තමං ධම්මචක්කං පවත්තෙසි අනුකම්පාය පාණිනං.
3. ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ සිඛිම්හි මුනි පුඞ්ගවෙ{3} කොටිසතසහස්සානං පඨමා’භිසමයො අහු.
4. අපරම්පි ධම්මං දෙසෙන්තො ගණසෙට්ඨෙ නරුත්තමෙ නවුතිකොටිසහස්සානං දුතියා’භිසමයො අහු.
5. යමකං පාටිහීරඤ්ච දස්සයන්තෙ සදෙවකෙ අසීතිකොටිසහස්සානං තතියා’භිසමයො අහු.
6. සන්නිපාතා තයො ආසුං සිඛිස්ස’පි මහෙසිනො ඛීණාසවානං විමලානං සන්තචිත්තාන’තාදිනං.
7. භික්ඛුසතසහස්සානං පඨමො ආසි සමාගමො අසීති භික්ඛුසහස්සානං දුතියො ආසි සමාගමො.
8. සත්තති භික්ඛුසහස්සානං තතියො ආසි සමාගමො අනුපලිත්තො පදුමං’ව තොයම්හි සම්පවඩ්ඪිතං.
9. අහං තෙන සමයෙන අරින්දමො නාම ඛත්තියො සම්බුද්ධපමුඛං සඞ්ඝං අන්නපානෙන තප්පයිං.
10. බහුං දුස්සවරං දත්වා දුස්සකොටිං අනප්පකං අලඞ්කතං හත්ථියානං සම්බුද්ධස්ස අදාස’හං.
11. හත්ථියානං නිම්මිනිත්වා කප්පියං උපනාමයිං පූරයිං මානසං මය්හං නිච්චං දළ්හමුපට්ඨිතං.
12. සො’පි මං බුද්ධො ව්යාකාසි සිඛීලොකග්ගනායකො එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ අයං බුද්ධො භවිස්සති.