නළමාලී මණිදදො උක්කාසතික-වීජනී, කුම්මාසො ච කුසට්ඨො ච ගිරිපුන්නාගියොපි ච. වල්ලිකාරො පානධිදො අථො පුලිනචඞ්කමො, ගාථායො පඤ්චනවුති ගණිතායො විභාවිහි.
නළමාලීවග්ගො අට්ඨචත්තාළීසමො.
49. පංසුකුලවග්ගො
481. පංසුකූලසඤ්ඤකත්ථෙරාපදානං
5031. තිස්සො නාමාසි භගවා සයම්භූ අග්ගපුග්ගලො, පංසුකූලං ඨපෙත්වාන විහාරං පාවිසී ජිනො.
5032. විනතං ධනුමාදාය භක්ඛත්ථාය චරිං අහං, මණ්ඩලග්ගං ගහෙත්වාන කානනං පාවිසිං අහං.
5033. තත්ථද්දසං පංසුකූලං දුමග්ගෙ ලග්ගිතං තදා, චාපං තත්ථෙව නික්ඛිප්ප සිරෙ කත්වාන අඤ්ජලිං.
5034. පසන්නචිත්තො සුමනො විපුලාය ච පීතියා, බුද්ධසෙට්ඨං සරිත්වාන පංසුකූලං අවන්දහං.
5035. ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ පංසුකූලමවන්දහං, දුග්ගතිං නාභිජානාමි වන්දනාය ඉදං ඵලං.
5036. කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං භවා සබ්බෙ සමූහතා, නාගො’ව බන්ධනං ඡෙත්වා විහරාමි අනාසවො.
5037. ස්වාගතං වත මෙ ආසි බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකෙ, තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
5038. පටිසම්භිදා චතස්සො ච විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ, ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා පංසුකූලසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.
පංසුකූලසඤ්ඤකත්ථෙරස්ස අපදානං පඨමං.
482. බුද්ධසඤ්ඤකත්ථෙරාපදානං
5039. අජ්ඣායකො මන්තධරො තිණ්ණං වෙදානපාරගූ, ලක්ඛණෙ ඉතිහාසෙ ච සනිඝණ්ඩුසකෙටුභෙ.
5040. නදීසොතපටිභාගා සිස්සා ආයන්ති මෙ තදා, තෙසාහං මන්තෙ වාචෙමි රත්තින්දිවමතන්දිතො.
5041. සිද්ධත්ථො නාම සම්බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජි තාවදෙ, තමන්ධකාරං නාසෙත්වා ඤාණාලොකං පවත්තයී.
5042. මම අඤ්ඤතරො සිස්සො සිස්සානං සො කථෙසි මෙ, සුත්වාන තෙ එතමත්ථං ආරොචෙසුං මමං තදා.
5043. “බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො සබ්බඤ්ඤූ ලොකනායකො, තස්සානුවත්තති ජනො ලාභො අම්හං න හෙස්සති.”
5044. අධිච්චුප්පත්තිකා බුද්ධා චක්ඛුමන්තො මහායසා, යන්නූනාහං බුද්ධසෙට්ඨං පස්සෙය්යං ලොකනායකං.
5045. අජිනං මෙ ගහෙත්වාන වාකචීරං කමණ්ඩලුං, අස්සමා අභිනික්ඛම්ම සිස්සෙ ආමන්තයිං අහං.
5046. “ඔදුම්බරිකපුප්ඵංව චන්දම්හි සසකං යථා, වායසානං යථා ඛීරං දුල්ලභා ලොකනායකා{1}
5047. බුද්ධො ලොකම්හි උප්පන්නො මනුස්සත්තම්පි දුල්ලභං, උභොසු විජ්ජමානෙසු සවණං ච සුදුල්ලභං.
5048. බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො චක්ඛුං ලච්ඡාම නො භවං, එථ සබ්බෙ ගමිස්සාම සම්මාසම්බුද්ධසන්තිකං.”
5049. කමණ්ඩලුධරා සබ්බෙ ඛරාජිනනිවාසිනො, තෙ ජටාභාරභරිතා නික්ඛමුං විපිනා තදා.
5050. යුගමත්තං පෙක්ඛමානා උත්තමත්ථගවෙසිනො, ආසතිදොසරහිතා{2} අසම්හීතාව කෙසරී.
5051. අප්පකිච්ඡා අලොලුප්පා නිපකා සන්තවුත්තිනො, උඤ්ඡාය චරමානා තෙ බුද්ධසෙට්ඨං උපාගමුං.
5052. දියඩ්ඪයොජනෙ සෙසෙ ව්යාධි මෙ උපපජ්ජථ, බුද්ධසෙට්ඨං සරිත්වාන තත්ථ කාලකතො අහං.
5053. චතුනවුතෙ ඉතො කප්පෙ යං සඤ්ඤමලභිං තදා, දුග්ගතිං නාභිජානාමි බුද්ධසඤ්ඤායිදං{3} ඵලං.
5054. කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං භවා සබ්බෙ සමූහතා, නාගො’ව බන්ධනං ඡෙත්වා විහරාමි අනාසවො.
5055. ස්වාගතං වත මෙ ආසි බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකෙ, තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
5056. පටිසම්භිදා චතස්සො ච විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ, ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා බුද්ධසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.
බුද්ධසඤ්ඤකත්ථෙරස්ස අපදානං දුතියං.
483. භිසදායකත්ථෙරාපදානං
5057. ඔගය්හාහං පොක්ඛරණිං නානාකුඤ්ජරසෙවිතං, උද්ධරාමි භිසං තත්ථ ඝාසහෙතු අහං තදා.
5058. භගවා තම්හි සමයෙ පදුමුත්තරසව්හයො, රත්තම්බරධරො බුද්ධො ගච්ඡති අනිලඤ්ජසෙ.
5059. ධුනන්තො පංසුකූලානි සද්දමස්සොසහං තදා, උද්ධං නිජ්ඣායමානොහං අද්දසං ලොකනායකං.
5060. තත්ථෙව ඨිතකො සන්තො ආයාචිං ලොකනායකං, මධුං භිසෙහි සහිතං ඛීරං සප්පිං මුළාලිකං.{1}
5061. පතිගණ්හාතු මෙ බුද්ධො අනුකම්පාය චක්ඛුමා, තතො කාරුණිකො සත්ථා ඔරුහිත්වා මහායසො.
5062. පටිගණ්හි මමං භික්ඛං අනුකම්පාය චක්ඛුමා, පටිග්ගහෙත්වා සම්බුද්ධො අකා මෙ අනුමොදනං.
5063. “සුඛී හොහි මහාපුඤ්ඤ, ගති තුය්හං සමිජ්ඣතු, ඉමිනා භිසදානෙන ලභස්සු විපුලං සුඛං.”
5064. ඉදං වත්වාන සම්බුද්ධො ජලජුත්තමනාමකො, භික්ඛමාදාය සම්බුද්ධො අම්බරෙන’ගමා ජිනො.
5065. තතො භිසං ගහෙත්වාන ආගච්ඡිං මම අස්සමං, භිසං රුක්ඛෙ ලගෙත්වාන මම දානං අනුස්සරිං.
5066. මහාවාතො වුට්ඨහිත්වා සඤ්චාලෙසි වනං තදා, ආකායො අභිනාදිත්ථ අසනියා ඵලන්තියා.
5067. තතො මෙ අසනීපාතො මත්ථකෙ නිපතී තදා, සොහං නිසින්නකො සන්තො තත්ථ කාලකතො අහුං.
5068. පුඤ්ඤකම්මෙන සංයුත්තො තුසිතං උපපජ්ජහං, කලෙබරං මෙ පතිතං දෙවලොකෙ රමිං අභං.
5069. ඡළාසීතිසහස්සානි නාරියො සමලඞ්කතා, සායපාතං උපට්ඨන්ති භිසදානස්සිදං ඵලං.
5070. මනුස්සයො නිමාගන්ත්වා සුඛිතො හොමහං සදා, භොගෙ මෙ ඌනතා නත්ථි භිසදානස්සිදං ඵලං.
5071. අනුකම්පිතකො තෙන දෙවදෙවෙන තාදිනා, සබ්බාසවපරික්ඛීණො නත්ථිදානි පුනබ්භවො.
5072. සතසහස්සෙ ඉතො කප්පෙ යං භික්ඛමදදිං තදා, දුග්ගතිං නාභිජානාමි භිසදානස්සිදං ඵලං.
5073. කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං භවා සබ්බෙ සමූහතා, නාගො ව බන්ධනං ඡෙත්වා විහරාමි අනාසවො.
5074. ස්වාගතං වත මෙ ආසි බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකෙ, තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
5075. පටිසම්භිදා චතස්සො ච විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ, ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා භිසදායකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.
භිසදායකත්ථෙරස්ස අපදානං තතියං.
484. ඤාණත්ථවිකත්ථෙරාපදානං
5076. දක්ඛිණෙ හිමවන්තස්ස සුකතො අස්සමො මම, උත්තමත්ථං ගවෙසන්තො වසාමි විපිනෙ තදා.
5077. ලාභාලාභෙන සන්තුට්ඨො මූලෙන ච ඵලෙන ච, අන්වෙසන්තො ආචරියං වසාමි එකකො අහං.
5078. සුමෙධො නාම සම්බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජි තාවදෙ, චතුසච්චං පකාසෙති උද්ධරන්තො මහාජනං.
5079. නාහං සුණොමි සම්බුද්ධං නපි මෙ කොචි භාසති, අට්ඨවස්සෙ අතික්කන්තෙ අස්සොසිං ලොකනායකං.
5080. අග්ගිදාරුං නීහරිත්වා සම්මජ්ජිත්වාන අස්සමං, ඛාරිභාරං ගහෙත්වාන නික්ඛමිං විපිනා අහං.
5081. එකරත්තිං වසන්තොහං ගාමෙසු නිගමෙසු ච, අනුපුබ්බෙන චන්දවතිං තදාහං උපසඞ්කමිං.
5082. භගවා තම්හි සමයෙ සුමෙධො ලොකනායකො, උද්ධරන්තො බහූ සත්තෙ දෙසෙති අමතං පදං.
5083. ජනකායමතික්කම්ම වන්දිත්වා ජිනසාගරං, එකංසං අජිනං කත්වා සන්ථවිං ලොකනායකං:
5084. “තුවං සත්ථා ච කෙතු ච ධජො යූපො ච පාණිනං, පරායණො පතිට්ඨා ච දීපො ච දිපදුත්තමො.
(එකවීසතිමො භාණවාරො.)
5085. නෙපුඤ්ඤො දස්සනෙ වීරො තාරෙසි ජනතං තුවං, නත්ථඤ්ඤො තාරකො ලොකෙ තවුත්තරිතරො මුනෙ.
5086. සක්කා භවෙ කුසග්ගෙන පමෙතුං සාගරුත්තමො, නත්ථෙව තව සබ්බඤ්ඤූ ඤාණං සක්කා පමෙතවෙ.
5087. තුලාමණ්ඩලෙ ඨපෙත්වාන මහිං සක්කා ධරෙතවෙ, නත්වෙව තව පඤ්ඤාය පමාණං අත්ථි චක්ඛුම.
5088. ආකාසො මිනිතුං සක්කා රජ්ජුයා අඞ්ගුලෙන වා, නත්වෙව තව සබ්බඤ්ඤූ සීලං සක්කා පමෙතවෙ.
5089. මහාසමුද්දෙ උදකං ආකාසො ච වසුන්ධරා, පරිමෙය්යානි එතානි අප්පමෙය්යොසි චක්ඛුම.”
5090. ඡහි ගාථාහි සබ්බඤ්ඤුං කිත්තයිත්වා මහායසං. අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන තුණ්හී අට්ඨාසහං තදා. .
5091. යං වදන්ති සුමෙධොති භූරිපඤ්ඤං සුමෙධසං, භික්ඛුසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා ඉමා ගාථා අභාසථ:
5092. “යො මෙ ඤාණං පකිත්තෙසි පසන්නො සෙන චෙතසා, තමහං කිත්තයිස්සාමි සුණොථ මම භාසතො:
5093. සත්තසත්තතිකප්පානි දෙවලොකෙ රමිස්සති, සහස්සක්ඛත්තුං දෙවින්දො දෙවරජ්ජං කරිස්සති.
5094. අනෙකසතක්ඛත්තුඤ්ච චක්කවත්තී භවිස්සති, පදෙසරජ්ජං විපුලං ගණනාතො අසඞ්ඛියං.
5095. දෙවභූතො මනුස්සො වා පුඤ්ඤකම්මසමාහිතො, අනූනමනසඞ්කප්පො තික්ඛපඤ්ඤො භවිස්සති.
5096. තිංසකප්පසහස්සම්හි ඔක්කාකකුලසම්භවො, ගොතමො නාම නාමෙන සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.
5097. අගාරා අභිනික්ඛම්ම පබ්බජිස්සතකිඤ්චනො, ජාතියා සත්තවස්සෙන අරහත්තං ඵුසිස්සති.”
5098. යතො සරාමි අත්තානං යතො පත්තොස්මි සාසනං, එත්ථන්තරෙ න ජානාමි චෙතනං අමනොරමං.
5099. සංසරිත්වා භවෙ සබ්බෙ සම්පත්තානුභවිං අහං, භොගෙ මෙ ඌනතා නත්ථි ඵලං ඤාණස්ස ථොමනෙ.
5100. තිවග්ගී නිබ්බුතා මය්හං භවා සබ්බෙ සමූහතා, සබ්බාසවා පරික්ඛීණා නත්ථිදානි පුනබ්භවො.
5101. තිංසකප්පසහස්සම්හි යං ඤාණම්හිථොමයිං. දුග්ගතිං නාභිජානාමි ඵලං ඤාණස්ස ථොමනෙ.
5102. කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං භවා සබ්බෙ සමූහතා, නාගො’ව බන්ධනං ඡෙත්වා විහරාමි අනාසවො.
5103. ස්වාගතං වත මෙ ආසි බුද්ධසෙට්ඨස්ස සන්තිකෙ, තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
5104. පටිසම්භිදා චතස්සො ච විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ, ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
ඉත්ථං සුදං ආයස්මා ඤාණත්ථවිකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.
ඤාණත්ථවිකත්ථෙරස්ස අපදානං චතුත්ථං.
485. චන්දනමාලියත්ථෙරාපදානං
5105. පඤ්චකාමගුණෙ හිත්වා පියරූපෙ මනොරමෙ, අසීතිකොටියො හිත්වා පබ්බජිං අනගාරියං.
5106. පබ්බජිත්වාන කායෙන පාපකම්මං විවජ්ජයිං, වචීදුච්චරිතං හිත්වා නදීකූලෙ වසාමහං.
5107. එකකං මං විහරන්තං බුද්ධසෙට්ඨො උපාගමි, නාහං ජානාමි බුද්ධොති අකාසිං පටිසන්ථරං.{1}
5108. කරිත්වා පටිසන්ථාරං නාමගොත්තමපුච්ඡහං, දෙවතානු’සි ගන්ධබ්බො ආදු සක්කො පුරින්දදො.
5109. කො වා ත්වං කස්ස වා පුත්තො මහාබ්රහ්මා ඉධාගතො, විරොචෙසි දිසා සබ්බා උදයං සුරියො යථා.
5110. සහස්සාරානි චක්කානි පාදෙ දිස්සන්ති මාරිස, කො වා ත්වං කස්ස වා පුත්තො කථං ජානෙමු තං මයං. නාමගොත්තාං පවෙදෙහි සංසයං අපනෙහි මෙ.
5111. “නම්හි දෙවො න ගන්ධබ්බො නාපි සක්කො පුරින්දදො, බ්රහ්මභාවො ච මෙ නත්ථි එතෙසං උත්තමො අහං.
5112. අතීතො විසයං තෙසං දාලයිං කාමබන්ධනං. සබ්බෙ කිලෙසෙ ඣාපෙත්වා පත්තො සම්බොධිමුත්තමං”.
5113. තස්ස වාචං සුණිත්වාහං ඉදං වචනමබ්රවිං: යදි බුද්ධොසි සබ්බඤ්ඤූ නිසීද ත්වං මහාමුනි, තමහං පූජයිස්සාමි දුක්ඛස්සන්තකරො තුවං.