89. සන්තො භවෙ පවක්ඛාමි, සාරිපුත්ත, සුණාහි මෙ, ඉති කණ්හාසු සෙතාසු රොහිණීසු හරීසු වා.
90. කම්මාසාසු සරූපාසු ගොසු පාරෙවතාසු වා. යාසු කාසු ච එතාසු දන්තො ජායති පුඞ්ගවො.
91. ධොරය්හො බලසම්පන්නො කල්යාණජවනික්කමො, තමෙව භාරෙ යුඤ්ජන්ති නාස්සවණ්ණං පරික්ඛරෙ.
92. එවමෙව මනුස්සෙසු යස්මිං කස්මිඤ්චි{1} ජාතියෙ, ඛත්තියෙ බ්රාහ්මණෙ වෙස්සෙ සුද්දෙ චණ්ඩාලපුක්කුසෙ.
93. යාසු කාසු ච{2} එතාසු දන්තො ජායති සුබ්බතො, ධම්මට්ඨො සීලසම්පන්නො සච්චවාදී හිරීමනො.
94. පහීනජාතිමරණො බ්රහ්මචරියස්ස කෙවලී, පන්නභාරො විසංයුත්තො කතකිච්චො අනාසවො.
95. පාරගූ සබ්බධම්මානං අනුපාදාය නිබ්බුතො, තස්මිං ච විරජෙ ඛෙත්තෙ විපුලා හොති දක්ඛිණා.
96. බාලාව{3} අවිජානන්තා දුම්මෙධා අස්සුතාවිනො, බහිද්ධා දෙන්ති{4} දානානි න හි සන්තෙ උපාසරෙ.
97. යෙ ච සන්තෙ උපාසෙන්ති{5} සප්පඤ්ඤෙ ධීරසම්මතෙ, සද්ධා ච නෙසං සුගතෙ මූලජාතා පතිට්ඨිතා.
98. දෙවලොකං ච තෙ යන්ති කුලෙ වා ඉධ ජායරෙ, අනුපුබ්බෙන නිබ්බානං අධිගච්ඡන්ති පණ්ඩිතාති.
5. 4. 3. 10.
[ගවෙසීසුත්තං]
30. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අද්දසා ඛො භගවා අද්ධානමග්ගපටිපන්නො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ මහන්තං සාලවනං. දිස්වා මග්ගා ඔක්කම්ම යෙන තං සාලවනං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා තං සාලවනං අජ්ඣොගහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි.
අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි: “කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී”ති.
අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච: “කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී”ති.
භූතපුබ්බං ආනන්ද, ඉමස්මිං පදෙසෙ නගරං අහොසි ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච බහුජනං ආකිණ්ණමනුස්සං. තං ඛො පන ආනන්ද, නගරං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උපනිස්සාය විහාසි.
කස්සපස්ස ඛො පන ආනන්ද, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ගවෙසී නාම උපාසකො අහොසි සීලෙසු අපරිපූරකාරී. ගවෙසිනා ඛො ආනන්ද, උපාසකෙන පඤ්චමත්තානි උපාසකසතානි පටිදෙසිතානි සමාදපිතානි අහෙසුං සීලෙසු අපරිපූරකාරිනො.
අථ ඛො ආනන්ද ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි: “අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහුකාරො{1} පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අහඤ්චම්හි සීලෙසු අපරිපූරකාරී. ඉමානි ච පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු අපරිපූරකාරිනො. ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං. හන්දාහං අතිරෙකායා”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන තානි පඤ්ච උපාසකසතානි තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා තානි පඤ්ච උපාසකසතානි එතදවොච: “අජ්ජතග්ගෙ මං ආයස්මන්තො සීලෙසු පරිපූරකාරිං ධාරෙථා”ති. (1)
අථ ඛො ආනන්ද, තෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි: “අය්යො ඛො ගවෙසී අම්හාකං බහුකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා, අය්යො හි නාම ගවෙසී සීලෙසු පරිපූරකාරී භවිස්සති. කිමඞ්ග{2} පන න මයං”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන ගවෙසී උපාසකො තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා ගවෙසිං උපාසකං එතදවොචුං: “අජ්ජතග්ගෙ අය්යො ගවෙසී, ඉමානි{3} පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො ධාරෙතූ”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි: “අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහුකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අහඤ්චම්හි සීලෙසු පරිපූරකාරී. ඉමානි ච{3} පඤ්චඋපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො. ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං. හන්දාහං අතිරෙකායා”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන තානි පඤ්චඋපාසකසතානි තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා තානි පඤ්ච උපාසකසතානි එතදවොච: “අජ්ජතග්ගෙ මං ආයස්මන්තො බ්රහ්මචාරිං ධාරෙථ ආරාචාරිං{4} විරතං මෙථුනා ගාමධම්මා”ති. (2)
අථ ඛො ආනන්ද, තෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි: “අය්යො ඛො ගවෙසී අම්හාකං බහුකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අය්යො හි නාම ගවෙසී බ්රහ්මචාරි භවිස්සති. ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. කිමඞ්ග{2} පන න මයන්ති.”
අථ ඛො ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන ගවෙසී උපාසකො තෙනුපසඞ්කමිසුං. උපසඞ්කමිත්වා ගවෙසිං උපාසකං එතදවොචුං: “අජ්ජතග්ගෙ අය්යො ගවෙසී ඉමානි පඤ්ච උපාසකසතානි බ්රහ්මචාරිනො ධාරෙතු ආරාචාරිනො විරතා මෙථුනා ගාමධම්මා”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි: “අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහුකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අහඤ්චම්හි සීලෙසු පරිපූරකාරී. ඉමානි ච පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො. අහඤ්චම්හි බ්රහ්මචාරී ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාම ධම්මා. ඉමානි ච පඤ්ච උපාසකසතානි බ්රහ්මචාරිනො ආරාචාරිනො විරතා මෙථුනා ගාමධම්මා. ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං. හන්දාහං අතිරෙකායා’ති.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන තානි පඤ්ච උපාසකසතානි තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා තානි පඤ්ච උපාසකසතානි එතදවොච: “අජ්ජතග්ගෙ මං ආයස්මන්තො එකභත්තිකං ධාරෙථ රත්තූපරතං විරතං විකාලභොජනා’ති. (3)
අථ ඛො ආනන්ද, තෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි: “අය්යො ඛො ගවෙසී අම්හාකං බහුකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අය්යො හි නාම ගවෙසී එකභත්තිකො භවිස්සති රත්තුපරතො විරතො විකාලභොජනා. කිමඞ්ග{1} පන න මයං”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන ගවෙසී උපාසකො තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා ගවෙසිං උපාසකං එතදවොචුං: “අජ්ජතග්ගෙ අය්යො ගවෙසී ඉමානි පඤ්ච උපාසකසතානි එකභත්තිකෙ ධාරෙතු රත්තූපරතෙ විරතෙ විකාලභොජනා”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි: “අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහුකාරො{2} පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අහඤ්චම්හි සීලෙසු පරිපූරකාරී. ඉමානි ච පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො. අහඤ්චම්හි බ්රහ්මචාරී ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. ඉමානි ච පඤ්ච උපාසකසතානි බ්රහ්මචාරිනො ආරාචාරිනො විරතා මෙථුනා ගාමධම්මා. අහඤ්චම්හි එකභත්තිකො රත්තුපරතො විරතො විකාලභොජනා ඉමානි ච පඤ්චඋපාසකසතානි එකභත්තිකා රත්තුපරතා විරතා විකාලභොජනා. (3) ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං. හන්දාහං අතිරෙකායා” ති.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච: “ලභෙය්යාහං භන්තෙ, භගවතො, සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං. ලභෙය්යං උපසම්පදං”ති.
අලත්ථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං (4) අලත්ථ උපසම්පදං. (5)
අචිරූපසම්පන්නො ඛො පන ආනන්ද, ගවෙසී භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. “ඛීණාජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා”ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පන ආනන්ද, ගවෙසී භික්ඛු අරහතං අහොසි.
අථ ඛො ආනන්ද, තෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි: “අය්යො ඛො ගවෙසී අම්හාකං බහුකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අය්යො හි නාම ගවෙසී කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සති. කිමඞ්ග පන{1} න මයං”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොචුං: “ලභෙය්යාම මයං භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්යාම උපසම්පදං”ති. අලභිංසු ඛො ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලභිංසු උපසම්පදං.
අථ ඛො ආනන්ද, ගවෙසිස්ස භික්ඛුනො එතදහොසි: “අහං ඛො ඉමස්ස අනුත්තරස්ස විමුත්තිසුඛස්ස නිකාමලාභී{2} අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. අහො වතිමානිපි පඤ්ච භික්ඛුසතානි ඉමස්ස අනුත්තරස්ස විමුත්තිසුඛස්ස නිකාමලාභිනො අස්සු අකිච්ඡලාභිනො අකසිරලාභිනො”ති.
අථ ඛො ආනන්ද, තානි පඤ්ච භික්ඛුසතානි වූපකට්ඨා අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්තා නචිරස්සෙව, යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිංසු. “ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා”ති අභඤ්ඤිංසු.
ඉති ඛො ආනන්ද, තානි පඤ්ච භික්ඛුසතානි ගවෙසීපමුඛානි උත්තරුත්තරිං{3} පණීතපණීතං වායමමානා අනුත්තරං විමුත්තිසුඛංසච්ඡාකංසු.
තස්මාතිහ ආනන්ද, එවං සික්ඛිතබ්බං: ‘උත්තරුත්තරිං පණීතපණීතං වායමමානා අනුත්තරං විමුත්තිසුඛං{4} සච්ඡිකරිස්සාමා’ති. එවං හි වො ආනන්ද, සික්ඛිතබ්බන්ති.
උපාසකවග්ගො තතියො.
තස්සුද්දානං:
සාරජ්ජං විසාරදො නිරයං වෙරං චණඩාලපඤ්චමං, පීතිවණිජ්ජා රාජානො ගිහී චෙව ගවෙසිනාති.
4. ආරඤ්ඤකවග්ගො.
5. 4. 4. 1.
[ආරඤ්ඤක සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
31. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ ආරඤ්ඤකා. කතමෙ පඤ්ච:
මන්දත්තා මොමුහත්තා ආරඤ්ඤකො හොති. පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො ආරඤ්ඤකො{1} හොති. උම්මාදා චිත්තක්ඛෙපා ආරඤ්ඤකො හොති. වණ්ණිතං බුද්ධෙහි බුද්ධසාවකෙහීති අරඤ්ඤකො හොති. අප්පිච්ඡතං යෙව නිස්සාය, සන්තුට්ඨිං යෙව නිස්සාය, සල්ලෙඛං යෙව නිස්සාය, පවිවෙකං යෙව නිස්සාය, ඉදමට්ඨිතං යෙව{2} නිස්සාය ආරඤ්ඤකො හොති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච ආරඤ්ඤකා.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං ආරඤ්ඤකානං ය්වායං ආරඤ්ඤකො අප්පිච්ඡතං යෙව නිස්සාය, සන්තුට්ඨිං යෙව නිස්සාය, සල්ලෙඛං යෙව නිස්සාය, පවිවෙකං යෙව නිස්සාය, ඉදමට්ඨිතං යෙව නිස්සාය, ආරඤ්ඤකො හොති, අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං, ආරඤ්ඤකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්ථ අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ ඉමෙසං පඤ්චන්නං ආරඤ්ඤකානං ය්වායං ආරඤ්ඤකො අප්පිච්ඡතං යෙව නිස්සාය, සන්තුට්ඨිං යෙව නිස්සාය සල්ලෙඛං යෙව නිස්සාය, පවිවෙකං යෙව නිස්සාය, ඉදමට්ඨිතං යෙව නිස්සාය ආරඤ්ඤකො හොති, අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ආරඤ්ඤකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති.
5. 4. 4. 2.
[පංසුකූලික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
32. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ පංසුකූලිකා -පෙ-
5. 4. 4. 3.
[පිණ්ඩපාතික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
33. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ පිණ්ඩපාතිකා -පෙ-
5. 4. 4. 4.
[රුක්ඛමූලික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
34. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ රුක්ඛමූලිකා -පෙ-
5. 4. 4. 5.
[සොසානික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
35. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ සොසානිකා -පෙ-
5. 4. 4. 6.
[අබ්භොකාසික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
36. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ අබ්භොකාසිකා -පෙ-
5. 4. 4. 7.
[නෙසජ්ජිකා සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
37. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ නෙසජ්ජිකා -පෙ-
5. 4. 4. 8.
[යථාසන්ථතික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
38. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ යථාසන්ථතිකා -පෙ-
5. 4. 4. 9.
[එකාසනික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
39. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ එකාසනිකා -පෙ-
5. 4. 4. 10.
[ඛලුපච්ඡාභත්තික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
40. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ ඛලුපච්ඡාභත්තිකා -පෙ-
5. 4. 4. 11.
[පත්තපිණ්ඩික සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
41. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ පත්තපිණ්ඩිකා. කතමෙ පඤ්ච:
මන්දත්තා මොමුහත්තා පත්තපිණ්ඩිකො හොති. පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො පත්තපිණ්ඩිකො හොති. උම්මාදා චිත්තක්ඛෙපා පත්තපිණ්ඩිකො හොති. වණ්ණිතං බුද්ධෙහි බුද්ධසාවකෙහීති පත්තපිණ්ඩිකො හොති. අප්පිච්ඡතං යෙව නිස්සාය, සන්තුට්ඨිං යෙව නිස්සාය, සල්ලෙඛං යෙව නිස්සාය, පවිවෙකං යෙව නිස්සාය, ඉදමට්ඨිතං යෙව{1} නිස්සාය, පත්තපිණ්ඩිකො හොති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච පත්තපිණ්ඩිකා.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං ය්වායං පත්තපිණ්ඩිකො අප්පිච්ඡතං යෙව නිස්සාය, සන්තුට්ඨිං යෙව නිස්සාය, සල්ලෙඛං යෙව නිස්සාය, පවිවෙකං යෙව නිස්සාය, ඉදමට්ඨිතං යෙව නිස්සාය, පත්තපිණ්ඩිකො හොති. අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච.
සෙය්යාථාපි භික්ඛවෙ ගවා ඛීරං ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො තත්ථ අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ ඉමෙසං පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං ය්වායං පත්තපිණ්ඩිකො අප්පිච්ඡතං යෙව නිස්සාය, සන්තුට්ඨිං යෙව නිස්සාය, සල්ලෙඛං යෙව නිස්සාය, පවිවෙකං යෙව නිස්සාය, ඉදමට්ඨිතං යෙව නිස්සාය පත්තපිණ්ඩිකො හොති, අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති.
ආරඤ්ඤකවග්ගො චතුත්ථො.
තස්සුද්දානං:
ආරඤ්ඤං පංසුපිණ්ඩං ච රුක්ඛසුසානෙන අබ්භොකාසිකං නෙසජ්ජං සන්ථතං එකාසනිකං ඛලුපච්ඡාපිණ්ඩිකෙන චාති.{2}
5. සොණවග්ගො.
5. 4. 5. 1.
[සොණ සුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]