ඉධාවුසො, භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාකථාය ච කතං පඤ්හං{1} ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාකථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාකථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති. විමුත්තිසම්පදාකථාය ච කතං පඤ්හං{1} ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති. විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාකථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති.
ඉමෙහි ඛො ආවුසො, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාජීවො සබ්රහ්මචාරීනන්ති.
5. 4. 2. 5.
[පඤ්හපුච්ඡාසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
15. තත්ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛු ආමන්තෙසි -පෙ-
යො හි කොචි ආවුසො, පරං පඤ්හං පුච්ඡති, සබ්බො සො පඤ්චහි ඨානෙහි, එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන. කතමෙහි පඤ්චහි:
මන්දත්තා මොමුහත්තා පරං පඤ්හං පුච්ඡති. පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො පරං පඤ්හං පුච්ඡති. පරිභවං පරං පඤ්හං පුච්ඡති. අඤ්ඤාතුකාමො{2} පරං පඤ්හං පුච්ඡති. අථවා පනෙවංචිත්තො{3} පරං පඤ්හං පුච්ඡති: “සචෙ මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව ව්යාකරිස්සති, ඉච්චෙතං කුසලං; නො චෙ{4} මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව ව්යාකරිස්සති, අහමස්ස සම්මදෙව ව්යාකරිස්සාමී” ති.
යො හි කොචි ආවුසො, පරං පඤ්හං පුච්ඡති, සබ්බො සො ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි, එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන.
අහං ඛො පනාවුසො, එවං චිත්තො පරං පඤ්හං පුච්ඡාමි: “සචෙ මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව ව්යාකරිස්සති, ඉච්චෙතං කුසලං. නො චෙ මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව ව්යාකරිස්සති, අහමස්ස සම්මදෙව ව්යාකරිස්සාමී”ති.
5. 4. 2. 6.
[නිරොධසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
16. තත්ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි -පෙ-
ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්ය{1}පි වුට්ඨහෙය්ය’පි අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්ය, අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං{1} දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්ය’පි වුට්ඨහෙය්ය’පි අත්ථෙතං ඨානන්ති.
එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච: “අට්ඨානං ඛො එතං ආවුසො, සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි{2} නත්ථෙතං ඨානන්ති.”
දුතියම්පි ඛො -පෙ- තතියම්පි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි: “ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්ය, අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි අත්ථෙතං ඨානන්ති”.
[දුතියම්පි ඛො -පෙ-] තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච: “අට්ඨානං ඛො එතං ආවුසො, සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි නත්ථෙතං ඨානන්ති”.
අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි: යාව තතියම්පි ඛො මෙ ආයස්මා උදායී පටික්කොසති, න ච මෙ කොචි භික්ඛු අනුමොදති. යන්නූනාහං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්යන්ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි:
“ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි{1} අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්ය, අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං{2} දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි{1} අත්ථෙතං ඨානන්ති”
එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච: “අට්ඨානං ඛො එතං ආවුසො, සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි නත්ථෙතං ඨානන්ති.”
දුතියම්පි ඛො -පෙ- තතියම්පි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛු ආමන්තෙසි: “ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්ය, අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි අත්ථෙතං ඨානන්ති.”
[දුතියම්පි ඛො -පෙ-] තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච: “අට්ඨානං ඛො එතං ආවුසො, සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි නත්ථෙතං ඨානන්ති”.
අථ ඛො අයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි: භගවතොපි ඛො මෙ සම්මුඛා ආයස්මා උදායී යාවතතියකං පටික්කොසති, න ච මෙ කොචි භික්ඛු අනුමොදති, යන්නූනාහං තුණ්හී අස්සන්ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හී අහොසි:
අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි: කං පන ත්වං උදායී, මනොමයං කායං පච්චෙසී?ති. යෙ තෙ භන්තෙ දෙවා අරූපිනො සඤ්ඤාමයාති. කින්නු ඛො තුය්හං උදායී, බාලස්ස අව්යත්තස්ස භණිතෙන? ත්වං පි නාම භණිතබ්බං මඤ්ඤසී?ති.
අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි: අත්ථි නාම ආනන්ද, ථෙරං භික්ඛුං විහෙසියමානං අජ්ඣුපෙක්ඛිස්සථ. න හි නාම ආනන්ද, කාරුඤ්ඤම්පි භවිස්සති ථෙරම්හි{3} භික්ඛුම්හි විහෙසියමානම්හී?ති.
අථ ඛො භගවා භික්ඛු ආමන්තෙසි: ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්ය, අතික්කම්මෙව කබලිඞ්කාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහව්යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්යපි වුට්ඨහෙය්යපි අත්ථෙතං ඨානන්ති. ඉදමවොච භගවා, ඉදං වත්වා සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.
අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො යෙනායස්මා උපවානො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උපවානං එතදවොච: “ඉධාවුසො උපවාන, අඤ්ඤෙ ථෙරෙ භික්ඛු විහෙසෙන්ති. මයං තෙ න පුච්ඡාම.{*} අනච්ඡරියං ඛො පනෙතං ආවුසො උපවාන යං භගවා සායන්හසමයං පතිසල්ලානා වුට්ඨිතො එතදෙව ආරබ්භ උදාහරෙය්ය. යථා ආයස්මන්තං යෙවෙත්ථ උපවානං පටිභාසෙය්ය. ඉදානෙව අම්හාකං සාරජ්ජං ඔක්කන්තන්ති.”
අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පතිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන උපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උපවානං එතදවොච:
කතීහි නු ඛො උපවාන, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයොචා? ති.
පඤ්චහි භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි:
ඉධ භන්තෙ, ථෙරො භික්ඛු සීලවා හොති -පෙ- සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. බහුස්සුතො හොති -පෙ- දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධො. කල්යාණවාචො හොති කල්යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය{1} අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා. චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. ආසවානං ඛයා -පෙ- සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති.
ඉමෙහි ඛො භන්තෙ පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චාති.
සාධු! සාධු!! උපවාන, ඉමෙහි ඛො උපවාන, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. ඉමෙ චෙ උපවාන, පඤ්ච ධම්මා ථෙරස්ස භික්ඛුනො න සංවිජ්ජෙය්යුං, කෙන නං සබ්රහ්මචාරී සක්කරෙය්යුං ගරු කරෙය්යුං මානෙය්යුං පූජෙය්යුං{2} - ඛණ්ඩිච්චෙන පාලිච්චෙන වලිත්තචතාය?{3} යස්මා ච ඛො උපවාන, ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ථෙරස්ස භික්ඛුනො සංවිජ්ජන්ති, තස්මා නං සබ්රහ්මචාරී සක්කරොන්ති ගරුකරොන්ති{4} මානෙන්ති පුජෙන්තීති.
5. 4. 2. 7.
[චොදනාසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
17. තත්ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි -පෙ-
චොදකෙන ආවුසො, භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨපෙත්වා පරො චොදෙතබ්බො. කතමෙ පඤ්ච:
කාලෙන වක්ඛාමි නො අකාලෙන, භූතෙන වක්ඛාමි නො අභූතෙන, සණ්හෙන වක්ඛාමි නො ඵරුසෙන, අත්ථසංහිතෙන වක්ඛාමි නො අනත්ථසංහිතෙන, මෙත්තචිත්තෙන වක්ඛාමි නො දොසන්තරෙන.{1}
චොදකෙන ආවුසො, භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨපෙත්වා පරො චොදෙතබ්බො.
ඉධාහං ආවුසො, එකච්චං පුග්ගලං පස්සාමි අකාලෙන චොදියමානං නො කාලෙන කුපිතං, අභූතෙන චොදියමානං නො භූතෙන කුපිතං, ඵරුසෙන චොදියමානං නො සණ්හෙන කුපිතං, අනත්ථසංහිතෙන චොදියමානං නො අත්ථසංහිතෙන කුපිතං, දොසන්තරෙන චොදියමානං නො මෙත්තචිත්තෙන කුපිතං.
අධම්මචුදිතස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො:{2}
අකාලෙනායස්මා චුදිතො නො කාලෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. අභූතෙනායස්මා චුදිතො නො භූතෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. ඵරුසෙනායස්මා චුදිතො නො සණ්හෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. අනත්ථසංහිතෙනායස්මා චුදිතො නො අත්ථසංහිතෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. දොසන්තරෙනායස්මා චුදිතො නො මෙත්තචිත්තෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරායාති.
අධම්මචුදිතස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො.{2}
අධම්මචොදකස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො:
අකාලෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො නො කාලෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. අභූතෙන තෙ ආවුසො චුදිතො නො භූතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. ඵරුසෙන තෙ ආවුසො චුදිතො නො සණ්හෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. අනත්ථසංහිතෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො නො අත්ථසංහිතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. දොසන්තරෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො නො මෙත්තචිත්තෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරායාති.
අධම්මචොදකස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො. තං කිස්ස හෙතු? යථා න අඤ්ඤොපි භික්ඛු අභූතෙන චොදෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්යාති.
ඉධ පනාහං ආවුසො, එකච්චං පුග්ගලං පස්සාමි කාලෙන චොදියමානං නො අකාලෙන කුපිතං, භූතෙන චොදියමානං නො අභූතෙන කුපිතං, සණ්හෙන චොදියමානං නො ඵරුසෙන කුපිතං, අත්ථසංහිතෙන චොදියමානං නො අනත්ථසංහිතෙන කුපිතං, මෙත්තචිත්තෙන චොදියමානං නො දොසන්තරෙන කුපිතං.
ධම්මචුදිතස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො:
කාලෙනායස්මා චුදිතො නො අකාලෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. භුතෙනායසමා චුදිතො නො අභූතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. සණ්හෙනායස්මා චුදිතො නො ඵරුසෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. අත්ථසංහිතෙනායස්මා චුදිතො, නො අනත්ථසංහිතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය. මෙත්තචිත්තෙනායස්මා චුදිතො නො දොසන්තරෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරායාති.
ධම්මචුදිතස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො.
ධම්මචොදකස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො:
කාලෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො{1} නො අකාලෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. භූතෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො නො අභූතෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. සණ්හෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො නො ඵරුසෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. අත්ථසංහිතෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො, නො අනත්ථසංහිතෙන අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය. මෙත්තචිත්තෙන තෙ ආවුසො, චුදිතො නො දොසන්තරෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරායාති.
ධම්මචොදකස්ස ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහිතබ්බො. තං කිස්ස හෙතු? යථා අඤ්ඤොපි භික්ඛු භූතෙන චොදෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්යාති.
චුදිතෙන ආවුසො, පුග්ගලෙන ද්වීසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාතබ්බං සච්චෙ ච අකුප්පෙ ච. මං චෙපි ආවුසො, පරෙ චොදෙය්යුං කාලෙන වා අකාලෙන වා, භූතෙන වා අභූතෙන වා, සණ්හෙන වා ඵරුසෙන වා, අත්ථසංහිතෙන වා අනත්ථසංහිතෙන වා, මෙත්තචිත්තෙන වා දොසන්තරෙන වා, අහම්පි ද්වීසු යෙව ධම්මෙසු පතිට්ඨහෙය්යං සච්චෙ ච අකුප්පෙ ච.
සචෙ ජානෙය්යං අත්ථෙසො මයි ධම්මොති, අත්ථීති නං වදෙය්යං සංවිජ්ජතෙසො මයි ධම්මොති. සචෙ ජානෙය්යං නත්ථෙසො මයි ධම්මොති, නත්ථීති නං වදෙය්යං නෙසො ධම්මො මයි සංවිජ්ජතීති.
එවම්පි ඛො තෙ සාරිපුත්ත, වුච්චමානා අථ ච පන ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා න පදක්ඛිණං ගණ්හන්තීති.
යෙ තෙ භන්තෙ, පුග්ගලා අස්සද්ධා ජීවිකත්ථා න සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, සඨා මායාවිනො කෙටුභිනො{1} උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා ඉන්ද්රියෙසු අගුත්තද්වාරා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අනපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය න තිබ්බගාරවා, බාහුලිකා සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා කුසීතා හීනවිරියා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විභන්තචිත්තා දුප්පඤ්ඤා එළමූගා, තෙ මයා එවං වුච්චමානා න පදක්ඛිණං ගණ්හන්ති.
යෙ පන තෙ භන්තෙ, කුලපුත්තා සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, අසඨා අමායාවිනො අකෙටුභිනො{2} අනුද්ධතා අනුන්නළා අචපලා අමුඛරා අවිකිණ්ණවාචා ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය තිබ්බගාරවා, න බාහුලිකා න සාථලිකා ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරා පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා ආරද්ධවිරියා පහිතත්තා උපට්ඨිතසතිනො සම්පජානා සමාහිතා එකග්ගචිත්තා පඤ්ඤවන්තො අනෙළමූගා, තෙ මයා එවං වුච්චමානා පදක්ඛිණං ගණ්හන්තීති.
යෙ තෙ සාරිපුත්ත, පුග්ගලා අස්සද්ධා ජීවිකත්ථා න සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, සඨා මායාවිනො කෙටුභිනො උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා ඉන්ද්රියෙසු අගුත්තද්වාරා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අනපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය න තිබ්බගාරවා, බාහුලිකා සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා කුසීතා හීනවිරියා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා දුප්පඤ්ඤා එළමූගා, තිට්ඨන්තු තෙ.
යෙ පන තෙ සාරිපුත්ත, කුලපුත්තා සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා, අසඨා අමායාවිනො අකෙටුභිනො අනුද්ධතා අනුන්නළා අචපලා අමුඛරා අවිකිණ්ණවාචා ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය තිබ්බගාරවා, න බාහුලිකා න සාථලිකා ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරා පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා ආරද්ධවිරියා පහිතත්තා උපට්ඨිතසතිනො සම්පජානා සමාහිතා එකග්ගචිත්තා පඤ්ඤවන්තො අනෙළමූගා, තෙ ත්වං සාරිපුත්ත, වදෙය්යාසි. ඔවද සාරිපුත්ත, සබ්රහ්මචාරී, අනුසාස සාරිපුත්ත, සබ්රහ්මචාරී, “අසද්ධම්මා වුට්ඨාපෙත්වා සද්ධම්මෙ පතිට්ඨාපෙස්සාමි සබ්රහ්මචාරී”ති. එවඤ්හි තෙ සාරිපුත්ත, සික්ඛිතබ්බන්ති.
5. 4. 2. 8.
[සීලසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
18. තත්ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි: -පෙ- දුස්සීලස්ස ආවුසො, සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි. සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං. යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො. නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං.
සෙය්යථාපි ආවුසො, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො, තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි ඵෙග්ගුපි සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො ආවුසො, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි. සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං. යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සන විපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො. නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං.
සීලවතො ආවුසො සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි. සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං. යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො. නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං.
සෙය්යථාපි ආවුසො, රුක්ඛො සාඛාපලාසසම්පන්නො, තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි ඵෙග්ගුපි සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො ආවුසො, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි. සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං. යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො. නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනන්ති.
5. 4. 2. 9.
[ඛිප්පනිසන්තිසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
19. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච:
කිත්තාවතා නු ඛො ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු ඛිප්පනිසන්තී ච හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, සුග්ගහිතගාහී ච, බහුං ච ගණ්හාති, ගහිතං චස්ස නප්පමුස්සතී?ති.
ආයස්මා ඛො ආනන්දො බහුස්සුතො, පටිභාතු ආයස්මන්තඤ්ඤෙව ආනන්දන්ති. තෙනහාවුසො සාරිපුත්ත, සුණාහි, සාධුකං මනසිකරොහි, භාසිස්සාමීති.
එවමාවුසොති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච:
ඉධාවුසො, සාරිපුත්ත, භික්ඛු අත්ථකුසලො ච හොති ධම්මකුසලො ච නිරුත්තිකුසලො ච ව්යඤ්ජනකුසලො ච පුබ්බාපරකුසලො ච.
එත්තාවතා ඛො ආවුසො, සාරිපුත්ත, භික්ඛු ඛිප්පනිසන්තී ච හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, සුග්ගහිතගාහී ච, බහුං ච ගණ්හාති, ගහිතං චස්ස නප්පමුස්සතීති.
අච්ඡරියං ආවුසො, අබ්භුතං ආවුසො, යාව සුභාසිතං චිදං ආයස්මතා ආනන්දෙන. ඉමෙහි ච මයං පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං ආයස්මන්තං ආනන්දං ධාරෙම: ‘ආයස්මා ආනන්දො අත්ථකුසලො ධම්මකුසලො නිරුත්තිකුසලො ව්යඤ්ජනකුසලො පුබ්බාපරකුසලො’ති.
5. 4. 2. 10.
[භද්දජිසුත්තං]
20. එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා භද්දජි යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භද්දජිං ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච:
කින්නු ඛො ආවුසො භද්දජි, දස්සනානං අග්ගං? කිං සවණානං අග්ගං? කිං සුඛානං අග්ගං? කිං සඤ්ඤානං අග්ගං? කිං භවානං අග්ගන්ති?
අත්ථාවුසො, බ්රහ්මා අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථු දසො වසවත්තී, යො තං බ්රහ්මානං පස්සති, ඉදං දස්සනානං අග්ගං.
අත්ථාවුසො ආභස්සරා නාම දෙවා සුඛෙන අභිසන්නා පරිසන්නා. තෙ කදාචි කරහචි උදානං උදානෙන්ති: “අහො සුඛං, අහො සුඛන්ති.” යො තං සද්දං සුණාති, ඉදං සවණානං අග්ගං.
අත්ථාවුසො, සුභකිණ්හකා නාම දෙවා. තෙ සන්තඤ්ඤෙව සුඛිතා සුඛං පටිසංවෙදෙන්ති. ඉදං සුඛානං අග්ගං.
අත්ථාවුසො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගා දෙවා. ඉදං සඤ්ඤානං අග්ගං.
අත්ථාවුසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපගා දෙවා. ඉදං භවානං අග්ගන්ති.
සමෙති ඛො ඉදං ආයස්මතො භද්දජිස්ස යදිදං බහුජනෙනාති.{1}
ආයස්මා ඛො ආනන්දො බහුස්සුතො. පටිභාතු ආයස්මන්තඤ්ඤෙව ආනන්දන්ති.
තෙන හි ආවුසො, භද්දජි, සුණාහි සාධුකං මනසි කරොහි, භාසිස්සාමීති. එවමාවුසොති ඛො ආයස්මා භද්දජි ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච:
යථා පස්සතො ඛො ආවුසො, අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං දස්සනානං අග්ගං. යථා සුණතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං සවණානං අග්ගං. යථා සුඛිතස්ස අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති. ඉදං සුඛානං අග්ගං. යථා සඤ්ඤිස්ස අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං සඤ්ඤානං අග්ගං. යථාභූතස්ස අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං භවානං අග්ගන්ති.
ආඝාතවග්ගො දුතියො
තස්සුද්දානං:
ද්වෙ ආඝාතවිනයා සාකච්ඡා සාජීවතො පඤ්හං පුච්ඡා නිරොධො චොදනා සීලං නිසන්ති භද්දජීති.
3. උපාසකවග්ගො
5. 4. 3. 1.
[සාරජ්ජසුත්තං]
21. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි භික්ඛවොති. භදන්තෙති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච:
පඤ්චහි භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො සාරජ්ජං ඔක්කන්තො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි: