යස්ස කස්සචි මහානාම කුලපුත්තස්ස පඤ්චධම්මා සංවිජ්ජන්ති, යදි වා රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාභිසිත්තස්ස{7}, යදි වා රට්ඨිකස්ස{8} පෙත්තනිකස්ස, යදි වා සෙනාය සෙනාපතිකස්ස, යදි වා ගාමගාමිකස්ස{9}, යදි වා පූගගාමණිකස්ස, යෙ වා පන කුලෙසු පච්චෙකාධිපච්චං කාරෙන්ති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි. කතමෙ පඤ්ච?
ඉධ මහානාම කුලපුත්තො උට්ඨානවිරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි මාතාපිතරො සක්කරොති ගරු{10} කරොති මානෙති පූජෙති. තමෙනං මාතාපිතරො සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති: ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති මාතාපිතානුකම්පිතස්ස මහානාම කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.
පුන චපරං මහානාම කුලපුත්තො උට්ඨානවිරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසෙ සක්කරොති, ගරුකරොති, මානෙති, පූජෙති, තමෙනං පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසා සක්කතා ගරුකතා මානිතා, පූජිතා කල්යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති: ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසානුකම්පිතස්ස මහානාම කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.
පුන චපරං මහානාම කුලපුත්තො උට්ඨානවිරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි ඛෙත්තකම්මන්තසාමන්තසංවොහාරෙ{1} සක්කරොති, ගරුකරොති, මානෙති, පූජෙති. තමෙනං ඛෙත්තකම්මන්තසාමන්තසංවොහාරා සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති: ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. ඛෙත්තකම්මන්තසාමන්තසංවොහාරානුකම්පිතස්ස මහානාම කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.
පුන චපරං මහානාම, කුලපුත්තො උට්ඨානවිරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි යාවතා බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා සක්කරොති, ගරුකරොති, මානෙති, පූජෙති. තමෙනං බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති: ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. දෙවතානුකම්පිතස්ස මහානාම කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.
පුන චපරං මහානාම කුලපුත්තො උට්ඨානවිරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි සමණබ්රාහ්මණෙ සක්කරොති, ගරුකරොති, මානෙති, පූජෙති. තමෙනං සමණබ්රාහ්මණා සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති: ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති: සමණබ්රාහ්මණානුකම්පිතස්ස මහානාම කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.
යස්ස කස්සචි මහානාම කුලපුත්තස්ස ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා සංවිජ්ජන්ති, යදි වා රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාභිසිත්තස්ස යදි වා රට්ඨිකස්ස පෙත්තනිකස්ස යදි වා සෙනාය සෙනාපතිකස්ස යදි වා ගාමගාමිකස්ස යදි වා පූගගාමණිකස්ස, යෙ වා පන කුලෙසු පච්චෙකාධිපච්චං කාරෙන්ති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානී’ති.
12. මාතාපිතුකිච්චකරො පුත්තදාරහිතො සදා, අන්තො ජනස්ස අත්ථාය යෙ චස්ස උපජිවිනො.
13. උභින්නං යෙව{1} අත්ථාය වදඤ්ඤූ හොති සීලවා, ඤාතීනං පුබ්බපෙතානං දිට්ඨධම්මෙ ච ජීවිනං,{2}
14. සමණානං බ්රාහ්මණානං දෙවතානං ච පණ්ඩිතො, විත්තිසඤ්ජනනො හොති ධම්මෙන ඝරමාවසං.
15. සො කරිත්වාන කල්යාණං පුජ්ජො හොති පසංසියො, ඉධ චෙව නං{3} පසංසන්ති පෙච්ච සග්ගෙ ච මොදතී’{4}ති.
5. 2. 1. 9.
[පඨමබුඩ්ඪපබ්බජිතසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
9. පඤ්චහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො බුඩ්ඪපබ්බජිතො. කතමෙහි පඤ්චහි?
දුල්ලභො භික්ඛවෙ බුඩ්ඪපබ්බජිතො නිපුණො, දුල්ලභො ආකප්පසම්පන්නො, දුල්ලභො බහුස්සුතො, දුල්ලභො ධම්මකථිකො, දුල්ලභො විනයධරො.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො බුඩ්ඪපබ්බජිතො’ති.
5. 2. 1. 10.
[දුතියබුඩ්ඪපබ්බජිතසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
10. පඤ්චහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො බුඩ්ඪපබ්බජිතො. කතමෙහි පඤ්චහි?
දුල්ලභො භික්ඛවෙ බුඩ්ඪපබ්බජිතො සුවචො, දුල්ලභො සුග්ගහීතග්ගාහී, දුල්ලභො පදක්ඛිණග්ගාහී, දුල්ලභො ධම්මකථිකො, දුල්ලභො විනයධරො.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො බුඩ්ඪපබ්බජිතො’ති.
නීවරණවග්ගො පඨමො.
තස්සුද්දානං:
ආවරණං රාසි අඞ්ගානි සමයං මාතුපුත්තිකා, උපජ්ඣා ඨානං කුමාරා ලිච්ඡවී අපරෙ දුවෙ’ති.
2. සඤ්ඤාවග්ගො
5. 2. 2. 1.
[පඨමසඤ්ඤාසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
11. පඤ්චිමා භික්ඛවෙ සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කතමා පඤ්ච?
අසුභසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා ආදීනවසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා.{1}
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’ති.
5. 2. 2. 2.
[දුතියසඤ්ඤාසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
12. පඤ්චිමා භික්ඛවෙ සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කතමා පඤ්ච?
අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා.{1}
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’ති.
5. 2. 2. 3.
[පඨමවඩ්ඪීසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
13. පඤ්චහි භික්ඛවෙ වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානො අරියසාවකො අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායී ච හොති වරාදායී ච කායස්ස. කතමාහි පඤ්චහි?
සද්ධාය වඩ්ඪති, සීලෙන වඩ්ඪති, සුතෙන වඩ්ඪති, චාගෙන වඩ්ඪති, පඤ්ඤාය වඩ්ඪති.
ඉමාහි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානො අරියසාවකො අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායී ච හොති වරාදායී ච කායස්සා’ති.
16. සද්ධාය සීලෙන ච යොධ වඩ්ඪති{2} පඤ්ඤාය චාගෙන සුතෙන චූභයං, සො තාදිසො සප්පුරිසො විචක්ඛණො ආදීයති සාරමිධෙව අත්තනො’ති.
5. 2. 2. 4.
[දුතියවඩ්ඪීසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
14. පඤ්චහි භික්ඛවෙ වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානා අරියසාවිකා අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති සාරාදායිනී ච හොති වරාදායිනී ච කායස්ස. කතමාහි පඤ්චහි?
සද්ධාය වඩ්ඪති, සීලෙන වඩ්ඪති, සුතෙන වඩ්ඪති, චාගෙන වඩ්ඪති, පඤ්ඤාය වඩ්ඪති.
ඉමාහි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානා අරියසාවිකා අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති. සාරාදායිනී ච හොති, වරාදායිනී ච කායස්සා’ති.
17. සද්ධාය සීලෙන ච යා’ධ වඩ්ඪති{1} පඤ්ඤාය චාගෙන සුතෙන චූභයං, සා තාදිසී සීලවතී උපාසිකා ආදීයතී සාරමිධෙව අත්තනො’ති.
5. 2. 2. 5.
[අලංසාකච්ඡසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
15. පඤ්චහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාකච්ඡො සබ්රහ්මචාරීනං. කතමෙහි පඤ්චහි?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාය{2} කථාය ච ආගතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාය{3} කථාය ච ආගතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාය{4} කථාය ච ආගතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පදාය{5} කථාය ච ආගතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති, අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය{6} කථාය ච ආගතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාකච්ඡො සබ්රහ්මචාරීනන්ති.
5. 2. 2. 6.
[අලංසාජීවසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
16. පඤ්චහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාජීවො සබ්රහ්මචාරීනං. කතමෙහි පඤ්චහි?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති. අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සන සම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං ව්යාකත්තා හොති.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාජීවො සබ්රහ්මචාරීනන්ති.
5. 2. 2. 7.
[පඨමඉද්ධිපාදසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
17. යො හි කොචි භික්ඛවෙ භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා පඤ්ච ධම්මෙ භාවෙති, පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකරොති, තස්ස ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං - දිට්ඨෙ වා ධම්මෙ{1} අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා. කතමෙ පඤ්ච?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. විරියසමාධි -පෙ- චිත්තසමාධි -පෙ- වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. උස්සොළ්හි යෙව පඤ්චමී.{2}
යො හි කොචි භික්ඛවෙ භික්ඛු භික්ඛුනී වා ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකරොති, තස්ස ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං - දිට්ඨෙ වා ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’ති.
5. 2. 2. 8.
[දුතියඉද්ධිපාදසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
18. පුබ්බෙවා’හං භික්ඛවෙ සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධො බොධිසත්තො’ව සමානො පඤ්ච ධම්මෙ භාවෙසිං පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකාසිං{3}. කතමෙ පඤ්ච?
ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙසිං. විරියසමාධි -පෙ- චිත්තසමාධි -පෙ- වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙසිං. උස්සොළ්හි යෙව පඤ්චමී.{*}
සො ඛො අහං භික්ඛවෙ ඉමෙසං උස්සොළ්හිපඤ්චමානං ධම්මානං භාවිතත්තා බහුලීකතත්තා යස්ස යස්ස{4} අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්ර තත්රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිං සති සති ආයතනෙ.
සො සචෙ ආකඞ්ඛිං අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවෙය්යං -පෙ-{*} යාව බ්රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙය්යන්ති, තත්ර තත්රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිං සති සති ආයතනෙ. -පෙ-{*}
සො සචෙ ආකඞ්ඛිං පෙ ආසවානං ඛයා -පෙ-{*} ආසවානං ඛයා -පෙ-{*} සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්යන්ති, තත්ර තත්රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිං සති සති ආයතනෙ’ති.
5. 2. 2. 9.
[නිබ්බිදාසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
19. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤී,{1} සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී,{2} සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී. මරණසඤ්ඤා ඛො පනස්ස අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොති.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්තී’ති.
5. 2. 2. 10.
[ආසවක්ඛයසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
20. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤී{1}, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී,{2} සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී. මරණසඤ්ඤා ඛො පනස්ස අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොති.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්තී’ති.
සඤ්ඤාවග්ගො දුතියො
තස්සුද්දානං
ද්වෙ ච සඤ්ඤා ද්වෙ වඩ්ඪී ච සාකච්ඡා ච සජීවතා{3} ඉද්ධිපාදා ච ද්වෙ වුත්තා නිබ්බිදා චාසවක්ඛයා.
3. අනාගතභයවග්ගො{*}
5. 2. 3. 1.
[පඨමචෙතොවිමුත්තිඵලසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
21. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා චෙතොවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති චෙතොවිමුත්තිඵලානිසංසා ච. පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලානිසංසා ච. කතමෙ පඤ්ච?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤී, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී, මරණසඤ්ඤා ඛො පනස්ස අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොති.