සො වත භික්ඛවෙ භික්ඛු, ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ අප්පහාය අබලාය පඤ්ඤාය දුබ්බලාය අත්තත්ථං වා ඤස්සති, පරත්ථං වා ඤස්සති, උභයත්ථං වා ඤස්සති, උත්තරිං වා{1} මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ නදී පබ්බතෙය්යා දූරඞ්ගමා සීඝසොතා හාරහාරිණී, තස්සා පුරිසො උභතො නඞ්ගලමුඛානි විවරෙය්ය, එවං හි සො භික්ඛවෙ මජ්ඣෙ නදියා සොතො වික්ඛිත්තො විසටො බ්යාදින්නො න චෙව{2} දූරඞ්ගමො අස්ස, න සීඝසොතො, න හාරහාරී.
එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ සො වත භික්ඛු ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ අප්පහාය අබලාය පඤ්ඤාය දුබ්බලාය අත්තත්ථං වා ඤස්සති, පරත්ථං වා ඤස්සති, උභයත්ථං වා ඤස්සති, උත්තරිං වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.
සො වත භික්ඛවෙ භික්ඛු ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ පහාය බලවතියා පඤ්ඤාය අත්තත්ථං වා ඤස්සති, පරත්ථං වා ඤස්සති, උභයත්ථං වා ඤස්සති, උත්තරිං වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ නදී පබ්බතෙය්යා දූරඞ්ගමා සීඝසොතා හාරහාරිණී, තස්සා පුරිසො උභතො නඞ්ගලමුඛානි පිදහෙය්ය, එවං හි සො භික්ඛවෙ මජ්ඣෙ නදියා සොතො අවික්ඛිත්තො අවිසටො අබ්යාදින්නො දූරඞ්ගමො චෙව අස්ස සීඝසොතො ච හාරහාරී ච. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ සො වත භික්ඛු ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ පහාය බලවතියා පඤ්ඤාය අත්තත්ථං වා ඤස්සති, පරත්ථං වා ඤස්සති. උභයත්ථං වා ඤස්සති, උත්තරිං වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.
5. 2. 1. 2.
[අකුසලරාසිසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
2. අකුසලරාසීති භික්ඛවෙ වදමානො ඉමෙ{*} පඤ්චනීවරණෙ සම්මා වදමානො වදෙය්ය. කෙවලොහයං{1} භික්ඛවෙ අකුසලරාසී යදිදං පඤ්චනීවරණා. කතමෙ පඤ්ච?
කාමච්ඡන්දනීවරණං, බ්යාපාදනීවරණං ථීනමිද්ධනීවරණං, උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං, විචිකිච්ඡානීවරණං.
අකුසලරාසීති භික්ඛවෙ වදමානො ඉමෙ පඤ්චනීවරණෙ සම්මා වදමානො වදෙය්ය. කෙවලොහයං භික්ඛවෙ අකුසලරාසී යදිදං ඉමෙ පඤ්චනීවරණා’ති.{2}
5. 2. 1. 3.
[පධානියඞ්ගසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
3. පඤ්චිමානි භික්ඛවෙ පධානියඞ්ගානි. කතමානි පඤ්ච?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු සද්ධො හොති සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං: ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථී සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති.
අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය.
අසඨො හොති අමායාවී යථාභූතං අත්තානං ආවීකත්තා සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්රහ්මචාරීසු.
ආරද්ධවිරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහාණාය කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු.
පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා.
ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච පධානියඞ්ගානී’ති.
5. 2. 1. 4.
[අසමය-සමයසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
4. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ අසමයා පධානාය. කතමෙ පඤ්ච?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු ජිණ්ණො හොති ජරාය අභිභූතො. අයං භික්ඛවෙ පඨමො අසමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු ව්යාධිතො හොති ව්යාධිනා අභිභූතො. අයං භික්ඛවෙ දුතියො අසමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ දුබ්භික්ඛං හොති දුස්සස්සං දුල්ලභපිණ්ඩං න සුකරං උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. අයං භික්ඛවෙ තතියො අසමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ භයං හොති අටවීසඞ්කොපො චක්කසමාරූළ්හා ජානපදා පරියායන්ති. අයං භික්ඛවෙ චතුත්ථො අසමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ සඞ්ඝො භින්නො හොති. සඞ්ඝෙ ඛො පන භික්ඛවෙ භින්නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං අක්කොසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා{1} ච හොන්ති.
තත්ථ අප්පසන්නා චෙව නප්පසීදන්ති. පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොති. අයං භික්ඛවෙ පඤ්චමො අසමයො පධානාය.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච අසමයා පධානායා’ති.
පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ සමයා පධානාය. කතමෙ පඤ්ච?
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු දහරො හොති. යුවා සුසු කාළකෙසො භද්රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා අයං භික්ඛවෙ පඨමො සමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය. අයං භික්ඛවෙ දුතියො සමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ සුභික්ඛං හොති සුසස්සං සුලභපිණ්ඩං, සුකරං උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. අයං භික්ඛවෙ තතියො සමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ මනුස්සා සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරන්ති. අයං භික්ඛවෙ චතුත්ථො සමයො පධානාය.
පුන චපරං භික්ඛවෙ සඞ්ඝො සමග්ගො සම්මොදමානො අවිවදමානො එකුද්දෙසො ඵාසු විහරති. සඞ්ඝෙ ඛො පන භික්ඛවෙ සමග්ගෙ න චෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං අක්කොසා හොන්ති. න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා හොන්ති. න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා හොන්ති. න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව පසීදන්ති. පසන්නානඤ්ච භිය්යොභාවො{1} හොති. අයං භික්ඛවෙ පඤ්චමො සමයො පධානාය.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච සමයා පධානායා’ති.
5. 2. 1. 5.
[මාතාපුත්තසුත්තං]
5. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සාවත්ථියං උභො මාතාපුත්තා වස්සාවාසං උපගමිංසු භික්ඛූ ච භික්ඛුණී ච.
තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහෙසුං. මාතාපි පුත්තස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහොසි. පුත්තො’පි මාතරං අභිණ්හං දස්සනකාමො අහොසි. තෙසං අභිණ්හං දස්සනා සංසග්ගො අහොසි. සංසග්ගෙ සති විස්සාසො අහොසි. විස්සාසෙ සති ඔතාරො අහොසි. තෙ ඔතිණ්ණචිත්තා සික්ඛං අපච්චක්ඛාය දුබ්බල්යං අනාවීකත්වා මෙථුනං ධම්මං පතිසෙවිංසු.
අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං: “ඉධ භන්තෙ සාවත්ථියං උභො මාතා පුත්තා වස්සාවාසං උපගමිංසු භික්ඛු ච භික්ඛුණී ච. තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහෙසුං. මාතාපි පුත්තස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහොසි. පුත්තොපි මාතරං අභිණ්හං දස්සනකාමො අහොසි. තෙසං අභිණ්හං දස්සනා සංසග්ගො අහොසි. සංසග්ගෙ සති විස්සාසො අහොසි. විස්සාසෙ සති ඔතාරො අහොසි. තෙ ඔතිණ්ණචිත්තා සික්ඛං අපච්චක්ඛාය දුබ්බල්යං අනාවීකත්වා මෙථුනං ධම්මං පතිසෙවිංසූ”ති.
කින්නු සො භික්ඛවෙ මොඝපුරිසො මඤ්ඤති න මාතා පුත්තෙ සාරජ්ජති පුත්තො වා පන මාතරී’ති.
නාහං භික්ඛවෙ අඤ්ඤං එකරූපම්පි සමනු පස්සාමි යං{1} එවං රජනීයං එවං කමනීයං එවං මදනීයං එවං බන්ධනීයං එවං මුච්ඡනීයං එවං අන්තරායකරං අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය, යථයිදං භික්ඛවෙ ඉත්ථිරූපං. ඉත්ථිරූපෙ භික්ඛවෙ සත්තා රත්තා ගථිතා ගිද්ධා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා. තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති ඉත්ථිරූපවසානුගා.
නාහං භික්ඛවෙ අඤ්ඤං එකසද්දම්පි -පෙ- එකගන්ධම්පි -පෙ- එකරසම්පි -පෙ- එකඵොට්ඨබ්බම්පි සමනුපස්සාමි, යං එවං රජනීයං එවං කමනීයං එවං මදනීයං එවං බන්ධනීයං එවං මුච්ඡනීයං එවං අන්තරායකරං අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය, යථයිදං භික්ඛවෙ ඉත්ථිඵොට්ඨබ්බො. ඉත්ථිපොට්ඨබ්බෙ භික්ඛවෙ සත්තා රත්තා ගිද්ධා ගථිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා. තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති ඉත්ථිපොට්ඨබ්බවසානුගා.
ඉත්ථි භික්ඛවෙ ගච්ඡන්තී’පි පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. ඨිතා’පි නිසින්නා’පි{2} සයානා’පි හසන්තී’පි භණන්තී’පි ගායන්තී’පි රොදන්තී’පි උග්ඝානිතා’පි{3} මතා’පි පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. යම්පි තං භික්ඛවෙ සම්මා වදමානො වදෙය්ය සමන්නපාසො මාරස්සා’ති.
1. සල්ලපෙ අසිහත්ථෙන පිසාචෙනපි සල්ලපෙ. ආසීවිසම්පි ආසීදෙ යෙන දට්ඨො න ජීවති
2. නත්වෙව එකො එකාය මාතුගාමෙන සල්ලපෙ, මුට්ඨස්සතිං තා බන්ධන්ති පෙක්ඛිතෙන සිතෙන ච,
3. අථොපි දුන්නිවත්ථෙන මඤ්ජුනා භණිතෙන ච නෙසො ජනො සුවාසීදො{4} අපි උග්ඝානිතො{5} මතො.
4. පඤ්චකාමගුණා එතෙ ඉත්ථිරූපස්මිං දිස්සරෙ, රූපා සද්දා රසා ගන්ධා ඵොට්ඨබ්බා ච මනොරමා.
5. තෙසං කාමොඝවුළ්හානං කාමෙ අපරිජානතං, කාලං ගතිං{6} භවාභවං සංසාරස්මිං පුරක්ඛතා.
6. යෙ ච කාමෙ පරිඤ්ඤාය චරන්ති අකුතොභයා, තෙ වෙ පාරගතා ලොකෙ යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’න්ති.
5. 2. 1. 6.
[උපජ්ඣායසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
6. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන සකො උපජ්ඣායො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා සකං උපජ්ඣායං එතදවොච: “එතරහි මෙ භන්තෙ මධුරකජාතො චෙව කායො දිසා ච මෙ න පක්ඛායන්ති. ධම්මා ච මං නප්පටිභන්ති. ථීනමිද්ධං ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. අනභිරතො ච බ්රහ්මචරියං චරාමි. අත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’ති.
අථ ඛො සො භික්ඛු තං සද්ධිවිහාරිකං භික්ඛුං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච:
අයං භන්තෙ භික්ඛු එවමාහ: එතරහි මෙ භන්තෙ මධුරකජාතො වෙච කායො. දිසා ච මෙ නපක්ඛායන්ති. ධම්මා ච මං නප්පටිභන්ති. ථීනමිද්ධං ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. අනභිරතො ච බ්රහ්මචරියං චරාමි. අත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’ති.
එවං හෙතං භික්ඛු හොති ඉන්ද්රියෙසු අගුත්තද්වාරස්ස, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනනුයුත්තස්ස, අවිපස්සකස්ස කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනනුයුත්තස්ස විහරතො, යං මධුරකජාතො චෙව කායො හොති, දිසා චස්ස න පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච තං නප්පටිභන්ති., ථීනමිද්ධං චස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, අනභිරතො ච බ්රහ්මචරියං චරති, හොති චස්ස ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා.
තස්මාතිහ තෙ භික්ඛු එවං සික්ඛිතබ්බං: “ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරො භවිස්සාමි, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ, ජාගරියං අනුයුත්තො, විපස්සකො කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනුයුත්තො විහරිස්සාමි’ති,” එවං හි තෙ භික්ඛු සික්ඛිතබ්බන්ති,
අථ ඛො සො භික්ඛු භගවතා ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිතො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.
අථ ඛො සො භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසි.
අථ ඛො සො භික්ඛු අරහත්තප්පත්තො යෙන සකො උපජ්ඣායො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා සකං උපජ්ඣායං එතදවොච: “එතරහි මෙ භන්තෙ නත්වෙව{1} මධුරකජාතො කායො. දිසා ච මෙ පක්ඛායන්ති. ධම්මා ච මං පටිභන්ති. ථීනමිද්ධං ච මෙ චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති අභිරතො ච බ්රහ්මචරියං චරාමි නත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’ති.
අථ ඛො සො භික්ඛු තං සද්ධිවිහාරිකං භික්ඛුං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච:
අයං භන්තෙ භික්ඛු එවමාහ: “එතරහි මෙ භන්තෙ නත්වෙව{1} මධුරකජාතො කායො. දිසා ච මෙ පක්ඛායන්ති. ධම්මා ච මං පටිභන්ති. ථීනමිද්ධං ච මෙ චිත්තං පරියාදාය න තිට්ඨති. අභිරතො ච බ්රහ්මචරියං චරාමි. නත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා”ති.
එවං හි තං භික්ඛු හොති ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරස්ස, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනුයුත්තස්ස, විපස්සකස්ස කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස විහරතො, යං න චෙව මධුරකජාතො කායො හොති, දිසා චස්ස පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච තං පටිභන්ති, ථීනමිද්ධං චස්ස චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, අභිරතො ච බ්රහ්මචරියං චරති, න චස්ස හොති ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා.
තස්මාතිහ වො භික්ඛවෙ එවං සික්ඛිතබ්බං: “ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරා භවිස්සාම, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනුයුත්තා, විපස්සකාකුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනුයුත්තා විහරිස්සාමා’ති එවං හි වො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බන්ති.
5. 2. 1. 7.
[ඨානසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
7. පඤ්චිමානි භික්ඛවෙ ඨානානි අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බානි ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා. කතමානි පඤ්ච?
ජරාධම්මොම්හි ජරං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
ව්යාධිධම්මොම්හි ව්යාධිං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
මරණධම්මොම්හි මරණං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
‘සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
‘කම්මස්සකොම්හි කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො යං කම්මං කරිස්සාමි කල්යාණං වා පාපකං වා තස්ස දායාදො භවිස්සාමී’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
කිඤ්ච භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘ජරාධම්මොම්හි ජරං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථී භික්ඛවෙ සත්තානං යොබ්බනෙ යොබ්බනමදො යෙන මදෙන මත්තා කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති මනසා දුච්චරිතං චරන්ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො යොබ්බනෙ යොබ්බනමදො සො සබ්බසො වා පහීයති, තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘ජරාධම්මොම්හි ජරං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
කිඤ්ච භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘ව්යාධිධම්මොම්හි ව්යාධිං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි භික්ඛවෙ සත්තානං ආරොග්යෙ ආරොග්යමදො යෙන මදෙන මත්තා කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති මනසා දුච්චරිතං චරන්ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො ආරොග්යෙ ආරොග්යමදො සො සබ්බසො වා පහීයති, තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘ව්යාධිධම්මොම්හි ව්යාධිං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
කිඤ්ච භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘මරණධම්මොම්හි මරණං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි භික්ඛවෙ සත්තානං ජීවිතෙ ජීවිතමදො යෙන මදෙන මත්තා කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති මනසා දුච්චරිතං චරන්ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො ජීවිතෙ ජීවිතමදො සො සබ්බසො වා පහීයති, තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘මරණධම්මොම්හි මරණං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
කිඤ්ච භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි භික්ඛවෙ සත්තානං පියෙසු ඡන්දරාගො යෙන රාගෙන රත්තා කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති චාවාය දුච්චරිතං චරන්ති මනසා දුච්චරිතං චරන්ති තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො පියෙසු ඡන්දරාගො සො සබ්බසො වා පහීයති, තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
කිඤ්ච භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘කම්මස්සකොම්හි කම්මදායාදො කම්මයොනී කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො යං කම්මං කරිස්සාමි කල්යාණං වා පාපකං වා තස්ස දායාදො භවිස්සාමි’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි භික්ඛවෙ සත්තානං කායදුච්චරිතං වචීදුච්චරිතං මනොදුච්චරිතං. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො සබ්බසො වා තං පහීයති, තනු වා පන හොති ඉදං ඛො භික්ඛවෙ අත්ථවසං පටිච්ච ‘කම්මස්සකොම්හි කම්මදායාදො කම්මයොනී කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො යං කම්මං කරිස්සාමි කල්යාණං වා පාපකං වා තස්ස දායාදො භවිස්සාමි’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.
ස ඛො සො භික්ඛවෙ අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: න ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො ජරාධම්මො ජරං අනතීතො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙ සත්තා ජරාධම්මා ජරං අනතීතා’ති තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති, භාවෙති, බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනා පහීයන්ති,{1} අනුසයා ව්යන්තී හොන්ති.
න ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො ව්යාධිධම්මො ව්යාධිං අනතීතො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙ සත්තා ව්යාධිං අනතීතා’ති තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති, සො තං මග්ගං ආසෙවති, භාවෙති, බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනා පහීයන්ති.{1} අනුසයා ව්යන්ති හොන්ති.
‘න ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො මරණධම්මො මරණං අනතීතො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණං අනතීතා’ති තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනා පහීයන්ති. අනුසයා ව්යන්තී හොන්ති.
‘න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස සබ්බෙහෙව පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙසං සත්තානං පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනා පහීයන්ති. අනුසයා ව්යන්තී හොන්ති.
‘න ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො කම්මස්සකොම්හි කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො යං කම්මං කරිස්සාමි කල්යාණං වා පාපකං වා තස්ස දායාදො භවිස්සාමි, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙ සත්තා කම්මස්සකා කම්මදායාදා කම්මයොනී කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණා, යං කම්මං කරිස්සන්ති කල්යාණං වා පාපකං වා, තස්ස දායාදා භවිස්සන්තී’ති තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති, භාවෙති, බහුලීකරොති තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනා පහීයන්ති. අනුසයා ව්යන්තී හොන්තී’ති.
7. ව්යාධිධම්මා ජරාධම්මා අථො මරණධම්මිනො, යථා ධම්මා තථා සන්තා{1} ජිගුච්ඡන්ති පුථුජ්ජනා.
8. අහඤ්චෙතං ජිගුච්ඡෙය්යං එවං ධම්මෙසු පාණිසු, න මෙතං පතිරූපස්ස මම එවං විහාරිනො.
9. සොහං එවං විහරන්තො ඤත්වා ධම්මං නිරූපධිං, ආරොග්යෙ යොබ්බනස්මිඤ්ච ජීවිතස්මිඤ්ච යෙ මදා,
10. සබ්බෙ මදෙ අභිභොස්මි නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො තස්ස මෙ අහු උස්සාහො නිබ්බානං අභිපස්සතො.
11. නාහං භබ්බො එතරහි කාමානි පතිසෙවිතුං, අනිවත්තී භවිස්සාමි බ්රහ්මචරියපරායණොති.
5. 2. 1. 8.
[ලිච්ඡවිකුමාරසුත්තං]
8. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා පුබ්බන්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය වෙසාලියං පිණ්ඩාය පාවිසි. වෙසාලියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො මහාවනං අජ්ඣොගහෙත්වා{1} අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි.
තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා ලිච්ඡවිකුමාරකා සජ්ජානි ධනූනි ආදාය කුක්කුරසඞ්ඝපරිවුතා මහාවනෙ අනුචඞ්කමමානා අනුවිචරමානා අද්දසංසු භගවන්තං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසින්නං දිවාවිහාරං.{2} දිස්වාන සජ්ජානි ධනූනි නික්ඛිපිත්වා කුක්කුරසඞ්ඝං එකමන්තං උය්යොජෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා තුණ්හීභූතා තුණ්හීභූතා පඤ්ජලිකා භගවන්තං පයිරුපාසන්ති.
තෙන ඛො පන සමයෙන මහානාමො ලිච්ඡවි මහාවනෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො අද්දස තෙ ලිච්ඡවිකුමාරකෙ තුණ්හීභූතෙ තුණ්හීභූතෙ පඤ්ජලිකෙ භගවන්තං පයිරුපාසන්තෙ. දිස්වා යෙන භගවා තෙනුසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මහානාමො ලිච්ඡවි උදානං උදානෙසි: භවිස්සන්ති වජ්ජී, භවිස්සන්ති වජ්ජී’ති.
කිං පන ත්වං මහානාම එවං වදෙසි ‘භවිස්සන්ති වජ්ජී භවිස්සන්ති වජ්ජී’ති.
“ඉමෙ භන්තෙ ලිච්ඡවිකුමාරකා චණ්ඩා ඵරුසා අපජහා{3}ති. යානි’පි තානි කුලෙසු පහෙනකානි{4} පහීයන්ති උච්ඡූනි වා බදරාති වා පූවාති වා මොදකාති වා සඞ්ගුලිකාති{5} වා, තානි විලුම්පිත්වා විලුම්පිත්වා ඛාදන්ති. කුලිත්ථීනම්පි කුලකුමාරීනම්පි පච්ඡාලියං{6} ඛිපන්ති. තෙ’දානිමෙ තුණ්හීභූතා තුණ්හීභූතා පඤ්ජලිකා භගවන්තං පයිරුපාසන්තී’ති.