47. චත්තඤ්ච මුත්තඤ්ච අනග්ගහීතං{4} ඛෙත්තූපමෙ අරහන්තෙ විදිත්වා, සො දුච්චජං සප්පුරිසො චජිත්වා මනාපදායී ලභතෙ මනාපන්ති.
අථ ඛො භගවා උග්ගං ගහපතිං වෙසාලිකං ඉමිනා අනුමොදනීයෙන අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො අපරෙන සමයෙන කාලමකාසි. කාලකතො ච උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපජ්ජී.
තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථ පිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ අථ ඛො උග්ගො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො උග්ගං දෙවපුත්තං භගවා එතදවොච:
‘කච්චි තෙ උග්ග යථාධිප්පායො’ති. ‘තග්ඝ මෙ භන්තෙ යථාධිප්පායො’ති.
අථ ඛො භගවා උග්ගං දෙවපුත්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි:
48. මනාපදායී ලභතෙ මනාපං අග්ගස්ස දාතා ලභතෙ පුනග්ගං, වරස්ස දාතා වරලාභි හොති සෙට්ඨන්දදො සෙට්ඨමුපෙති ඨානං.
49. යො අග්ගදායී වරදායී සෙට්ඨදායී ච යො නරො, දීඝායු යසවා හොති යත්ථ යත්ථූපපජ්ජතී”ති.
5. 1. 5. 5.
[පුඤ්ඤාභිසන්දසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
45. පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ පුඤ්ඤාභිසන්දා කුසලාභිසන්දා සුඛස්සාහාරා සොවග්ගිකා සුඛවිපාකා සග්ගසංවත්තනිකා ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච?
යස්ස භික්ඛවෙ භික්ඛු චීවරං පරිභුඤ්ජමානො අප්පමාණං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති, අප්පමාණො තස්ස පුඤ්ඤාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති.
යස්ස භික්ඛවෙ භික්ඛු පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජමානො -පෙ- විහාරං පරිභුඤ්ජමානො -පෙ- මඤ්චපීඨං පරිභුඤ්ජමානො අප්පමාණං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති, අප්පමාණො තස්ස පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච පුඤ්ඤාභිසන්දා කුසලාභිසන්දා සුඛස්සාහාරා සොවග්ගිකා සුඛවිපාකා සග්ගසංවත්තනිකා ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති.
ඉමෙහි ච පන භික්ඛවෙ පඤ්චහි පුඤ්ඤාභිසන්දෙහි කුසලාභිසන්දෙහි සමන්නාගතස්ස අරියසාවකස්ස න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං: “එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී”ති. අථ ඛො අසඞ්ඛෙය්යො අප්පමෙය්යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ මහාසමුද්දෙ න සුකරං උදකස්ස පමාණං ගහෙතුං ‘එත්තකානි උදකාළ්හකානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානී’ති වා. අථ ඛො අසඞ්ඛෙය්යො අප්පමෙය්යො මහාඋදකක්ඛන්ධො ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ ඉමෙහි පඤ්චහි පුඤ්ඤාභිසන්දෙහි කුසලාභිසන්දෙහි සමන්නාගතස්ස අරියසාවකස්ස න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං ‘එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී’ති. අථ ඛො අසඞ්ඛෙය්යො අප්පමෙය්යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධො ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතීති.
50. මහොදධිං අපරිමිතං මහාසරං බහුභෙරවං රතනගණානමාලයං, නජ්ජො යථා නරගණ සඞ්ඝසෙවිතා{1} පුථූ සවන්තී උපයන්ති සාගරං.
51. එවං නරං අන්නදපානවත්ථදං සෙය්යා නිසජ්ජත්ථරණස්ස දායකං, පුඤ්ඤස්ස ධාරා උපයන්ති පණ්ඩිතං නජ්ජො යථා වාරිවහාව සාගරන්ති.
5. 1. 5. 6.
[පඤ්චසම්පදාසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
46. පඤ්චිමා භික්ඛවෙ සම්පදා. කතමා පඤ්ච?
සද්ධාසම්පදා, සීලසම්පදා, සුතසම්පදා, චාගසම්පදා, පඤ්ඤාසම්පදා. ඉමා ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච සම්පදාති.
5. 1. 5. 7.
[පඤ්චධනසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
47. පඤ්චිමානි භික්ඛවෙ ධනානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාධනං, සීලධනං, සුතධනං, චාගධනං, පඤ්ඤාධනං
කතමඤ්ච භික්ඛවෙ සද්ධාධනං? ඉධ භික්ඛවෙ අරියසාවකො සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං: “ඉතිපි සො භගවා අරහං -පෙ- සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා”ති. ඉදං වුච්චති භික්ඛවෙ සද්ධාධනං.
කතමඤ්ච භික්ඛවෙ සීලධනං? ඉධ භික්ඛවෙ අරියසාවකො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති -පෙ- සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති ඉදං වුච්චති භික්ඛවෙ සීලධනං.
කතමඤ්ච භික්ඛවෙ සුතධනං? ඉධ භික්ඛවෙ අරියසාවකො බහුස්සුතො හොති. (යෙ තෙ ධම්මා -පෙ- කෙවලපරිපුණ්ණං බ්රහ්මචරියං පකාසෙන්ති. තථාරූපාස්ස ධම්මා) -පෙ-{*} දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. ඉදං වුච්චති භික්ඛවෙ සුතධනං.
කතමඤ්ච භික්ඛවෙ චාගධනං? ඉධ භික්ඛවෙ අරියසාවකො විගතමලමච්ඡෙරෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති මුත්තචාගො පයතපාණී වොස්සග්ගරතො යාචයොගො දානසංවිභාගරතො. ඉදං වුච්චති භික්ඛවෙ චාගධනං.
කතමඤ්ච භික්ඛවෙ පඤ්ඤාධනං? ඉධ භික්ඛවෙ අරියසාවකො පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ඉදං වුච්චති භික්ඛවෙ පඤ්ඤාධනං.
ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච ධනානීති.
52. යස්ස සද්ධා තථාගතෙ අචලා සුප්පතිට්ඨිතා, සීලඤ්ච යස්ස කල්යාණං අරියකන්තං පසංසිතං.
53. සඞ්ඝෙ පසාදො යස්සත්ථි උජුභූතඤ්ච දස්සනං, අදලිද්දොති තං ආහු අමොඝං තස්ස ජීවිතං.
54. තස්මා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච පසාදං ධම්මදස්සනං, අනුයුඤ්ජෙථ මෙධාවී සරං බුද්ධානසාසනං.
5. 1. 5. 8.
[අලබ්භනීයඨානසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
48. පඤ්චිමානි භික්ඛවෙ අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. කතමානි පඤ්ච?
‘ජරාධම්මං මා ජීරීති’ අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. ‘ව්යාධිධම්මං මා ව්යාධීයී’ති -පෙ- ‘මරණධම්මං මා මීයී’ති -පෙ- ‘ඛයධම්මං මා ඛීයී’ති -පෙ- ‘නස්සනධම්මං මා නස්සී’ති අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං.
අස්සුතවතො භික්ඛවෙ පුථුජ්ජනස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: “න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස{1} ජරාධම්මං ජීරති. අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති, ගති, චුති, උපපත්ති’ සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහඤ්චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්යං, කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය. කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්යුං. අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු. මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ”ති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචති, කිලමති, පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානං යෙව පරිතාපෙති.
පුන චපරං භික්ඛවෙ අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස බ්යාධිධම්මං බ්යාධීයති -පෙ- මරණධම්මං මීයති -පෙ- ඛයධම්මං ඛීයති -පෙ- නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: “න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති. අථඛො යාවතා සත්තානං ආගති, ගති, චුති, උපපත්ති, සබ්බෙසං සත්තානං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්යං, කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය. කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්යුං. අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු. මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ”ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචති, කිලමති, පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානං යෙව පරිතාපෙති.
සුතවතො ච ඛො භික්ඛවෙ අරියසාවකස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: “න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස ජරාධම්මං ජීරති. අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති, ගති, චුති, උපපත්ති, සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහඤ්චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්යං. කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්යුං. අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු. මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ”ති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ අරියසාවකො අබ්බහී{1} සවිසං සොකසල්ලං යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානං යෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානං යෙව පරිනිබ්බාපෙති.
පුන චපරං භික්ඛවෙ සුතවතො අරියසාවකස්ස ව්යාධිධම්මං ව්යාධීයති -පෙ- මරණධම්මං මීයති -පෙ- ඛයධම්මං ඛීයති -පෙ- නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: “න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති. අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති, ගති, චුති, උපපත්ති, සබ්බෙසං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්යං, කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙ පි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය. කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්යුං. අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු. මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ”ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න සොචති, න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ සුතවා අරියසාවකො අබ්බහී{1} සවිසං සොකසල්ලං යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානං යෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානං යෙව පරිනිබ්බාපෙතීති.
ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා කෙනචි වා ලොකස්මින්ති.
55. න සොචනාය න පරිදෙවනාය අත්ථො අලබ්භො{1} අපි අප්පකොපි, සොචන්තමෙනං දුඛිතං විදිත්වා{2} පච්චත්ථිකා අත්තමනා භවන්ති.
56. යතො ච ඛො පණ්ඩිතො ආපදාසු න වෙධති අත්තවිනිච්ඡයඤ්ඤූ, පච්චත්ථිකාස්ස දුඛිතා භවන්ති දිස්වා මුඛං අවිකාරං පුරාණං.
57. ජප්පෙන මන්තෙන සුභාසිතෙන අනුප්පදානෙන පවෙණියා ච, යථා යථා යත්ථ ලභෙථ අත්ථං තථා තථා තත්ථ පරක්කමෙය්ය.
58. සචෙ පජානෙය්ය අලබ්භනෙය්යො මයා ච{3} අඤ්ඤෙන වා එස අත්ථො අසොචමානො අධිවාසයෙය්ය කම්මං දළ්හං කින්ති කරොමි’දානීති.{4}
5. 1. 5. 9.
[කොසලසුත්තං]
49. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.
(-){5} අථ ඛො අඤ්ඤතරො පුරිසො යෙන රාජා පසෙනදි කොසලො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස උපකණ්ණකෙ ආරොචෙසි. “මල්ලිකා දෙවී දෙව{6} කාලකතා”ති.
එවං වුත්තෙ රාජා පසෙනදි කොසලො දුක්ඛී දුම්මනො පත්තක්ඛන්ධො අධොමුඛො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො නිසීදි.
අථ ඛො භගවා රාජානං පසෙනදිං කොසලං දුක්ඛිං දුම්මනං පත්තක්ඛන්ධං අධොමුඛං පජ්ඣායන්තං අප්පටිභානං විදිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච:
පඤ්චිමානි මහාරාජ අලබ්භනීයානි. ඨානානි සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. [කතමානි පඤ්ච? ‘ජරාධම්මං මා ජීරී’ති අලබ්භනීයං ඨානං] -පෙ-{*} [අසොචමානො අධිවාසයෙය්ය] කම්මං දළ්හං කින්ති කරොමි’දානීති.
5. 1. 5. 10.
[සොකසල්ලහරණසුත්තං{*}]
50. එකං සමයං ආයස්මා නාරදො පාටලීපුත්තෙ විහරති කුක්කුටාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො භද්දා දෙවී කාලකතා හොති පියා මනාපා සො භද්දාය දෙවියා කාලකතාය පියාය මනාපාය නෙව නහායති,{1} න විලිම්පති, න භත්තං භුඤ්ජති, න කම්මන්තං පයොජෙති. රත්තින්දිවං භද්දාය දෙවියා සරීරෙ අජ්ඣොමුච්ඡිතො. අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා පියකං කොසාරක්ඛ{2} ආමන්තෙසි: තෙන හි සම්ම පියක භද්දාය දෙවියා සරීරං ආයසාය තෙලදොණියා පක්ඛිපිත්වා අඤ්ඤිස්සා ආයසාය දොණියා පටිකුජ්ජෙථ{3} යථා මයං භද්දාය දෙවියා සරීරං චිරතරං පස්සෙය්යාමාති.
එවං දෙවාති ඛො පියකො කොසාරක්ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා භද්දාය දෙවියා සරීරං ආයසාය තෙලදොණියා පක්ඛිපිත්වා අඤ්ඤිස්සා ආයසාය දොණියා පටිකුජ්ජි.
අථ ඛො පියකස්ස කොසාරක්ඛස්ස එතදහොසි: “ඉමස්ස ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො භද්දා දෙවී කාලකතා පියා මනාපා. සො භද්දාය දෙවියා කාලකතාය පියාය මනාපාය නෙව නහායාති, න විලිම්පති, න භත්තං භුඤ්ජති, න කම්මන්තං පයොජෙති. රත්තින්දිවං භද්දාය දෙවියා සරීරෙ අජ්ඣොමුච්ඡිතො. කං නු ඛො මුණ්ඩො රාජා සමණං වා බ්රාහ්මණං වා පයිරුපාසෙය්ය යස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්යා”ති.
අථ ඛො පියකස්ස කොසාරක්ඛස්ස එතදහොසි: “අයං ඛො ආයස්මා නාරදො පාටලීපුත්තෙ විහරති කුක්කුටාරාමෙ. තං ඛො පන ආයස්මන්තං නාරදං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: පණ්ඩිතො ව්යත්තො මෙධාවී බහුස්සුතො චිත්තකථී කල්යාණපටිභානො වුද්ධො චෙව අරහා ච. යං නූන මුණ්ඩො රාජා ආයස්මන්තං නාරදං පයිරුපාසෙය්ය, අප්පෙවනාම මුණ්ඩො රාජා ආයස්මතො නාරදස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්යා”ති. අථ ඛො පියකො කොසාරක්ඛො යෙන මුණ්ඩො රාජා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මුණ්ඩං රාජානං එතදවොච:
“අයං ඛො දෙව ආයස්මා නාරදො පාටලීපුත්තෙ විහරති කුක්කුටාරාමෙ. තං ඛො පනායස්මන්තං නාරදං එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: පණ්ඩිතො ව්යත්තො මෙධාවී කල්යාණපටිභානො වුද්ධො චෙව අරහා ච. යදි පන දෙවො ආයස්මන්තං නාරදං පයිරුපාසෙය්ය, අප්පෙවනාම දෙවො ආයස්මතො නාරදස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්යා”ති.
තෙන හි සම්ම පියක ආයස්මන්තං නාරදං පටිවෙදෙහි. කථං හි නාම මාදිසො සමණං වා බ්රාහ්මණං වා විජිතෙ වසන්තං පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතො උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්යාති.
එවං දෙවා’ති ඛො පියකො කොසාරක්ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා නාරදො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං නාරදං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පියකො කොසාරක්ඛො ආයස්මන්තං නාරදං එතදවොච: ඉමස්ස භන්තෙ මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො භද්දා දෙවී කාලකතා පියා මනාපා. සො භද්දාය දෙවියා කාලකතාය පියාය මනාපාය නෙව නහායති, න විලිම්පති, න භත්තං භුඤ්ජති, න කම්මන්තං පයොජෙති. රත්තින්දිවං භද්දාය දෙවියා සරීරෙ අජ්ඣොමුච්ඡිතො. සාධු භන්තෙ ආයස්මා නාරදො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො තථා ධම්මං දෙසෙතු, යථා මුණ්ඩො රාජා ආයස්මතො නාරදස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්යා’ති
‘යස්සදානි පියක මුණ්ඩො රාජා කාලං මඤ්ඤතී’ති,
අථ ඛො පියකො කොසාරක්ඛො උට්ඨායාසනා ආයස්මන්තං නාරදං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන මුණ්ඩො රාජා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මුණ්ඩං රාජානං එතදවොච: කතාවකාසො ඛො දෙව ආයස්මතා නාරදෙන, යස්සදානි දෙවො කාලං මඤ්ඤතී’ති.
‘තෙන හි සම්ම පියක භද්රානි භද්රානි යානානි යොජාපෙහී’ති
එවං දෙවා’ති ඛො පියකො කොසාරක්ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා භද්රානි භද්රානි යානානි යොජාපෙත්වා මුණ්ඩං රාජානං එතදවොච: යුත්තානි ඛො තෙ දෙව භද්රානි භද්රානි යානානි. යස්ස’දානි දෙවො කාලං මඤ්ඤතී’ති.
අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා භද්රං යානං{1} අභිරූහිත්වා භද්රෙහි යානෙහි{2} යෙන කුක්කුටාරාමො තෙන පායාසි මහච්චා රාජානුභාවෙන ආයස්මන්තං නාරදං දස්සනාය යාවතිකා යානස්ස භූමි තාවතිකං යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව ආරාමං පාවිසි.
අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා යෙනායස්මා නාරදො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මනං නාරදං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මුණ්ඩං රාජානං ආයස්මා නාරදො එතදවොච:
පඤ්චිමානි මහාරාජ අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙනවා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. කතමානි පඤ්ච?
ජරාධම්මං මා ජීරීති අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙනවා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං.
ව්යාධිධම්මං මා ව්යාධීයීති -පෙ- මරණධම්මං මා මීයීතී, -පෙ- ඛය ධම්මං මා ඛීයීති -පෙ- නස්සනධම්මං මා නස්සීති අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මින්ති.
අස්සුතවතො ඛො මහාරාජ පුථුජ්ජනස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස{1} ජරාධම්මං ජීරති. අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහං චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්යං, කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය. කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්යුං.{2} අමිත්තා’පි අත්තමනා අස්සු. මිත්තා’පි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචති, කිලමති, පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති මහාරාජ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානං යෙව පරිතාපෙති.
පුන චපරං මහාරාජ අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස ව්යාධිධම්මං ව්යාධීයති -පෙ- මරණධම්මං මීයති -පෙ- ඛයධම්මං ඛීයති -පෙ- නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති. අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙසං සත්තානං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්යං, කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය. කම්මන්තා’පි නප්පවත්තෙය්යුං.. අමිත්තා’පි අත්තමනා අස්සු. මිත්තා’පි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචති, කිලමති, පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති මහාරාජ අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානං යෙව පරිතාපෙතීති.
සුතවතො ච ඛො මහාරාජ අරියසාවකස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති, න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස ජරාධම්මං ජීරති. අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහඤ්චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්යං, කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙ’පි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය. කම්මන්තා’පි නප්පවත්තෙය්යුං. අමිත්තා’පි අත්තමනා අස්සු. මිත්තා’පි දුම්මනා අස්සූ’ති සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති මහාරාජ සුතවා අරියසාවකො අබ්බහි{3} සවිසං සොකසල්ලං යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානං යෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානං යෙව පරිනිබ්බාපෙති.
පුන චපරං මහාරාජ සුතවතො අරියසාවකස්ස ව්යාධිධම්මං ව්යාධීයති. -පෙ- මරණධම්මං මීයති -පෙ- ඛයධම්මං ඛීයති -පෙ- නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති: න ඛො මය්හමෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති. අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති, සබ්බෙසං සත්තානං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්යං, කිලමෙය්යං, පරිදෙවෙය්යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්ය. කායෙ’පි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්ය. කම්මන්තා’පි නප්පවත්තෙය්යුං. අමිත්තා’පි අත්තමනා අස්සු. මිත්තා’පි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න සොචති, න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති. මහාරාජ සුතවා අරියසාවකො අබ්බහි සවිසං සොකසල්ලං යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානං යෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානං යෙව පරිනිබ්බාපෙති.
ඉමානි ඛො මහාරාජ පඤ්ච අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මින්ති,
59. න සොචනාය පරිදෙවනාය අත්ථො අලබ්භො{1} අපි අප්පකොපි, සොචන්තමෙනං දුඛිතං විදිත්වා පච්චත්ථිකා අත්තමනා භවන්ති.
60. යතො ච ඛො පණ්ඩිතො ආපදාසු න වෙධති අත්ථවිනිච්ඡයඤ්ඤූ, පච්චත්ථිකාස්ස දුඛිතා භවන්ති දිස්වා මුඛං අවිකාරං පුරාණං.
61. ජප්පෙන මන්තෙන සුභාසිතෙන අනුප්පදානෙන පවෙණියා වා, යථා යථා යත්ථ ලභෙථ අත්ථං තථා තථා තත්ථ පරක්කමෙය්ය.
62. සචෙ පජානෙය්ය අලබ්භනෙය්යො මයා ච අඤ්ඤෙන වා එසඅත්ථො අසොචමානො අධිවාසයෙය්ය කම්මං දළ්හං කින්ති කරොමි’දානීති.
එවං වුත්තෙ මුණ්ඩො රාජා ආයස්මන්තං නාරදං එතදවොච: කො නාමො{2} අයං භන්තෙ ධම්මපරියායො’ති?
සොකසල්ලහරණො නාම අයං මහාරාජ ධම්මපරියායොති.
තග්ඝ භන්තෙ සොකසල්ලහරණො, තග්ඝ භන්තෙ සොකසල්ලහරණො. ඉමං හි මෙ භන්තෙ ධම්මපරියායං සුත්වා සොකසල්ලං පහීණන්ති.
අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා පියකං කොසාරක්ඛං ආමන්තෙසි: “තෙන හි සම්ම පියක, භද්දාය දෙවියා සරීරං ඣාපෙථ. ථූපං චස්සා කරොථ. අජ්ජතග්ගෙ’ දානි මයං නහායිස්සාම චෙව විලිම්පිස්සාම. භත්තං ච භුඤ්ජිස්සාම. කම්මන්තෙ ච පයොජෙස්සාමා”ති.
මුණ්ඩරාජවග්ගො පඤ්චමො.
තස්සුද්දානං:
ආදියො සප්පුරිසො ච ඉට්ඨා මනාපදායීභිසන්දං, සම්පදාච ධනං ඨානං කොසලො නාරදෙන චා’ති.
පඨමො පණ්ණාසකො
2. දුතියං පණ්ණාසකං
1. නීවරණවග්ගො
5. 2. 1. 1.
[නීවරණසුත්තං]
1. එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්ර ඛො භගවා භික්ඛු ආමන්තෙසි භික්ඛවො’ති. භදන්තෙ’ති තෙ භික්ඛු භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච:
පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ ආවරණා නීවරණා චෙතසො අජ්ඣාරුහා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණා. කතමෙ පඤ්ච?
කාමච්ඡන්දො භික්ඛවෙ ආවරණො නීවරණො චෙතසො අජ්ඣාරුහො පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණො. ව්යාපාදො භික්ඛවෙ ආවරණො නීවරණො චෙතසො අජ්ඣාරුහො පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණො. ථීනමිද්ධං භික්ඛවෙ ආවරණං නීවරණං චෙතසො අජ්ඣාරුහං පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණං. උද්ධච්චකුක්කුච්චං භික්ඛවෙ ආවරණං නීවරණං චෙතසො අජ්ඣාරුහං පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණං. විචිකිච්ඡා භික්ඛවෙ ආවරණා නීවරණා චෙතසො අජ්ඣාරුහා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණා.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච ආවරණා නීවරණා චෙතසො අජ්ඣාරුහා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණා.