3. 7. 18.
[තීහි භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි -පෙ-]
අත්තනා ච අව්යාපන්නචිත්තො හොති, පරඤ්ච අව්යාපාදෙ සමාදපෙති, අව්යාපාදෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති -පෙ- එවං සග්ගෙ.
3. 7. 19.
[තීහි භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි -පෙ-]
අත්තනා ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨියා සමාදපෙති, මිච්ඡාදිට්ඨියා ච සමනුඤ්ඤො හොති -පෙ- එවං නිරයෙ.
3. 7. 20.
[තීහි භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි -පෙ-]
අත්තනා ච සම්මාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච සම්මාදිට්ඨියා සමාදපෙති, සම්මාදිට්ඨියා ච සමනුඤ්ඤො හොති.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙති.
කම්මපථපෙය්යාලං නිට්ඨිතං.{*}
[8. රාග පෙය්යාලං]
3. 8. 1-170.
රාගස්ස භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා.
කතමෙ තයො :
සුඤ්ඤතො සමාධි, අනිමිත්තො සමාධි, අප්පණිහිතො සමාධි. රාගස්ස භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා.
රාගස්ස භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාය - පරික්ඛයාය - පහාණාය - ඛයාය - වයාය - විරාගාය - නිරොධාය - චාගාය - පටිනිස්සග්ගාය - ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බාති.
දොසස්ස -පෙ- මොහස්ස - කොධස්ස - උපනාහස්ස - මක්ඛස්ස - පලාසස්ස - ඉස්සාය - මච්ඡරියස්ස - මායාය - සාඨෙය්යස්ස - ථම්භස්ස - සාරම්භස්ස - මානස්ස - අතිමානස්ස - මදස්ස - පමාදස්ස අභිඤ්ඤාය - පරිඤ්ඤාය - පරික්ඛයාය - පහාණාය - ඛයාය - වයාය - විරාගාය - නිරොධාය - චාගාය - පටිනිස්සග්ගාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බාති.
ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.
රාගපෙය්යාලං නිට්ඨිතං.{*}
තිකනිපාතො.
එකකනිපාතො ච දුකනිපාතො ච තිකනිපාතො ච සමත්තා.
[උද්දානගාථා]
1. අඞ්ගුත්තරනිකායවරෙ සබ්බඤ්ඤුතා පරමවිසුද්ධදස්සිනා නිපාතා එකාදසයෙව පවත්තිතා උද්දානතො තෙ නිසාමෙථ ආදිතො:
[එකකනිපාතො]
2. ඉත්ථිරූපං පුරිසරූපං පඤ්චනීවරණානි ච, අකම්මනියාදිකං පඤ්ච පඤ්ච චිත්තං අදන්තතො.
3. සූකං පදුට්ඨරහදා ඵන්දනො ලහු පභස්සරා,{1} ආසෙවභාවෙ මනසි{2} භාගීහි අපරෙ දුවෙ.
4. උප්පජ්ජන්ති පරිහානි අනත්ථාය අසම්මුසා, චතුකොටි මුඛා එතෙ චතුරො සබ්බවත්ති තා.{3}
5. අධම්මා විනයා ච භාසිතා චිණ්ණපඤ්ඤත්තපඤ්චමං,{4} ආපත්ති ලහු දුට්ඨුල්ලං සාවසෙසක්කමෙන ච
6. පුග්ගලො සාරිපුත්තො ච එතදග්ගෙ තථෙව ච, අට්ඨානඤ්ච නිබ්බිදා සම්බුධා{5} අනුප්පන්නං ච කුසලං.
7. මිච්ඡාදිට්ඨි පවඩ්ඪති යෙනෙව සත්තා අසද්ධම්මවුට්ඨානෙන, පරෙ සාවජ්ජඛිපං දුරක්ඛාතෙ ච යඤ්ච සං.{1}
8. මනුස්සෙසු මජ්ඣිමෙ පඤ්ඤාචරියෙන{2} චක්ඛුනා, දස්සනසවණධාරණා උපපරික්ඛණ අත්ථමඤ්ඤාය දස.
9. සංවෙගො සංවිග්ගෙන වවස්සග්ගාරම්මණෙන ච, අන්නෙන ච යෙ වුත්තා යෙ යෙ අත්ථරසෙන ච.
10. ද්වෙ මනුස්සා ද්වෙ දෙවා නිරයා{3} අපරෙ දුවෙ, ද්වෙ තිරච්ඡානයොනියා{4} ද්වෙ පෙත්ති විසයා ජම්බුදීපෙහි යොජෙයෙ.
11. අරඤ්ඤෙ පිණ්ඩපාතං පංසුකූලං ධම්මකථිකා විනයෙන ච, බාහුසච්චං ථාවරෙය්යං ආකප්පා ද්වෙ ච හොන්ති.
12. පරිවාරජ්ඣානමෙත්තා උට්ඨානං{5} පධාන ඉන්ද්රිය බලබොජ්ඣඞ්ගා,{6} මග්ගො අභිභායතනං විමොක්ඛකසිණෙන ච.
13. ද්වෙ සඤ්ඤා අනුස්සතිට්ඨානා සහගතෙහි යොජයෙ, අච්ඡරා ච මහාසමුද්දො සංවෙගා පස්සද්ධි අකුසලං කුසලෙන ව.
14. අවිජ්ජාපඤ්ඤාප්පභෙදො ච පටිවෙධො පටිසම්භිදා චතුරො, ඵලෙන පටිලාභො වුද්ධි වෙපුල්ලතාය ච.
15. මහාපුථුවිපුලඤ්ච{7} ගම්භීරං අසාමන්තභූරි ච, බාහු සීඝ ලහු හාසු{8} ජවන තික්ඛනිබ්බෙධෙන ච.
16. භුඤ්ජන්තිභුත්තපරිහීනං{9} විරද්ධම්පමාදුංසු තෙ, සෙවනභාවනබහුලා අභිඤ්ඤාපරිඤ්ඤාය ච අථො සච්ඡිකිරියායාති.
පඨමො නිපාතො.
[දුකනිපාතො]
1. වජ්ජා පධානා ද්වෙ තපනීයා උපඤ්ඤාතෙන පඤ්චමං, සඤ්ඤොජනං ච කණ්හං ච සුක්කං චරියාවස්සුපනායිකෙන.
2. බලබොජ්ඣඞ්ගඣානෙන දෙසනාධිකරණෙන ච, අධම්මචරියා අකතත්තා එකංසං අකුසලං අථොපි සම්මොසා.
3. බාලො ච දුට්ඨො භාසිතඤ්ච නෙය්යත්ථා පටිච්ඡන්නදිට්ඨි, සීලෙන අරඤ්ඤෙ විජ්ජාභාගියෙන ච.
4. භූමිදුප්පතිකාරො කිංවාදී දක්ඛිණෙය්යා, සඤ්ඤොජනසමචිත්තා ච චරණකච්චානචොරා{*} පටිපත්තිව්යඤ්ජනෙන.
5. උත්තානා වග්ගා අග්ගවතී අරියකසටෙන පඤ්චමං, උක්කාවිත ආමිසගරූ විසමඅධම්මිකා අධම්මවාදිනී.
6. හිත අච්ඡෙරකං අනුතප්පථූපාරහා අථොපි ද්වෙ බුද්ධා, අසනි තයො කිංපුරිසවිජායනා අථ සන්නිවාසං සාරෙන චාති.
7. ගිහී ච කාමඋපධී ආසවා සාමිසඤ්ච අරියෙන, කායපීතිසාතසමාධිනිවත්තී ච.
8. නිදානඤ්ච හෙතු සඞ්ඛාරපච්චයරූපං, වෙදයිතං සඤ්ඤං විඤ්ඤාණං යඤ්ච සඞ්ඛතං.
9. විමුත්ති පග්ගහො නාමං, විජ්ජාභවෙසු දිට්ඨි අහිරහිරි දොවස්සං, අථ ධාතුයො ආපත්තිවුට්ඨානකුසලතාති.
10. බාලා ච කප්පියාපත්ති අධම්මවිනයෙන ච, කුක්කුච්චකප්පියාපත්ති අධම්මවිනයෙන ච.
11. පුග්ගලො සුභනිමිත්තඤ්ච චෙතො බාලෙන පඤ්චමං, පඤ්ඤා අසොක පුබ්බකාරී ච තිත්තො ගො දුත්තප්පපච්චයඤ්ච.{*}
12. වුත්තගරුකා ලහුකා දුට්ඨුල්ලෙන චාති ආයාචානි චත්තාරො ඛතෙහි ච දූරපරිසචිත්තකො ච,{*}
13. (විනයෙ) චාගං පරිච්චාගං භොගාසම්භොගා සංවිභාග සඞ්ගාහමනුග්ගාහං අථොපි අනුකම්පෙන චාති.
14. සන්ථාරා පටිසන්ථාරා එසනා පරියෙසනා, පරියෙට්ඨියො පූජා ආතිථෙය්යා වුද්ධිරතනසන්නිචයා.
15. සමාපත්ති අජ්ජවඤ්ච ඛන්තිසාකල්යං අවිහිංසා ද්වෙ, ඉන්ද්රිය පටිසංඛාන සතිසමථො විපත්තිසම්පදා, විසුද්ධිට්ඨි අසන්තුට්ඨ මුට්ඨසච්චෙන ච පඤ්ඤාසකො.
16. ද්වෙ ධම්මා සෙඛො තඤ්ච සාඨෙය්යං කුසලානවජ්ජං ච, සුඛුද්රයඤ්ච විපාකා සබ්යාපජ්ඣ දුක්ඛෙ ච තයො ච.
17. සම්මුඛා ද්වෙ පවාරණා තජ්ජනීයං නියස්සං ච, පබ්බාජනීයඤ්ච සාරණං උක්ඛෙපො පරිවාසො ච මූලමානත්ත අබ්භානන්ති.
දුතියො නිපාතො.
[තිකනිපාතො]
1. භයලක්ඛණචින්තී{1} ච අච්චයං ච අයොනිසො, අකුසලං ච සාවජ්ජං සබ්යාපජ්ඣං ඛතං මලන්ති.
2. ඤාතකො සාරාණීයො{2} නිරාසො චක්කවත්ති පචෙතනො, අපණ්ණකත්තා දෙවො{3} ච දුවෙ පාපණිකෙන චාති.
3. කායසක්ඛි{4} ගිලානො සඞ්ඛාරො බහුකාරො අරූකො,{5} අසෙවිතබ්බො ජෙගුච්ඡි පුප්ඵභාණී{6} අන්ධො අවකුජ්ජෙන ච.
4. සබ්රහ්මකානන්දසාරිපුත්ත නිදානා ආළවකෙන ච, දෙවදූතා ද්වෙ ච රාජා සුඛුමාලාධිපතෙය්යො වග්ගො.
5. සම්මුඛිට්ඨානත්ථකථාපවත්තනී{7} පණ්ඩිතො සීලවා, සඞ්ඛතං පබ්බතාතප්පා මහාචොරෙන තෙ දස.
6. ද්වෙ ජිණ්ණා{8} බ්රාහ්මණපරිබ්බාජකා නිබ්බානමහාසාලෙන ච, වච්ඡගොත්තං ච තිකණ්ණො ජාණුස්සොණි සංගාරවෙන ච.
7. තිත්ථං භයඤ්ච වෙනාගො සරභො කෙසපුත්තියා, සාළ්හො ච කථාවත්ථුං අඤ්ඤතිත්ථියා, අකුසලමූලෙඋපොසථඞ්ගෙන තෙ දස.
8. ඡන්නො ආජීවිකො සක්කො නිගණ්ඨසමාදපෙතබ්බෙන ච, භව චෙතනා - පත්ථනා උපට්ඨානගන්ධඅභිබූසහසමණා ච.
9. ගද්රෙභා සුඛෙත්තං වජ්ජිපුත්තං සෙඛෙන පඤ්චමා සා, යො ච සාවිකා පුත්තා ද්වෙ සික්ඛා අථ පඞ්කධානෙන ච.
10. අච්චායිකං ච පවිවෙකං අග්ගවතීපරිසා ච, තයො ආජානීයා වත්ථං අථ පොත්ථකං ලොණඵලෙන, පංසුධොවක සුවණ්ණකාරෙන ච පණ්ණාසකො.
11. පුබ්බෙ පරියෙසනා අස්සාදො රුණ්ණොතිණ්ණං, අතිත්ති ද්වෙ ච පඤ්චමං කූටා ද්වෙ නිදානානි අපරෙ දුවෙ.
12. ආපායිකදුල්ලභො අප්පමෙය්යො ආනෙඤ්ජායතනෙන විපත්තියො, අපණ්ණකො කම්මන්තං ද්වෙ සොචෙය්යා මොනෙය්යෙන ච වග්ගො.
13. කුසිනාරභණ්ඩනගොතමකා භරණ්ඩුහත්ථකෙන ච, කටුවියං ද්වෙ අනුරුද්ධා පටිච්ඡන්නපාසාණලෙඛෙන තෙදස.
14. යොධා පරිසාමිත්තො උප්පාදකෙසකම්බලසම්පදා වුද්ධිත්තයො, අස්සඛලුඞ්කා තයො ච මොරනිවපෙන වග්ගො.
15. අකුසලා සාවජ්ජා විසමා අසුචිනා සහ ඛතො ච හොන්ති, චත්තාරි චන්දන සුඛ පුබ්බන්හෙන වග්ගොති.{*}
තතියො නිපාතො.
සුත්තන්තපිටකෙ
අඞ්ගුත්තරනිකායො
දුතියො භාගො
4. චතුක්කනිපාතො
1. පඨමො පණ්ණාසකො
1. භණ්ඩගාමවග්ගො
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
4. 1. 1. 1.
[අනුබුද්ධසුත්තං]
1. එවං මෙ සුතං : එකං සමයං භගවා වජ්ජීසු විහරති භණ්ඩගාමෙ. තත්ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි භික්ඛවොති. භදන්තෙති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච :
චතුන්නං භික්ඛවෙ, ධම්මානං අනනුබොධා අප්පටිවෙධා එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච. කතමෙසං චතුන්නං?
අරියස්ස භික්ඛවෙ, සීලස්ස අනනුබොධා අප්පටිවෙධා එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච.
අරියස්ස භික්ඛවෙ, සමාධිස්ස අනනුබොධා අප්පටිවෙධා එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච.
අරියාය භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාය අනනුබොධා අප්පටිවෙධා එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච.
අරියාය භික්ඛවෙ, විමුත්තියා අනනුබොධා අප්පටිවෙධා එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච.
තයිදං භික්ඛවෙ, අරියං සීලං අනුබුද්ධං පටිවිද්ධං. අරියො සමාධි අනුබුද්ධො පටිවිද්ධො. අරියා පඤ්ඤා අනුබුද්ධා පටිවිද්ධා. අරියා විමුත්ති අනුබුද්ධා පටිවිද්ධා. උච්ඡින්නා භවතණ්හා ඛීණා භවනෙත්ති. නත්ථි’දානි පුනබ්භවොති.
ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වා සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා:
1. සීලං සමාධි පඤ්ඤා ච විමුත්ති ච අනුත්තරා, අනුබුද්ධා ඉමෙ ධම්මා ගොතමෙන යසස්සිනා.
2. ඉති බුද්ධො අභිඤ්ඤාය ධම්මමක්ඛාසි භික්ඛූනං, දුක්ඛස්සන්තකරො සත්ථා චක්ඛුමා පරිනිබ්බුතො’ති.
4. 1. 1. 2.
[පපතිතසුත්තං]
[සාවත්ථිනිදානං]
2. චතූහි භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි අසමන්නාගතො ඉමස්මා ධම්මවිනයා පපතිතො’ති වුච්චති. කතමෙහි චතූහි?