[සාවත්ථිනිදානං]
27. අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො -පෙ- භගවන්තං එතදවොච : ඉදාහං භන්තෙ, දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන යෙභුය්යෙන පස්සාමි මාතුගාමං කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජමානං.
කතිහි නු ඛො භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතීති?
තීහි ඛො අනුරුද්ධ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති.
කතමෙහි තීහි?
ඉධ අනුරුද්ධ, මාතුගාමො පුබ්බන්හසමයං මච්ඡෙරමලපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති. මජ්ඣන්තිකයං සමයං ඉස්සාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති, සායන්හසමයං කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති.
ඉමෙහි ඛො අනුරුද්ධ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතීති.
3. 3. 3. 8.
28. අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච :
ඉදාහං, ආවුසො සාරිපුත්ත, දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සහස්සං ලොකං ඔලොකෙමි. ආරද්ධං ඛො පන මෙ විරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අපමුට්ඨා. පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො. සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. අථ ච පන මෙ න අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චතීති.
[සාරිපුත්තො:]
යං ඛො තෙ ආවුසො අනුරුද්ධ, එවං හොති : ‘එවාහං දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සහස්සං ලොකං ඔලොකෙමී’ති ඉදන්තෙ මානස්මිං.
යම්පි තෙ ආවුසො අනුරුද්ධ, එවං හොති : ‘ආරද්ධං ඛො පන මෙ විරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අපම්මුට්ඨා. පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො. සමාහිතං චිත්තං එකග්ගන්ති’ ඉදන්තෙ උද්ධච්චස්මිං.
යම්පි තෙ ආවුසො අනුරුද්ධ, එවං හොති : ‘අථ ච පන මෙ න අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චතී’ති, ඉදන්තෙ කුක්කුච්චස්මිං.
සාධු වතායස්මා අනුරුද්ධො ඉමෙ තයො ධම්මෙ පහාය ඉමෙ තයො ධම්මෙ අමනසිකරිත්වා අමතාය ධාතුයා චිත්තං උපසංහරතූති.
අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො අපරෙන සමයෙන ඉමෙ තයො ධම්මෙ පහාය, ඉමෙ තයො ධම්මෙ අමනසිකරිත්වා අමතාය ධාතුයා චිත්තං උපසංහරි. අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො න චිරස්සෙව යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. “ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා”ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා අනුරුද්ධො අරහතං අහොසීති.
3. 3. 1. 9.
29. තීණිමානි භික්ඛවෙ, පටිච්ඡන්නානි වහන්ති නො විවටානි.
කතමානි තීණි?
මාතුගාමො භික්ඛවෙ, පටිච්ඡන්නො වහති, නො විවටො. බ්රාහ්මණානං භික්ඛවෙ, මන්තා පටිච්ඡන්නා වහන්ති, නො විවටා. මිච්ඡාදිට්ඨි භික්ඛවෙ, පටිච්ඡන්නා වහති, නො විවටා.
ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ, තීණි පටිච්ඡන්නානි වහන්ති, නො විවටානි.
තීණිමානි භික්ඛවෙ, විවටානි විරොචන්ති, නො පටිච්ඡන්නානි.
කතමානි තීණි?
චන්දමණ්ඩලං භික්ඛවෙ, විවටං විරොචති, නො පටිච්ඡන්නං. සූරියමණ්ඩලං භික්ඛවෙ, විවටං විරොචති, නො පටිච්ඡන්නං. තථාගතප්පවෙදිතො ධම්මවිනයො, භික්ඛවෙ{1}, විවටො විරොචති, නො පටිච්ඡන්නො.
ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ, තීණි විවටානි විරොචන්ති, නො පටිච්ඡන්නානීති.
3. 3. 3. 10.
30. තයොමෙ භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.
කතමෙ තයො : පාසාණලෙඛූපමො පුග්ගලො, පථවිලෙඛූපමො පුග්ගලො, උදකලෙඛූපමො පුග්ගලො.
කතමො ච භික්ඛවෙ, පාසාණලෙඛූපමො පුග්ගලො?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො අභිණ්හං කුජ්ඣති. සො ච ඛ්වස්ස කොධො දීඝරත්තං අනුසෙති. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, පාසාණෙ ලෙඛා{2} න ඛිප්පං ලුජ්ජති වාතෙන වා උදකෙන වා, චිරට්ඨිතිකා හොති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො අභිණ්හං කුජ්ඣති. සො ච ඛ්වස්ස කොධො දීඝරත්තං අනුසෙති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, පාසාණලෙඛූපමො පුග්ගලො.
කතමො ච භික්ඛවෙ, පඨවිලෙඛූපමො පුග්ගලො?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො අභිණ්හං කුජ්ඣති. සො ච ඛ්වස්ස කොධො න දීඝරත්තං අනුසෙති. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, පඨවියා ලෙඛා ඛිප්පං ලුජ්ජති වාතෙන වා උදකෙන වා, න චිරට්ඨිතිකා හොති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො අභිණ්හං කුජ්ඣති. සො ච ඛ්වස්ස කොධො න දීඝරත්තං අනුසෙති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පඨවිලෙඛූපමො පුග්ගලො.
කතමො ච භික්ඛවෙ, උදකලෙඛූපමො පුග්ගලො?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ආගාළ්හෙනපි වුච්චමානො ඵරුසෙනපි වුච්චමානො අමනාපෙනපි වුච්චමානො සන්ධියති චෙව, සංසන්දති චෙව. සම්මොදති චෙව. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, උදකෙ ලෙඛා ඛිප්පං යෙව පටිවිගච්ඡති, න චිරට්ඨිතිකා හොති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො ආගාළ්හෙනපි වුච්චමානො ඵරුසෙනපි වුච්චමානො අමනාපෙනපි වුච්චමානො සන්ධියති චෙව සංසන්දති චෙව සම්මොදති චෙව. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, උදකලෙඛූපමො පුග්ගලො.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මින්ති.
භරණ්ඩුවග්ගො තතියො.
[4. යොධාජීවවග්ගො]
3. 3. 4. 1.
[සාවත්ථිනිදානං]
31. තීහි භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො යොධාජීවො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.
කතමෙහි තීහි ?
ඉධ භික්ඛවෙ, යොධාජීවො දූරෙ පාතී ච හොති, අක්ඛණවෙධී ච, මහතො ච කායස්ස පදාලෙතා. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ, තීහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො යොධාජීවො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.
එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්යො හොති -පෙ- අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.
කතමෙහි තීහි?
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු දූරෙ පාතී ච හොති අක්ඛණවෙධී ච මහතො ච කායස්ස පදාලෙතා.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, භික්ඛු දූරෙ පාතී හොති?
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ වා සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං “නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා අතීතානාගත පච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තිකා වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා හීනා වා පණීතා වා යා දූරෙ වා සන්තිකෙ වා, සබ්බං වෙදනං “නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙ සො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි සඤ්ඤා අතීතානාගත පච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තා වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා හීනා වා පණීතා වා යා දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං සඤ්ඤං “නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යෙ කෙචි සංඛාරා අතීතානාගත පච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තිකා වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා හීනා වා පණීතා වා යෙ දූරෙ වා සන්තිකෙ වා, සබ්බෙ සංඛාරෙ “නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ වා සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණ “නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙ සො අත්තා”ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො භික්ඛවෙ, භික්ඛු දූරෙ පාතී හොති.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛණවෙධී හොති?
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු “ඉදං දුක්ඛ”න්ති යථාභූතං පජානාති. “අයං දුක්ඛසමුදයො”ති යථාභූතං පජානාති. “අයං දුක්ඛනිරොධො”ති යථාභූතං පජානාති. “අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා”ති යථාභූතං පජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛණවෙධී හොති.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහතො කායස්ස පදාලෙතා හොති?
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහන්තං අවිජ්ජාක්ඛන්ධං පදාලෙති. එවං ඛො භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහතො කායස්ස පදාලෙතා හොතීති.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්යො හොති -පෙ- අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සාති.
3. 3. 4. 2.
32. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, පරිසා.
කතමා තිස්සො?
උක්කාචිතවිනීතා පරිසා, පටිපුච්ඡාවිනීතා පරිසා, යාවතාවවිනීතා{1} පරිසා.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො පරිසාති.
3. 3. 4. 3.
33. තීහි භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මිත්තො සෙවිතබ්බො.
කතමෙහි තීහි?
දුද්දදං දදාති, දුක්කරං කරොති, දුක්ඛමං ඛමති.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ, තීහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මිත්තො සෙවිතබ්බොති.
3. 3. 4. 4.
34. උප්පාදා වා භික්ඛවෙ, තථාගතානං අනුප්පාදා වා තථාගතානං, ඨිතාව සා ධාතු ධම්මට්ඨිතතා ධම්මනියාමතා. “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා”ති. තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤාපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානී කරොති “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා”ති.
උප්පාදා වා භික්ඛවෙ, තථාගතානං අනුප්පාදා වා තථාගතානං ඨිතාව සා ධාතු ධම්මට්ඨිතතා ධම්මනියාමතා. “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා”ති. තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤාපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති “සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා”ති.
උප්පාදා වා භික්ඛවෙ, තථාගතානං අනුප්පාදා වා තථාගතානං ඨිතාව සා ධාතු ධම්මට්ඨිතතා ධම්මනියාමතා. “සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා”ති. තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤාපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානී කරොති – “සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා”ති.
3. 3. 4. 5.
35. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, යානි කානිචි තන්තාවුතානං වත්ථානං, කෙසකම්බලො තෙසං පාවාරානං පතිකිට්ඨො අක්ඛායති. කෙසකම්බලො භික්ඛවෙ, සීතෙ සීතො, උණ්හෙ උණ්හො, දුබ්බණ්ණො, දුග්ගන්ධො, දුක්ඛසම්ඵස්සො. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, යානි කානිචි පුථුසමණප්පවාදානං{1} මක්ඛලිවාදො තෙසං පතිකිට්ඨො{2} අක්ඛායති.
මක්ඛලී භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසො එවංවාදී එවංදිට්ඨි : “නත්ථි කම්මං, නත්ථි කිරියං, නත්ථි විරිය”න්ති.
යෙපි තෙ භික්ඛවෙ, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙපි භගවන්තො කම්මවාදා චෙව අහෙසුං කිරියවාදා ච විරියවාදා ච. තෙපි භික්ඛවෙ, මක්ඛලී මොඝපුරිසො පටිබාහති : “නත්ථි කම්මං, නත්ථි කිරියං, නත්ථි විරිය”න්ති.
යෙපි තෙ භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙපි භගවන්තො කම්මවාදා චෙව භවිස්සන්ති කිරියවාදා ච විරියවාදා ච. තෙපි භික්ඛවෙ, මක්ඛලී මොඝපුරිසො පටිබාහති : “නත්ථි කම්මං, නත්ථි කිරියං, නත්ථි විරිය”න්ති.
අහම්පි භික්ඛවෙ, එතරහි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො කම්මවාදො ච කිරියවාදො ච විරියවාදො ච. මම්පි භික්ඛවෙ, මක්ඛලී මොඝපුරිසො පටිබාහති : “නත්ථි කම්මං, නත්ථි කිරියං, නත්ථි විරිය”න්ති.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, නදීමුඛෙ ඛිපං ඔඩ්ඩෙය්ය{3} බහුන්නං{4} මච්ඡානං අහිතාය දුක්ඛාය අනයාය ව්යසනාය. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, මක්ඛලී මොඝපුරිසො මනුස්සඛිපං මඤ්ඤෙ ලොකෙ උප්පන්නො බහුන්නං සත්තානං අහිතාය දුක්ඛාය අනයාය ව්යසනායාති.
3. 3. 4. 6.
36. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, සම්පදා.
කතමා තිස්සො: සද්ධාසම්පදා, සීලසම්පදා, පඤ්ඤාසම්පදා.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො සම්පදාති.
3. 3. 4. 7.
37. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, වුද්ධියො.
කතමා තිස්සො? සද්ධාවුද්ධි, සීලවුද්ධි, පඤ්ඤාවුද්ධි.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො වුද්ධියොති.
3. 3. 4. 8.
38. තයො ච භික්ඛවෙ, අස්සඛලුඞ්කෙ දෙසෙස්සාමි තයො ච පුරිසඛලුඞ්කෙ. තං සුණාථ, -පෙ-
කතමෙ ච භික්ඛවෙ, තයො අස්සඛලුඞ්කා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො අස්සඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො හොති, න වණ්ණසම්පන්නො, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො අස්සඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො අස්සඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච ආරොහපරිණාහසම්පන්නො ච. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, තයො අස්සඛලුඞ්කා.
කතමෙ ච භික්ඛවෙ, තයො පුරිසඛලුඞ්කා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො හොති, න වණ්ණසම්පන්නො, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච ආරොහපරිණාහසම්පන්නො ච.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො හොති, න වණ්ණසම්පන්නො න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො?
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු “ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං පජානාති. අයං දුක්ඛසමුදයො”ති යථාභූතං පජානාති. “අයං දුක්ඛනිරොධො”ති යථාභූතං පජානාති. “අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා”ති යථාභූතං පජානාති. ඉදමස්ස ජවස්මිං වදාමි. අභිධම්මෙ ඛො පන අභිවිනයෙ පඤ්හං පුට්ඨො සංසාදෙති නො විස්සජ්ජෙති. ඉදමස්ස න වණ්ණස්මිං වදාමි. න ඛො පන ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාත සෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. ඉදමස්ස න ආරොහපරිණාහස්මිං වදාමි. එවං ඛො භික්ඛවෙ, පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො හොති, න වණ්ණසම්පන්නො, න ච ආරොහපරිණාහසම්පන්නො.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො?
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු “ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං පජානාති -පෙ- අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා”ති යථාභූතං පජානාති. ඉදමස්ස ජවස්මිං වදාමි : අභිධම්මෙ ඛො පන අභිවිනයෙ පඤ්හං පුට්ඨො විස්සජ්ජෙති, නො සංසාදෙති. ඉදමස්ස වණ්ණස්මිං වදාමි. න ඛො පන{1} ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. ඉදමස්ස න ආරොහපරිණාහස්මිං වදාමි. එවං ඛො භික්ඛවෙ, පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, පුරිසඛ ලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච ආරොහපරිණාහසම්පන්නො ච?
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු “ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං පජානාති -පෙ- අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා”ති යථාභූතං පජානාති. ඉදමස්ස ජවස්මිං වදාමි. අභිධම්මෙ ඛො පන අභිවිනයෙ පඤ්හං පුට්ඨො විස්සජ්ජෙති, නො සංසාදෙති. ඉදමස්ස වණ්ණස්මිං වදාමි. ලාභී ඛො පන හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. ඉදමස්ස ආරොහපරිණාහස්මිං වදාමි. එවං ඛො භික්ඛවෙ, පුරිසඛලුඞ්කො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච ආරොහපරිණාහසම්පන්නො ච.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, තයො පුරිසඛලුඞ්කාති.
3. 3. 4. 9.
39. තයො ච භික්ඛවෙ, අස්සසදස්සෙ{2} දෙසිස්සාමි තයො ච පුරිසසදස්සෙ තං සුණාථ -පෙ-
කතමෙ ච භික්ඛවෙ, තයො අස්සසදස්සා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො අස්සසදස්සො ජවසම්පන්නො හොති, න වණ්ණසම්පන්නො න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො අස්සසදස්සො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො අස්සසදස්සො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච ආරොහපරිණාහසම්පන්නො ච. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, තයො අස්සසදස්සා.
කතමෙ ච භික්ඛවෙ, තයො පුරිසසදස්සා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුරිසසදස්සො ජවසම්පන්නො හොති, න වණ්ණසම්පන්නො න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො පුරිසසදස්සො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච, න ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. ඉධ පන භික්ඛවෙ, එකච්චො පුරිසසදස්සො ජවසම්පන්නො ච හොති වණ්ණසම්පන්නො ච ආරොහපරිණාහසම්පන්නො ච.