කථඤ්ච භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො ජායති : පච්චුප්පන්නෙ භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති. තස්ස පච්චුප්පන්නෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ චෙතසා අනුවිතක්කයතො අනුවිචාරයතො ඡන්දො ජායති. ඡන්දජාතො තෙහි ධම්මෙහි සඤ්ඤුත්තො හොති. එතමහං භික්ඛවෙ, සඤ්ඤොජනං වදාමි. යො චෙතසො සාරාගො. එවං ඛො භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො ජායති. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ, තීණි නිදානානි කම්මානං සමුදයායාති.
තීණිමානි භික්ඛවෙ, නිදානානි කම්මානං සමුදයාය. කතමානි තීණි : අතීතෙ භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති. අනාගතෙ භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති. පච්චුප්පන්නෙ භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, අතීතෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති : අතීතානං භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගට්ඨානීයානං ධම්මානං ආයතිං විපාකං පජානාති. ආයතිං විපාකං විදිත්වා තදභිනිවජ්ජෙති.{1} තදභිනිවජ්ජෙත්වා{2} චෙතසා අභිවිරාජෙත්වා{3} පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ පස්සති. එවං ඛො භික්ඛවෙ, අතීතෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, අනාගතෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති : අනාගතානං භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගට්ඨානීයානං ධම්මානං ආයතිං විපාකං පජානාති. ආයතිං විපාකං විදිත්වා තදභිනිවජ්ජෙති. තදභිනිවජ්ජෙත්වා චෙතසා අභිවිරාජෙත්වා පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ පස්සති. එවං ඛො භික්ඛවෙ, අනාගතෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති.
කථඤ්ච භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති : පච්චුප්පන්නානං භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගට්ඨානීයානං ධම්මානං ආයතිං විපාකං පජානාති. ආයතිං විපාකං විදිත්වා තදභිනිවජ්ජෙති. තදභිනිවජ්ජෙත්වා චෙතසා අභිවිරාජෙත්වා පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ පස්සති. එවං ඛො භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙ ඡන්දරාගට්ඨානීයෙ ධම්මෙ ආරබ්භ ඡන්දො න ජායති.
ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ, තීණි නිදානානි කම්මානං සමුදයායාති.
සම්බොධිවග්ගො පඨමො.{*}
[2. ආපායික වග්ගො]
3. 2. 2. 1.
[සාවත්ථිනිදානං]
11. තයොමෙ භික්ඛවෙ, ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහාය. කතමෙ තයො :
යො ච අබ්රහ්මචාරී බ්රහ්මචාරි පටිඤ්ඤො. යො ච සුද්ධං බ්රහ්මචරියං චරන්තං අමූලකෙන අබ්රහ්මචරියෙන අනුද්ධංසෙති. යො චායං එවංවාදී එවංදිට්ඨි නත්ථි කාමෙසු දොසොති, සො කාමෙසු පාතව්යතං ආපජ්ජති.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, තයො ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහායාති.
3. 3. 2. 2.
12. තිණ්ණං භික්ඛවෙ, පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතමෙසං තිණ්ණං :
තථාගතස්ස භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසෙතා පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතඤ්ඤූ කතවෙදී පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ, තිණ්ණං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මින්ති.
3. 3. 2. 3.
13. තයොමෙ භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො : සුප්පමෙය්යො, දුප්පමෙය්යො, අප්පමෙය්යො.
කතමො ච භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සුප්පමෙය්යො?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො උද්ධතො හොති උන්නලො චපලො මුඛරො විකිණ්ණවාචො මුට්ඨස්සතී අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්රියො. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සුප්පමෙය්යො.
කතමො ච භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දුප්පමෙය්යො?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො අනුද්ධතො හොති අනුන්නලො අචපලො අමුඛරො අවිකිණ්ණවාචො උපට්ඨිතසති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්රියො. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දුප්පමෙය්යො.
කතමො ච භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අප්පමෙය්යො :
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං හොති ඛීණාසවො. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අප්පමෙය්යො.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මින්ති.
3. 3. 2. 4.
14. තයොමෙ භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො :
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො තදස්සාදෙති. තන්නිකාමෙති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති. තත්රට්ඨිතො තදධිමුත්තො තබ්බහුලවිහාරී අපරිහීනො කාලං කුරුමානො ආකාසානඤ්චායතනූපගානං දෙවානං සහව්යතං උපපජ්ජති.
ආකාසානඤ්චායතනූපගානං භික්ඛවෙ, දෙවානං වීසතිකප්පසහස්සානි ආයුප්පමාණං. තත්ථ පුථුජ්ජනො යාවතායුකං ඨත්වා යාවතකං තෙසං දෙවානං ආයුප්පමාණං, තං සබ්බං ඛෙපෙත්වා නිරයම්පි ගච්ඡති. තිරච්ඡානයොනිම්පි ගච්ඡති, පෙත්තිවිසයම්පි ගච්ඡති.
භගවතො පන සාවකො තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා යාවතකං තෙසං දෙවානං ආයුප්පමාණං, තං සබ්බං ඛෙපෙත්වා තස්මිංයෙව භවෙ පරිනිබ්බායති.
අයං ඛො භික්ඛවෙ, විසෙසො, අයං අධිප්පායො, ඉදං නානාකරණං සුතවතො අරියසාවකස්ස අස්සුතවතා පුථුජ්ජනෙන යදිදං ගතියා උපපත්තියා සති.
පුන චපරං භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො තදස්සාදෙති, තන්නිකාමෙති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති. තත්රට්ඨිතො තදධිමුත්තො තබ්බහුලවිහාරී අපරිහීනො කාලං කුරුමානො විඤ්ඤාණඤ්චායතනූපගානං දෙවානං සහව්යතං උපපජ්ජති.
විඤ්ඤාණඤ්චායතනූපගානං භික්ඛවෙ, දෙවානං චත්තාරීසං කප්පසහස්සානි ආයුප්පමාණං. තත්ථ පුථුජ්ජනො යාවතායුකං ඨත්වා යාවතකං තෙසං දෙවානං ආයුප්පමාණං, තං සබ්බං ඛෙපෙත්වා නිරයම්පි ගච්ඡති, තිරච්ඡානයොනිම්පි ගච්ඡති, පෙත්තිවිසයම්පි ගච්ඡති.
භගවතො පන සාවකො තත්ථයාවතායුකං ඨත්වා යාවතකං තෙසං දෙවානං ආයුප්පමාණං, තං සබ්බං ඛෙපෙත්වා තස්මිඤ්ඤෙව භවෙ පරිනිබ්බායති.
අයං ඛො භික්ඛවෙ, විසෙසො අයං අධිප්පායො, ඉදං නානාකරණං සුතවතො අරියසාවකස්ස අස්සුතවතා පුථුජ්ජනෙන යදිදං ගතියා උපපත්තියා සති.
පුන චපරං භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො තදස්සාදෙති, තන්නිකාමෙති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති. තත්රට්ඨිතො තදධිමුත්තො තබ්බහුලවිහාරී අපරිහීනො කාලං කුරුමානො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගානං දෙවානං සහව්යතං උපපජ්ජති.
ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගානං භික්ඛවෙ, දෙවානං සට්ඨිං කප්පසහස්සානි ආයුප්පමාණං. තත්ථ පුථුජ්ජනො යාවතායුකං ඨත්වා යාවතකං තෙසං දෙවානං ආයුප්පමාණං, තං සබ්බං ඛෙපෙත්වා නිරයම්පි ගච්ඡති, තිරච්ඡානයොනිම්පි ගච්ඡති, පෙත්තිවිසයම්පි ගච්ඡති.
භගවතො පන සාවකො තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා යාවතකං තෙසං දෙවානං ආයුප්පමාණං තං සබ්බං ඛෙපෙත්වා තස්මිඤ්ඤෙව භවෙ පරිනිබ්බායති.
අයං ඛො භික්ඛවෙ, විසෙසො , අයං අධිප්පායො, ඉදං නානාකරණං සුතවතො අරියසාවකස්ස අස්සුතවතා පුථුජ්ජනෙන යදිදං ගතියා උපපත්තියා. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මින්ති.
3. 3. 2. 5.
15. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, විපත්තියො. කතමා තිස්සො : සීලවිපත්ති, චිත්තවිපත්ති, දිට්ඨිවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, සීලවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, සීලවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, චිත්තවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො අභිජ්ඣාලු හොති : ව්යාපන්නචිත්තො හොති, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, චිත්තවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, දිට්ඨිවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති. විපරීතදස්සනො නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා, යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තීති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, දිට්ඨිවිපත්ති.
සීලවිපත්තිහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. චිත්තවිපත්තිහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. දිට්ඨිවිපත්තිහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො විපත්තියොති.
තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, සම්පදා. කතමා තිස්සො : සීලසම්පදා, චිත්තසම්පදා, දිට්ඨිසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, සීලසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසු මිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාවාචා පටිවිරතො හොති, ඵරුසාවාචා පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, සීලසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, චිත්තසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො අනභිජාලු හොති, අව්යාපන්නචිත්තො හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, චිත්තසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො : අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තීති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පදා.
සීලසම්පදාහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. චිත්තසම්පදාහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. දිට්ඨිසම්පදාහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො සම්පදාති.
3. 3. 2. 6.
16. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, විපත්තියො. කතමා තිස්සො : සීලවිපත්ති, චිත්තවිපත්ති, දිට්ඨිවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, සීලවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති -පෙ- සම්ඵප්පලාපී හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, සීලවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, චිත්තවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො අභිජ්ඣාලු හොති ව්යාපන්නචිත්තො හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, චිත්තවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, දිට්ඨිවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො : නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං -පෙ- නත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, දිට්ඨිවිපත්ති.
සීලවිපත්තිහෙතු වා භික්ඛවෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. චිත්තවිපත්තිහෙතු වා භික්ඛවෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. දිට්ඨිවිපත්තිහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, අපණ්ණකො මණි උද්ධං ඛිත්තො යෙන යෙනෙව පතිට්ඨාති, සුප්පතිට්ඨිතඤ්ඤෙව පතිට්ඨාති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, සීලවිපත්තිහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. චිත්තවිපත්තිහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. දිට්ඨිවිපත්තිහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො විපත්තියොති.
තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, සම්පදා. කතමා තිස්සො : සීලසම්පදා, චිත්තසම්පදා, දිට්ඨිසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, සීලසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති -පෙ- සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, සීලසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, චිත්තසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො අනභිජ්ඣාලු හොති, අව්යාපන්නචිත්තො හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, චිත්තසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො : අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං -පෙ- අත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පදා.
සීලසම්පදාහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. චිත්තසම්පදාහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. දිට්ඨිසම්පදාහෙතු වා භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ, අපණ්ණකො මණි උද්ධං ඛිත්තො යෙන යෙනෙව පතිට්ඨාති, සුප්පතිට්ඨිතඤ්ඤෙව පතිට්ඨාති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, සීලසම්පදාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. චිත්තසම්පදාහෙතු වා -පෙ- දිට්ඨිසම්පදාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො සම්පදාති.
3. 3. 2. 7.
17. තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, විපත්තියො. කතමා තිස්සො : කම්මන්තවිපත්ති, ආජීවවිපත්ති, දිට්ඨිවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, කම්මන්තවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති -පෙ- සම්ඵප්පලාපී හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, කම්මන්තවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, ආජීවවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො මිච්ඡාආජීවො හොති. මිච්ඡාආජීවෙන ජීවිකං කප්පෙති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, ආජීවවිපත්ති.
කතමා ච භික්ඛවෙ, දිට්ඨිවිපත්ති?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො : නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං -පෙ- නත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, දිට්ඨිවිපත්ති.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො විපත්තියොති.
තිස්සො ඉමා භික්ඛවෙ, සම්පදා. කතමා තිස්සො : කම්මන්තසම්පදා, ආජීවසම්පදා, දිට්ඨිසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, කම්මන්තසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති -පෙ- සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, කම්මන්තසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, ආජීවසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො සම්මාආජීවො හොති, සම්මාආජීවෙන ජීවිකං කප්පෙති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, ආජීවසම්පදා.
කතමා ච භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පදා?
ඉධ භික්ඛවෙ, එකච්චො සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො : අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං -පෙ- අත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පදා.
ඉමා ඛො භික්ඛවෙ, තිස්සො සම්පදාති.
3. 3. 2. 8.
18. තීණිමානි භික්ඛවෙ, සොචෙය්යානි. කතමානි තීණි : කායසොචෙය්යං, වචීසොචෙය්යං, මනොසොචෙය්යං.
කතමඤ්ච භික්ඛවෙ, කායසොචෙය්යං?