පාණාතිපාතො -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ අසප්පුරිසධම්මො.
කතමො ච භික්ඛවෙ සප්පුරිසධම්මො:
පාණාතිපාතා වෙරමණී -පෙ- සම්මාදිට්ඨි.
අයං වුච්චති භික්ඛවෙ සප්පුරිසධම්මො ති.
10. 4. 4. 5.
උප්පාදෙතබ්බධම්ම සුත්තං
උප්පාදෙතබ්බඤ්ච වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිස්සාමි, න උප්පාදෙතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ -පෙ-
කතමො ච භික්ඛවෙ න උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතො -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ න උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො.
කතමො ච භික්ඛවෙ උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතා වෙරමණී -පෙ- සම්මාදිට්ඨි.
අයං වුච්චති භික්ඛවෙ උප්පාදෙතබ්බො ධම්මොති.
10. 4. 4. 6.
ආසෙවිතබ්බධම්ම සුත්තං
ආසෙවිතබ්බඤ්ච වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිස්සාමි, නාසෙවිතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ -පෙ-
කතමො ච භික්ඛවෙ නාසෙවිතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතො -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ නාසෙවිතබ්බො ධම්මො.
කතමො ච භික්ඛවෙ ආසෙවිතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතා වෙරමණී -පෙ- සම්මාදිට්ඨි.
අයං වුච්චති භික්ඛවෙ ආසෙවිතබ්බො ධම්මොති.
10. 4. 4. 7.
භාවෙතබ්බධම්ම සුත්තං
භාවෙතබ්බඤ්ච වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිස්සාමි, නභාවෙතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ -පෙ-
කතමො ච භික්ඛවෙ න භාවෙතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතො -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ න භාවෙතබ්බො ධම්මො.
කතමො ච භික්ඛවෙ භාවෙතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතා වෙරමණී -පෙ- සම්මාදිට්ඨි.
අයං වුච්චති භික්ඛවෙ භාවෙතබ්බො ධම්මොති.
10. 4. 4. 8.
බහුලීකාතබ්බධම්ම සුත්තං
බහුලීකාතබ්බඤ්ච වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිස්සාමි, න බහුලීකාතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ -පෙ-
කතමො ච භික්ඛවෙ න බහුලීකාතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතො -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ න බහුලීකාතබ්බො ධම්මො.
කතමො ච භික්ඛවෙ බහුලීකාතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතා වෙරමණී -පෙ- සම්මාදිට්ඨි.
අයං වුච්චති භික්ඛවෙ බහුලීකාතබ්බො ධම්මොති.
10. 4. 4. 9.
අනුස්සරිතබ්බධම්ම සුත්තං
අනුස්සරිතබ්බඤ්ච වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිස්සාමි, නානුස්සරිතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ -පෙ-
කතමො ච භික්ඛවෙ නානුස්සරිතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතො -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ නානුස්සරිතබ්බො ධම්මො.
කතමො ච භික්ඛවෙ අනුස්සරිතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතා වෙරමණී -පෙ- සම්මාදිට්ඨි.
අයං වුච්චති භික්ඛවෙ අනුස්සරිතබ්බො ධම්මොති.
10. 4. 4. 10.
සච්ඡිකාතබ්බධම්ම සුත්තං
සච්ඡිකාතබ්බඤ්ච වො භික්ඛවෙ ධම්මං දෙසිස්සාමි, න සච්ඡිකාතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ -පෙ-
කතමො ච භික්ඛවෙ න සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතො -පෙ- මිච්ඡාදිට්ඨි. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ න සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො.
කතමො ච භික්ඛවෙ සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො:
පාණාතිපාතා වෙරමණී -පෙ- සම්මාදිට්ඨි.
අයං වුච්චති භික්ඛවෙ සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මොති.
අරියමග්ග වග්ගො චතුත්ථො.
5. අපරපුග්ගල වග්ගො
10. 4. 5. 1-12.
සෙවිතබ්බාදි ද්වාදස සුත්තානි
1. දසහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො, කතමෙහි දසහි:
පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසු මිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුනවාචො{1} හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලූ හොති, ව්යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති, ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො,
දසහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො. කතමෙහි දසහි:
පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසු මිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුනාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලූ හොති, අව්යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨිකො හොති, ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො සෙවිතබ්බොති.
2. දසහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න භජිතබ්බො -පෙ- භජිතබ්බොති.
3. න පයිරුපාසිතබ්බො -පෙ- පයිරුපාසිතබ්බොති,
4. න පුජ්ජො හොති -පෙ- පුජ්ජො හොතී ති,
5. න පාසංසො හොති - පාසංසො හොතී ති,
6. අගාරවො හොති - සගාරවො හොතී ති,
7. අප්පතිස්සො හොති -පෙ- සප්පතිස්සො{2} හොතී ති,
8. නාරාධකො හොති -පෙ- ආරාධකො හොතී ති,
9. න විසුජ්ඣති -පෙ- විසුජ්ඣතීති.
10. මානං නාභිභොති -පෙ- මානං අනභිභොතීති.
11. පඤ්ඤාය න වඩ්ඪති -පෙ- පඤ්ඤාය වඩ්ඪතීති.
12. බහුං අපුඤ්ඤං පසවති -පෙ- බහුං පුඤ්ඤං පසවති, කතමෙහි දසහි:
පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසු මිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුනාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලූ හොති, අව්යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මා දිට්ඨිකො හොති,
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො බහුං පුඤ්ඤං පසවතීති.
පුග්ගලවග්ගො පඤ්චමො.
චතුත්ථො පණ්ණාසකො.
පණ්ණාසාතිරෙක සුත්තානි
1. කරජකායවග්ගො
10. 5. 1. 1.
පඨමනිරය සුත්තං
[සාවත්ථි]
දසහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි දසහි:
1. ඉධ භික්ඛවෙ එකච්චො පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණී හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො සබ්බපාණභූතෙසු.
2. අදින්නාදායී හොති. යං තං පරස්ස පරචිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා, තං අදින්නං ථෙය්යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.
3. කාමෙසු මිච්ඡාචාරී හොති. යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනීරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සස්සාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලා ගුලපරික්ඛිත්තාපි, තථා රූපාසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති.
4. මුසාවාදී හොති සභාගතො{1} වා පරිසගතො වා ඤාති මජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාහි, තං වදෙහී’ති. සො අජානං වා ආහ ‘ජානාමී’ති. ජානං වා ආහ ‘න ජානාමී’ති අපස්සං වා ආහ, ‘පස්සාමී’ති පස්සං වා ආහ, න පස්සාමී’ති. ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.
5. පිසුනාවාචො හොති, ඉතො සුත්වා අමුත්ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති සමග්ගානං වා භෙත්තා, භින්නානං වා අනුප්පදාතා, වග්ගාරාමො වග්ගරතො වග්ගනන්දි වග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.
6. ඵරුසාවාචො හොති, යා සා වාචා අණ්ඩකා කක්කසා පරකටුකා පරාභිසජ්ජනී කොධසාමන්තා අසමාධිසංවත්තනිකා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.
7. සම්ඵප්පලාපී හොති අකාලවාදී අභූතවාදී අනත්ථවාදී අධම්මවාදී අවිනයවාදී අනිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති අකාලෙන අනපදෙසං අපරියන්තවතිං අනත්ථසංහිතං.
8. අභිජ්ඣාලූ හොති යං තං පරස්ස පරචිත්තූපකරණං, තං අභිජ්ඣිතා හොති, ‘අහොවත{1} යං පරස්ස තං මම අස්සා’ති.
9. බ්යාපන්නචිත්තො හොති පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, ‘ඉමෙ සත්තා හඤ්ඤන්තු වා බජ්ඣන්තු වා උච්ඡිජ්ජන්තු වා විනස්සන්තු වා මා වා අහෙසුන්ති”.
10. මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො, ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති.
ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.
දසහි භික්ඛවෙ ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි දසහි:
1. ඉධ භික්ඛවෙ එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති.
2. අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, යං තං පරස්ස පරචිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා, න තං අදින්නං ථෙය්යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.
3. කාමෙසු මිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසු මිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති. යා තා මාතුරක්ඛිතා, පිතුරක්ඛිතා, මාතාපිතුරක්ඛිතා, භාතු රක්ඛිතා, භගිනීරක්ඛිතා, ඤාතිරක්ඛිතා, ගොත්තරක්ඛිතා, ධම්මරක්ඛිතා, සස්සාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුලපරික්ඛිත්තාපි, තථාරූපාසු න චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති.
4. මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති. සභාගතො වා පරිසගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො, “එහම්භො පුරිස, යං ජානාහි, තං වදෙහී”ති. සො අජානං වා ආහ: ‘න ජානාමී’ති. ජානං වා ආහ, ‘ජානාමී’ති, අපස්සං වා ආහ ‘න පස්සාමී’ති. පස්සං වා ආහ, ‘පස්සාමී’ති. ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා න සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.
5. පිසුනං වාචං පහාය පිසුනාය වාචාය පටිවිරතො හොති. න ඉතො සුත්වා අමුත්ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය, ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ග නන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.
6. ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. යා තා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමණීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.
7. සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති. කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී නිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති, කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං.