9. 2. 2. 10.
විනිබන්ධ සතිපට්ඨාන සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ චෙතසො විනිබන්ධා, කතමෙ පඤ්ච:
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති අවිගතඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො . යො සො භික්ඛවෙ භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති අවිගතඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඨමො චෙතසො විනිබන්ධො.
පුන චපරං භික්ඛවෙ භික්ඛු කායෙ අවීතරාගො හොති -පෙ- රූපෙ අවීතරාගො හොති -පෙ- යාවදත්ථං උදරාවදෙහකං භුඤ්ජිත්වා සෙය්යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරති -පෙ- අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්රහ්මචරියං චරති, ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති.
යො සො භික්ඛවෙ භික්ඛු අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්රහ්මචරියං චරති ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො චාති, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය, සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඤ්චමො චෙතසො විනිබන්ධො. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, පඤ්ච චෙතසො විනිබන්ධානං.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං චෙතසො විනිබන්ධානං පහානාය -පෙ- චත්තාරො සතිපට්ඨානා භාවෙතබ්බාති.
සතිපට්ඨානවග්ගො දුතියො{1}
තස්සුද්දානං:
සික්ඛා නීවරණා කාමා ඛන්ධා ච ඔරම්භාගියා ගති, මච්ඡෙරඤ්චෙව උද්ධම්භාගියා අට්ඨමං චෙතොඛිල විනිබන්ධාති.
3. සම්මප්පධානවග්ගො
9. 2. 3. 1.
සික්ඛාදුබ්බල්යසම්මප්පධාන සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
පඤ්චිමානි භික්ඛවෙ සික්ඛාදුබ්බල්යානි, කතමානි පඤ්ච:
පාණාතිපාතො -පෙ- සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චසික්ඛාදුබ්බල්යානි.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං සික්ඛාදුබ්බල්යානං පහානාය චත්තාරො සම්මප්පධානා භාවෙතබ්බා. කතමෙ චත්තාරො:
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භීය්යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං සික්ඛාදුබ්බල්යානං පහානාය ඉමෙ චත්තාරො සම්මප්පධානා භාවෙතබ්බාති.
9. 2. 3. 2-9.
[සාවත්ථිනිදානං]
(දුතියසුත්තතො පට්ඨාය යාව නවමා, යථා සතිපට්ඨාන වග්ගෙ තථා සම්මප්පධානවසෙන විත්ථාරෙතබ්බා)
9. 2. 3. 10.
විනිබන්ධ සම්මප්පධාන සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ චෙතසො විනිබන්ධා, කතමෙ පඤ්ච: ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති -පෙ- ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච චෙතසො විනිබන්ධා.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං චෙතසො විනිබන්ධානං පහානාය චත්තාරො සම්මප්පධානා භාවෙතබ්බා, කතමෙ චත්තාරො:
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය -පෙ- උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය -පෙ- උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා අසම්මොසාය භීය්යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති විරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති. ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං චෙතසො විනිබන්ධානං පහානාය ඉමෙ චත්තාරො සම්මප්පධානා භාවෙතබ්බාති.
සම්මප්පධානවග්ගො තතියො
4. ඉද්ධිපාදවග්ගො
9. 2. 4. 1.
සික්ඛාදුබ්බල්ය ඉද්ධිපාද සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
පඤ්චිමානි භික්ඛවෙ සික්ඛාදුබ්බල්යානි, කතමානි පඤ්ච: පාණාතිපාතො -පෙ- සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චසික්ඛාදුබ්බල්යානි.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං සික්ඛා දුබ්බල්යානං පහානාය චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවෙතබ්බා. කතමෙ චත්තාරො: ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. විරියසමාධි -පෙ- චිත්තසමාධි -පෙ- වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං සික්ඛාදුබ්බල්යානං පහානාය ඉමෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවෙතබ්බාති.
9. 2. 4. 2-9.
[සාවත්ථිනිදානං]
(දුතියසුත්තතො පට්ඨාය යාව නවමා යථා සතිපට්ඨානවග්ගෙ තථා ඉද්ධිපාදවසෙන විත්ථාරෙතබ්බං)
9. 2. 4. 10.
විනිබන්ධ ඉද්ධිපාද සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
පඤ්චිමෙ භික්ඛවෙ චෙතසො විනිබන්ධා. කතමෙ පඤ්ච:
ඉධ භික්ඛවෙ භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති -පෙ- ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච චෙතසො විනිබන්ධා.
ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං චෙතසො විනිබන්ධානං පහානාය ඉමෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවෙතබ්බා, කතමෙ චත්තාරො:
ඉධ භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. විරියසමාධි -පෙ- චිත්තසමාධි -පෙ- වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති. ඉමෙසං ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නං චෙතසො විනිබන්ධානං පහානාය ඉමෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවෙතබ්බාති.
ඉද්ධිපාදවග්ගො චතුත්ථො{1}.
දුතියො පණ්ණාසකො සමත්තො
තස්සුද්දානං:
චත්තාරො සතිපට්ඨානා - පධානා චතුරො පදෙ, චත්තාරො ඉද්ධිපාදාපි - පුරිමෙහි ච යොජයෙ.{*}
5. රාගාදිපෙය්යාලං
9. 2. 5. 1.
නවසඤ්ඤා සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
රාගස්ස භික්ඛවෙ අභිඤ්ඤාය නව ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ නව: අසුභසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටික්කූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා, අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා. රාගස්ස භික්ඛවෙ අභිඤ්ඤාය ඉමෙ නව ධම්මා භාවෙතබ්බාති.
9. 2. 5. 2.
ඣානසමාපත්ති සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
රාගස්ස භික්ඛවෙ අභිඤ්ඤාය නව ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ නව: පඨමං ඣානං, දුතියං ඣානං, තතියං ඣානං, චතුත්ථං ඣානං, ආකාසානඤ්චායතනං, විඤ්ඤාණඤ්චායතනං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධො, රාගස්ස භික්ඛවෙ අභිඤ්ඤාය ඉමෙ නව ධම්මා භාවෙතබ්බාති.
9. 2. 5. 3-18.
[සාවත්ථිනිදානං]
රාගස්ස භික්ඛවෙ පරිඤ්ඤාය -පෙ- පරික්ඛාය -පෙ- පහානාය -පෙ- ඛයාය -පෙ- වයාය -පෙ- විරාගාය -පෙ- නිරොධාය -පෙ- චාගාය -පෙ- පටිනිස්සග්ගාය ඉමෙ නව ධම්මා භාවෙතබ්බා.
9. 2. 5. 19-340.
[සාවත්ථිනිදානං]
දොසස්ස -පෙ- මොහස්ස -පෙ- කොධස්ස -පෙ- උපනාහස්ස -පෙ- මක්ඛස්ස -පෙ- පලාසස්ස -පෙ- ඉස්සාය -පෙ- මච්ඡරියස්ස -පෙ- මායාය -පෙ- සාඨෙය්යස්ස -පෙ- ථම්භස්ස -පෙ- සාරම්භස්ස -පෙ- මානස්ස -පෙ- අතිමානස්ස -පෙ- මදස්ස -පෙ- පමාදස්ස -පෙ- අභිඤ්ඤාය -පෙ- පරිඤ්ඤාය -පෙ- පරික්ඛයාය -පෙ- පහානාය -පෙ- ඛයාය -පෙ- වයාය -පෙ- විරාගාය -පෙ- නිරොධාය -පෙ- චාගාය -පෙ- පටිනිස්සග්ගාය ඉමෙ නව ධම්මා භාවෙතබ්බාති. ඉදමවොච භගවා අත්තමනා තෙ භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.
රාගාදිපෙය්යාලං නිට්ඨිතං{*}
නවකනිපාතො සමත්තො
අඞ්ගුත්තරනිකායෙ
10. දසකනිපාතො
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
1. පඨමො පණ්ණාසකො
1. ආනිසංසවග්ගො
10. 1. 1. 1.
කිමත්ථියසුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසංකමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච:
කිමත්ථියානි භන්තෙ කුසලානි සීලානි, කිමානිසංසානීති?
අවිප්පටිසාරත්ථානි ඛො ආනන්ද කුසලානි සීලානි, අවිප්පටිසාරානිසංසානීති.
අවිප්පටිසාරො පන භන්තෙ කිමත්ථියො, කිමානිසංසොති?
අවිප්පටිසාරො ඛො ආනන්ද පාමොජ්ජත්ථො, පාමොජ්ජානිසංසො{1}ති.
පාමොජ්ජං පන භන්තෙ කිමත්ථියං, කිමානිසංසන්ති?
පාමොජ්ජං ඛො ආනන්ද පීතත්ථං, පීතානිසංසන්ති.
පීති පන භන්තෙ කිමත්ථියා, කිමානිසංසාති?
පීති ඛො ආනන්ද පස්සද්ධත්ථා, පස්සද්ධානිසංසාති.
පස්සද්ධි පන භන්තෙ කිමත්ථියා, කිමානිසංසාති?
පස්සද්ධි ඛො ආනන්ද සුඛත්ථා, සුඛානිසංසාති.
සුඛං පන භන්තෙ කිමත්ථියං, කිමානිසංසන්ති?
සුඛං ඛො ආනන්ද සමාධත්ථං, සමාධානිසංසන්ති.
සමාධි පන භන්තෙ කිමත්ථියො, කිමානිසංසොති?
සමාධි ඛො ආනන්ද යථාභූතඤාණදස්සනත්ථො, යථාභූතඤාණදස්සනානිසංසොති.
යථාභූතඤාණදස්සනං පන භන්තෙ කිමත්ථියං, කිමානිසංසන්ති?
යථාභූතඤාණදස්සනං ඛො ආනන්ද නිබ්බිදාවිරාගත්ථං, නිබ්බිදාවිරාගානිසංසන්ති. .
නිබ්බිදාවිරාගො පන භන්තෙ කිමත්ථියො, කිමානිසංසොති?
නිබ්බිදාවිරාගො ඛො ආනන්ද විමුත්තිඤාණදස්සනත්ථො, විමුත්තිඤාණදස්සනානිසංසොති.
ඉති ඛො ආනන්ද කුසලානි සීලානි අවිප්පටිසාරත්ථානි අවිප්පටිසාරානිසංසානි. අවිප්පටිසාරො පාමොජ්ජත්ථො, පාමොජ්ජානිසංසො. පාමොජ්ජං පීතත්ථං පීතානිසංසං. පීති පස්සද්ධත්ථා, පස්සද්ධානිසංසා. පස්සද්ධි සුඛත්ථා සුඛානිසංසා. සුඛං සමාධත්ථං සමාධානිසංසං. සමාධි යථාභූතඤාණදස්සනත්ථො යථාභූතඤාණදස්සනානිසංසො. යථාභූතඤාණදස්සනං නිබ්බිදාවිරාගානිසංසං. නිබ්බිදාවිරාගො විමුත්තිඤාණදස්සනත්ථො විමුත්තිඤාණදස්සනානිසංසො. ඉති ඛො ආනන්ද කුසලානි සීලානි අනුපුබ්බෙන අග්ගාය පරෙන්තී{1}ති.
10. 1. 1. 2.
චෙතනාකරණීය සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
සීලවතො භික්ඛවෙ සීලසම්පන්නස්ස න චෙතනාය කරණීයං “අවිප්පටිසාරො මෙ උප්පජ්ජතූ”ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස අවිප්පටිසාරො උප්පජ්ජති. අවිප්පටිසාරිස්ස{1} භික්ඛවෙ න චෙතනාය කරණීයං “පාමොජ්ජං උප්පජ්ජත්තූ”ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං අවිප්පටිසාරිස්ස පාමොජ්ජං උප්පජ්ජති. පමුදිතස්ස භික්ඛවෙ න චෙතනාය කරණීයං “පීති මෙ උප්පජ්ජතූ”ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං පමුදිතස්ස පීති උප්පජ්ජති. පීතිමනස්ස භික්ඛවෙ න චෙතනාය කරණීයං ‘කායො මෙ පස්සම්භතූ’ති ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායස්ස භික්ඛවෙ න චෙතනාය ය කරණීයං ‘සුඛං වෙදියාමී’ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති. සුඛිනො භික්ඛවෙ න චෙතනාය කරණීයං ‘චිත්තං මෙ සමාධියතූ’ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතස්ස භික්ඛවෙ න චෙතනාය කරණීයං ‘යථාභූතං ජානාමි පස්සාමී’ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං සමාහිතො යථාභූතං ජානාති පස්සති. යථාභූතං භික්ඛවෙ ජානතො පස්සතො න චෙතනාය කරණීයං, විරජ්ජාමී’ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං යථාභූතං ජානං පස්සං නිබ්බින්දති විරජ්ජති. නිබ්බින්දස්ස භික්ඛවෙ විරජ්ජන්තස්ස න චෙතනාය කරණීයං’ විමුත්තිඤාණදස්සනං සච්ඡිකරොමී’ති. ධම්මතා එසා භික්ඛවෙ යං නිබ්බිණ්ණො{2} විරත්තො විමුත්තිඤාණදස්සනං සච්ඡිකරොති.
ඉති ඛො භික්ඛවෙ නිබ්බිදාවිරාගො විමුත්තිඤාණදස්සනත්ථො විමුත්තිඤාණදස්සනානිසංසො. යථාභූතඤාණදස්සනං නිබ්බිදා විරාගත්ථං නිබ්බිදා විරාගානිසංසං. සමාධි යථාභූතඤාණදස්සනත්ථො යථාභූතඤාණදස්සනානිසංසො. සුඛං සමාධත්ථං සමාධානිසංසං. පස්සද්ධි සුඛත්ථා සුඛානිසංසා. පීති පස්සද්ධත්ථා පස්සද්ධානිසංසා. පාමොජ්ජං පීතත්ථං පීතානිසංසං. අවිප්පටිසාරො පාමොජ්ජත්ථො පාමොජ්ජානිසංසො. කුසලානි සීලානි අවිප්පටිසාරත්ථානි අවිප්පටිසාරානිසංසානි.
ඉති ඛො භික්ඛවෙ ධම්මාවධම්මෙ අභිසන්දෙන්ති, ධම්මාවධම්මෙ පරිපූරෙන්ති අපාරාපාරං ගමනායාති.
10. 1. 1. 3.