ඉති ඛො භික්ඛවෙ යාවතා සඤ්ඤාසමාපත්ති තාවතා අඤ්ඤාපටිවෙධො යානි ච ඛො ඉමානි භික්ඛවෙ ආයතනානි නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති ච සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධො ච ඣායීහෙතෙ භික්ඛවෙ භික්ඛූහි සමාපත්තිකුසලෙහි සමාපත්තිවුට්ඨානකුසලෙහි සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා සමක්ඛාතබ්බානීති{1} වදාමීති.
9. 1. 4. 6.
ආනන්ද සුත්තං
එවං මෙ සුතං එකං: සමයං ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තත්ර ඛො ආයස්මා ආනන්දො භික්ඛු ආමන්තෙසි. ආවුසො භික්ඛවොති. ආවුසොති ඛො තෙ භික්ඛු ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච:
අච්ඡරියං ආවුසො, අබ්භුතං ආවුසො; යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මා සම්බුද්ධෙන සම්බාධො ඔකාසාධිගමො අනුබුද්ධො සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිද්දවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය. තදෙව නාම චක්ඛුං භවිස්සති තෙ රූපා තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සති. තදෙව නාම සොතං භවිස්සති, තෙ සද්දා, තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සති. තදෙව නාම ඝානං භවිස්සති, තෙ ගන්ධා. තඤ්චායතනං, නො පටිසංවෙදිස්සති. සා ච නාම ජිව්හා භවිස්සති, තෙ රසා. තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සති, සො ච නාම කායො භවිස්සති තෙ ඵොට්ඨබ්බා තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සතීති.
එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච: “සඤ්ඤීමෙව නුඛො ආවුසො ආනන්ද තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති උදාහු අසඤ්ඤී”ති? සඤ්ඤීමෙව ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති. නො අසඤ්ඤීති.
කිං සඤ්ඤී පනාවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙතීති?
ඉධාවුසො භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති.
පුන චපරං ආවුසො භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති.
පුන චපරං ආවුසො, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙතීති.
එකමිදාහං ආවුසො, සමයං සාකෙතෙ විහරාමි අඤ්ජනවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආවුසො, ජටිලගාහියා{1} භික්ඛුනී යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො ආවුසො, ජටිලභාගියා භික්ඛුනී මං එතදවොච: “යායං භන්තෙ ආනන්ද සමාධි නචාභිනතො න චාපනතො න ච සසඞ්ඛාර නිග්ගය්හ වාරිතවතෙ”{2} විමුත්තත්තා ඨිතො, ඨිතත්තා සන්තුසිතො සන්තුසිතත්තා නො පරිතස්සති. අයං භන්තෙ ආනන්ද සමාධි කිංඵලො වුත්තො භගවතාති?
එවං වුත්තෙ අහං{3} ආවුසො ජටිලගාහියං භික්ඛුනිං එතදවොචං: යායං භගිනි සමාධි න චාභිනතො න චාපනතො, න සසඞ්ඛාරනිග්ගය්හ වාරිතවතො, විමුත්තත්තා ඨිතො, ඨිතත්තා සන්තුසිතො, සන්තුසිතත්තා නො පරිතස්සති. අයං භගිනි සමාධි අඤ්ඤාඵලො වුත්තො භගවතාති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති.
9. 1. 4. 7.
ලොකායතික බ්රාහ්මණ සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
අථ ඛො ද්වෙ ලොකායතිකා බ්රාහ්මණා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ බ්රාහ්මණා භගවන්තං එතදවොචුං:
පූරණො භො ගොතම කස්සපො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසඤාණදස්සනං{4} පටිජානාති “චරතො ච මෙ තිට්ඨිතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතන්ති”. සො එවමාහ: “අහං අනන්තෙන ඤාණෙන අන්තවන්තං{5} ලොකං ජානං පස්සං විහරාමී” ති.
අයම්පි{1} භො ගොතම, නිගණ්ඨො නාතපුත්තො{2} සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙස ඤාණදස්සනං පටිජානාති “චරතො ච මෙ තිට්ඨිතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතන්ති’. සො එවමාහ: “අහං අන්තවන්තෙන{3} ඤාණෙන අන්තවන්තං ලොකං ජානං පස්සං විහරාමීති. ඉමෙසං භො ගොතම, උභින්නං ඤාණවාදානං උභින්නං අඤ්ඤමඤ්ඤං විපච්චනීකවාදානං කො සච්චං ආහ කො මුසාති?
අලං බ්රාහ්මණා, තිට්ඨතෙතං “ඉමෙසං උභින්නං ඤාණවාදානං උභින්නං අඤ්ඤමඤ්ඤං විපච්චනීකවාදානං කො සච්චං ආහ කො මුසා” ? ති. ධම්මං වො බ්රාහ්මණා, දෙසෙස්සාමි,{4} තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමීති. එවං භොති ඛො තෙ බ්රාහ්මණා භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච:
සෙය්යථාපි බ්රාහ්මණා, චත්තාරො පුරිසා චතුද්දිසා ඨිතා පරමාය ගතියා ච ජවෙන ච සමන්නාගතා{5} පරමෙන ච පදවීතිහාරෙන. තෙ එවරූපෙන ජවෙන සමන්නාගතා අස්සු, සෙය්යථාපි නාම බ්රාහ්මණා, දළ්හධම්මො{6} ධනුග්ගහො සික්ඛිතො කතහත්ථො කතූපාසනො ලහුකෙන අසනෙන අප්පකසිරෙන තිරියං තාලච්ඡායං{7} අතිපාතෙය්ය, එවරූපෙන ච පදවීතිහාරෙන. සෙය්යථාපි නාම පුරත්ථිමා සමුද්දා පච්ඡිමො සමුද්දො. අථ පුරත්ථිමාය දිසාය ඨිතො පුරිසො එවං වදෙය්ය: “අහං ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං පාපුණිස්සාමී”ති. සො අඤ්ඤත්රෙව අසිතපීතඛායිතසායිතා අඤ්ඤත්රෙව{8} උච්චාරපස්සාවකම්මා අඤ්ඤත්රෙව{8} නිද්දාකිලමථපටිවිනොදනා වස්සසතායුකො වස්සසතජීවී වස්සසතං ගන්ත්වා අප්පත්වාව ලොකස්ස අන්තං අන්තරා කාලං කරෙය්ය. අථ පච්ඡිමාය දිසාය ඨිතො පුරිසො එවං වදෙය්ය: -පෙ- අථ උත්තරාය දිසාය ඨිතො පුරිසො එවං වදෙය්ය: -පෙ- අථ දක්ඛිණාය දිසාය ඨිතො පුරිසො එවං වදෙය්ය: “අහං ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං පාපුණිස්සාමී”ති. සො අඤ්ඤත්රෙව අසිතපීතඛායිතසායිතා අඤ්ඤත්රෙව{8} උච්චාරපස්සාවකම්මා අඤ්ඤත්රෙව{8} නිද්දාකිලමථපටිවිනොදනා වස්සසතායුකො වස්සසතජීවී වස්සසතං ගන්ත්වා අප්පත්වාව ලොකස්ස අන්තං අන්තරා කාලං කරෙය්ය. තං කිස්ස හෙතු: නාහං බ්රාහ්මණා, එවරූපාය සන්ධාවනිකාය ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්යං දට්ඨෙය්යං පත්තෙය්යන්ති වදාමි. න චාහං බ්රාහ්මණා, අප්පත්වාව ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්සන්තකිරියං වදාමීති.
පඤ්චිමෙ බ්රාහ්මණා, කාමගුණා අරියස්ස විනයෙ ලොකොති වුච්චති, කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛු විඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොත විඤ්ඤෙය්යා සද්දා -පෙ- ඝාන විඤ්ඤෙය්යා ගන්ධා -පෙ- ජිව්හා විඤ්ඤෙය්යා රසා -පෙ- කාය විඤ්ඤෙය්යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, ඉමෙ ඛො බ්රාහ්මණා, පඤ්චකාමගුණා අරියස්ස විනයෙ ලොකොති වුච්චති.
ඉධ බ්රාහ්මණා, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති බ්රාහ්මණා, භික්ඛු ලොකස්ස අන්තං ආගම්ම ලොකස්ස අන්තෙ විහරති. තමඤ්ඤෙ එවමාහංසු “අයම්පි ලොකපරියාපන්නො, අනිස්සටො ලොකම්හා”ති. අහම්පි බ්රාහ්මණා, එවං වදාමි: “අයම්පි ලොකපරියාපන්නො, අයම්පි අනිස්සටො ලොකම්හා” ති.
පුන චපරං බ්රාහ්මණා, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. -පෙ- තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති -පෙ-
පුන චපරං බ්රාහ්මණා, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති බ්රාහ්මණා, භික්ඛු ලොකස්ස අන්තං ආගම්ම ලොකස්ස අන්තෙ විහරති, තමඤ්ඤෙ එවමාහංසු: “අයම්පි ලොකපරියාපන්නො, අයම්පි අනිස්සටො ලොකම්හා”ති. අහම්පි බ්රාහ්මණා එවං වදාමි: “අයම්පි ලොකපරියාපන්නො, අයම්පි අනිස්සටො ලොකම්හා”ති.
පුන චපරං බ්රාහ්මණා, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති -පෙ- සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති -පෙ- සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති බ්රාහ්මණා, භික්ඛු ලොකස්ස අන්තං ආගම්ම ලොකස්ස අන්තෙ විහරති. තමඤ්ඤෙ එවමාහංසු:
“අයම්පි ලොකපරියාපන්නො අයම්පි අනිස්සටො ලොකම්හා”ති. අහම්පි බ්රාහ්මණා, එවං වදාමි: “අයම්පි ලොකපරියාපන්නො, අයම්පි අනිස්සටො ලොකම්හා”ති.
පුන චපරං බ්රාහ්මණා, භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති. පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති බ්රාහ්මණා, භික්ඛු ලොකස්ස අන්තං ආගම්ම ලොකස්ස අන්තෙ විහරති. තිණ්ණො ලොකෙ විසත්තිකන්ති.
9. 1. 4. 8.
දෙවාසුරසඞ්ගාම සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
භූතපුබ්බං භික්ඛවෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්බූළ්හො අහොසි. තස්මිං ඛො පන භික්ඛවෙ, සඞ්ගාමෙ අසුරා ජිනිංසු දෙවා පරාජියිංසු.{1} පරාජිතා ච භික්ඛවෙ දෙවා අපයංස්වෙව{2} උත්තරෙන මුඛා{3} අභියංසු{4} අසුරා. අථ ඛො භික්ඛවෙ, දෙවානං එතදහොසි: ‘අභියන්තෙව ඛො අසුරා යන්නූන මයං දුතියම්පි අසුරෙහි{5} සඞ්ගාමෙය්යාමා’ති. දුතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, දෙවා අසුරෙහි සඞ්ගාමෙසුං දුතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, අසුරාව ජිනිංසු දෙවා පරාජියිංසු{1} පරාජිතා ච භික්ඛවෙ දෙවා භීතා අපයංස්වෙව උත්තරෙනමුඛා අභියංසු අසුරා:
අථ ඛො භික්ඛවෙ දෙවානං එතදහොසි: “අභියන්තෙව ඛො අසුරා, යන්නූන මයං තතියම්පි අසුරෙහි සඞ්ගාමෙය්යාමාති”. තතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, දෙවා අසුරෙහි සඞ්ගාමෙසුං. තතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, අසුරාව ජිනිංසු දෙවා පරාජියිංසු. පරාජිතා ච භික්ඛවෙ, දෙවා භීතා දෙවපුරං යෙව පවිසිංසු.
දෙවපුරගතානඤ්ච පන භික්ඛවෙ, දෙවානං එතදහොසි: “භීරුත්තානගතෙන ඛො දානි මයං එතරහි අත්තනා විහරාම. අකරණීයා අසුරෙහී” ති. අසුරානම්පි භික්ඛවෙ, එතදහොසි: “භීරුත්තානගතෙන ඛො දානි දෙවා එතරහි අත්තනා විහරන්ති. අකරණීයා අම්භෙහී”ති.
භූතපුබ්බං භික්ඛවෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්බූළ්හො අහොසි. තස්මිං ඛො පන භික්ඛවෙ, සඞ්ගාමෙ දෙවා ජිනිංසු. අසුරා පරාජියිසු,{1} පරාජිතා ච භික්ඛවෙ අසුරා අපයංස්වෙව දක්ඛිණෙන මුඛා, අභියංසු දෙවා. අථ ඛො භික්ඛවෙ, අසුරානං එතදහොසි: අභියන්තෙව ඛො දෙවා යන්නූන මයං දුතියම්පි දෙවෙහි සඞ්ගාමෙය්යාමාති. දුතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, අසුරා දෙවෙහි සඞ්ගාමෙසුං. දුතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, දෙවො ච ජිනිංසු. අසුරා පරාජිංසු. පරාජිතා ච භික්ඛවෙ, අසුරා අපයංස්වෙ ව දක්ඛිණෙන මුඛා. අභියංසු දෙවා. අථ ඛො භික්ඛවෙ අසුරානං එතදහොසි: “අභියන්තෙව ඛො දෙවා, යන්නූන මයං තතියම්පි දෙවෙහි සඞ්ගාමෙය්යාමාති. තතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, අසුරා දෙවෙහි සඞ්ගාමෙසුං, තතියම්පි ඛො භික්ඛවෙ, දෙවා ව ජිනිංසු අසුරා පරාජියිංසු. පරාජිතා ව භික්ඛවෙ, අසුරා භීතා අසුරපුරඤ්ඤෙව පවිසිංසු. අසුරපුර ගතානඤ්ච පන භික්ඛවෙ, අසුරානං එතදහොසි: භීරුත්තානගතෙන ඛො දානි මයං එතරහි අත්තනා විහරාම. අකරණීයා දෙවෙහී”ති. දෙවානම්පි භික්ඛවෙ, එතදහොසි: “භීරුත්තානගතෙන ඛො දානි අසුරා එතරහි අත්තනා විහරන්ති, අකරණීයා අම්හෙහී”ති.
එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ භික්ඛුස්ස එවං හොති: “භීරුත්තානගතෙන ඛො දානාහං එතරහි අත්තනා විහරාමි, අකරණීයො මාරස්සා”ති.
මාරස්සපි භික්ඛවෙ, පාපිමතො එවං හොති: “භීරුත්තානගතෙන ඛො දානි භික්ඛු එතරහි අත්තනා විහරති. අකරණීයො මය්හන්ති”.
යස්මිං භික්ඛවෙ සමයෙ භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං -පෙ- තතියං ඣානං -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති තස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ භික්ඛුස්ස එවං හොති: “භීරුත්තානගතෙන ඛො දානාහං එතරහි අත්තනා විහරාමි, අකරණීයෙ මාරස්සා”ති. මාරස්සාපි භික්ඛවෙ, පාපිමතො එවං හොති: “භීරුත්තානගතෙන ඛො දානි භික්ඛු එතරහි අත්තනා විහරති, අකරණීයො මය්හන්ති”
යස්මිං භික්ඛවෙ සමයෙ භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ භික්ඛු අන්තමකාසි මාරං අපදං වධිත්වා මාරචක්ඛුං අදස්සනං ගතො පාපිමතො.
යස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. -පෙ- සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති -පෙ- සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති -පෙ- සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති. පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ, භික්ඛු අන්තමකාසි මාරං අපදං වධිත්වා මාරචක්ඛුං අදස්සනං ගතො පාපිමතො, තිණ්ණං ලොකෙ විසත්තිකන්ති.
9. 1. 4. 9.
ආරඤ්ඤකනාගොපම සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
යස්මිං භික්ඛවෙ සමයෙ ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස ගොචරපසුතස්ස හත්ථීපි හත්ථිනියොපි හත්ථිකලභාපි හත්ථිච්ඡාපි පුරතො ගන්ත්වා තිණග්ගානි ඡින්දන්ති, තෙන භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤකො නාගො අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති. යස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස ගොචරපසුතස්ස හත්ථීපි හත්ථිනියොපි හත්ථිකලභාපි හත්ථිච්ඡාපාපි ඔභග්ගොභග්ගං සාඛාභඞ්ගං ඛාදන්ති. තෙන භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤකො නාගො අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති.
යස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස ඔගාහං ඔතිණ්ණස්ස හත්ථීපි හත්ථිනියොපි හත්ථිකලභාපි හත්ථිච්ඡාපාපි පුරතො පුරතො ගන්ත්වා සොණ්ඩාය උදකං ආලොලෙන්ති. තෙන භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤකො නාගො අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති.
යස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස ඔගාහං ඔතිණ්ණස්ස හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති, තෙන භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤකො නාගො අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති.
තස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස එවං හොති: “අහං ඛො එතරහි ආකිණ්ණො විහරාමි, හත්ථිහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි. ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදාමි. ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං ඛාදන්ති. ආවිලානිචෙව පානීයානි පිවාමි ඔගාහං මෙ ඔතිණ්ණස්ස හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති යන්නූනාහං එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරෙය්යන්ති.”
සො අපරෙන සමයෙන එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරති අච්ඡින්නග්ගානිචෙව තිණානි ඛාදති. ඔභග්ගොභග්ගඤ්චස්ස සාඛාභඞ්ගං න ඛාදන්ති. අනාවිලානි ච පානීයානි පිවති. ඔගාහඤ්චස්ස ඔතිණ්ණස්ස න හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති. තස්මිං භික්ඛවෙ, සමයෙ ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස එවං හොති:
“අහං ඛො පුබ්බෙ ආකිණ්ණො විහාසිං හත්ථිහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි, ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදිං, ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං ඛාදිංසු. ආවිලානි ච පානීයානි ආපායිං, ඔගාහඤ්ච මෙ ඔතිණ්ණස්ස හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො අගමංසු. සොහං එතරහි එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරාමි, අච්ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදාමි. ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං න ඛාදන්ති අනාවිලානි ච පානීයානි පිවාමි, ඔගාහඤ්ච ඔතිණ්ණස්ස න හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති.” සො සොණ්ඩාය සාඛාභඞ්ගං භඤ්ජිත්වා සාඛාභඞ්ගෙන කායං පරිමද්දිත්වා අත්තමනො{1} කණ්ඩුං සංහන්ති.’
එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු ආකිණ්ණො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි, තස්මිං සමයෙ භික්ඛුස්ස එවං හොති: අහං ඛො එතරහි ආකිණ්ණො විහරාමි, භික්ඛූහී භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. යන්නූනාහං එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරෙය්යන්ති. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති: අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා.
සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති, බ්යාපාද පදොසං පහාය අබ්යාපන්න චිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්යාපාද පදොසා චිත්තං පරිසොධෙති. ථීන මිද්ධං පහාය විගතථීනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථීනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො. උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති, විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථඞ්කථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති.
සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො අත්තමනො කණ්ඩුං සංහන්ති.{1} විතක්කවිචාරානං වූපසමා දුතියං ඣානං -පෙ- තතියං ඣානං -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො අත්තමනො කණ්ඩුං සංහන්ති.
සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති, ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, සො අත්තමනො කණ්ඩුං සංහන්ති. සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති, විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, සො අත්තමනො කණ්ඩුං සංහන්ති. සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති, සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති -පෙ- සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති, පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. සො අත්තමනො කණ්ඩුං සංහන්තීති
9. 1. 4. 10.
තපුස්සගහපති සුත්තං
එවං මෙ සුතං: එකං සමයං භගවා මලතෙසු{1} විහරති උරුවෙලකප්පං නාම මලතානං{2} නිගමො. අථ ඛො භගවා පුබ්බන්හ සමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය උරුවෙලකප්පං පිණ්ඩාය පාවිසි. උරුවෙලකප්පෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි. ‘ඉධෙව තාව ත්වං ආනන්ද හොහි, යාවාහං මහාවනං අජ්ඣොගාහාමි දිවාවිහාරායා’ති. එවං භන්තෙති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. අථඛො භගවා මහාවනං අජ්ඣොගහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි.
අථ ඛො තපුස්සො ගහපති යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො තපුස්සො ගහපති ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච:
මයං භන්තෙ ආනන්ද, ගිහී කාමභොගී කාමාරාමා කාමරතා කාමසම්මුදිතා. තෙසං නො භන්තෙ, අම්හාකං ගිහීනං කාමභොගීනං කාමාරාමානං කාමරතානං කාමසම්මුදිතානං පපාතො විය ඛායති. යදිදං නෙක්ඛම්මං. සුතං මෙතං භන්තෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දහරානං දහරානං භික්ඛූනං නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. එතං සන්තන්ති පස්සතං, නයිදං භන්තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ භික්ඛූනං බහුනා ජනෙන විසභාගො යදදිං නෙක්ඛම්මන්ති.
අත්ථි ඛො එතං ගහපති, කථාපාභතං භගවන්තං දස්සනාය, ආයාම ගහපති, යෙන භගවා තෙනුපසංකමිස්සාම, උපසඞ්කමිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙස්සාම. යථා නො භගවා බ්යාකරිස්සතී තථා නං ධාරෙස්සාමාති, එවං භන්තෙති ඛො තපුස්සො ගහපති ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො තපුස්සෙන ගහපතිනා සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා -පෙ- භගවන්තං එතදවොච:
අයං භන්තෙ තපුස්සො ගහපති එවමාහ: මයං භන්තෙ ආනන්ද ගිහී කාමභොගී කාමාරාමා කාමාරතා කාමසම්මුදිතා. තෙසං නො භන්තෙ, අම්හාකං ගිහීනං කාමභොගීනං කාමාරාමානං කාමරතානං කාමසම්මුදිතානං. පපාතො විය ඛායති යදිදං නෙක්ඛම්මං. සුතං මෙතං භන්තෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දහරානං දහරානං භික්ඛූනං නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති එතං සන්තන්ති පස්සතං{1} තයිදං භන්තෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ භික්ඛූනං බහුනා ජනෙන විසභාගො යදිදං නෙක්ඛම්මන්ති.
එවමෙතං ආනන්ද, එවමෙතං ආනන්ද, මය්හම්පි ඛො ආනන්ද, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි: ‘සාධු නෙක්ඛම්මං, සාධු පවිවෙකො’ති. තස්ස මය්හං ආනන්ද නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති, එතං සන්තන්ති පස්සතො, තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: කො නුඛො හෙතු, කො පච්චයො යෙන මෙ නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති, එතං සන්තන්ති පස්සතො. තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: කාමෙසු ඛො මෙ ආදීනවො අදිට්ඨො, සො ච මෙ අබහුලීකතො, නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසො අනධිගතො, සො ච මෙ අනාසෙවිතො. තස්මා නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති එතං සන්තන්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘සචෙ ඛො අහං කාමෙසු ආදීනවං දිස්වා තං බහුලීකරෙය්යං, නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවෙය්යං, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං මෙ නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං පක්ඛන්දෙය්ය පසීදෙය්ය සන්තිට්ඨෙය්ය විමුච්චෙය්ය එතං සන්තන්ති පස්සතො.
සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන කාමෙසු ආදීනවං දිස්වා තං බහුලමකාසිං, නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවිං, තස්ස මය්හං ආනන්ද, නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති, ‘එතං සන්තන්ති’ පස්සතො.
සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන විවිච්චෙව කාමෙහි -පෙ- පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං ආනන්ද, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො කාමසහගතා සඤ්ඤා මනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො. සෙය්යථාපි ආනන්ද, සුඛිනො දුක්ඛං උප්පජ්ජෙය්ය යාවදෙව ආබාධාය, එවමෙවස්ස මෙ කාමසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති, ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: “යන්නූනාහං විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්යන්ති” තස්ස මය්හං ආනන්ද, අවිතක්කෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චතී “එතං සන්තන්ති” පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: “කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො යෙන මෙ අවිතක්කෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති “එතං සන්තන්ති” පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: “විතක්කෙසු ඛො මෙ ආදීනවො අදිට්ඨො, සො ච මෙ අබහුලීකතො, අවිතක්කෙ ආනිසංසො අනධිගතො, සො ච මෙ අනාසෙවිතො. තස්මා මෙ අවිතක්කෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති. “එතං සන්තන්ති” පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: “සචෙ ඛො අහං විතක්කෙසු ආදීනවං දිස්වා තං බහුලීකරෙය්යං අවිතක්කෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවෙය්යං, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං මෙ අවිතක්කෙ චිත්තං පක්ඛන්දෙය්ය, පසීදෙය්ය, සන්තිට්ඨෙය්ය, විමුච්චෙය්ය ‘එතං සන්තන්ති’ පස්සතො.
සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන විතක්කෙසු ආදීනවං දිස්වා තං බහුලමකාසිං. අවිතක්කෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවිං. තස්ස මය්හං ආනන්ද, අවිතක්කෙ චිත්තං පක්ඛන්දති, පසීදති, සන්තිට්ඨති, විමුච්චති ‘එතං සන්තන්ති’ පස්සතො.
2. සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන විතක්කවිචාරානං වූපසමා -පෙ- දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි, තස්ස මය්හං ආනන්ද, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො විතක්කසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො සෙය්යථාපි ආනන්ද, සුඛිනො දුක්ඛං උප්පජ්ජෙය්ය යාවදෙව ආබාධාය. එවමෙවස්ස මෙ විතක්කසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්තී, ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: “යන්නූනාහං පීතියා ච විරාගා -පෙ- තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්යන්ති. තස්ස මය්හං ආනන්ද, නිප්පීතිකෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති “එතං සන්තන්ති” පස්සතො. තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි, “කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො, යෙන මෙ නිප්පීතිකෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති “එතං සන්තන්ති” පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: පීතියා ඛො මෙ ආදීනවො අදිට්ඨො, යො ච මෙ අබහුලීකතො. නිප්පීතිකෙ ආනිසංසො අනධිගතො සො ච මෙ අනාසෙවිතො. තස්මා මෙ නිප්පීතිකෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති “එතං සන්ති”න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද එතදහොසි: “සචෙ ඛො අහං පීතියා ආදීනවං දිස්වා තං බහුලීකරෙය්යං, නිප්පීතිකෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවෙය්යං ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති, යං මෙ නිප්පීතිකෙ චිත්තං පක්ඛන්දෙය්ය පසීදෙය්ය, සන්තිට්ඨෙය්ය විමුච්චෙය්ය “එතං සන්තන්ති” පස්සතො.
සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන පීතියා ආදීනවං දිස්වා තං බහුලමකාසිං. නිප්පීතිකෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවිං. තස්ස මය්හං ආනන්ද, නිප්පීතිකෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති එතං සන්තන්ති පස්සතො.
3. සො ඛො අහං ආනන්ද, පීතියා ච විරාගා -පෙ- තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං ආනන්ද, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො පීතිසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො. සෙය්යථාපි ආනන්ද, සුඛිනො දුක්ඛං උප්පජ්ජෙය්ය යාවදෙව ආබාධාය. එවමෙවස්ස මෙ පීතිසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති, ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘යන්නූනාහං සුඛස්ස ච පහානා -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්යන්ති. තස්ස මය්හං ආනන්ද, අදුක්ඛමසුඛෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද එතදහොසි: ‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො යෙන මෙ අදුක්ඛමසුඛෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති’ ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘උපෙක්ඛාසුඛෙ ඛො මෙ ආදීනවො අදිට්ඨො, සො ච මෙ අබහුලීකතො. අදුක්ඛමසුඛෙ ච ආනිසංසො අනධිගතො, සො ච මෙ අනාසෙවිතො. තස්මා මෙ අදුක්ඛමසුඛෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති “එතං සන්ත”න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘සචෙ ඛො අහං උපෙක්ඛාසුඛෙ ආදීනවං දිස්වා තං බහුලීකරෙය්යං, අදුක්ඛමසුඛෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවෙය්යං, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති, යං මෙ අදුක්ඛමසුඛෙ චිත්තං පක්ඛන්දෙය්ය පසීදෙය්ය සන්තිට්ඨෙය්ය විමුච්චෙය්ය ‘එතං සන්තන්ති’ පස්සතො.
සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන උපෙක්ඛාසුඛෙ ආදීනවං දිස්වා තං බහුලමකාසිං, අදුක්ඛමසුඛෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවිං, තස්ස මය්හං ආනන්ද අදුක්ඛමසුඛෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
4. සො ඛො අහං ආනන්ද අපරෙන සමයෙන සුඛස්ස ච පහානා -පෙ- චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං ආනන්ද ඉමිනා විහාරෙන විහරතො උපෙක්ඛාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො. සෙය්යථාපි ආනන්ද සුඛිනො දුක්ඛං උපපජ්ජෙය්ය යාවදෙව ආබාධාය, එවමෙවස්ස මෙ උපෙක්ඛාසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති, ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘යන්නූනාහං සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං -පෙ- අනන්තො ආකාසොති, ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්ය’න්ති, තස්ස මය්හං ආනන්ද. ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො යෙන මෙ ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘රූපෙසු ඛො මෙ ආදීනවො අදිට්ඨො, සො ච මෙ අබහුලීකතො. ආකාසානඤ්චායතනෙ ආනිසංසො අනධිගතො. සො ච මෙ අනාසෙවිතො. තස්මා මෙ ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘සචෙ ඛො අහං රූපෙසු ආදීනවං දිස්වා තං බහුලීකරෙය්යං, ආකාසානඤ්චායතනෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවෙය්යං, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං මෙ ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං පක්ඛන්දෙය්ය පසීදෙය්ය සන්තිට්ඨෙය්ය විමුච්චෙය්ය ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
සො ඛො ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන රූපෙසු ආදීනවං දිස්වා තං බහුලමකාසිං, ආකාසානඤ්චායතනෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවිං, තස්ස මය්හං ආනන්ද, ආකාසානඤ්චායතනෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
5. සො ඛො ආනන්ද, සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා -පෙ- අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං ආනන්ද, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො රූපසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො. සෙය්යථාපි ආනන්ද, සුඛිනො දුක්ඛං උප්පජ්ජෙය්ය, යාවදෙව ආබාධාය. එවමෙවස්ස මෙ රූපසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: යන්නූනාහං සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්යන්ති. ‘තස්ස මය්හං ආනන්ද විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති එතං සන්තන්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ආකාසානඤ්චායතනෙ ඛො මෙ ආදීනවො අදිට්ඨො, සො ච මෙ අබහුලීකතො. විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ ච ආනිසංසො අනධිගතො සො ච මෙ අනාසෙවිතො. තස්මා මෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති’ ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
සචෙ ඛො අහං ආකාසානඤ්චායතනෙ ආදීනවං දිස්වා තං බහුලීකරෙය්යං, විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවෙය්යං, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං මෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං පක්ඛන්දෙය්ය පසීදෙය්ය සන්තිට්ඨෙය්ය විමුච්චෙය්ය ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන ආකාසානඤ්චායතනෙ ආදීනවං දිස්වා තං බහුලමකාසිං, විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවිං. තස්ස මය්හං ආනන්ද, විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
6. සො ඛො අහං ආනන්ද, සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං ආනන්ද, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො ආකාසානඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො. සෙය්යථාපි ආනන්ද, සුඛිනො දුක්ඛං උප්පජ්ජෙය්ය යාවදෙව ආබාධාය. එවමෙවස්ස මෙ ආකාසානඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද එතදහොසි: ‘යන්නූනාහං සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්ය’න්ති. තස්ස මය්හං ආනන්ද, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද එතදහොසි: “විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ ඛො මෙ ආදීනවො අදිට්ඨො. සො ච මෙ අබහුලීකතො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ච ආනිසංසො අනධිගතො, සො ච මෙ අනාසෙවිතො. තස්මා මෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද එතදහොසි: ‘සචෙ ඛො අහං විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ ආදීනවං දිස්වා තං බහුලීකරෙය්යං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවෙය්යං, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං මෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං පක්ඛන්දෙය්ය පසීදෙය්ය සන්තිට්ඨෙය්ය විමුච්චෙය්ය “එතං සන්ත”න්ති පස්සතො.
සො ඛො අහං ආනන්ද, අපරෙන සමයෙන විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ ආදීනවං දිස්වා තං බහුලමකාසිං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ආනිසංසං අධිගම්ම තමාසෙවිං, තස්ස මය්හං ආනන්ද ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.
7. සො ඛො අහං ආනන්ද සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චීති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං ආනන්ද, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො විඤ්ඤාණඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
සෙය්යථාපි ආනන්ද සුඛිනො දුක්ඛං උප්පජ්ජෙය්ය යාවදෙව ආබාධාය, එවමෙවස්ස මෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධො.
තස්ස මය්හං ආනන්ද, එතදහොසි: ‘යන්නූනාහං සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්ය’න්ති. තස්ස මය්හං ආනන්ද, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති, නප්පසීදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුච්චති, ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතො.