Summary: The Yamakavagga ("Chapter of Pairs") opens the dhammapada with ten matched couplets (yamaka, "pair") contrasting an unwholesome state with its wholesome counterpart. The pairing exposes a single principle from two sides — a negative and a positive — so each teaching is grasped in its full dimension.
Themes
Each pair in this vagga turns on one axis:
- Intention and its fruit (Dhp 1–2): corrupt vs pure intent produce suffering vs happiness — see mental causation mano pubbangama
- Grudge and its cessation (Dhp 3–5): harboring vs releasing resentment — see non hatred avera
- Restraint and its absence (Dhp 7–8): sense-restraint as protection against mara
- Outer robe, inner worthiness (Dhp 9–10): one is worthy of the robe only when inwardly pure
- Essence and non-essence (Dhp 11–12): right view vs wrong view of what matters
- The roofed and unroofed mind (Dhp 13–14): an untrained mind is penetrated by lust as rain seeps into a poorly roofed house
- Grief and rejoicing in both worlds (Dhp 15–18): the evildoer grieves here and hereafter; the meritorious rejoices here and hereafter
- Practice vs recitation (Dhp 19–20): reciting much without practising profits nothing
Verses
Verse 1
Pali (dhp1:1–1:6)
Manopubbaṅgamā dhammā, manoseṭṭhā manomayā;
Manasā ce paduṭṭhena, bhāsati vā karoti vā;
Tato naṁ dukkhamanveti, cakkaṁva vahato padaṁ.
English — Bhikkhu Sujato
Intention shapes experiences; intention is first, they're made by intention.
If with corrupt intent you speak or act,
suffering follows you, like a wheel, the ox's foot.
Sinhala — A.P. de Zoysa
(අරූප) ධර්මයෝ (කර්ම) සිත පෙරටුකොට ඇත්තාහ, සිත උතුම් කොට ඇත්තාහ. සිතින් උපදනා හෙයින් මනෝමයහ. ඉදින් දූෂිතවූ සිතින් යුක්තව බෙනේ නම් හෝ කෙරේ නම් හෝ ඒ හේතුවෙන් (විපාක) දුක්ඛය ඒ පුද්ගලයා අනුව යන්නේය — ගැල උසුලන ගොනුන්ගේ පිය අනුව යන ගැල සක මෙනි.
Key terms: mano, dhamma (phenomena), dukkha Traditional vatthu (Dhp-a): Cakkhupālattheravatthu — the blind arahant elder cakkhupala. (commentary — not canonical)
Verse 2
Pali (dhp2:1–2:6)
Manopubbaṅgamā dhammā, manoseṭṭhā manomayā;
Manasā ce pasannena, bhāsati vā karoti vā;
Tato naṁ sukhamanveti, chāyāva anapāyinī.
English — Bhikkhu Sujato
Intention shapes experiences; intention is first, they're made by intention.
If with pure intent you speak or act,
happiness follows you like a shadow that never leaves.
Sinhala — A.P. de Zoysa
(අරූප) ධර්මයෝ කර්ම සිත පෙරටු කොට ඇත්තාහ, සිත උතුම් කොට ඇත්තාහ. සිතින් උපදනා හෙයින් මනෝමයහ. ඉදින් ප්රසන්නවූ සිතින් බෙනේ නම් හෝ කෙරේ නම් හෝ ඒ හේතුවෙන් (විපාක) සුඛය ඒ පුද්ගලයා අනුව යන්නේය — ශරීරයෙන් පහ නොවන්නාවූ සෙවනැල්ල මෙනි.
Key terms: mano, sukha Traditional vatthu (Dhp-a): Maṭṭhakuṇḍalīvatthu — the young man who attained stream-entry by faith in the Buddha at the moment of death. (commentary — not canonical)
Verse 3
Pali (dhp3:1–3:4)
Akkocchi maṁ avadhi maṁ, ajini maṁ ahāsi me;
Ye ca taṁ upanayhanti, veraṁ tesaṁ na sammati.
English — Bhikkhu Sujato
"They abused me, they hit me! They beat me, they robbed me!"
For those who bear such a grudge, hatred is never laid to rest.
Sinhala — A.P. de Zoysa
(i) මට ආක්රොශ කෙළේයැයිද, මට ගැසීයැයිද, මා දිනීයැයිද, මා (සතු දෙය) පැහැර ගත්තේයැයිද, යම් කෙනෙක් ඒ (ක්රොධය) නැවත නැවත සිත්හි (ii) බඳිත්ද, ඔවුන්ගේ ඒ වෛරය නො සන්සිඳෙයි.
Key terms: vera, upanayhati (to bear a grudge) Traditional vatthu (Dhp-a): Tissattheravatthu — the elder Tissa (shared with Dhp 4). (commentary — not canonical)
Verse 4
Pali (dhp4:1–4:4)
Akkocchi maṁ avadhi maṁ, ajini maṁ ahāsi me;
Ye ca taṁ nupanayhanti, veraṁ tesūpasammati.
English — Bhikkhu Sujato
"They abused me, they hit me! They beat me, they robbed me!"
For those who bear no such grudge, hatred is laid to rest.
Sinhala — A.P. de Zoysa
(මෙහි 3 (i) ඡේදය යෙදිය යුතුයි.) නො බඳිත්ද, ඔවුන්ගේ වෛරය සන්සිඳෙයි.
Key terms: vera, non hatred avera Traditional vatthu (Dhp-a): shared with Dhp 3 — Tissattheravatthu. (commentary — not canonical)
Verse 5
This is among the most quoted verses in the entire Pali canon; see non hatred avera for detailed treatment.
Pali (dhp5:1–5:4)
Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṁ;
Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano.
English — Bhikkhu Sujato
For never is hatred laid to rest by hate, it's laid to rest by love:
this is an ancient teaching.
Sinhala — A.P. de Zoysa
මේ ලෝකයෙහි වෛරයෙන් වෛරයෝ කිසිකලෙකත් නො සන්සිඳෙන්නාහ. අවෛරයෙන්ම වෛරය සන්සිඳෙන්නේය. මේ (අවෛරයෙන් වෛරය සන්සිඳවීම) පුරාතනවූ ගුණධර්මයකි.
Key terms: vera, non hatred avera, sanantana (ancient, eternal), dhamma-teaching Traditional vatthu (Dhp-a): Kāḷayakkhinīvatthu — the story of the yakkhinī Kāḷī, whose ancient feud with a co-wife the Buddha resolves with this verse. (commentary — not canonical)
Verse 6
Pali (dhp6:1–6:4)
Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;
Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.
English — Bhikkhu Sujato
When others do not understand, let us, who do understand this, restrain ourselves in this regard;
for that is how conflicts are laid to rest.
Sinhala — A.P. de Zoysa
මේ (සඟ) මැද (පණ්ඩිත ජනයා කෙරෙන් අන්යවූ කළහකාර) යමෙක් අපි නසුම්හයි නො දනිද්ද, ඒ කළහකරුවන් අතුරෙහි යම් (පණ්ඩිත ජන) කෙනෙක් වනාහි (අපි නසම්හයි) දනිද්ද, ඒ හේතුවෙන් කළහයෝ සන්සිඳෙන්නාහ.
Key terms: medhaga (quarrel, conflict) Traditional vatthu (Dhp-a): Kosambakavatthu — the famous dispute among the monks of Kosambī which the Buddha left the monastery to escape. (commentary — not canonical)
Verse 7
Pali (dhp7:1–7:6)
Subhānupassiṁ viharantaṁ, indriyesu asaṁvutaṁ;
Bhojanamhi cāmattaññuṁ, kusītaṁ hīnavīriyaṁ;
Taṁ ve pasahati māro, vāto rukkhaṁva dubbalaṁ.
English — Bhikkhu Sujato
Those who contemplate the beautiful, their faculties unrestrained,
immoderate in eating, lazy, lacking energy:
Māra strikes them down like the wind, a feeble tree.
Sinhala — A.P. de Zoysa
(විසභාග අරමුණු) ශුභ වශයෙන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නාවූ, (එහෙයින්ම චක්ෂුරාදී) ෂඩින්ද්රියයන් කෙරෙහි සංවරයක් නැත්තාවූ, ආහාරයෙහිද පමණ නො දන්නාවූ, කුසීතවූ වීර්ය රහිතවූ ඒ පුද්ගලයා (ක්ලේශ) මාරතෙම ඒකාන්තයෙන් මැඩපවත්නේය — (ප්රචණ්ඩ) වාතය තෙම දුර්වල වෘක්ෂයක් (උපුටා හෙළන්නාක්) මෙනි.
Key terms: mara, indriya-samvara (sense-restraint), subha (the beautiful, object of sense-delight) Traditional vatthu (Dhp-a): Mahākāḷattheravatthu — the tale of the brothers Mahākāla and Cullakāla. (commentary — not canonical)
Verse 8
Pali (dhp8:1–8:6)
Asubhānupassiṁ viharantaṁ, indriyesu susaṁvutaṁ;
Bhojanamhi ca mattaññuṁ, saddhaṁ āraddhavīriyaṁ;
Taṁ ve nappasahati māro, vāto selaṁva pabbataṁ.
English — Bhikkhu Sujato
Those who contemplate the ugly, their faculties well-restrained,
eating in moderation, faithful and energetic:
Māra cannot strike them down, like the wind, a rocky mountain.
Sinhala — A.P. de Zoysa
(උද්ධුමාතකාදි) අශුභයක් අනුව බලමින් වසන්නාවූ, (චක්ෂුරාදී) ෂඩින්ද්රියයන් කෙරෙහි මනා සංවරයෙන් යුක්තවූ, ආහාරයෙහිද පමණ දන්නාවූ, ශ්රද්ධාවෙන් යුක්තවූ, වඩන ලද වීර්ය ඇති ඒ පුද්ගලයා (ක්ලේශ) මාරතෙම ඒකාන්තයෙන් මැඩ නො පවත්නේය — (දුර්වල) වාතය තෙම (ඝන) ශෛල පර්වතයක් (නො සෙල්වෙන) මෙනි.
Key terms: mara, asubha (the ugly, foulness contemplation), saddha, viriya (energy, effort)
Verse 9
Pali (dhp9:1–9:4)
Anikkasāvo kāsāvaṁ, yo vatthaṁ paridahissati;
Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.
English — Bhikkhu Sujato
One who, not free of stains themselves, would wear the robe stained in ocher,
bereft of self-control and of truth: they are not worthy of the ocher robe.
Sinhala — A.P. de Zoysa
යම් පුද්ගලයෙක් තෙම (රාගාදී කෙලෙස්) කසටවූයේ, (ඉන්ද්රිය) දමනයෙන් හා (වාක්) සත්යයෙන් පහවූයේ, කාෂායවස්ත්රය හැඳ පොරෝනේ වේද, මෙබඳු ඒ පුද්ගලතෙම කාෂාය වස්ත්රය ධාරණයට සුදුසු නො වන්නේය.
Key terms: kasāva (stain, defilement) / kāsāva (ocher-dyed robe), dama (self-restraint), sacca Traditional vatthu (Dhp-a): Devadattavatthu — shared with Dhp 10. (commentary — not canonical)
Verse 10
Pali (dhp10:1–10:4)
Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito;
Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati.
English — Bhikkhu Sujato
One who's purged all their stains, steady in ethics,
possessed of self-control and of truth, they are truly worthy of the ocher robe.
Sinhala — A.P. de Zoysa
යම් පුද්ගලයෙක් තෙම වමාරා දැමූ (කෙලෙස්) කසට ඇත්තේ වේද, (චතුපාරිශුද්ධි) ශීලයෙහි මනාව පිහිටියේද, (ඉන්ද්රිය) දමනයෙන් හා (වාක්) සත්යයෙන් යුක්තද, ඒ පුද්ගලතෙම ඒකාන්තයෙන් කාෂාය වස්ත්ර ධාරණයට සුදුසුයි.
Key terms: sila, dama, sacca
Verse 11
Pali (dhp11:1–11:4)
Asāre sāramatino, sāre cāsāradassino;
Te sāraṁ nādhigacchanti, micchāsaṅkappagocarā.
English — Bhikkhu Sujato
Thinking the inessential is essential, seeing the essential as inessential;
they don't realize the essential, for wrong thoughts are their habitat.
Sinhala — A.P. de Zoysa
අසාරයෙහි මේ සාරය යන දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ, සාරයෙහිද මේ අසාරය යන දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ, මිථ්යා සංකල්පය ම ගෝචරකොට ඇත්තාවූ ඒ (අඥාන) ජනයෝ (ලෞකික ලෝකෝත්තර ධර්ම) සාරයට නො පැමිණෙන්නාහුය.
Key terms: sāra (essence), micchā-saṅkappa (wrong intention / wrong thought) Traditional vatthu (Dhp-a): Sāriputtattheravatthu — the elder sariputta (shared with Dhp 12). (commentary — not canonical)
Verse 12
Pali (dhp12:1–12:4)
Sārañca sārato ñatvā, asārañca asārato;
Te sāraṁ adhigacchanti, sammāsaṅkappagocarā.
English — Bhikkhu Sujato
Having known the essential as essential, and the inessential as inessential;
they realize the essential, for right thoughts are their habitat.
Sinhala — A.P. de Zoysa
සාරයද සාර වශයෙන් (දැන) අසාරයද අසාර වශයෙන් දැන වසන්නාවූ, සම්යක් සංකල්පයම ගෝචරකොට ඇත්තාවූ ඒ ප්රාඥයෝ (ලෞකික ලෝකෝත්තර ධර්ම) සාරයට පැමිණෙන්නාහුය.
Key terms: sammā-saṅkappa (right intention — the second factor of the noble eightfold path)
Verse 13
Pali (dhp13:1–13:4)
Yathā agāraṁ ducchannaṁ, vuṭṭhī samativijjhati;
Evaṁ abhāvitaṁ cittaṁ, rāgo samativijjhati.
English — Bhikkhu Sujato
Just as rain seeps into a poorly roofed house,
lust seeps into an undeveloped mind.
Sinhala — A.P. de Zoysa
යම්සේ නො සකස්කොට සොයන ලද ගෙයක් වැසි (ධාරාතොම) විනිවිද යාද, එපරිද්දෙන් අභාවිතවූ (නො වැඩූ) සිත කාමරාගය තෙම විනිවිද පවත්නේය.
Key terms: citta, raga (lust, passion), bhāvanā (mental cultivation) Traditional vatthu (Dhp-a): Nandattheravatthu — the elder nanda (shared with Dhp 14). (commentary — not canonical)
Verse 14
Pali (dhp14:1–14:4)
Yathā agāraṁ suchannaṁ, vuṭṭhī na samativijjhati;
Evaṁ subhāvitaṁ cittaṁ, rāgo na samativijjhati.
English — Bhikkhu Sujato
Just as rain doesn't seep into a well-roofed house,
lust doesn't seep into a well-developed mind.
Sinhala — A.P. de Zoysa
යම්සේ සකස්කොට සොයන ලද ගෙයක් වැසි (ධාරා තෙම) විනිවිද නො යාද, එපරිද්දෙන් මනාකොට භාවිතවූ (වැඩූ) සිත කාමරාගය තෙම විනිවිද නො පවත්නේය.
Key terms: citta, subhāvita (well-developed)
Verse 15
Pali (dhp15:1–15:4)
Idha socati pecca socati, pāpakārī ubhayattha socati;
So socati so vihaññati, disvā kammakiliṭṭhamattano.
English — Bhikkhu Sujato
Here they grieve, hereafter they grieve, an evildoer grieves in both places.
They grieve and fret, seeing their own corrupt deeds.
Sinhala — A.P. de Zoysa
පව්කම් කරන පුද්ගලතෙම, මෙලොව ශෝක කරන්නේය, පරලොවත් ශෝක කරන්නේය, මෙසේ දෙලොවම ශෝක කරන්නේය. හෙතෙම තමාගේ කිලිටිවූ (කායවාක්) කර්මය දැක මෙලොව ම ශෝක කරන්නේය.
Key terms: kamma, pāpa (evil, bad karma) Traditional vatthu (Dhp-a): Cundasūkarikavatthu — Cunda the pork-butcher. (commentary — not canonical)
Verse 16
Pali (dhp16:1–16:4)
Idha modati pecca modati, katapuñño ubhayattha modati;
So modati so pamodati, disvā kammavisuddhimattano.
English — Bhikkhu Sujato
Here they rejoice, hereafter they rejoice, one who does good rejoices in both places.
They rejoice and celebrate, seeing their own pure deeds.
Sinhala — A.P. de Zoysa
කරණ ලද පින්කම් ඇති පුද්ගලතෙම, මෙලෙව්හි සතුටු වන්නේය, පරලෙව්හිද සතුටු වන්නේය, දෙලෙව්හිම සතුටු වන්නේය. හෙතෙම තමාගේ (පුණ්ය කර්ම) විශුද්ධිය දැක සතුටු වන්නේය, වෙසෙසින් සතුටු වන්නේය.
Key terms: kamma, puñña (merit, good karma) Traditional vatthu (Dhp-a): Dhammikaupāsakavatthu — the lay disciple Dhammika. (commentary — not canonical)
Verse 17
Pali (dhp17:1–17:4)
Idha tappati pecca tappati, pāpakārī ubhayattha tappati;
"Pāpaṁ me katan"ti tappati, bhiyyo tappati duggatiṁ gato.
English — Bhikkhu Sujato
Here they're tormented, hereafter they're tormented — an evildoer is tormented in both places.
They're tormented thinking of bad things they've done; when gone to a bad place, they're tormented all the more.
Sinhala — A.P. de Zoysa
පව් කරණ පුද්ගලතෙම, මෙලෙව්හි තැවෙන්නේය, පරලෙව්හි තැවෙන්නේය, දෙලෙව්හිම තැවෙන්නේය. "මා විසින් පව් කරණ ලදැ"යි තැවෙන්නේය; දුගතියට ගියේ අතිශයින් තැවෙන්නේය.
Key terms: kamma, duggati (bad destination, bad rebirth) Traditional vatthu (Dhp-a): Devadattavatthu — devadatta, the Buddha's rebellious cousin. (commentary — not canonical)
Verse 18
Pali (dhp18:1–18:4)
Idha nandati pecca nandati, katapuñño ubhayattha nandati;
"Puññaṁ me katan"ti nandati, bhiyyo nandati suggatiṁ gato.
English — Bhikkhu Sujato
Here they delight, hereafter they delight, one who does good delights in both places.
They delight thinking of good things they've done; when gone to a good place, they delight all the more.
Sinhala — A.P. de Zoysa
කරණ ලද පින්කම් ඇති පුද්ගලතෙම, මෙලොවද සතුටු වන්නේය, පරලොවද සතුටු වන්නේය, (මෙලෝ පරලෝ) දෙක්හි සතුටු වන්නේය. "මා විසින් පින් කරණ ලදැ"යි මෙලොවදී සතුටු වන්නේය; සුගතියට ගියේ බොහෝකොට සතුටු වන්නේය.
Key terms: puñña, sugati (good destination, good rebirth) Traditional vatthu (Dhp-a): Sumanadevīvatthu — the lay woman Sumanadevī. (commentary — not canonical)
Verse 19
Pali (dhp19:1–19:4)
Bahumpi ce saṁhita bhāsamāno, na takkaro hoti naro pamatto;
Gopova gāvo gaṇayaṁ paresaṁ, na bhāgavā sāmaññassa hoti.
English — Bhikkhu Sujato
Much though they may recite scripture, if a negligent person does not apply them,
then, like a cowherd who counts the cattle of others, they miss out on the blessings of the ascetic life.
Sinhala — A.P. de Zoysa
ප්රමත්ත (පමාවන) පුද්ගලතෙම (ත්රිපිටක) බුද්ධ වචනය බොහෝකොට කියන්නේ වුවද ඒ නො කරන්නේ වීනම්, අනුන්ගේ ගෙරින් රක්නාවූ ගොපල්ලා මෙන් (සතරමග සතරඵලයයි කියනලද) ශ්රාමණ්යයට හිමි නො වන්නේය.
Key terms: pamatta (heedless, negligent — contrasts with heedfulness appamada), sāmañña (the ascetic life / "recluseship") Traditional vatthu (Dhp-a): Dvesahāyakabhikkhuvatthu — the two companion bhikkhus, one learned and heedless, the other practising (shared with Dhp 20). (commentary — not canonical)
Verse 20
Pali (dhp20:1–20:6)
Appampi ce saṁhita bhāsamāno, dhammassa hoti anudhammacārī;
Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ, sammappajāno suvimuttacitto;
Anupādiyāno idha vā huraṁ vā, sa bhāgavā sāmaññassa hoti.
English — Bhikkhu Sujato
Little though they may recite scripture, if they live in line with the teaching,
having given up greed, hate, and delusion, with deep understanding and heart well freed,
not grasping to this life or the next, they share in the blessings of the ascetic life.
Sinhala — A.P. de Zoysa
ස්වල්පවූද බුද්ධ වචනය කියන්නාවූ පුද්ගලතෙම, (ඉදින්) (නව ලෝකෝත්තර) ධර්මයට අනුරූපව පවත්නා සුළු වී නම්, රාගයද ද්වේෂයද මෝහයද ප්රහාණය කොට, (පිරිසිඳ දතයුතු ධර්මයන්) මනාකොට දන්නාවූ, මනාව මිදුණු සිත් ඇත්තාවූ, මෙලොව පරලොව කිසිවකට නො ගන්නා ඒ (ආර්ය පුද්ගල) තෙම ශ්රාමණ්ය ගුණයට හිමි වන්නේය.
Key terms: three unwholesome roots (rāga, dosa, moha), anudhamma-cārī (one who lives according to the Dhamma), upādāna (clinging)
The Pali concludes with the colophon Yamakavaggo paṭhamo ("The first, the Chapter of Pairs") at dhp20:7.
Concepts introduced in this vagga
- non hatred avera — locus classicus at Dhp 5
- mental causation mano pubbangama — Dhp 1–2 (to be written)
- mara — Dhp 7–8 (glossary entry)
- kamma — Dhp 15–18 (glossary entry) · kamma action and fruit — concept page
- three unwholesome roots — Dhp 20 (to be written)
People mentioned in traditional vatthu
All via Dhp-a (commentary, not canonical):
- cakkhupala — Dhp 1
- Maṭṭhakuṇḍalī — Dhp 2 (to be written)
- Elder Tissa — Dhp 3–4 (to be written)
- Kāḷī the yakkhinī — Dhp 5 (to be written)
- sariputta — Dhp 11–12
- Nanda — Dhp 13–14 (to be written)
- Cunda the butcher — Dhp 15 (to be written)
- devadatta — Dhp 9–10, 17
Textual notes
The Pali root edition (Mahāsaṅgīti) preserves vatthu names as in-line segments (e.g. dhp1:0.4 = Cakkhupālattheravatthu). These are commentary-era editorial headers rather than canonical text, and are therefore not rendered in Sujato's English. They are preserved here under Traditional vatthu with clear commentary flagging per the doctrinal-safety rule in CLAUDE.md.
Related pages
- dhammapada — parent text
- dhammapada 02 appamadavagga — next vagga
- non hatred avera — concept introduced in Dhp 5
- cakkhupala | sariputta | devadatta